I GSK 2067/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneWysokansa
środki unijnedofinansowanieumowasąd administracyjnysąd powszechnykognicja sąduNCBRprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa wdrożeniowa

NSA oddalił skargę kasacyjną NCBR, potwierdzając właściwość sądów administracyjnych do rozpoznania sprawy dotyczącej odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję NCBR o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie dla S. Sp. z o.o. NCBR argumentowało, że sprawa powinna być rozpatrywana przez sądy cywilne, a nie administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie, będąca negatywną oceną projektu, mieści się w kognicji sądów administracyjnych na podstawie przepisów ustawy wdrożeniowej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił pismo NCBR z dnia 14 grudnia 2021 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie dla S. Sp. z o.o. w K. NCBR, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyło wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i odrzucenia skargi spółki. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że sprawa dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa i że oświadczenie NCBR o odstąpieniu od umowy jest czynnością administracyjną, a nie cywilnoprawną. NCBR twierdziło, że sprawa powinna być rozpatrywana przez sądy powszechne w postępowaniu cywilnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieusprawiedliwione. Sąd podkreślił, że odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie stanowi negatywną ocenę projektu w rozumieniu ustawy wdrożeniowej i jest zaskarżalna do sądu administracyjnego na podstawie art. 73 ust. 1 tej ustawy, co jest zgodne z art. 3 § 3 p.p.s.a. NSA powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że prawo do wniesienia skargi przysługuje również w sytuacji, gdy po pozytywnej ocenie projektu stwierdzono braki przed podpisaniem umowy. Sąd odrzucił argumentację NCBR o naruszeniu art. 177 Konstytucji RP, wskazując, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wyraźnie przekazuje właściwość sądów administracyjnych do rozpoznania tego typu spraw. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną NCBR.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie, będąca negatywną oceną projektu, mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odmowa zawarcia umowy stanowi negatywną ocenę projektu, która jest zaskarżalna do sądu administracyjnego na mocy art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Pozbawienie możliwości zaskarżenia takiej oceny prowadziłoby do nierównego traktowania wnioskodawców i naruszałoby zasadę równego traktowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (35)

Główne

ustawa wdrożeniowa art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa wdrożeniowa art. 41 § ustępy 1, 2 i 5

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 38 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 61 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 64 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 70 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 77 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 45 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 55 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 70 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 73 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § ust. 2 pkt 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 177

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 384 § § 1-2

Kodeks cywilny

k.c. art. 919 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 921 § § 1-2

Kodeks cywilny

k.c. art. 64

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 1047 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 2 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 1

Kodeks postępowania cywilnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 132

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie jest negatywną oceną projektu podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Prawo do sądu administracyjnego w tym zakresie nie narusza art. 177 Konstytucji RP, gdyż ustawa wdrożeniowa stanowi wyjątek od domniemania właściwości sądów powszechnych.

Odrzucone argumenty

Sprawa dotycząca odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie powinna być rozpatrywana przez sądy powszechne, a nie administracyjne. Oświadczenie NCBR o odstąpieniu od umowy jest czynnością cywilnoprawną, a nie aktem władztwa administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Niniejsza sprawa dotycząca dokonanego na podstawie pkt 111 regulaminu konkursu [...] odstąpienia przez NCBR od zawarcia umowy o dofinansowanie podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, na podstawie art. 64 ust. 3, art. 70 ust. 1 lub art. 77 ust. 2 pkt 1 wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., jest tożsamy z regulacją zawartą w art. 61 ust. 1 wyżej przywołanej ustawy. Przyjęcie, że skarżącej, któremu po pierwotnym zakwalifikowaniu projektu do dofinansowania, a więc uzyskaniu przez projekt pozytywnej oceny, odmówiono podpisania umowy i dofinansowania, w wyniku ponownej negatywnej oceny, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, doprowadziłaby do nierównego traktowania podmiotów w ramach tego samego konkursu.

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący sprawozdawca

Bogdan Fischer

sędzia

Małgorzata Kowalska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu administracyjnego do rozpoznawania spraw dotyczących odmowy zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach programów unijnych, nawet po pozytywnej ocenie projektu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zawarcia umowy po pozytywnej ocenie projektu w ramach funduszy unijnych, na podstawie konkretnych przepisów ustawy wdrożeniowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii właściwości sądu w kontekście środków unijnych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i instytucji. Wyjaśnia, kiedy można skarżyć decyzje dotyczące dofinansowania.

Czy odmowa podpisania umowy o unijne dofinansowanie to sprawa dla sądu cywilnego czy administracyjnego? NSA rozstrzyga!

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 2067/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Małgorzata Kowalska
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 378/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4,  art. 3 § 3, art. 141 § 4,  art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 45 ust. 1, art. 177, art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2020 poz 818
art. 45 ust. 1, art. 55 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 64 ust. 3, art. 70 ust. 1, art. 73 ust. 1, art. 77 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Juszyńska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Narodowego Centrum Badań i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 378/22 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w K. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z dnia 14 grudnia 2021 r. nr DWP.4203.849.2021.JR w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 378/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w K. (skarżąca, spółka) na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (organ, skarżący kasacyjnie, NCBR) z dnia 14 grudnia 2021 r., nr DWP.4203.849.2021.JR w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie, w pkt 1/ uchylił zaskarżony akt; w pkt 2/ zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący kasacyjnie organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie w całości skargi wniesionej przez skarżącą spółkę. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy - a to:
1. art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 41 ustępy 1, 2 i 5 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818; dalej: ustawa wdrożeniowa) w związku z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej i w związku z art. 384 §1-2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1071; dalej: k.c.) i w związku z art. 919 § 1 k.c. i art. 921 § 1-2 k.c. oraz w związku z art. 87 ustępy 1-2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483; dalej: Konstytucja RP) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż:
a) niniejsza sprawa dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (w sposób podlegający rozumieniu jako przesłanka kognicji sądów administracyjnych z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.),
b) zaskarżone skargą do WSA oświadczenie NCBR z dnia 14 grudnia 2021 r. o odstąpieniu od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu jest działaniem dokonywanym w ramach władztwa administracyjnego (z zakresu administracji publicznej), a nie czynnością cywilnoprawną;
wskutek czego WSA w zaskarżanym wyroku mylnie przyjął, że niniejsza sprawa dotycząca dokonanego na podstawie pkt 111 regulaminu konkursu [...] odstąpienia przez NCBR od zawarcia umowy o dofinansowanie podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym w następstwie tego rozpoznał skargę merytorycznie i wydał wyrok merytoryczny na podstawie art. 132 i art. 146 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podczas gdy w przypadku nienaruszenia wyżej wymienionych przepisów, WSA powinien dojść do przekonania, że przedmiotowa sprawa należy do właściwości sądów powszechnych i rozpoznaniu w postępowaniu cywilnym (skarżąca celem kwestionowania zasadności odstąpienia przez NCBR od umowy o dofinansowanie może wnieść powództwo z art. 64 k.c. w związku z art. 1047 § 1 k.p.c. o zawarcie umowy o dofinansowanie w trybie tzw. zastępczego oświadczenia woli) i że wobec tego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.;
2. art. 177 Konstytucji RP w związku z art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1568; dalej: k.p.c.) w związku z art. 1 k.p.c. i w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej i art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej i art. 64 ustawy wdrożeniowej, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym:
a) całkowitym przeoczeniu, iż przepis art. 177 Konstytucji RP ustanawia domniemanie właściwości sądów powszechnych do rozpoznania niniejszej sprawy; stanowiąc, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów - i że tym samym wszelkie ustawowe wyjątki od sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy powszechne muszą być interpretowane i stosowane ściśle (exceptiones non sunt extendendae);
b) uznaniu, iż prawa skarżącej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na oświadczenie NCBR o odstąpieniu od zawarcia umowy wymaga przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wynikające z tego przepisu prawo do sądu; podczas gdy przecież z samego prawa do sądu nie można zasadnie wywodzić, iż rzeczone prawo ma podlegać realizowaniu poprzez sąd administracyjny, a nie sąd powszechny w drodze stosowanego powództwa (jak wskazuje NCBR); tymczasem jest wręcz przeciwnie, gdyż jednoznaczny w swym brzmieniu i podlegający w tym zakresie stosowaniu wprost przepis art. 177 Konstytucji RP przewiduje, iż przewidziane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu podlega realizacji przez sądy powszechne, a jedynie wyjątkowo - gdy taki wyjątek zastrzeżono w ustawie - przez inne sądy;
c) uznaniu, jakoby niniejsza sprawa podlega właściwości sądów administracyjnych i rozpoznaniu przez WSA jako rzekomo mieszcząca się w hipotezie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podczas gdy niniejsza sprawa zgodnie z art. 177 Konstytucji RP i art. 2 § 1 k.p.c. w związku z art. 1 k.p.c. podlega rozpoznawaniu przez sądy powszechne w postępowaniu cywilnym; natomiast żaden przepis ustawy nie ustanawia dla niniejszej sprawy wyjątku od rozpoznania jej przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym i nie przekazuje jej do właściwości sądu administracyjnego;
wskutek czego WSA w zaskarżanym wyroku mylnie przyjął, że niniejsza sprawa dotycząca dokonanego na podstawie pkt 111 regulaminu konkursu [...] odstąpienia przez NCBR od zawarcia umowy o dofinansowanie podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym w następstwie tego rozpoznał skargę merytorycznie i wydał wyrok merytoryczny na podstawie art. 132 i art. 146 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podczas gdy w przypadku nienaruszenia wyżej wymienionych przepisów, WSA powinien dojść do przekonania, że przedmiotowa sprawa należy do właściwości sądów powszechnych i rozpoznaniu w postępowaniu cywilnym (skarżąca celem kwestionowania zasadności odstąpienia przez NCBR od umowy o dofinansowanie może wnieść powództwo z art. 64 k.c. w związku z art. 1047 § 1 k.p.c. o zawarcie umowy o dofinansowanie w trybie tzw. zastępczego oświadczenia woli) i że wobec tego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
3. art. 132 p.p.s.a. i art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. - poprzez nieuzasadnione w okolicznościach sprawy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a zaniechanie uzasadnionego w okolicznościach niniejszej sprawy wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, co wywarło bezpośredni wpływ na wynik sprawy.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Skarżąca spółka nie skorzystała z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione. Zaprezentowane w skardze kasacyjnej zarzuty kwestionują kognicję Sądu I instancji wskazując, że sprawa w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie winna być rozpoznana przez sąd powszechny. Z uwagi na istotę podniesionych zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należy je rozpoznać łącznie.
Przypomnieć należy, że w ocenie NSA, jeżeli instytucja uprawiona do zawarcia umowy o dofinansowanie dopatrzy się przed zawarciem umowy braku spełnienia pewnych wymogów formalnych czy merytorycznych i odmówi zawarcia umowy, to taka odmowa stanowi negatywną ocenę projektu w rozumieniu art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1460 z późn. zm.). Z racji celu unormowania tej ustawy nie ma znaczenia na jakim etapie postępowania doszło de facto do negatywnej oceny projektu, czy była to faza wstępna, czy też etap przed zawarciem umowy. Przyjęcie przeciwnej wykładni powodowałoby, że wnioskodawca pozbawiony by był możliwości kwestionowania takiej oceny przed sądem. Skład orzekający pogląd ten podziela, albowiem przepis art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w myśl którego
w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, na podstawie art. 64 ust. 3, art. 70 ust. 1 lub art. 77 ust. 2 pkt 1 wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., jest tożsamy z regulacją zawartą w art. 61 ust. 1 wyżej przywołanej ustawy.
Przyjęcie, że skarżącej, któremu po pierwotnym zakwalifikowaniu projektu do dofinansowania, a więc uzyskaniu przez projekt pozytywnej oceny, odmówiono podpisania umowy i dofinansowania, w wyniku ponownej negatywnej oceny, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, doprowadziłaby do nierównego traktowania podmiotów w ramach tego samego konkursu. Nierówne traktowanie wnioskodawców, nie zależałoby przy tym od ich zachowania, a od arbitralnej decyzji organu, uzależnionej od etapu dokonywanej oceny. Sytuacja taka pozostawałaby w rażącej sprzeczności z zasadami równego traktowania podmiotów biorących udział w konkursie (por. wyroki NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3349/18 i 18 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 3429/18). Zasada ta znajduje oparcie w przepisach ustawy o regułach przeprowadzenia postępowania w zakresie wyboru projektów do dofinansowania, która wyraża tę zasadę w art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, czy art. 55 ust. 1 zdanie ostatnie ustawy wdrożeniowej.
Zatem uznać należy, że w zaistniałej sytuacji, prawo do wniesienia skargi przysługuje również wnioskodawcy, w stosunku do którego, po pozytywnym zakończeniu oceny projektu, a przed podpisaniem umowy o dofinansowanie, stwierdzono braki spełnienia pewnych wymogów formalnych czy merytorycznych, które implikowały odmowę podpisania umowy o dofinansowanie.
Na podkreślenie zasługuje to, że już w perspektywie finansowej 2007-2013 i 2014-2020, dopuszczano w orzecznictwie kompetencję właściwej instytucji do kontroli spełniania warunków przyznania dofinansowania przed podpisaniem umowy o dofinansowanie (por. wyroki: NSA z 20 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 1380/11; z 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 786/12; z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1405/12, z 9 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 896/13, jak również z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3349/18 i 18 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 3429/18).
Zauważyć przy tym należy, że projekt spółki poddany został ocenie już uprzednio, która wypadła pozytywnie, bowiem w jej wyniku ustalono, że spełnia wszystkie kryteria wyboru, otrzymał ocenę pozytywną i został wybrany do dofinansowania. Stąd też, dokonana ocena na etapie przed podpisaniem umowy o dofinansowaniu jest ponowną oceną projektu, która dokonana została przed podpisaniem umowy, ale z wynikiem negatywnym, w przeciwieństwie do wyniku poprzedniej oceny. Tak więc podstawą do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ponowną negatywną ocenę projektu, dokonaną po zakwalifikowaniu projektu do podpisania umowy, a przed jej podpisaniem, stanowi art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Zatem niezasadna jest argumentacja NCBR, że doszło do naruszenia art. 177 Konstytucji RP w myśl którego, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, skoro przepis art. 73 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wskazuje kognicję sądów administracyjnych do rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Zauważyć należy, że dopuszczalność drogi sądowej jako takiej nie zależy od tego, w jakiej formie administracja działa, lecz od tego czy mamy do czynienia ze sprawą indywidualną w sporze o prawo w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Dopiero przesądzenie tej kwestii otwiera pole do rozważań na temat tego, czy ustawodawca zwykły to konstytucyjnie gwarantowane prawo zapewnił, a jeżeli tak, przed jakim sądem i w jakiego rodzaju procedurze. Nie jest przecież tak, że wszystkie spory jednostki z administracją rozpoznają sądy administracyjne, bo do tego potrzebny jest - w myśl art. 184 Konstytucji RP - wyraźny przepis ustawy. Nie każda zatem podejmowana przez administrację aktywność podlega weryfikacji przez sąd administracyjny. Dla przyjęcia właściwości sądu administracyjnego nie wystarczy zatem, by skarżący pozostawał w sporze z administracją, ani nawet to, by spór ten toczył się o prawo lub obowiązek regulowany przepisami zaliczanymi do kategorii "prawo administracyjne".
Konstruowanie przez ustawodawcę różnorodnych form działania podmiotów funkcjonujących w sferze prawa publicznego mieści się niewątpliwie w ramach przysługującej ustawodawcy swobody kreowania systemu prawnego. Panująca współcześnie różnorodność prawnych form działania administracji zdecydowanie wykracza poza enumerację zawartą w poszczególnych punktach art. 3 § 2 p.p.s.a. Wskazany zabieg legislacyjny jest nie tylko dopuszczalny, ale i powszechnie stosowany także w innych państwach demokratycznych, w celu uelastycznienia coraz bardziej obciążonej administracji (zob. np. E. Schmidt-Assmann, Verwaltungsrechtliche Dogmatik. Eine Zwischenbilanz zu Entwicklung, Reform und künftigen Aufgaben, Tübingen 2013, s. 87).
Pojęcie sprawy ma wprawdzie - jak przyjął Trybunał Konstytucyjny - na tle poszczególnych procedur znaczenie autonomiczne, jednak do jego elementów konstrukcyjnych należy to, że co najmniej jedną ze stron sporu jest podmiot prawa prywatnego (zob. wyrok TK z 9 czerwca 1998 r., sygn. akt K 28/97, OTK ZU Nr 4/1998, poz. 50, s. 300, wyrok TK wyrok z 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99, OTK ZU Nr 4/2000, poz. 109, s. 30, wyrok TK z 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99 - OTK 2000/5/143). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego akcentuje się to, że pojęcie to odnosić należy przede wszystkim do sporów prawnych wynikających ze stosunków prawa cywilnego, prawa administracyjnego czy karnego, a także wszelkich sporów o "prawa, których istnienie wynika z całokształtu obowiązujących regulacji prawa materialnego" (wyrok TK z 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99 - OTK 2000/5/143). Spór w sprawie, o której mowa w art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej, obejmować może także ustalenie tego, czy strony są związane określonym stosunkiem prawnym, czy też nie.
Nie ulega wątpliwości, że spór w powyższym rozumieniu może zrodzić się zarówno z reakcją organu na wniesiony protest, bo kwestię tę przesądza przepis art. 70 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy. Wówczas w grę wchodzi możliwość zaskarżenia działania organu do sądu administracyjnego w trybie określonym w przepisach art. 73 i nast. ustawy. Spór może jednak powstać także na tle innych czynności i aktów organu podejmowanych na podstawie przepisów ustawy, zwłaszcza w związku z zastosowaniem przepisu art. 61 ust. 4 ustawy. Wprawdzie w tym zakresie ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia protestu, jednak nie oznacza to, że nie mamy do czynienia ze sporem o prawo w zaprezentowanym wyżej znaczeniu. Odmowę zawarcia umowy traktować należy jako akt podjęty na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, podlegający zaskarżeniu również do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Warto przypomnieć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym odmowa zawarcia umowy o dofinansowanie w ramach rozmaitych kategorii projektów należy - o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej - do aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 listopada 2022 r., I GSK 1673/22, LEX nr 3441240, postanowienie NSA z 8 maja 2024 r., I GSK 539/24, LEX nr 3723961).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI