I GSK 2142/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, uznając, że zwrot 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' w kontekście powrotnego wywozu towarów nieunijnych odnosi się wyłącznie do miejsc poza obszarem celnym UE.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję DIAS unieważniającą zgłoszenie celne wywozowe. Skarżąca kwestionowała wykładnię § 22 rozporządzenia MF w zw. z art. 270 UKC, twierdząc, że instytucja powrotnego wywozu dotyczy również towarów dostarczanych na statki powietrzne w lotach wewnątrzunijnych. NSA uznał skargę za niezasadną, podzielając stanowisko WSA i organów celnych, że zwrot 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' odnosi się wyłącznie do miejsc poza obszarem celnym UE, a taka wykładnia jest zgodna z celem przepisów celnych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach o unieważnieniu zgłoszenia celnego wywozowego. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w zw. z art. 270 Unijnego Kodeksu Celnego (UKC). Głównym zarzutem było przyjęcie, że instytucja powrotnego wywozu towarów nieunijnych dotyczy jedynie towarów wyprowadzanych poza obszar celny Unii Europejskiej, a nie również towarów dostarczanych na pokłady statków powietrznych w lotach wewnątrzunijnych. Skarżąca argumentowała, że sformułowanie 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' powinno być rozumiane szerzej. NSA uznał te zarzuty za całkowicie nietrafne. Sąd podkreślił, że wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że zwrot 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' odnosi się do miejsc poza obszarem celnym UE, ponieważ unijne przepisy celne koncentrują się na wprowadzaniu lub wyprowadzaniu towarów z tego obszaru. Sąd wskazał, że przyjęcie wykładni proponowanej przez skarżącą prowadziłoby do dopuszczenia towaru do obrotu na terenie UE bez pobrania należności celnych, co jest niemożliwe do zaakceptowania. NSA odwołał się również do materiałów informacyjnych dotyczących zmian wynikających z wdrożenia UKC, które potwierdzają, że zgłoszenie do powrotnego wywozu dotyczy towarów mających zostać wyprowadzonych poza obszar celny UE. Sąd oddalił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na brak wykazania istotnego wpływu tych naruszeń na wynik sprawy oraz na błędne kwalifikowanie przepisów prawa materialnego jako przepisów postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, sformułowanie to należy rozumieć wyłącznie jako miejsce przeznaczenia znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
Wykładnia systemowa i celowościowa przepisów celnych UE wskazuje, że przepisy te dotyczą wprowadzania lub wyprowadzania towarów z obszaru celnego UE, a nie ich przemieszczania wewnątrz UE. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do dopuszczenia towaru do obrotu na terenie UE bez pobrania należności celnych, co jest niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
rozporządzenie MF art. 22 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych
Sformułowanie 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' odnosi się wyłącznie do miejsc poza obszarem celnym Unii Europejskiej, w kontekście powrotnego wywozu towarów nieunijnych.
UKC art. 270
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Przepis ten przewiduje, że zgłoszenie do powrotnego lub powiadomienie o powrotnym wywozie składane jest dla towarów nieunijnych, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii Europejskiej.
Pomocnicze
UKC art. 27 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Organy celne unieważniają decyzję dla posiadacza decyzji, jeżeli decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji, a posiadacz wiedział lub powinien był wiedzieć o tych nieprawidłowościach i decyzja byłaby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne.
Prawo przedsiębiorców art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Zasada in dubio pro libertate (rozstrzyganie wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy) ma zastosowanie na ostatnim etapie wykładni, gdy pozostaje kilka prawidłowych wyników. Nie miała zastosowania w tej sprawie, gdyż przepisy i stan faktyczny były jasne.
Prawo przedsiębiorców art. 12
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej obejmująca naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej obejmująca naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie MF art. 22 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych
Wspomniane w kontekście porównania sformułowań dotyczących miejsc przeznaczenia.
UKC art. 1 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Definiuje zakres stosowania unijnego kodeksu celnego, obejmujący przepisy i procedury dotyczące towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych.
UKC art. 29
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Odesłanie do art. 27 UKC, wskazujące na zastosowanie instytucji unieważnienia decyzji również do decyzji niekorzystnych wydanych z urzędu.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia systemowa i celowościowa przepisów celnych UE wskazuje, że zwrot 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' w kontekście powrotnego wywozu towarów nieunijnych odnosi się wyłącznie do miejsc poza obszarem celnym UE. Przyjęcie wykładni proponowanej przez skarżącą prowadziłoby do dopuszczenia towaru do obrotu na terenie UE bez pobrania należności celnych, co jest niedopuszczalne. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy. Przepisy prawa materialnego i stan faktyczny były jasne i jednoznaczne, co wykluczało zastosowanie zasady in dubio pro libertate.
Odrzucone argumenty
Instytucja powrotnego wywozu towarów dotyczy również towarów dostarczanych na pokłady statków powietrznych w lotach wewnątrzunijnych. Sformułowanie 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' powinno być rozumiane szerzej niż tylko miejsca poza obszarem celnym UE. Organ celny naruszył art. 27 ust. 1 UKC, unieważniając decyzję o przyjęciu zgłoszenia celnego, mimo braku wiedzy skarżącej o nieprawidłowościach. Należało zastosować zasadę in dubio pro libertate (art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców) i rozstrzygnąć wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy.
Godne uwagi sformułowania
unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszczaniem towarów po terenie Unii, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadzeniem z tego obszaru skutek w oczywisty sposób niemożliwy do zaakceptowania zasada in dubio pro libertate [...] nie oznacza, że ilekroć pojawiają się różne rozumienia normy prawnej, niezależnie od poprawności argumentacji, to zawsze należy stosować taką wykładnię prawa jaka okazuje się być na korzyść przedsiębiorcy.
Skład orzekający
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Piotr Piszczek
sprawozdawca
Bogdan Fischer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powrotnego wywozu towarów nieunijnych, w szczególności rozumienie zwrotu 'niezależnie od miejsca przeznaczenia' w kontekście lotów wewnątrzunijnych oraz stosowanie zasady in dubio pro libertate."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami celnymi i procedurą powrotnego wywozu. Interpretacja zasady in dubio pro libertate jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów celnych, która ma bezpośrednie przełożenie na działalność gospodarczą firm zajmujących się handlem międzynarodowym. Wyjaśnienie kluczowego sformułowania prawnego jest istotne dla praktyków.
“Czy towary na pokładzie samolotu lecącego do innego kraju UE mogą być uznane za 'powrotnie wywiezione' poza UE? NSA wyjaśnia kluczowe sformułowanie w prawie celnym.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 2142/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-11-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogdan Fischer Piotr Pietrasz /przewodniczący/ Piotr Piszczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych Hasła tematyczne Celne prawo Sygn. powiązane III SA/Gl 31/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-04-18 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 1498 § 22 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych Dz.U. 2018 poz 646 art. 11 ust. 1, art. 12 Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 27, art. 270 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 31/19 w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA) wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 31/19 oddalił skargę A (dalej – strona, skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – organ, DIAS) z 25 października 2018 r. w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 i 2, art. 174 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wywiodła strona, a zaskarżając wyrok w całości zażądała jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji; wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: 1. § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych (Dz.U.2016.1498 ze zm., dalej: rozporządzenie MF) w zw. z art. 270 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz.Urz. UE L 269 z 10.10.2013. str. 1 ze zm., dalej: UKC) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że instytucja powrotnego wywozu towarów dotyczy jedynie towarów o statusie celnym nieunijnym wyprowadzanych poza obszar celny Unii Europejskiej, a nie również towarów dostarczanych na pokłady statków powietrznych w lotach wewnątrzunijnych, w sytuacji gdy wykładnia językowa, historyczna, celowościowa, systemowa oraz tryb postępowania organów celnych prowadzą do zupełnie przeciwnych wniosków, 2. § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w zw. z art. 270 UKC poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" należy rozumieć wyłącznie jako miejsce przeznaczenia znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej (dalej również jako: Unii, U" oraz Wspólnoty) w sytuacji gdy: – użycie słów "niezależnie od miejsca przeznaczenia" wyklucza zastosowanie wykładni zawężającej do miejsc przeznaczenia poza obszarem celnym Unii", – w treści § 22 ust. 2 rozporządzenia MF dotyczącym zaopatrywania instalacji morskich, zostało użyte sformułowanie "instalacje morskie zlokalizowane poza obszarem celnym Unii", a zatem jeśli prawodawca miałby inny zamiar dotyczący zaopatrzenia statków powietrznych to stosowne wyłączenie (czy też doprecyzowanie) zostałoby umieszczone w przepisie ust. 1, tak jak w ust. 2 prawodawca uczynił to w stosunku do instalacji morskich; 3) § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w zw. z przepisem art. 270 UKC poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na fakt, że towary zostały dostarczone na statek powietrzny, którego miejscem przeznaczenia był port lotniczy na terenie Unii Europejskiej. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.153.1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi spółki mimo naruszenia przez organ art. 27 ust. 1 UKC poprzez unieważnienie korzystnej dla skarżącej decyzji o przyjęciu zgłoszenia celnego w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie można uznać, że skarżąca wiedziała lub powinna była wiedzieć, że informacje zawarte w zgłoszeniu celnym do powrotnego wywozu, na podstawie których została wydana decyzja o przyjęciu zgłoszenia celnego są nieprawidłowe i niekompletne (choć – jak Spółka zaznacza, w jej ocenie informacje, na podstawie których zostało przyjęte zgłoszenie celne były prawidłowe i kompletne); 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi spółki mimo naruszenia przez organ art. 27 ust. 1 UKC poprzez unieważnienie korzystnej dla skarżącej decyzji o przyjęciu zgłoszenia celnego w sytuacji, gdy organ nie zweryfikował czy skarżąca w rzeczywistości wiedziała lub powinna była wiedzieć, że informacje zawarte w zgłoszeniu celnym do powrotnego wywozu, na podstawie których została wydana decyzja o przyjęciu zgłoszenia celnego są nieprawidłowe lub niekompletne (choć – jak spółka zaznacza – w jej ocenie, informacje na podstawie których zostało przyjęte zgłoszenie celne były prawidłowe i kompletne); 3. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2018 r. ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzyganie przez DIAS oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wątpliwości prawnych na korzyść skarżącej oraz nieuwzględnienie faktu, że skarżąca bazowała w toku swojej działalności na informacjach wynikających z dokumentów Ministerstwa Finansów, z których wynikały odmienne konkluzje w zakresie stosowania instytucji powrotnego wywozu, niż uznał to w decyzji DIAS. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wniósł o jej oddalenie i zażądał przyznania kosztów postępowania kasacyjnego – w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1342/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15; niepublikowane). Należy też podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; to orzeczenie oraz powoływane dalej dostępne w bazie orzeczeń CBOSA. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13; tamże), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/1; tamże). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06; tamże). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 16/13 i 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13; tamże). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygniecie sprawy przez Sąd I instancji. Mając powyższe na względzie i przyznając priorytet zarzutom mającym oparcie w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dostrzec należy, że ustawodawca – o czym już była wyżej mowa – wskazał, iż zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uznany za skuteczny o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem ani w poszczególnych zarzutach (w których zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania), ani uzasadnieniu (poświęconym w znacznej mierze wątpliwościom w zakresie interpretacji przepisów prawa materialnego i wynikających stąd konsekwencji) nie wykazano, iż skarżąca kasacyjnie dowiodła spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały więc w sposób należyty sformułowane. Jednak mimo dostrzeżonego błędu, mając na względzie treść uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie zawarto zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego odnoszących się do materii ustalenia stanu faktycznego w sprawie przez organy celne oraz jego akceptacji przez Sąd I instancji. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej nawet nie podjęto próby kwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez organ celny i zaaprobowanego przez Sąd I instancji. Oznacza to, że ten stan faktyczny nie jest przedmiotem sporu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że całkowicie nietrafne okazały się zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez naruszenie prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie § 22 ust. 1 rozporządzenia MF ws. zgłoszeń w związku z art. 270 UKC - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" należy rozumieć jako miejsce znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie podziela zdecydowanie stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym rozstrzygając sprawę prawidłowości zgłoszenia powrotnego wywozu towaru nieunijnego, organy zasadnie uwzględniły prawo wspólnotowe - UKC i rozporządzenie delegowane. Nie można zgodzić się na selektywne stosowanie elementów systemu prawa i skupianie się jedynie na wskazanym wyżej § 22 rozporządzenia MF z pominięciem przy dokonywaniu jego wykładni całego systemu przepisów prawa, którego jest częścią. Taka zaś systemowa wykładnia, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" rozumieć należy, jako jakiekolwiek miejsce poza terenem Unii Europejskiej, albowiem unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszczaniem towarów po terenie Unii, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadzeniem z tego obszaru (z zastrzeżeniem obrotu towarowego z terytoriami specjalnymi). Prawidłowość tego wniosku potwierdza nadto wykładnia językowa omawianego § 22 rozporządzenia. Zauważyć bowiem należy, że odnosi się on do zgłoszenia do powrotnego wywozu i powiadomienia o powrotnym wywozie towarów, zatem dotyczy towarów, które zostały wwiezione na obszar Unii, a następnie mają zostać z niego wywiezione (a nie przemieszczone po terenie Unii). Wprost stanowi o tym zresztą art. 1 ust. 1 unijnego kodeksu celnego w brzmieniu: "1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia unijny kodeks celny (kodeks) określający ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych. Nie naruszając prawa międzynarodowego i konwencji międzynarodowych oraz prawodawstwa unijnego w innych dziedzinach, kodeks stosowany jest w sposób jednolity na całym obszarze celnym Unii." Do analogicznych wniosków prowadzi także wykładnia celowościowa. Zauważyć należy, że spór dotyczy towarów nieunijnych, które przechowywane były w składzie podatkowym, zatem w związku z zastosowaniem tej procedury specjalnej, nie doszło do pobrania należności celnych w dacie wprowadzenia towaru na wspólny obszar celny, gdyż nastąpiło zawieszenie poboru cła. Gdyby towar ten rzeczywiście stał się przedmiotem powrotnego wywozu, tj. został wywieziony poza obszar Unii należności celne nie zostałyby pobrane, ale byłoby to konsekwencją tego, że nie doszło do dopuszczenia do obrotu towarem na terenie Unii. Tak więc - mówiąc potocznie i w pewnym uproszczeniu - stan faktyczny byłby analogiczny do tego, jaki powstałby, gdyby ten towar nigdy na obszarze Unii się nie znajdował. Natomiast w takim stanie faktycznym, jak został ustalony przez organy obu instancji i jest niesporny w sprawie, gdyby przyjąć za uzasadnione stanowisko strony skarżącej, skutkiem wyprowadzenia towaru ze składu podatkowego i objęcia go procedurą powrotnego wywozu byłoby dopuszczenie go do obrotu na terenie Unii Europejskiej bez pobrania należności celnych na jakimkolwiek etapie. Jest to skutek w oczywisty sposób niemożliwy do zaakceptowania. Zaprezentowana wykładnia § 22 rozporządzenia MF znajduje potwierdzenie również w powoływanym przez skarżącą materiale informacyjnym dotyczącym problematyki wyprowadzania i wywozu oraz systemu ECS w kontekście zmian wynikających z wdrożenia UKC z 2.11.2017 r. Otóż w punkcie 4.3. tego dokumentu stwierdzono, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia tego statku" zawarte w cytowanym wyżej przepisie (§ 22 rozporządzenia Ministra Finansów), nie może oznaczać uznania za dopuszczalne możliwości składania zgłoszenia albo powiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, w przypadku gdy wiadome jest, że miejscem przeznaczenia takiego statku jest port morski, rzeczny lub lotniczy leżący na obszarze celnym Unii Europejskiej, gdyż takie rozumienie stoi w sprzeczności z art. 270 i art. 274 UKC, które to przepisy przewidują, że zgłoszenie do powrotnego lub powiadomienie o powrotnym wywozie składane jest dla towarów nieunijnych, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii Europejskiej. Również w tym przypadku w pewnym zakresie konsekwencją powyżej konstatacji jest niezasadność zarzutu naruszenia § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w związku z art. 270 UKC - poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na fakt, że towary dostarczone na statek zostały dostarczone na statek powietrzny, którego miejscem przeznaczenia był port lotniczy na terenie Unii Europejskiej. Skoro bowiem w tej sprawie nie zakwestionowano wykładni ww. regulacji (o czym mowa powyżej) oraz nie zakwestionowano stanu faktycznego ustalonego przez organy celne i zaaprobowanego przez Sąd I instancji nie sposób skutecznie podważać braku zastosowania ww. regulacji prawnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również zarzuty skargi kasacyjnej nie znajdują oparcia w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., bowiem – z jednej strony – w żaden sposób nie wykazano, że naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w zarzutach jest jedynie mowa o "rażącym naruszeniu prawa"), a – z drugiej strony – w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtarza się treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a., odnosząc naruszenie przepisów prawa procesowego skutkującego istotnym wpływem na wynik sprawy do treści art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej art. 27 UKC oraz art. 11 ust. 1 i art. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców są przepisami prawa materialnego. Przepisy te regulują bowiem treść uprawnień lub obowiązków ich adresatów, czyli sposób zachowania się ich adresatów w sferze prawa publicznego. Niemniej jednak w odniesieniu do art. 27 UKC autor skargi kasacyjnej nie wskazał, czy kwestionuje wykładnię, czy też zastosowanie tego przepisu. Dokłada analiza zarzutów prowadzi do wniosku, że autor skargi kasacyjnej w istocie kwestionuje ustalenia organów celnych w zakresie stanu faktycznego. Zauważyć jednak trzeba, że naruszeniem art. 27 UKC nie sposób skutecznie podważać ustaleń faktycznych poczynionych przez organy celne w sprawie. UKC dokonuje podziału decyzji na wydawane na wniosek i z urzędu oraz na decyzje korzystne i niekorzystne. Decyzje wydawane zarówno na wniosek jak i z urzędu mogą być decyzjami korzystnymi albo niekorzystnymi. Decyzją korzystną wydawaną na wniosek jest decyzja w pełni zgodna ze wnioskiem strony. Natomiast zdecydowana większość decyzji wydawanych z urzędu jest decyzjami niekorzystnymi (por. uzasadnienie do ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo celne oraz niektórych innych ustaw, Sejm VIII kadencji, druk 513). Do decyzji wydawanych z urzędu odnosi się wskazany art. 27 UKC. Kasator wydaje się nie dostrzegać, że z przepisu art. 27 ust. 1 UKC w zw. z art. 29 UKC wynika, że organy celne unieważniają decyzję dla posiadacza decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji; posiadacz decyzji wiedział lub powinien był wiedzieć, że informacje są nieprawidłowe lub niekompletne; decyzja byłaby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne. Z uwagi na to, że odesłanie do art. 27 UKC jest zawarte w art. 29 UKC instytucja ta ma zastosowanie także do decyzji niekorzystnych wydanych z urzędu. Co zaś się tyczy naruszenia art. 11 ust. 1 i art. 1 ustawy Prawo Przedsiębiorców autor skargi kasacyjnej nie kwestionował wykładni tych przepisów dokonanej przez Sąd I instancji. Nie kwestionował również stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne, w odniesieniu do którego odmówiono zastosowania ww. przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepis art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców sformułowano, według uzasadnienia projektu ustawy, zasadę in dubio pro libertate, która w rzeczywistości jest zasadą przyjaznej interpretacji przepisów, bowiem zgodnie z 11 ust. 1 ustawy, w przypadku, gdy przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy. Zasada ta nie oznacza, że ilekroć pojawiają się różne rozumienia normy prawnej, niezależnie od poprawności argumentacji, to zawsze należy stosować taką wykładnię prawa jaka okazuje się być na korzyść przedsiębiorcy. Zasada ta będzie mieć zastosowanie, dopiero wówczas, jeśli mimo dokonania poprawnej metodologicznie i logicznie wykładni przepisu pozostaje kilka wyników wykładni, które mogą być uznane za prawidłowe. Zasada wyrażona w art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców powinna być stosowana dopiero na ostatnim etapie wykładni, pełniąc funkcję dyrektywy kierunku interpretacji, a nie funkcję metody wykładni prawa, wyprzedzającej inne metody. W rozpoznawanej sprawie potrzeba posłużenia się dyrektywą wyrażoną w art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców nie wystąpiła. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zarówno stan faktyczny sprawy, jak i obowiązujące w sprawie przepisy były jasne i jednoznaczne, a ich zastosowanie nie wywoływało trudności i wątpliwości. Dlatego też nie sposób przyznać racji kasatorowi, w ocenie którego należało zastosować wskazany przepis Prawa przedsiębiorców, bowiem wydana przez organ zaskarżona decyzja odpowiada prawu i jest wynikiem błędnych działań skarżącej, a nie wątpliwości co do treści obowiązujących przepisów. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego też, działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI