I GSK 214/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-05
NSAinneWysokansa
środki unijneochrona interesów finansowych UEprzedawnieniezwrot płatnościARiMRrozporządzenie 2988/95TSUEdecyzja deklaratoryjnapostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR, potwierdzając, że sprawa dotyczyła zwrotu środków unijnych, a decyzja została wydana po upływie terminu przedawnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku WSA w Warszawie. WSA uchylił decyzję Prezesa ARiMR o zwrocie nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej, uznając, że została ona wydana po upływie terminu przedawnienia wynikającego z prawa UE. NSA potwierdził stanowisko WSA, podkreślając, że decyzja zwrotowa ma charakter deklaratoryjny, a termin przedawnienia rozpoczął bieg od momentu popełnienia nieprawidłowości, a nie od momentu jej odkrycia przez władze.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA uchylił decyzję Prezesa ARiMR o zwrocie nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i inwestycjami. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja została wydana po upływie terminu przedawnienia określonego w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, co stanowiło negatywną przesłankę do jej wydania, i w związku z tym umorzył postępowanie administracyjne. Prezes ARiMR zaskarżył wyrok WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95). Argumentował, że WSA wadliwie uznał decyzję zwrotną za deklaratoryjną, błędnie ustalił stan faktyczny i nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące przedawnienia. Wskazywał również na pominięcie dowodu z wyroku karnego skazującego członków spółki. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a zarzuty dotyczące stanu faktycznego i charakteru decyzji zwrotnej są niezasadne. Podkreślono, że decyzja zwrotna na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ma charakter deklaratoryjny, co jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą. NSA odniósł się również do wyroku TSUE z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie Emporiki SERRON (C-42/24), który potwierdził, że termin przedawnienia rozpoczyna bieg od momentu popełnienia nieprawidłowości, a nie od momentu jej odkrycia przez władze. W tej sprawie nieprawidłowość ustała najpóźniej 5 listopada 2013 r., a decyzja o zwrocie została wydana po upływie ponad 10 lat, co czyniło ją niedopuszczalną z uwagi na przedawnienie. Sąd nie dopatrzył się również zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną i zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Decyzja o zwrocie nienależnie pobranych środków unijnych ma charakter deklaratoryjny.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że decyzja ta jedynie określa wysokość obowiązku zwrotu, a sam obowiązek powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa. Jest to zgodne z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

Rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1 akapit 4

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Określa termin przedawnienia, który rozpoczyna bieg od momentu popełnienia nieprawidłowości. Sąd uznał, że termin ten upłynął przed wydaniem decyzji o zwrocie środków.

u.o.ARiMR art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Podstawa prawna decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Sąd uznał, że decyzja ta ma charakter deklaratoryjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa umorzenia postępowania przez WSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1 akapit 2 zdanie drugie

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Dotyczy zakończenia programu i wpływu na bieg terminu przedawnienia.

Rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1 akapit pierwszy

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Określa ogólne zasady biegu terminu przedawnienia.

Rozporządzenie nr 2988/95 art. 1 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Ogólne zastosowanie rozporządzenia.

u.o.ARiMR art. 29 § ust. 1c

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 244 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dowód z dokumentu urzędowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawa.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 171

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach.

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach.

k.p.c. art. 11

Kodeks postępowania cywilnego

Wiążący charakter prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym dla sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o zwrocie środków unijnych ma charakter deklaratoryjny. Termin przedawnienia rozpoczął bieg od momentu popełnienia nieprawidłowości, a nie od momentu jej odkrycia. W sprawie nie doszło do przerwania ani zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wyrok WSA z dnia 7 lutego 2024 r. nie wiązał Sądu w sposób obligujący do przyjęcia konstytutywnego charakteru decyzji zwrotnej i odmiennego ustalenia przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia, sprzeczności, brak przedstawienia stanowiska organu, brak pełnego przedstawienia stanu sprawy, pominięcie dowodu z wyroku karnego). Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Argumentacja oparta na wyroku WSA z dnia 7 lutego 2024 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 12/24) dotycząca konstytutywnego charakteru decyzji zwrotnej.

Godne uwagi sformułowania

decyzja zwrotowa ma charakter deklaratoryjny termin przedawnienia rozpoczyna bieg od momentu popełnienia nieprawidłowości wyrok TSUE z dnia 6 lutego 2025 w sprawie Emporiki SERRON sygn. C-42/24 nieprawidłowość ustała najpóźniej z dniem dokonania płatności ostatecznej rozstrzyganie w przedmiocie zwrotu należności jest niedopuszczalne w świetle art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia EUROATOM

Skład orzekający

Beata Sobocha-Holc

przewodniczący

Małgorzata Grzelak

sprawozdawca

Paweł Janusz Lewkowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu zwrotu środków unijnych, charakter prawny decyzji zwrotnych, stosowanie rozporządzenia nr 2988/95 w kontekście wyroku TSUE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu środków unijnych w ramach programów wieloletnich i interpretacji przepisów UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii przedawnienia środków unijnych i interpretacji prawa UE, co jest istotne dla wielu podmiotów korzystających z funduszy europejskich. Wyrok TSUE dodaje jej znaczenia.

Zwrot środków unijnych: Kluczowa interpretacja przedawnienia po wyroku TSUE!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 214/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 662/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-18
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 akapit 4
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U. 2023 poz 1199
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 662/24 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 czerwca 2024 r. nr 36/CE/D/GROiW/2021/2022/2023/2024/ARiMR w przedmiocie płatności z tytułu pomocy finansowej na pokrycie części kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. Sp. z o.o. w G. 11 250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 października 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 662/24, w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w T. (obecnie: A. Sp. z o.o. w G.; dalej: spółka), uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 17 czerwca 2024 r., nr 36/CE/D/GROiW/2021/2022/2023/2024/ARiMR, oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 2 lipca 2021 r., nr 9007/6750/60/21, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz umorzył postępowanie administracyjne i orzekł o kosztach postępowania.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ostateczna, będąca przedmiotem skargi, została wydana po upływie terminu przedawnienia wynikającego z art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, a więc zaistniała negatywna przesłanka do jej wydania. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a., WSA orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Jednocześnie uznając, że brak jest podstaw do kontunuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego (wobec stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości tego postępowania), Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne (punkt 2 wyroku).
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opierając ją:
A) na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), tj. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1) naruszenia art.145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku jest wadliwe z uwagi na:
a) wewnętrzną sprzeczność polegającą na przyjęciu, że nieprawidłowość miała charakter jednorazowy, a jednocześnie była to nieprawidłowość, której dopuszczono się w trakcie realizacji programu wieloletniego, a nadto nieprawidłowość polega na szeregu transakcji handlowych;
b) wewnętrzną sprzeczność polegającą na przyjęciu, że zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny, a z drugiej strony wielokrotnie wskazuje, że w drodze decyzji zwrotowej jest ustalana kwota nienależnie pobranych środków;
c) brak przedstawienia stanowiska organu;
d) brak pełnego przedstawienia stanu sprawy, a w szczególności pominięcie skazującego członków spółki wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] (sygn. akt [...]);
e) brak przedstawienia decyzji organu pierwszej instancji i uzasadnienia zastosowania art. 135 p.p.s.a.;
f) brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia o postępowania administracyjnego;
g) sprzeczność rzeczywistej treści przywołanych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z ich oceną przedstawioną w uzasadnieniu skarżonego wyroku;
2) naruszenia art.145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 244 § 1 k.p.c., przez pominięcie dopuszczonego na rozprawie dowodu skazującego członków spółki wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] (sygn. akt [...]) stanowiącego dokument urzędowy potwierdzający dopuszczenie się nieprawidłowości przez wielokrotne transakcje handlowe, które jednoznacznie wskazują, iż spółka dopuściła się nieprawidłowości w toku realizacji programu wieloletniego i nieprawidłowość ta nie miała charakteru jednorazowego, czyli odmiennie niż przyjął Sąd;
3) naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez dowolne ustalenie stanu faktycznego, w tym: przyjęcie wbrew zaskarżonej decyzji, że miała ona charakter deklaratoryjny, a w konsekwencji momentu rozpoczęcia liczenia biegu terminu przedawnienia; przyjęcie wbrew zaskarżonej decyzji, że wniosek o przyznanie pomocy został złożony 15 listopada 2013 r.; przyjęcie, że nieprawidłowość miała charakter jednorazowy, gdy w zaskarżonej decyzji wskazano cały szereg zdarzeń składający się na przedmiotową nieprawidłowość;
B) na podstawie określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności naruszenia:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 171 p.p.s.a. przez przyjęcie, że decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 2 lipca 2021 r. Nr 9007/6750/60/21 ma charakter deklaratoryjny, gdy w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.02.2024 (sygn. akt VIII SA/Wa 12/24) wyraźnie stwierdzono, że należność została ustalona ww. decyzją;
2) art.145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art.145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty w związku z art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie w związku z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w szczególności przyjęcie, że art. 3 ust. 1 akapit czwarty ww. rozporządzenia znajduje zastosowanie do zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach programu wieloletniego, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię, według której art. 3 ust. 1 akapit czwarty ww. rozporządzenia może znajdować zastosowanie tylko w przypadkach, gdy termin przedawnienia jest ściśle określony w treści przepisu (art.3 ust. 1 akapit pierwszy ww. rozporządzenia), a w konsekwencji nie może znajdować zastosowania w przypadku dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach programu wieloletniego ze względu na brak ściśle określonego terminu przedawnienia w treści przepisu i wydłużenie terminu przedawnienia stosownie do terminu wygaśnięcia programu;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 w związku z art. 29 ust. 1 i ust. 1c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, a w szczególności przyjęcie, że do upływu terminu przedawnienia doszło w dniu 5 listopada 2021 r., gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię, według której należność ustalona decyzją wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 1c ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powstaje wskutek doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a w konsekwencji należało przyjąć, iż w realiach niniejszej sprawy należność powstała 12 lipca 2021 r. wskutek doręczenia decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 2 lipca 2021 r. nr 9007/6750/60/21, skutkiem czego brak było podstaw do zastosowania art. 3 ust.1 akapit czwarty rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, gdyż do upływu terminu przedawnienia w ogóle nie doszło;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie w związku z art. 3 ust. 1 akapit trzeci w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w szczególności przyjęcie, iż do upływu terminu przedawnienia doszło w dniu 5 listopada 2021 r., pomimo tego że przed upływem ww. terminu dochodziło do przerwania biegu terminu przedawnienia, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię, według której w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia przed upływem "ostatecznego zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 powoduje, że termin przedawnienia biegnie na nowo zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze ww. rozporządzenia w odniesieniu nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu wieloletniego i dopiero od tego momentu zastosowanie może znajdować art. 3 ust. 1 akapit czwarty ww. rozporządzenia;
5) art.145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art.145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 64e p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 przez przyjęcie, że zaskarżona decyzja "została wydana po upływie terminu przedawnienia wynikającego z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95", gdy w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.02.2024 (sygn. akt VIII SA/Wa 12/24) nie stwierdzono tego rodzaju negatywnej przesłanki do wydania decyzji merytorycznej pomimo obowiązku wynikającego z art. 64e p.p.s.a. i polecono dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie postawionych zarzutów.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, na rzecz skarżącego kasacyjnie, według norm przepisanych.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] z pisemnym uzasadnieniem (sygn. akt [...]) na okoliczność dopuszczenia się nieprawidłowości przez wielokrotne transakcje handlowe, które jednoznacznie wskazują, iż spółka dopuściła się nieprawidłowości w toku realizacji programu wieloletniego i nieprawidłowość ta nie miała charakteru jednorazowego, czyli odmiennie niż przyjął Sąd.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną z 30 stycznia 2025 r. skarżąca spółka, reprezentowana przed adwokata, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Pismem z 22 maja 2025 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw, reprezentowany przez radcę prawnego, wstąpił do niniejszego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W przedmiotowym piśmie RMiŚP wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Odniósł się do zarzutów skarżącego kasacyjne organu stwierdzając, że należy je uznać za nietrafne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty kasacyjne naruszenia prawa procesowego należy uznać za nietrafne.
Wbrew wywodom przedstawionym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sporządzone w niniejszej sprawie obszerne uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada w pełni wymogom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał w nim, jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do oceny przeprowadzonego postępowania i spornej kwestii przedawnienia. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z kolei wyrok karny skazujący członków spółki nie jest prawomocny, a zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut dowolnego ustalenia stanu faktycznego, w tym przyjęcie wbrew zaskarżonej decyzji, że miała ona charakter deklaratoryjny oraz przyjęcie wbrew zaskarżonej decyzji, że wniosek o przyznanie pomocy został złożony 15 listopada 2013 r.
Odnośnie daty złożenia wniosku o przyznanie pomocy NSA zauważa, że faktycznie w jednym miejscu uzasadnienia WSA wskazuje powyższą datę. Jednakże należy potraktować to jako oczywistą omyłkę pisarską (prawidłowo powinno być: 15 lipca 2013 r.), ponieważ w innej części uzasadnienia wyroku dotyczącej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia przywołano prawidłową datę. Słusznie to akcentuje w swoim stanowisku Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Ponadto ta oczywista omyłka nie ma znaczenia z punktu widzenia podjętego przez WSA rozstrzygnięcia. Znaczenie miała bowiem okoliczność wypłaty przedmiotowych środków, co nastąpiło 5 listopada 2013 r., o czym będzie mowa w dalszej części niniejszych rozważań.
Gdy zaś chodzi o zarzut, jakoby Sąd pierwszej instancji przyjął wbrew zaskarżonej decyzji, że decyzja zwrotowa ma charakter deklaratoryjny, podczas gdy w ślad za organem prawidłowo powinien przyjąć, że przedmiotowa decyzja ma charakter konstytutywny, należy po pierwsze wskazać, że rację ma WSA w Warszawie, iż decyzja z art. 29 ust.1 ustawy o ARMiR (decyzja zwrotowa) ma charakter deklaratoryjny. Decyzja ta określa wysokość (zakres) obowiązku zwrotu dofinansowania, a sam obowiązek zwrotu powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sądów administracyjnych jest w tym zakresie konsekwentnie jednolite, a potwierdzają to judykaty przytoczone zarówno w zaskarżonym wyroku, odpowiedzi na skargę kasacyjną, jak i w stanowisku Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, stąd nie ma potrzeby prezentowania szerszego uzasadnienia w tej materii. Tym bardziej, że organowi występującemu w sprawach, których przedmiotem jest zwrot dofinansowania, znane jest to stanowisko, gdyż niejednokrotnie w takich sprawach w motywach wyroków przytaczane są przez sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny liczne orzeczenia potwierdzające przyjętą, jednolicie ukształtowaną linię orzeczniczą.
W niniejszej sprawie podstawowym założeniem przyjętym przez organ na potrzeby postawionych zarzutów kasacyjnych jest teza, że sformułowanie zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 7 lutego 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 12/24, wydanym na gruncie tej sprawy mianowicie, że należność została ustalona decyzją świadczy o tym, że przedmiotowa, tj. zwrotowa decyzja ma charakter konstytutywny i dalej, że wyrokiem tym – a zatem i stwierdzeniem, co do charakteru prawnego decyzji zwrotowej – był związany Sąd pierwszej instancji, który aktualnie wydał wyrok.
Jest to założenie błędne.
Należy podkreślić, że w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 12/24 Sąd badał wówczas prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (była to sprawa której przedmiotem był sprzeciw od decyzji kasatoryjnej), a zatem WSA nie mógł w tamtym postępowaniu odnosić się merytorycznie do kwestii przedawnienia, co słusznie wówczas w uzasadnieniu tego wyroku podkreślono (str. 13 wyroku z 7 lutego 2024 r.). Zatem niezwykle powierzchowne stwierdzenie ówczesnego Sądu, mianowicie: że nie może badać czy należność ustalona decyzją organu pierwszej instancji przedawniła się na podstawie art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia Rady 2988/95 niezasadnie jest obecnie akcentowane przez skarżący kasacyjnie organ, jako uzasadnienie dla przyjęcia, że wiązało ono w toku niniejszej sprawy i obligowało obecne WSA do przyjęcia, że decyzja zwrotowa ma charakter konstytutywny ze wszystkimi tego konsekwencjami. Także w obszarze spornej w tej sprawie zasadniczej kwestii, jaką jest przedawnienie. Stąd zarzut kasacyjny podniesiony z tak zakreśloną tezą jest niezasadny. Powołany na poparcie stanowiska organu wyrok NSA w sprawie sygn. akt I GSK 1798/24 nie jest reprezentatywny wobec przyjęcia jednolitej, odmiennej linii orzeczniczej, o czym była mowa.
Podsumowując, zarzut kasacyjny naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 171 p.p.s.a. należy uznać za niezasadny. Z przedstawionych względów podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art.145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 64e p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95.
Z kolei w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować
kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną, a ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi naruszenia tego przepisu.
Stanowisko Sądu pierwszej instancji zostało wyrażone w sposób klarowny i stanowczy. WSA wskazał wprost jakie argumenty doprowadziły do jednoznacznego wniosku, iż nieprawidłowość, której dotyczy sprawa, miała charakter nieprawidłowości jednorazowej w ramach programu wieloletniego, a także do przyjęcia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji mają charakter decyzji deklaratoryjnej. Wypowiedział się także jednoznacznie w zakresie przedawnienia konkludując, że decyzja ostateczna została wydana po upływie terminu przedawnienia a więc, że zaistniała negatywna przesłanka do jej wydania, jak również wypowiedział się, z jakiego powodu jednocześnie uznaje, że brak jest podstaw do kontynuowania postępowania, co spowodowało konieczność umorzenia postępowania administracyjnego.
Kluczową w niniejszej sprawie jest kwestia upływu terminu przedawnienia, czyli wykładni art. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i, co ważne na tym etapie postępowania, należy wziąć pod uwagę wyrok TSUE z dnia 6 lutego 2025 w sprawie Emporiki SERRON sygn. C-42/24, który zapadł już po wydaniu wyroku zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną. Powyższy wyrok TSUE, wydany w trybie prejudycjalnym, dotyczył sprawy związanej z interpretacją przepisów o ochronie interesów finansowych Unii Europejskiej w szczególności regulacji o okresach przedawnienia w przypadku nieprawidłowości finansowych. W wyroku tym stwierdzono, że przepisy krajowe nie mogą przewidywać, że okres przedawnienia rozpoczyna się od momentu odkrycia nieprawidłowości przez władze krajowe lecz od momentu popełnienia nieprawidłowości. Wyrok ten wywołuje skutek ex tunc (wstecz) dokonuje zatem wykładni unijnego przepisu prawa od chwili rozpoczęcia jego obowiązywania, a interpretacja ta jest wiążąca dla wszystkich krajowych organów stanowiących i stosujących prawo. Dlatego uznać należy, że stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku odnośnie początku terminu przedawnienia jest prawidłowe. Trafnie WSA uznał również, że w sprawie nie doszło do zawieszenia postępowania administracyjnego z powodu wszczęcia postępowania karnego, co szczegółowo i prawidłowo Sąd pierwszej instancji uzasadnił zatem w efekcie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia EUROATOM. Sporna nieprawidłowość ustała najpóźniej z dniem dokonania płatności ostatecznej w ramach rozliczenia operacji, tj. 5 listopada 2013 r., a więc nastąpiło to ponad 10 lat wcześniej przed wydaniem i doręczeniem zaskarżonej decyzji (17 czerwca 2024 i 8 lipca 2024). Słusznie zatem WSA stwierdził, że rozstrzyganie w przedmiocie zwrotu należności jest niedopuszczalne w świetle art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia EUROATOM.
Z powyższych względów za bezzasadne należało uznać zarzuty dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 3 ust. 1 akapit 4 w związku z art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 i akapit 2 w związku z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.
Mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 8 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI