I GSK 218/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-05-12
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo celneopłata manipulacyjnauchylenie decyzjiterminNSAWSApostępowanie administracyjnezwrot należności

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące uchylania ostatecznych decyzji celnych.

Sprawa dotyczyła wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego. WSA oddalił skargę, uznając, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, który uznał za przepis szczególny uniemożliwiający zwrot opłaty. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że art. 246 § 4 nie ma zastosowania do postępowania na podstawie art. 2651, który nie jest ograniczony terminem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej. WSA uznał, że wniosek o uchylenie decyzji złożono z uchybieniem 3-letniego terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, który jest przepisem szczególnym uniemożliwiającym zwrot opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepisy. NSA podkreślił, że art. 2651 Kodeksu celnego, dotyczący uchylania ostatecznych decyzji, nie jest ograniczony terminem, a art. 246 § 4 nie stanowi przeszkody negatywnej dla zastosowania art. 2651. NSA wskazał, że WSA nie zbadał, czy w sprawie występują pozytywne przesłanki z art. 2651 (interes publiczny lub ważny interes strony), a jedynie oparł się na błędnie zinterpretowanej przesłance negatywnej. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie stanowi przesłanki negatywnej uniemożliwiającej uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, ponieważ oba przepisy dotyczą odmiennych trybów postępowania i nie są konkurencyjne.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że art. 2651 Kodeksu celnego, dotyczący uchylania ostatecznych decyzji, nie jest ograniczony terminem, a art. 246 § 4, dotyczący zwrotu należności celnych, nie ma zastosowania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 2651.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

k.c. art. 2651

Kodeks celny

Przepis ten dotyczy uchylania lub zmiany decyzji ostatecznej na wniosek strony lub za jej zgodą, gdy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się takiej zmianie. Nie jest ograniczony terminem.

Pomocnicze

k.c. art. 246 § § 4

Kodeks celny

Określa 3-letni termin do złożenia wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych. NSA uznał, że nie ma zastosowania do postępowania na podstawie art. 2651.

k.c. art. 275 § § 4 pkt 5

Kodeks celny

Dotyczy wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego.

o.p. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 165 § § 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 192

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 200 § § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

p.p.s.a. art. 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 30

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r.

W sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. art. § 4

W sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane.

Konstytucja art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym wyłączającym możliwość uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego. Postępowanie na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego nie jest ograniczone terminem. WSA nie zbadał pozytywnych przesłanek uchylenia decyzji (interes publiczny lub ważny interes strony).

Odrzucone argumenty

Wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej został złożony z uchybieniem 3-letniego terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie naruszył przepisy o właściwości rzeczowej, orzekając o zwrocie opłat.

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie nie powinny natomiast oceniać zgodności z prawem tej decyzji oraz rozstrzygać o przesłankach zwrotu cła nie objętych hipotezą art. 2651 § 1 Kodeksu celnego nie jest uprawniony pogląd Sądu I instancji, że przepis art. 246 jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 2651 wniosek o uchylenie (zmianę) decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 § 1 nie jest ograniczony terminem

Skład orzekający

Halina Wojtachnio

przewodniczący

Kazimierz Brzeziński

sprawozdawca

Krzysztof Wujek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylania ostatecznych decyzji celnych na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, w szczególności kwestia stosowania terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania administracyjnego w sprawach celnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie celnym – możliwości uchylenia ostatecznej decyzji i związanych z tym terminów. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy można uchylić ostateczną decyzję celną po latach? NSA wyjaśnia kluczowe terminy.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 218/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Halina Wojtachnio /przewodniczący/
Kazimierz Brzeziński /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA 2253/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Wojtachnio, Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński (spr.), Krzysztof Wujek, Protokolant Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt V SA 2253/03 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 28 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz "[...]" Spółki z o.o. w Warszawie kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt V SA 2253/03 oddalił skargę "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 28 maja 2003 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 1999 r. w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że powyższą decyzją Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego, na wniosek Agencji Celnej "Valdi" Spółki z o.o. w Warszawie.
Pismem z dnia 5 grudnia 2002 r. Agencja Celna "[...]– obecna nazwa "[...]" Spółka z o.o. w Warszawie wystąpiła w trybie art. 2651 Kodeksu celnego z wnioskiem o uchylenie ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie zarzucając, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego oraz art. 123 § l, art. 165 § 2, art. 192 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.
Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, czy za jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką natomiast jest zakaz uchylania lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych.
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że wniosek o zwrot pobranej opłaty manipulacyjnej został złożony z uchybieniem 3-letniego terminu, wskazanego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, jak również, że przepis ten jest przepisem szczególnym, który uniemożliwia zwrot uiszczonej opłaty manipulacyjnej.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut strony, iż zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego - w wersji przed nowelizacją - jedynie pobór, a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował na zasadach i w trybie określonym dla należności celnych. Sąd uznał, że wykładnia systemowa przepisów art. 277 i art. 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie celnym innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu pobranych opłat celnych.
W ocenie Sądu brak było podstaw do zwrotu z urzędu pobranej opłaty w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, ponieważ wyrok wydany w sprawie ze skargi Spółki "Senagpo" nie może stanowić podstawy do uruchamiania na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego nadzwyczajnego trybu postępowania w innych sprawach.
Sąd wskazał, że przyjęta przez organ celny interpretacja, zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, określenia "siedziba urzędu celnego" jako "innego miejsca niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 2690/99 w sprawie ze skargi Spółki "[...]" o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko NSA podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej SN w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. III RN 54/01. W cytowanych wyrokach wyrażono pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz.U. Nr 162, poz. 1122) oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny, a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, zdaniem Sądu, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny...., Dz.U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków strony wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie, o której uchylenie skarżąca wniosła pismem z dnia 5 grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły charakteru prawnego pobranych od strony na mocy tej decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych, bowiem zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) ocena prawna wyrażona przez NSA wiązała wyłącznie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia w konkretnej sprawie.
Sąd stwierdził również, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczyło decyzji wydanych na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, w związku z tym w postępowaniu tym nie podlegała ocenie słuszność decyzji ostatecznej.
W skardze kasacyjnej "[...] Spółka z o.o. w Warszawie zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W powołaniu na art. 174 pkt l i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 2651 Kodeksu celnego, tj. nierozważenie występowania w sprawie przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego oraz błędne przyjęcie, iż przesłanką negatywną wyłączającą uchylenie decyzji ostatecznej w trybie tego artykułu jest art. 246 § 4 Kodeksu celnego;
2) art. 145 § l pkt l lit. c/ w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej naruszającej rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 2631 Kodeksu celnego, art. 120-122, art. 187 § l Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:
- Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ pierwszej instancji, właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane (Dz.U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.) oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie był Dyrektor Izby Celnej,
- organy celne nie badały czy za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes publiczny lub ważny interes strony,
- organy celne błędnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącej w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez:
- brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku istnienia w sprawie ważnego interesu strony lub interesu publicznego,
- niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, dla których WSA podtrzymuje pogląd, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym wyłączającym możliwość uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego,
- niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których w ocenie WSA organy celne nie miały podstaw do zwrotu z urzędu opłat manipulacyjnych, w trybie art. 246 § 5 Kodeksu celnego.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji, właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, był - zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów - Dyrektor Izby Celnej;
2) art. 2651 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię, tj. uznanie, iż negatywną przesłanką zastosowania tego artykułu jest art. 246 § 4 Kodeksu celnego, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej, mimo iż przemawiał za tym zarówno interes publiczny, jak i ważny interes strony;
3) art. 32 Konstytucji, w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji przez ich błędne stosowanie, tj. pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem poprzez odmowę uchylania decyzji organów celnych, mimo iż występuje w sprawie ważny interes skarżącej oraz interes publiczny, uniemożliwiono skarżącej wystąpienie z wnioskiem o zwrot opłat manipulacyjnych, w sytuacji gdy inne podmioty znajdujące się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej są uprawnione do wystąpienia z takim wnioskiem, a wiele z tych, które się o to ubiegały, uzyskało taki zwrot;
4) art. 2 oraz art. 7 Konstytucji w zakresie, w jakim ustanawiają one zasadę praworządności oraz zaufania do organów władzy publicznej, przez błędne ich stosowanie, tj. ewidentne pominięcie ich normatywnej treści w procesie stosowania prawa, przez bezpodstawne przesądzenie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 2651 Kodeksu celnego kwestii zasadności zwrotu skarżącej opłat manipulacyjnych, z jednoczesnym naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej wskazanych w pkt II.1. i nieuwzględnienie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia interpretacji prawa celnego dokonanej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2002 r. oraz w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2001 r. V SA 1905/00 i z dnia 12 kwietnia 2001 r. V SA 1481/00, tj. nieuwzględnienie faktu, iż wykładnia prawa dokonana w tych wyrokach (mimo nieistnienia w polskim systemie prawnym instytucji wiążącego precedensu) w istocie odzwierciedla stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie, wynikające także z praktyki ustawodawczej.
Przytoczone w petitum skargi podstawy kasacyjne zostały w sposób obszerny uzasadnione w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarżąca oparła swój wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową na przepisie art. 2651 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej na podstawie tego przepisu uzależniona jest od:
a) spełnienia przesłanek pozytywnych w postaci wniosku strony lub jej zgody na uchylenie (zmianę) decyzji ostatecznej oraz istnienia interesu publicznego lub ważnego interesu strony przemawiającego za uchyleniem (zmianą) tej decyzji,
b) niewystąpienia przesłanki negatywnej w postaci zakazu wzruszenia decyzji ostatecznej, wynikającego z przepisów szczególnych.
W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 2651 Kodeksu celnego organy celne, rozpatrując wniosek strony z dnia 5 grudnia 2002 r., powinny zatem zbadać czy w sprawie występują, określone w tym przepisie przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową, nie powinny natomiast oceniać zgodności z prawem tej decyzji oraz rozstrzygać o przesłankach zwrotu cła nie objętych hipotezą art. 2651 § 1 Kodeksu celnego.
Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., powinien skontrolować czy zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w Warszawie jest zgodna z prawem, a w szczególności, czy w decyzji tej w sposób prawidłowy został zastosowany przepis art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, stanowiący podstawę wniosku i żądania strony.
W wydanej decyzji Dyrektor Izby Celnej w Warszawie uznał, że w sprawie występuje negatywna przesłanka w postaci przepisu szczególnego, który sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej. Organ ten nie wskazał jednak przepisu, który jego zdaniem sprzeciwia się uchyleniu decyzji ostatecznej stwierdzając, że przeszkodę negatywną stanowi złożenie wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia 3 grudnia 1999 r. z uchybieniem ustawowego terminu do wzniesienia wniosku.
Sąd I instancji stwierdził, że podziela stanowisko organów celnych, iż przepis art. 256 § 4 Kodeksu celnego (powołany w wyroku omyłkowo, zamiast art. 246 § 4) jest przepisem szczególnym, który uniemożliwia zwrot uiszczonych opłat, Wyrażając taki pogląd bez przytoczenia argumentów na jego uzasadnienie, WSA nie wziął pod uwagę, że zakres przedmiotowy regulacji zawartych w art. 246 i 2651 Kodeksu celnego jest inny. Pierwszy z powołanych przepisów dotyczy zwrotu i umorzenia należności celnych, natomiast drugi jest przepisem ogólnym stanowiącym jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie.
Tryb uregulowany w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego dotyczy weryfikacji decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Prawo nabyte w rozumieniu tego przepisu można najogólniej charakteryzować, jako każdą korzyść, jaką strona uzyskuje pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną.
Przepisy art. 246 i 2651 Kodeksu celnego dotyczą innego rodzaju decyzji wydawanych przez organ celny, w związku z tym nie jest uprawniony pogląd Sądu I instancji, że przepis art. 246 jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 2651.
Skoro przedmiot wniosku skarżącej z dnia 5 grudnia 2002 r. był oparty na przepisie art. 2651 Kodeksu celnego, to do oceny zawartego w tym wniosku żądania uchylenia decyzji ostatecznej nie miał zastosowania art. 246 i podany w ustępie 4 tego przepisu termin do złożenia wniosku, gdyż wniosek o uchylenie (zmianę) decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 § 1 nie jest ograniczony terminem.
W wydanym wyroku WSA jedynie w sposób ogólny odniósł się do przesłanek uchylenia (zmiany) decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, w dodatku nieprecyzyjnie określając te przesłanki, jako "interes społeczny lub interes strony", zamiast "interes publiczny lub ważny interes strony", jak stanowi ten przepis. Przyjmując, że w sprawie występuje negatywna przesłanka określona w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, WSA nie rozważył, czy Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, wydając zaskarżoną decyzję, rozpoznał sprawę z uwzględnieniem pozytywnych przesłanek określonych w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego.
Skarżąca trafnie w związku z tym zarzuca w skardze kasacyjnej, że brak takiej oceny w zaskarżonym wyroku stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną.
Podstawy takiej nie stanowią natomiast przepisy przytoczone w pkt I.2. petitum skargi kasacyjnej, gdyż oparty na nich zarzut wydania decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej nie jest uzasadniony. Z treści art. 2651 § 1 Kodeksu celnego wynika w sposób jednoznaczny, że w trybie tego przepisu decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał. W rozpoznawanej sprawie decyzję ostateczną z dnia 3 grudnia 1999 r. wydał Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie, jako organ pierwszej instancji, natomiast decyzję w trybie art. 2651 Kodeksu celnego wydał Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie, a więc również właściwy rzeczowo organ pierwszej instancji.
Nie nastąpiło też w postępowaniu administracyjnym naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej wskutek, jak zarzuca skarżąca, orzeczenia przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie o odmowie zwrotu należności celnych. W istocie bowiem orzeczenie takie w tym postępowaniu nie zostało wydane. Decyzją z 15 kwietnia 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie rozstrzygnął jedynie o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie z 3 grudnia 1999 r. Na taki zakres rozstrzygnięcia wskazuje sentencja tej decyzji. Co prawda w jej uzasadnieniu zawarto stwierdzenie o niemożności zwrotu należności celnych orzeczonych decyzją z 3 grudnia 1999 r. ale twierdzenia tego nie można traktować jako rozstrzygnięcia w tej kwestii, a jedynie jako uzasadnienie tezy, iż upływ terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego stoi na przeszkodzie orzeczeniu o uchyleniu decyzji ostatecznej z 3 grudnia 1999 r. na podstawie art. 265 § 1 tej ustawy. W konsekwencji oznacza to także, że rozpatrzenie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z 15 kwietnia 2003 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie z 3 grudnia 1999 r. należało do kompetencji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie.
W związku z tym, że stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, nie został wyjaśniony i przedstawiony w zaskarżonym wyroku w sposób wymagany dla prawidłowego przytoczenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (art. 141 § 4 p.p.s.a.), ocena zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie mogła być dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż prawidłowość zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego może być oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny jedynie wtedy, gdy skargi kasacyjnej nie oparto na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) lub wówczas, gdy podstawa ta okazała się nieuzasadniona (por. wyrok SN z 11.05.1995 r. I CKN 678/98. Lex nr 50839).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI