I GSK 2154/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organem właściwym do zabezpieczenia należności celnych i podatkowych na towarze jest naczelnik urzędu celnego, a nie dyrektor izby celnej.
Sprawa dotyczyła zabezpieczenia należności celnych i podatkowych na samochodzie osobowo-towarowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji organów celnych, uznając, że organem właściwym do wydania decyzji o zabezpieczeniu był dyrektor izby celnej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że zgodnie z przepisami Kodeksu celnego, organem właściwym do wydania decyzji o zabezpieczeniu należności celnych na towarze jest naczelnik urzędu celnego, a nie dyrektor izby celnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni, dotyczących zajęcia samochodu Dodge Durango celem zabezpieczenia należności celnych i podatkowych. Sąd uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ organem właściwym do zastosowania zabezpieczenia na podstawie art. 241 § 1 Kodeksu celnego jest dyrektor izby celnej, a nie naczelnik urzędu celnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej, nie podzielił tego stanowiska. Sąd kasacyjny wskazał, że zgodnie z przepisami Kodeksu celnego, w szczególności Tytułem X, naczelnik urzędu celnego jest organem pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis art. 241 § 1 Kodeksu celnego nie stanowi przepisu szczególnego, który przyznawałby właściwość dyrektorowi izby celnej. W związku z tym, organem właściwym do wydania decyzji o zabezpieczeniu należności celnych na towarze był naczelnik urzędu celnego. NSA podkreślił, że przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się w sprawach celnych tylko w zakresie nieuregulowanym przez Kodeks celny, a kwestia właściwości organów celnych w sprawach zabezpieczenia należności została uregulowana w Kodeksie celnym. Sąd kasacyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione i uchylił zaskarżony wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do wydania decyzji o zabezpieczeniu należności celnych na towarze na podstawie art. 241 § 1 Kodeksu celnego jest naczelnik urzędu celnego, a nie dyrektor izby celnej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy Kodeksu celnego, w szczególności Tytuł X, jasno określają właściwość organów celnych. Naczelnik urzędu celnego jest organem pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Art. 241 § 1 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym przyznającym właściwość dyrektorowi izby celnej. Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się pomocniczo, a kwestia właściwości organów celnych w zakresie zabezpieczenia należności jest uregulowana w Kodeksie celnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
Kod. cel. art. 241 § § 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
Podstawa prawna do zatrzymania lub zajęcia towaru w celu zabezpieczenia należności celnych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji organu.
Ordynacja podatkowa art. 247 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji organu z powodu naruszenia przepisów o właściwości.
p.e.a. art. 19 § § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Kwestia właściwości dyrektora izby celnej jako organu egzekucyjnego; NSA uznał, że nie dotyczy zabezpieczenia w tym trybie.
Kod. cel. art. 243
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
Przepis o stosowaniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z pierwszeństwem przepisów Kodeksu celnego.
Kod. cel. art. 279 § § 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
Zasada właściwości organów celnych w sprawach celnych; naczelnik urzędu celnego jako organ I instancji.
Kod. cel. art. 280 § pkt. 4
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny
Zadania dyrektora izby celnej, w tym rozstrzyganie w sprawach celnych w I instancji określonych w przepisach szczególnych.
u.p.t.u. i p.a. art. 11 § ust. 6
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym
Uprawnienie organu celnego do zabezpieczenia należności podatkowych w trybie stosowanym przy zabezpieczaniu należności celnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwość naczelnika urzędu celnego do wydania decyzji o zabezpieczeniu należności celnych na podstawie art. 241 § 1 Kodeksu celnego. Niewłaściwość dyrektora izby celnej do wydania decyzji o zabezpieczeniu w tym trybie. Niewłaściwe zastosowanie art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez Sąd I instancji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że dyrektor izby celnej jest organem właściwym do wydania decyzji o zabezpieczeniu na podstawie art. 241 § 1 Kodeksu celnego. Argumentacja WSA, że właściwość organu należy szukać w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 19 § 5) w związku z art. 243 Kodeksu celnego.
Godne uwagi sformułowania
Zgodnie z art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wynika wyłączna właściwość rzeczowa dyrektora izby celnej do dokonywania zabezpieczenia w trybie art. 241 § 1 Kodeksu celnego. Wszędzie tam gdzie ustawodawca nie wskazuje wyraźnie na dyrektora izby celnej, a posługuje się określeniem "organ celny" np. w art. 6, 65, 83 Kod. cel., a także i w omawianym art. 241 § 1 chodzi o naczelnika urzędu celnego, gdyż w myśl art. 279 § 1 Kod. cel. jest to organ I instancji.
Skład orzekający
Maria Myślińska
przewodniczący
Urszula Raczkiewicz
sprawozdawca
Jerzy Sulimierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów celnych w postępowaniu zabezpieczającym należności celne i podatkowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z zabezpieczeniem należności celnych na towarze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie celnym – właściwości organów, co jest kluczowe dla praktyków. Wyjaśnia złożone relacje między różnymi aktami prawnymi.
“Kto decyduje o zabezpieczeniu celnym? NSA rozstrzyga spór o właściwość między naczelnikiem a dyrektorem izby celnej.”
Dane finansowe
WPS: 63 626,3 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 2154/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Sulimierski
Maria Myślińska /przewodniczący/
Urszula Raczkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Celne prawo
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Po 2434/03 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-05-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 247 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
art. 19
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
art. 241 § 1
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Jerzy Sulimierski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt 3/I SA/Po 2434/03 w sprawie ze skargi I. – S. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia majątkowe na poczet należności celnych 1. Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. 2. Zasądza od I. –S. Spółki z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. kwotę 430 zł (słownie: czterysta trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt 3/I SA/Po 2434/03, po rozpoznaniu skargi "I.-S." Sp. z o.o. w P., stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] września 2003 r. Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zajęcia samochodu osobowo-towarowego Dodge Durango, rok produkcji 1999, Nr [...], celem zabezpieczenia ciążących na nim należności celnych w łącznej kwocie 63626,30 zł, określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w G. nr [...], z dnia [...] lipca 2002 r., oraz należności podatkowych w kwocie 41921,40 zł.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w P. podał, że [...] września 1999 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowo - towarowy Dodge Durango. Zgłoszenie zostało przyjęte i zarejestrowane pod numerem OBR [...]. Osobą, która sprowadziła pojazd był J. K.. W wyniku czynności kontrolnych podjętych po zwolnieniu towaru ustalono, że organom celnym przedstawiona została nieprawdziwa umowa sprzedaży, a wartość celna samochodu została zaniżona. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w G. uznał wymienione wyżej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz wezwał J. K. do uiszczenia uzupełniającej kwoty należności celnych.
Następnie decyzją z [...] lutego 2003 r. skierowaną do aktualnego właściciela samochodu – "I. S." Spółki z o.o. w P. Naczelnik Urzędu Celnego w G. dokonał zajęcia samochodu osobowo-towarowego Dodge Durango celem zabezpieczenia należności celnych i podatkowych.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w uzasadnieniu, iż podstawą dokonanego zabezpieczenia jest art. 241 §1 Kodeksu celnego stanowiący wyjątek od zasady, że majątkowa odpowiedzialność za dług celny ciąży tylko na dłużniku. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie majątkowe albo gdyby kwota złożonego zabezpieczenia nie pokryła długu celnego, towar, na którym ciążą należności może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności do czasu ich uiszczenia. Zatrzymanie lub zajęcie takiego towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami.
W ocenie organu, bez znaczenia dla zastosowania trybu przewidzianego w art. 241 Kodeksu celnego jest to czy zachodzi obawa uchylania się dłużnika od uiszczenia cła oraz czy jego majątek jest wystarczający dla pokrycia kwoty długu celnego. Zatem okoliczność, czy postępowanie egzekucyjne w stosunku do dłużnika będzie skuteczne nie musi być badana w momencie zabezpieczenia towaru na podstawie powołanego przepisu. Wystarczy sam fakt, że należności nie uiszczono oraz nie złożono zabezpieczenia lub złożone zabezpieczenie jest niewystarczające. Organ II instancji zaznaczył, że dłużnik, mimo powiadomienia go w dniu [...] lipca 2002 r. o zarejestrowaniu kwoty długu celnego, do dnia wydania zaskarżonej decyzji należności nie uiścił, ani ich nie zabezpieczył.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 19 § 5 i art. 164 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przepisy te nie zawierają treści sprzecznych z podjętym rozstrzygnięciem, a uzupełniają tryb postępowania zabezpieczającego, jako elementu egzekucji administracyjnej, zgodnie z dyspozycją art. 243 Kodeksu celnego.
Po rozpoznaniu skargi, w której Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji organów obu instancji.
Sąd uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 19 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Porównując treść wymienionego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu I i II instancji Sąd stwierdził, że w obydwu przypadkach organem egzekucyjnym I instancji, uprawnionym do stosowania egzekucji z ruchomości w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu należności celnych, wraz z odsetkami oraz pobieranego na granicy podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego od importu towarów, był dyrektor izby celnej.
Sąd I instancji wskazał, że jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 241 §1 Kodeksu celnego, który znajduje się w Rozdziale 2. Działu III, a Rozdział ten nosi tytuł "Terminy i sposoby uiszczania należności". We wskazanym rozdziale nie zawarto przepisu stanowiącego jednoznacznie jaki organ celny wykonuje czynności związane z zabezpieczeniem należności, w tym takich czynności jak zatrzymanie lub zajęcie. W przepisach tego rozdziału mowa jest jedynie o "organie celnym". Rozdział ten zamyka przepis art. 243 stanowiący, że " W postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. stwierdził, że czynności związane z zatrzymaniem lub zajęciem towaru w celu zabezpieczenia kwoty należności, do czasu ich uiszczenia, są czynnościami o charakterze egzekucyjnym. Skoro więc przepis art. 241 §1 Kodeksu celnego stanowi, że powyższych czynności dokonuje organ celny, a zgodnie z art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 243 Kodeksu celnego, organem tym jest dyrektor izby celnej należy przyjąć, że do wydawania orzeczeń na podstawie art. 241 Kodeksu celnego właściwy jest dyrektor izby celnej. W rozpatrywanej sprawie decyzję w I instancji wydał Naczelnik Urzędu Celnego w G. i decyzja ta w ocenie Sądu wydana została z wadą prowadzącą do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Utrzymanie w mocy tej decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w P. jest również naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, prowadzącym do stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji.
Dyrektor Izby Celnej w P. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w P., bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Skarżący zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 19 § 5 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 241 § 1 Kodeksu celnego,
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu sprzed sądami administracyjnymi, przez nierozpatrzenie przez Sąd sprawy w jej granicach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że zabezpieczanie należności celnych na towarze, o którym mowa w art. 241 § 1 Kodeksu celnego nie jest stosowaniem egzekucji. Zabezpieczenia w tym trybie nie dotyczy również art. 19 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wynika wyłączna właściwość rzeczowa dyrektora izby celnej do dokonywania zabezpieczenia w trybie art. 241 § 1 Kodeksu celnego. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że w kwestii zabezpieczenia pierwszeństwo stosowania mają przepisy Kodeksu celnego, jako przepisy odrębne.
Dyrektor Izby Celnej wskazał, że byłoby racjonalnie nieuzasadnione, by w indywidualnej sprawie celnej, w toku postępowania pierwszoinstancyjnego prowadzonego przez naczelnika urzędu celnego i zastrzeżonego do jego właściwości, zabezpieczenia w trybie art. 241 § 1 Kodeksu celnego, które w tym postępowaniu jest kwestią wpadkową, dokonywał dyrektor izby celnej.
Zdaniem organu podstawy dla dokonania zabezpieczenia w trybie art. 241 § 1 Kodeksu celnego nie może stanowić, jako przepis szczególny dla określenia organu właściwego, art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stanowi on bowiem o uprawnieniu do stosowania środków egzekucyjnych. Podstawy tej nie może stanowić też art. 19 § 6, bo dotyczy innego etapu postępowania, innego trybu i ściśle określa wypadki, w których dyrektor izby celnej jako organ egzekucyjny może dokonać zabezpieczenia. Przepis ten nie wyłącza właściwości naczelnika urzędu celnego do dokonywania zabezpieczenia lub zajęcia w trybie art. 241 § 1 Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w analizowanym stanie prawnym urząd celny był organem egzekucyjnym w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego od importu towarów.
Ponadto skarżący zarzucił, że Sąd I instancji dokonując błędnej wykładni przepisów uznał się za zwolnionego od ustosunkowywania się do zarzutów skargi, co stanowi naruszenie przepisów postępowania przez nie rozpatrzenie przez Sąd sprawy w jej granicach (art.134 p.p.s. a.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270), dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania w przypadkach określonych w art.183 § 2 p.p.s.a., z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Dyrektor Izby Celnej w P., jako podstawy skargi kasacyjnej wskazał zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W ramach podstawy z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 19 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej p.e.a., i art. 241 § 1 ustawy z dn. 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr. 75, poz. 802 ze zm.) dalej: Kod. cel., natomiast w ramach podstawy z art. 174 pkt. 2 p.p.s.a – naruszenie art. 134 p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej naruszenie wskazanych wyżej przepisów upatruje w przyjęciu na ich podstawie przez Sąd I instancji, że organem właściwym do wydania w rozpoznawanej sprawie decyzji w I instancji był dyrektor izby celnej, co w sytuacji gdy decyzję I instancji wydał naczelnik urzędu celnego, stanowiło przyczynę stwierdzenia zaskarżonym wyrokiem, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., nieważności decyzji organów obu instancji, jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 247 § 1. pkt. 1 ordynacji podatkowej). Chodzi zatem o kwestie procesowe dotyczące właściwości organów.
Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. w przedmiocie zajęcia towaru – samochodu, stanowiącego obecnie własność firmy I. S. Spółki z o.o. w P. celem zabezpieczenia ciążących na tym samochodzie a nie uiszczonych przez importera (inny podmiot) należności celnych i podatkowych.
Decyzje organów celnych obu instancji powoływały w podstawie prawnej swych rozstrzygnięć, w szczególności art. 241 § 1 Kod. cel. stanowiący, że jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie, albo gdyby kwota złożonego zabezpieczenia nie pokryła długu celnego, towar, na którym ciążą należności, może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności, do czasu ich uiszczenia. Zatrzymanie lub zajęcie takiego towaru mogło być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że powołany przepis nie precyzuje o organ celny jakiego szczebla chodzi, ale w świetle art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 243 Kod. cel. - organem celnym, o którym mowa w art. 241 § 1 Kod. cel. jest dyrektor izby celnej. Z treści art. 19 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym zarówno podczas wydania decyzji I jak i II instancji wynika bowiem, że organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z ruchomości w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu należności celnych oraz granicznego podatku VAT i akcyzy jest dyrektor izby celnej.
Poglądu, iż organem, o którym mowa w art. 241 § 1 Kod. Cel., jest dyrektor izby celnej Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela z następujących powodów:
Wprawdzie, jak zauważył to Sąd I instancji, zarówno w przepisie art. 241 § 1 Kod. cel. jak i pozostałych przepisach zawartych w Tytule VII dziale III, rozdziale 2 Kod. cel. ustawodawca określając obowiązki i uprawnienia celnej administracji realizowane w drodze wydania decyzji administracyjnej posłużył się określeniem "organ celny" bez bliższego określenia czy jest nim naczelnik urzędu celnego czy dyrektor izby celnej, to jednak nie oznacza to, że sprawa właściwości organów celnych nie została w Kodeksie celnym uregulowana.
Wręcz przeciwnie, w sprawach objętych Kodeksem celnym zagadnienie kompetencji organów administracji celnej zostało unormowane w sposób zupełny. Problematyce tej poświęcony został Tytuł X omawianej ustawy, w którym przyjęta została zasada, że w sprawach celnych naczelnik urzędu celnego jest organem I instancji, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej, natomiast dyrektor izby celnej działa jako organ wyższego stopnia dla naczelnika urzędu celnego, a także jako organ odwoławczy od jego decyzji (art. 279 § 1 i 3 Kod. cel). Jednocześnie w pkt. 4 art. 280 Kod. cel. w uzupełnieniu powyższej regulacji przewidziano, że do zadań dyrektora izby celnej należy rozstrzyganie w sprawach celnych w I instancji, określonych w przepisach szczególnych.
Należy zauważyć, że sytuacje, w których dyrektor izby celnej podejmuje rozstrzygnięcia w I instancji należą na gruncie kodeksu celnego do wyjątkowych i są wyraźnie w przepisach tego kodeksu (przepisach szczególnych) określone: przykładowo w art. 100 §1, czy art. 2521 Kod. cel. Wszędzie tam gdzie ustawodawca nie wskazuje wyraźnie na dyrektora izby celnej, a posługuje się określeniem "organ celny" np. w art. 6, 65, 83 Kod. cel., a także i w omawianym art. 241 § 1 chodzi o naczelnika urzędu celnego, gdyż w myśl art. 279 § 1 Kod. cel. jest to organ I instancji , z zastrzeżeniem przepisów szczególnych, o czym była mowa wyżej. Tak więc, sprawa organu właściwego do wydania decyzji o zabezpieczeniu należności, o której mowa w art. 241 Kod cel. została w tym kodeksie określona i organem właściwym do stosowania postępowania zabezpieczającego w przypadkach w tym przepisie określonych był naczelnik urzędu celnego.
Nie jest także tak, jak przyjął Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie art. 243 Kod cel. Przepis ten przewiduje stosowanie przed organami celnymi przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ale z pierwszeństwem dla przepisów Kodeksu celnego ("o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej"). Oznacza to w istocie, że tylko w odniesieniu do problematyki nie unormowanej w Kodeksie celnym organy celne w postępowaniu stosują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Tymczasem sprawa zabezpieczenia należności celnych na towarze, którego należności dotyczą, została unormowana w kodeksie celnym całościowo zarówno co do wymagań i warunków takiego zabezpieczenia jak i organów właściwych w tych sprawach, o czym była mowa wyżej. Chybiona jest więc argumentacja Sądu I instancji, że organu właściwego do zastosowania zabezpieczenia, o którym mowa w art. 241 Kod. cel należy poszukiwać za pośrednictwem art. 243 tego Kodeksu w art. 19 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr. 229, poz. 1954 z zm.).
Zaskarżona do Sądu I instancji decyzja dotyczyła również zabezpieczenia należności podatkowych. Jednak i w tym zakresie przyjęcie właściwości dyrektora izby celnej do zabezpieczania kwot podatków importowych nie znajdowało oparcia w art. 19 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z mocy obowiązującego w dacie wydania decyzji I instancji (II instancji zresztą też) art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 1 sierpnia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50) w takich sprawach organ celny uprawniony był do zabezpieczenia kwoty nie uiszczonych podatków importowych w wypadkach i trybie stosowanym przy zabezpieczaniu należności celnych. Zatem przepis art. 241 § 1 Kod. cel. znajdował zastosowanie zarówno do postępowania w sprawie zabezpieczenia na importowanym towarze należności celnych jak i należności podatkowych. Przedstawione wyżej rozważania dotyczące właściwości organu do podejmowania w I instancji decyzji w postępowaniu zabezpieczającym należności celnych odnoszą się zatem także do zabezpieczenia należności podatkowych.
Należy także wskazać, że w myśl postanowień art. 1 a pkt 7 ustawy p.e.a. pod pojęciem organu egzekucyjnego należy rozumieć organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Już z treści tej definicji wynika, że zakres uprawnień poszczególnych organów egzekucyjnych jest zróżnicowany, a to zróżnicowanie jest w ustawie wyraźnie określone. Tak więc, przykładowo, naczelnik urzędu skarbowego prócz stosowania wszystkich środków egzekucji należności pieniężnych posiada także uprawnienie do zabezpieczania takich należności ( art. 19 § 1 p.e.a.).
Stwierdzić należy, że ustawa p.e.a. nie uprawniała i nie uprawnia obecnie, organów celnych w tym także dyrektora izby celnej, do zabezpieczania należności celnych i podatkowych na importowanym towarze w sytuacji takiej jak w rozpoznawanej sprawie. Art. 19 § 5 ustawy p.e.a. nadawał dyrektorowi izby celnej uprawnienia organu egzekucyjnego jedynie w zakresie ograniczonym do stosowania objętych nim środków egzekucji należności pieniężnej. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że uprawnienie to mogło dotyczyć także postępowania zabezpieczającego, skoro obejmowało tylko "środki egzekucyjne", a te wymienione zostały enumeratywnie w art. 1a pkt. 12 ustawy nie zawierającym żadnych czynności postępowania zabezpieczającego. Wskazać należy także, że pewne uprawnienia dyrektora izby celnej, w postępowaniu zabezpieczającym (ale nie w zakresie mogącym mieć zastosowanie w niniejszej sprawie), unormowane były odrębnie w § 6 omawianego artykułu , który z dniem 1 września 2003 r. utracił moc obowiązującą (Dz. U. 03. 137. 1302) .
W świetle powyższego należało uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się być uprawnione.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do zastosowania wnioskowanego przez stronę art. 188 p.p.s.a., działając na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Uznając, że przedmiotem rozpoznania sądowego była sprawa z zakresu prawa celnego oraz, że skarga w tej sprawie nie podlegała wpisowi stosunkowemu lecz wpisem należnym był wpis stały określony w § 2 pkt. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz Dyrektora Izby Celnej na mocy art. 203 pkt. 2 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego obejmujący zwrot wpisu należnego w wysokości określonej w § 3 w związku z § 2 pkt. 13 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt. 2 lit. b rozp. Rady Ministrów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z zm.). Pobrany od skargi kasacyjnej wpis sądowy w kwocie przewyższającej wpis należny wynoszący 250 zł podlega zwróceniu przez WSA w P. na mocy art. 225 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI