I GSK 2186/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-22
NSAAdministracyjneWysokansa
egzekucja administracyjnaopłaty RTVskarga na czynność egzekucyjnązajęcie rachunku bankowegopostępowanie egzekucyjneśrodki zaskarżeniaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą egzekucji opłat abonamentowych RTV, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną nie służy kwestionowaniu zasadności samego długu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.P. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w celu egzekucji opłat abonamentowych RTV. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym środkiem do kwestionowania zasadności samego długu, a jedynie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła egzekucji opłat abonamentowych RTV za okres od czerwca 2013 r. do marca 2018 r., gdzie organ egzekucyjny zajął rachunek bankowy strony. Strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. braku doręczenia upomnienia i naruszenia przepisów proceduralnych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia i nie służy kwestionowaniu zasadności samego długu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną dotyczy wyłącznie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej (np. zajęcia rachunku), a nie zasadności samego zobowiązania czy jego wymagalności. Zarzuty dotyczące rejestracji odbiornika RTV czy doręczenia upomnienia powinny być podnoszone w ramach innych środków prawnych, np. zarzutów w egzekucji. NSA uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i nie naruszało art. 141 § 4 P.p.s.a., a zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. były nieuzasadnione, gdyż strona nie wykazała ich istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego dotyczącego zwolnienia z egzekucji ze względu na ważny interes zobowiązanego, gdyż strona nie wykazała zaistnienia tej przesłanki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia i służy wyłącznie ocenie prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny konkretnej czynności, a nie kwestionowaniu zasadności samego zobowiązania czy jego wymagalności.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną dotyczy wyłącznie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej, a nie zasadności samego długu. Kwestie dotyczące rejestracji odbiornika RTV czy doręczenia upomnienia powinny być podnoszone w ramach innych środków prawnych, np. zarzutów w egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § par. 1, 4, 5, 5a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 1a § pkt 2, 12 lit. a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § par. 5 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § par. 1 pkt 2, 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § par. 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 80 § par. 1, 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 13 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1, 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji § § 13 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych § § 5

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynność egzekucyjną nie służy kwestionowaniu zasadności samego długu, a jedynie prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej. Strona nie wykazała istotnego wpływu zarzucanych uchybień proceduralnych na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne i umożliwia kontrolę instancyjną. Strona nie wykazała przesłanki ważnego interesu zobowiązanego do zwolnienia z egzekucji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów K.p.a. (art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80) w toku postępowania administracyjnego. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA. Naruszenie art. 13 u.p.e.a. poprzez bezzasadne niezastosowanie przepisu dotyczącego zwolnienia z egzekucji ze względu na ważny interes dłużnika. Naruszenie § 5 rozporządzenia z 2007 r. w sprawie rejestracji odbiorników RTV.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynność egzekucyjną nie może być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia zasada braku konkurencyjności środków zaskarżenia ważny interes zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

sprawozdawca

Joanna Wegner

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że skarga na czynność egzekucyjną ma ograniczony zakres przedmiotowy i nie służy kwestionowaniu zasadności samego długu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne rozróżnienie między skargą na czynność egzekucyjną a innymi środkami zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Skarga na czynność egzekucyjną – czy można nią podważyć sam dług?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 2186/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Wegner
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Łd 494/19 - Wyrok WSA w Łodzi z 2019-08-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 1a pkt 2, 12 lit. a, art. 26 par. 5 pkt 1, art. 32, art. 54 par. 1, 4, 5, 5a, art. 59 par. 1 pkt 2, 7, art. 67 par. 1, art. 80 par. 1, 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 494/19 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2019 r., o sygn. akt III SA/Łd 494/19, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę J. P. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Sąd pierwszej instancji przedstawił w powyższym wyroku następujący stan faktyczny:
1.1. W dniu [...] czerwca 2018 r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił wobec Strony tytuł wykonawczy obejmujący należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od czerwca 2013 r. do marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. zajął, na poczet powyższych należności, wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Strony. W toku egzekucji zrealizowano zajęcie, pokrywając w całości należności dochodzone w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. W dniu [...] listopada 2018 r. Strona złożyła pismo zatytułowane "skarga dłużnika na czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (...) z dnia [...] listopada 2018 r.", powołując jako podstawę prawną art. 54 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. oddalił powyższą skargę, uznając ją za nieuzasadnioną. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. W motywach postanowienia organ odwoławczy ocenił, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami. Wyjaśniono, że skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone przez inny środek prawny przewidziany w ustawie. Dlatego poza przedmiotem postępowania pozostawiono kwestie podnoszone przez Stronę, a mianowicie brak doręczenia upomnienia, czy zarzut naruszenia przepisów art. 15 § 1 w związku z art. 27 § 3 oraz art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. i § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
1.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w opisanym na wstępie wyroku, oddalając skargę Strony, zwrócił uwagę, że w drodze skargi na czynność egzekucyjną, w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., badaniu podlegają jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje na konkretną czynność egzekucyjną i nie może być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. W konkluzji uznano, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Strony zostało dokonane w sposób prawidłowy.
2.1. Strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie WSA w Łodzi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując powyższy wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz uchybienie przepisom postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") poprzez oddalenie skargi, mimo iż istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia, z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania wskazanych powyżej, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie nie podjęcie z urzędu działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, z jednoczesnym pominięciem okoliczności istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia, w konsekwencji niewyjaśnienie, czy i kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, przez kogo i na jaki dokładnie adres, nadto niewyjaśnienie czy Skarżącemu rzeczywiście nadano nowy numer identyfikacyjny i skutecznie powiadomiono go o tym fakcie oraz kiedy to nastąpiło, jak również niewyjaśnienie z jakiego powodu nie doręczono dłużnikowi pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do dobrowolnego uiszczenia zaległości, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpoznania sprawy z naruszeniem słusznego interesu Skarżącego, jak również dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niejasny i nie uwzględniający faktu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający normom wynikającym z powołanego przepisu, w szczególności poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej wydanego wyroku;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 13 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia, z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisu prawa materialnego wskazanego powyżej, co skutkowało bezzasadnym niezastosowaniem powołanego przepisu i przyjęciem, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia zajętej wierzytelności z egzekucji, z uwagi na brak "ważnego interesu" dłużnika, podczas gdy uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, należało dojść do wniosku odmiennego;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342 – dalej w skrócie: "rozporządzenie z 2007 r.") poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia, z uwagi na naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisu prawa materialnego wskazanego powyżej, co skutkowało bezzasadnym niezastosowaniem powołanego przepisu i przyjęciem, że w sprawie zostało wykazane, iż Skarżący został skutecznie powiadomiony o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego operatora publicznego w miejsce dotychczasowej książeczki abonamentowej, a tym samym nie nastąpiła utrata ważności wcześniej zarejestrowanego odbiornika RTV, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikało, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV rzeczywiście zostało wysłane i odebrane przez Skarżącego, co jest o tyle wątpliwe, że zawiadomienie z dnia [...] września 2008 r. zostało wystawione na adres ul. [...], pod którym Skarżący nie mieszka od 2005 r., a zatem nawet wówczas gdyby przyjąć, że informacja została rzeczywiście wysłana do Strony, nie mógł on zostać skutecznie powiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru, bowiem nie mógł odebrać powyższego zawiadomienia, co skutkowało brakiem podstaw do naliczenia opłat abonamentowych za okres od stycznia 2009 do maja 2013 r.
Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem egzekucji były należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres późniejszy, czyli od czerwca 2013 r. do marca 2018 r.
Wobec powyższych zarzutów Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi, ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do meritum sprawy. Złożono także wniosek o zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
2.2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną z powołaniem na zawarte w niej argumenty. Pełnomocnik Strony nie wziął udziału w powyższej rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki przewidziane w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu. Zatem dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny zbadał jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie sąd odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09). Nie jest natomiast dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie. Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych polega na podaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone oraz wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało oraz co istotne w przypadku uchybień procesowych, wykazanie, że miały one istotny wpływ na wynik sprawy (art. 176 P.p.s.a.).
3.1. Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania. Wobec powyższego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione. Co do zasady efektywne zarzucenie naruszenia przepisów postępowania, czyni przedwczesnymi zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym ze skargi kasacyjnej Strony orzekał NSA w wyroku z dnia 5 kwietnia 2019 r., o sygn. akt I GSK 1081/18, w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą należności z tytułu opłat abonamentowych za okres wcześniejszy, czyli od stycznia 2009 do maja 2013 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu powyższego orzeczenia, dlatego też skorzysta z niej w adekwatnym zakresie w dalszej części rozważań.
3.2. Rozpatrywana skarga kasacyjna oparta została m.in. na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, przy czym jej autor nie wykazał, aby ewentualne uchybienia proceduralne miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisu postępowania, który opiera się na błędnym twierdzeniu o wadliwości wyroku Sądu pierwszej instancji, czyli uchybieniu art. 141 § 4 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględniania skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia: 12 października 2010 r., o sygn. akt II OSK 1620/10 i 15 marca 2018 r., o sygn. akt II GSK 4005/16). Wbrew wywodom przedstawionym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało w pełni wymogom wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał w nim, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia (przepisy P.p.s.a. i u.p.e.a.) oraz przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania, odnosząc się do najważniejszych okoliczności dotyczących przedmiotu postępowania, czyli skargi na czynność egzekucyjną. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok zawiera zatem wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. i poddaje się kontroli instancyjnej. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z oceną wyrażoną przez WSA, nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
3.3. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut sformułowany w pkt 1 petitium skargi kasacyjnej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku, która to czynność podjęta została przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego w oparciu o stosowne zawiadomienie. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznający sprawę w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 2 i pkt 12 u.p.e.a. w sposób właściwy ocenił, że przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych, mających na celu zastosowanie środka egzekucyjnego nie doszło do naruszenia przepisów prawa normujących powyższe kwestie. Prawidłowo wskazano jako podstawę prawną dokonanego zajęcia - art. 80 u.p.e.a. oraz zachowano również terminy i sposób doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Zatem zarzuty Skarżącego kasacyjnie wiążące się z żądaniem stwierdzenia wady prawnej wystawionych dokumentów - nie mogły być rozpoznane w trybie skargi na czynności egzekucyjne.
Sąd pierwszej instancji dokonał także merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia i wbrew zarzutom skargi kasacyjnej co do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., nie wynika z niej, na czym w ocenie autora skargi kasacyjnej, polega wpływ, w szczególności istotny wpływ, wytkniętych organom uchybień na wynik postępowania. Merytoryczna kontrola zapadłych rozstrzygnięć organów i zawarta w uzasadnieniu WSA ich ocena, jako poprawnych jurydycznie, nie budzi zastrzeżeń składu orzekającego NSA. Formułując w skardze kasacyjnej ogólnikowe twierdzenie o naruszeniu zasady działania organów w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, powołano art. 8 K.p.a., ale bez podania pełnej jednostki redakcyjnej (w postaci numeru §). Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie i w sposób pełny wskazane przez Stronę. Sąd odwoławczy nie może zatem poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, co w świetle przepisów P.p.s.a. jest niedopuszczalne. Wadliwe skonstruowanie podstaw skargi kasacyjnej w zarzucie nr 1, polega zatem na braku wskazania, o który § z art. 8 K.p.a. chodzi, co uniemożliwia Sądowi kasacyjnemu pełne rozważenie racji Strony i zasługuje na krytykę.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sprawa poddana kontroli WSA dotyczyła rozpatrzenia skargi na czynność zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność zobowiązanego w banku, a nie prawidłowości określenia kwot zaległości, czy wymagalności obowiązku. Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeśli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego Sąd pierwszej instancji badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną, polegającą na zastosowaniu powyższego środka egzekucyjnego, oceniał czy czynność ta jest zgodna z art. 80 u.p.e.a. Jak wynika z wcześniejszych rozważań, Sąd pierwszej instancji takiej kontroli dokonał a zasadność tej oceny Naczelny Sąd Administracyjny podziela. W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie okoliczności, które dotyczą konkretnej kwestionowanej czynności, czyli w niniejszej sprawie zajęcia rachunku bankowego, zaś okoliczności podnoszone przez Skarżącego kasacyjnie zmierzają w istocie do podważenia ustalenia, że Strona rejestrowała odbiornik RTV i zasadności żądania należności z tytułu opłat abonamentowych. Tymczasem te ostatnie okoliczności nie mogą mieć znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania, tym samym słusznie nie zostały uwzględnione przez organ i Sąd pierwszej instancji, badający zaskarżone postanowienie. Kwestie te mogłyby stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dlatego słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonym wyroku na zasadę braku konkurencyjności środków zaskarżenia. Odróżnić należy bowiem skargę na czynność egzekucyjną od zarzutów w egzekucji, które to środki służą różnym celom. Przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym i nie zastępuje innych środków procesowych, przysługujących zobowiązanemu na podstawie u.p.e.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Skarga na czynność egzekucyjną wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności, zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Tym samym postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest postępowaniem obejmującym swoim zakresem jeden tylko, ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Każdy ze środków zaskarżenia, przysługujący w postępowaniu egzekucyjnym, ma określony przepisami prawa termin do ich wniesienia. Zachowanie terminu do złożenia konkretnego środka zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym decyduje o formalnej możliwości poddania kontroli każdego z nich. Reasumując za bezzasadne uznano zarzuty procesowe skargi kasacyjnej, oparte na art. 174 pkt 2 P.p.s.a.,
3.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługuje zarzut obrazy prawa materialnego, sformułowany w pkt 3 petitium skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W wyroku z dnia 16 października 2009 r., o sygn. akt II FSK 789/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w zawarta w powyższym przepisie przesłanka ważnego interesu zobowiązanego "jest [...] swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria" (por. także wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., o sygn. akt II FSK 489/10). Wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej Strona nie wykazała, że w sprawie ziściła się przesłanka ważnego interesu zobowiązanego z art. 13 § 1 u.p.e.a. Zobowiązany winien bowiem przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych (czego w niniejszej sprawie zabrakło), ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych.
3.5. Za pozbawiony podstaw uznać należy zarzut sformułowany w pkt 4 petitium skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia § 5 rozporządzenia z 2007 r., ponieważ Sąd pierwszej instancji nie stosował tej regulacji prawnej. Tym samym zarzut ten nie poddaje się kontroli Sądu kasacyjnego i jak wspomniano podważanie faktu rejestracji odbiornika RTV i doręczenia zawiadomienia Strony o nadaniu numeru identyfikacyjnego w sprawie, która dotyczy skargi na czynność egzekucyjną jest bezskuteczne i nie może mieć znaczenia na etapie postępowania egzekucujnego.
3.6. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił ją, na podstawie art. 184 P.p.s.a.
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego zasądzonych na rzecz organu orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).
M. Bejgerowska M. Grzelak J. Wegner

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI