I GSK 212/06

I GSK 212/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grabowski /przewodniczący/
Jan Kacprzak /sprawozdawca/
Stanisław Biernat
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2576/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-10-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grabowski Sędziowie NSA Stanisław Biernat Jan Kacprzak (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2576/04 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 października 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2576/04 oddalił skargę [...] (zwanego dalej: skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 30 lipca 2004 r., nr [...]w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Decyzjami z dnia 27 – 30 listopada, 1 grudnia, 4 – 8 grudnia oraz 11 grudnia 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie wymierzył [...] opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe podejmowane poza siedzibą urzędu celnego w kwotach wymienionych w tych decyzjach.
W dniu 20 stycznia 2003 r. skarżacy, w trybie art. 265¹ § 1 K.celn., złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie wnioski o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie oraz o zwrot pobranych opłat.
Decyzjami z 18 czerwca 2003 r. nr [...] do 640/JR, Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie.
Po rozpatrzeniu odwołań skarżący Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, po uprzednim połączeniu spraw w celu ich łącznego rozpoznania, decyzją z dnia 30 lipca 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący podkreślił, że wydanie decyzji dotyczących wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych nie było poprzedzone wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie, nie zagwarantowano również czynnego udziału strony w tym postępowaniu. W związku z tym, w ocenie skarżącego nie było podstaw do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty dodatkowe manipulacyjne, a w konsekwencji organ błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie art. 277 kodeksu celnego. W odniesieniu do regulacji prawa procesowego skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez niego zarzutów, a w szczególności nie doniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe". Skarżący wskazał również, że załączone do akt sprawy protokoły z przeprowadzanych czynności nie określają wartości odprawianych towarów, co powinno mieć miejsce ze względu na treść art. 276 § 1 kodeksu celnego. W ocenie skarżącego organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego. Skarżący podkreślił również, iż organy obydwu instancji nie ustosunkowały się do zarzutów nierównego traktowania miejsc uznanych w stosunku do oddziałów i posterunków celnych. Skarżący podniósł, że wskazał na czym polegał jego ważny interes w uchyleniu decyzji, tj. odwrócenie skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia z tytułu przedmiotowych opłat.
Oddalając skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z 30 lipca 2004 r., Sąd podkreślił, że decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzające [...] opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nieskorzystania przez zainteresowanego ze środków odwoławczych, o których Agencja została pouczona. Skarżący 20 stycznia 2003 r. wystąpił z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 265¹ Kodeks celny oraz o zwrot pobranych opłat, nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żądał zwrotu należności.
Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265¹ K.celn. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest natomiast zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 2651 K.celn. winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza gdy uwzględni się, że przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną, niweczącą przyznane stronie przepisami prawa uprawnienie do ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej, nie powołując się na przesłanki negatywne zasadnie przeprowadził analizę istnienia przesłanek pozytywnych sprecyzowanych w art. 2651 K.celn. i prawidłowo ustalił brak ich występowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko organu, wskazując, że strona skarżąca nie wykazała w obiektywnym rozumieniu i zgodnie z ugruntowaną wykładnią, istnienia okoliczności faktycznych przemawiających za przyjęciem, że ma "ważny interes" w uchyleniu ostatecznych decyzji wymiarowych.
Sąd stwierdził, że przesłanka "ważnego interesu strony", do której odwoływał się skarżący, składając wniosek o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265¹ K.celn. nie została prawnie zdefiniowana, podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego", biorąc jednak pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny, i że w tym trybie organ nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, należało przyjąć, że badanie przesłanek "ważnego interesu strony" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Przewidziany w art. 265¹ Kodeksu celnego tryb ma charakter nadzwyczajny Sąd przyjął, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od podstawowych zasad postępowania administracyjnego i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż fakt złożenia przez stronę wniosku o uchylenie decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe dopiero po upływie prawie trzech lat od wydania tych decyzji podlegał ocenie organu w toku badania "ważnego interesu strony". Wojewódzki Sąd podniósł, że strona w uzasadnieniu wniosków nie wskazywała, że za uchyleniem decyzji ostatecznych przemawia jej interes, który można by uznać za ważny w rozumieniu art. 2651 K. celn., jak również strona skarżąca nie wykazał aby ten ważny interes powstał w dacie złożenia w tym trybie wniosku lub aby w tej dacie stał się ważny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż kluczowe znaczenie ma fakt, że decyzja wydana na podstawie art. 2651 K. celn. jest decyzją o charakterze uznaniowym i dlatego nawet w sytuacji gdy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony organ może, ale nie musi, wzruszyć decyzję ostateczną.
Odnosząc się do kwestii "interesu publicznego", tj. alternatywnej do "ważnego interesu strony", przesłanki pozytywnej umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie powołanego powyżej artykułu, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pojecie "interesu publicznego" jest wielowymiarowe i niewątpliwie szersze niż pojęcie "interesu społecznego", o którym mowa w art. 155 k.p.a. Sąd odniósł się także do kwestii występowania w sprawie "interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to oprócz aspektu społecznego, obejmuje również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. W interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej – nawet wadliwej.
Kwestia czy w wyniku ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowych byłaby możliwość wydania decyzji orzekającej o zwrocie pobranych kwot na zasadach przewidzianych dla zwrotu należności celnych było zdaniem Wojewódzkiego Sądu zagadnieniem wtórnym w niniejszej sprawie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ nie przekroczył granic swobody uznania zakreślonych w art. 2651 K. celn.
Wojewódzki Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut strony, że zgodnie z art. 277 K. celn. jedynie pobór, a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonych dla należności celnych, bowiem wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 K. celn. prowadzi, przy braku w kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. Sprzeczne zdaniem Sądu z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, że opłata pobrana nienależnie lub bez podstaw wynikających z obowiązujących przepisów wobec braku stosownych uregulowań prawnych nie może zostać stronie zwrócona. Brak jest bowiem w przepisach prawa celnego innej podstawy prawnej umożliwiającej zwrot nienależnie pobranej opłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że podstawę prawną decyzji Dyrektora Urzędu Celnego stanowił art. 275 § 4 pkt 5 K. celn. w brzmieniu obowiązującym do 19 marca 2001 r., tj. upoważniającym organ do pobrania opłaty za przeprowadzenie, na wniosek strony czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Przyjęta w decyzji interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako "miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA2690/99 w sprawie o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko to podzielone zostało przez Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 54/01.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w niniejszej sprawie problem ten jest poza dyskusją bowiem skarżone decyzje dotyczyły wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych za czynności służbowe podejmowane w innej miejscowości – tj. w Wawryszewie koło Błonia.
Za nietrafny uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji bowiem istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a w konsekwencji przewagi rynkowej nad pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych, co jednoznacznie wskazuje na niezasadność zarzutu dyskryminacji w sytuacji gdy to strona decydowała o miejscu dokonania doprawy towarów.
Poza rozważaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostawało, podnoszone przez stronę zagadnienie ogólnej praktyki stosowanej przez organy celne, co do wymierzania opłat manipulacyjnych dodatkowych.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku strony, organy celne prawidłowo wyliczyły wysokość opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności podejmowane na wniosek strony poza siedzibą urzędu celnego w oparciu o ustanawiający stawkę godzinowa § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. Sposób ustanowienia stawki opłaty powyższym przepisem, przesądza, że w przypadku powyższej opłaty nie ma zastosowania przepis art. 276 § 1 K. celn., zgodnie z którym opłaty manipulacyjne dodatkowe powinny być określone w kwocie odpowiadającej podejmowanym czynnością i nie mogą być wymierzone w kwocie wyższej niż 40 % wartości celnej towaru. Niezależnie od powyższego stanowiska Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, że opłaty pobrane w niniejszej sprawie ten 40% próg przekroczyły.
W odniesieniu do podniesionego przez skarżącego zarzutu braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej, Sąd stwierdził, że organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Skoro więc Skarżąca Agencja takie wnioski składała to musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą.
Odnosząc się do zarzutów natury procesowej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko takie naruszenie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
"[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, zaskarżając je w całości i zarzucając, że zostało ono wydane z:
I. Naruszeniem przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje organów celnych, które naruszyły art. 265¹ ustawy Kodeks celny w ten sposób, że błędnie odmawiając zastosowania tego przepisu bezpodstawnie odmówiły uchylenia i zmiany decyzji wymierzającej firmie opłaty manipulacyjne;
2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzje organów celnych naruszające rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 263¹ i 2651 Kodeksu celnego, art. 120 – 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia, wbrew osądowi WSA, miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:
- decyzja Dyrektora Izby Celnej (jak również decyzja organu I instancji) nie zawierała dostatecznych ustaleń faktycznych i prawnych, w zakresie wnioskowanym przez stronę, a odnoszących się do przesłanek wymiaru opłat tj. rodzaju czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych (czynności służbowe – czynności kontroli celnej) w miejscu uznanym "[...]" oraz wartości celnej towarów, mającej bezpośredni wpływ na wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych, przez co decyzja ta naruszała art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej;
- Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265¹ Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.) był Dyrektor Izby Celnej; tym samym postępowanie organów celnych w przedmiotowej sprawie naruszało powyższy przepis jak również art. 2631 Kodeksu celnego oraz art. 120 Ordynacji podatkowej;
- organy celne błędnie przyjęły, że wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącego w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego oraz, że postępowanie prowadzące do wydania decyzji nie wymagało zachowań zgodnych z normami wyrażonymi w art. 122, art. 123 § 1, 200 § 1 Ordynacji podatkowej;
3. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. wskutek:
- niewystarczającego zbadania zasadności zarzutu skarżącego, dotyczącego niewystąpienia istotnej przesłanki poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych, określonej w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, tj. wykonywania "czynności służbowych" przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym;
- braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do istoty zawartego w skardze zarzutu dyskryminacyjnego traktowania miejsc uznanych i w konsekwencji niedostateczne umotywowanie przyczyn uznania tegoż zarzutu za bezzasadny.
II. Naruszeniem przepisów prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:
1. Naruszenie § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów przez akceptację niewłaściwego zastosowania, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265¹ Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych był, zgodnie z § 4 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, Dyrektor Izby Celnej;
2. Naruszenie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez akceptację błędnego jego zastosowania w wyniku przyjęcia, że na wniosek [...] w miejscu uznanym wykonywane były jakiekolwiek czynności służbowe;
3. Naruszenie art. 265¹ Kodeksu celnego przez jego błędną interpretację, tj.:
- poprzez przyjęcie, że na firmie jako wnioskodawcy spoczywał ciężar przeprowadzania oczywistych dowodów na to, że wnioskowane uchylenie decyzji skutkować będzie zaspokojeniem zarówno ważnego, finansowego interesu strony, jak i interesu publicznego,
- poprzez przyjęcie, że przesłanka interesu publicznego zasadzającego się na eliminowaniu wadliwych i szkodzących porządkowi prawnemu decyzji nie jest wystarczająca by decyzje takie uchylać ponieważ eliminowanie decyzji godzi w pewność obrotu prawnego i gospodarczego;
4. Naruszenie artykułu 277 Kodeksu celnego poprzez akceptację niewłaściwego zastosowania i przyjęcie, iż ma on zastosowanie także do zwrotu kwot uprzednio pobranych jako opłaty manipulacyjne dodatkowe;
5. Naruszenie art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez akceptację niestosowania przez organy celne zawartej tam normy, w przypadkach gdy wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych stanowi iloczyn liczby godzin przepracowanych przez funkcjonariuszy celnych i stawki godzinowej określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r.;
6. Naruszenie art. 32 oraz art. 217 Konstytucji, w związku z art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, poprzez pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem pobór opłat manipulacyjnych dodatkowych poza granicami administracyjnymi Warszawy realizowany był wyłącznie w miejscach uznanych, mimo że odprawy celne na wniosek stron dokonywane były także w jednostkach organizacyjnych administracji celnej oraz pominięcie fundamentalnej zasady nakładania danin jedynie w drodze ustawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił szczegółowe argumenty na uzasadnienie przytoczonych w jej petitum podstaw kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), zarzucając że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżący wniósł o uchylenie w nadzwyczajnym trybie ostatecznych decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego IX w Błoniu podejmowane na wniosek poza siedzibą urzędu celnego. Wobec tego przesłanki uchylenia decyzji należy oceniać stosownie do art. 2651 § 1 kodeksu celnego.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek zastosowania powołanego przepisu, a mianowicie tego, że za uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. Ważnego interesu skarżącego nie można zrozumieć tylko w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o wymiarze opłat, a następnie zwrot tych opłat, jest korzystne dla sytuacji finansowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że według takiego rozumowania, żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej obowiązki lub inne ciężary na jednostki, spełniałoby niemal automatycznie omawiane wymaganie, zawarte w art. 2651 § 1 kodeksu celnego.
Trafne jest także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje kolejna przesłanka: interesu publicznego, który miałby przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego, interes publiczny miałby polegać na wyeliminowaniu z obrotu decyzji ostatecznych, które, jego zdaniem, naruszają prawo.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby wydawane przez organy administracji publicznej decyzje były zgodne z prawem. Istnieją przy tym rozwiązania proceduralne, które pozwalają osiągnąć taki pożądany stan rzeczy. Należy do nich przede wszystkim uprawnienie strony do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak również skarga do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżący z tych uprawnień nie skorzystał.
Jak wynika z art. 128 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, decyzje od których nie służy odwołanie są ostateczne, są trwałe i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. W tym kontekście należy stwierdzić, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych. Jeśli chodzi natomiast o wyjątki od trwałości decyzji ostatecznej, to trzeba zauważyć, że w odniesieniu do decyzji organów administracji celnej zawierających wady, przepisy ustawowe przewidują je w razie wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego) albo wznowienia postępowania (art. 240 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego). Skarżący, kwestionując decyzje o wymiarze opłat manipulacyjnych dodatkowych, nie powołał się jednak na przytoczone wyżej przepisy, ale oparł się na art. 2651 § 1 kodeksu celnego. Ten przepis stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartej na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i 240 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, nie jest zatem prawidłowe powołanie się przez skarżącego na podstawie art. 2651 § 1 kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącego, niezgodnych z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza wobec tego, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Przemawiają za tym zarówno ogólne względy wskazane wyżej, jak i okoliczność, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo dokonując kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że czynności funkcjonariuszy celnych, za które zostały pobrane opłaty manipulacyjne dodatkowe są czynnościami mieszczącymi się w ramach art. 275 § 4 pkt 5 kodeksu celnego. Organy administracyjne wydające decyzje były właściwe w sprawie, której przedmiotem było uchylenie decyzji, a nie zwrot opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo orzekł, że odprawa towarów w miejscu uznanym była dokonywana na wniosek strony. Miejsce uznane było usytuowane poza siedzibą urzędu celnego, wobec czego pobranie opłaty było uzasadnione. Trafnie orzekł Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Dokonywanie odprawy celnej na wniosek strony w miejscu uznanym oznacza korzystniejszą sytuację, w porównaniu z dokonywaniem zgłoszeń w oddziale celnym. Korzyściom zainteresowanych podmiotów towarzyszy przy tym ponoszenie przez nich opłat manipulacyjnych dodatkowych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.