III SA/Gd 548/24

III SA/Gd 548/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Marek Kraus /sprawozdawca/
Sławomir Kozik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 3, art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art.80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 62
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. a i b
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus /spr./, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 30 lipca 2024 r., nr 9011-2024-000243 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. nr 9011-2024-000243 Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w Gdyni (dalej: "Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.
z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej "k.p.a." w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 1199 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pruszczu Gdańskim (dalej: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 17 kwietnia 2023 r. Nr 0205-2023-003382 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. W dniu 17 czerwca 2021 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w Pruszczu Gdańskim wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, deklarując działki rolne o łącznej powierzchni 74,70 ha w ramach schematów pomocowych: - jednolitej płatności obszarowej - zwanej dalej "płatnością JPO", - płatności za zazielenienie - zwanej dalej "płatnością PZZ", - płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) - zwanej dalej "płatnością RDST",
- płatności dla młodych rolników - zwanej dalej "płatnością MR", - płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - zwanej dalej "płatnością PSTR"
- w ramach której zadeklarowano 64,00 ha.
W dniu 15 października 2021 r. organ wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień
w zakresie stwierdzonego konfliktu kontroli krzyżowej dla zadeklarowanej we wniosku
o przyznanie płatności działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...]), będącej jednocześnie przedmiotem wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 złożonego przez inny podmiot.
W odpowiedzi Strona wyjaśniła, że jest użytkownikiem ww. działki, a użytkowanie polegało na uprawie, obsianiu i zbiorze łubinu. Prace polowe zostały zlecone firmie I. Sp. z o. o. Wykonywali je: B. S., R. K., P. K. oraz V. T. Spółka podała, że przedmiotowa działka jest użytkowana na podstawie umowy dzierżawy z dnia 15 maja 2019 r. Do pisma dołączono: 1) umowę nr [...] o świadczenie usług rolnych z 6 kwietnia 2021 r., 2) protokół odbioru wykonanej usługi z zakresu prac polowych z dnia 30 kwietnia 2021 r., 3) 4 fotografie - według ich opisu przedstawiające działkę nr [...] oraz wykonywane na niej prace, 4) oświadczenia ww. osób prowadzących prace polowe, a także 5) umowę dzierżawy z 15 maja 2019 r. zawartą pomiędzy F. Sp. z o.o. (wydzierżawiającym) oraz G. Sp. z o. o. (dzierżawcą).
W odpowiedzi na kolejne wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 19 stycznia 2022 r., M. P. jako przedstawiciel Spółki w dniu 11 lutego 2022 r. złożył wyjaśnienia, w których m. in. wskazał, że gospodarstwem rolnym zarządzają członkowie zarządu spółki: M. P., K. S., M. J. Na potwierdzenie samodzielności i odrębności finansowej podmiotu przedłożył bilans oraz rachunek zysków i strat za 2020 r. Okazał również umowę dzierżawy. Przedstawiciel podał, że Spółka nie składa deklaracji na podatek do gminy, gdyż obowiązek ten znajduje się po stronie wydzierżawiającego. Wyjaśnił, że zgodnie z umową Spółka zleciła wykonanie prac polowych podwykonawcy. Załączył faktury za usługi rolne oraz protokół odbioru prac polowych. Stwierdził również, że umowa o świadczenie ww. usług oraz protokół są kopiami, ponieważ oryginały wysłane zostały w innej sprawie, jako załączniki do odpowiedzi na wcześniejsze wezwanie, przy której poproszono o ich zwrot. Załączył też faktury na zakup materiału siewnego i fakturę sprzedaży plonów łubinu. Wskazał, że Spółka jest gospodarstwem ekologicznym, w związku z czym nie stosuje nawozów i środków ochrony roślin. Prace rolne były wykonywane sprzętem należącym do podwykonawcy. Wśród załączników do pisma znalazły się: 1) umowa dzierżawy działki nr [...] z 15.05.2019 r., 2) protokół zdawczo-odbiorczy obejmujący przekazanie działek ewidencyjnych o numerach 13[...] oraz 11[...] M. P., 3) dokument notarialny (rep. A nr [...] z 29.05.2019 r.), 4) bilans za 2020 r., 5) jednostronny rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora za rok 2020, 6) protokół odbioru wykonanej usługi z zakresu prac polowych z dnia 30.04.2021 r., 7) umowa nr [...] o świadczenie usług rolnych z dnia 6.04.2021 r., 8) faktury: RR nr [...] z dnia 12.04.2021 r. (na zakup prosa), nr [...] z dnia 25.10.2021 r., nr [...] z dnia 25.10.2021 r. oraz nr [...] z dnia 27.10.2021 r. (wszystkie na zakup oleju napędowego), faktury nr: [...] z dnia 31.10.2021 r. (na talerzowanie, siew) i [...] z dnia 31.12.2021 r. (na zbiór kombajnem) – obie z wymienionym sprzedawcą I. Sp. z o. o., faktury: nr [...] z dnia 28.12.2021 r. (na sprzedaż łubinu przez G. Sp. z o. o. na rzecz Grupy [...] Sp. z o. o.), nr [...] z dnia 16.04.2021 r. (na sprzedaż łubinu białego przez G. Sp. z o. o. na rzecz E. P.) i nr [...] z dnia 15.12.2021 r. (dot. opłaty za certyfikację, w tym kontrolę gospodarstwa ekologicznego - sprzedawca B. Sp. z o. o.), a także potwierdzenia transakcji z dni: 14.12.2021 r., 13.07.2021 r., 05.01.2021 r., 17.05.2021 r. – polisy i wydruk z KRS z dnia 11.02.2022 r.
21 czerwca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień, w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości dot. m. in:
- przedmiotu umowy dzierżawy z dnia 15 maja 2019 r. - nieruchomości gruntowej
o powierzchni 75,11 ha, położonej w obr. [...], obejmującej działkę nr [...]
i przedstawionego protokołu zdawczo-odbiorczego z podanej daty, który dotyczył przekazania M. P. od F. Sp. z o. o. nieruchomości o powierzchni 42,29 ha, położonej w obrębie [...], obejmującej działki nr 13[...] oraz 11[...]; - braku dokumentów potwierdzających wykonanie prac polowych: usługi siewu i zbioru prosa na powierzchni 8,47 ha; - prowadzenia określonych prac polowych na wyznaczonym obszarze działki nr [...] i ich niezgodności co do treści deklaracji upraw zawartych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021; - określenia miejsca przechowywania/ magazynowania grochu (w okresie od zbioru do dnia sprzedaży), a także celu zakupu oleju napędowego, przy jednoczesnym zleceniu innym podmiotom wykonania usług rolniczych oraz ewentualnego użycia dodatkowego materiału siewnego.
W piśmie z dnia 29 czerwca 2022 r. reprezentant Spółki przedstawił, iż podczas czynności notarialnych protokoły zostały omyłkowo zamienione, na co załączył notatkę służbową oraz właściwy protokół zdawczo-odbiorczy, dotyczący nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...]. Wskazał, że wstępne ustalenia co do zasiewów na działce [...] na 2021 rok obejmowały łubin i proso (64,01 ha łubinu; 8,47 ha prosa). Informacja przekazana została również doradcy rolnośrodowiskowemu, który sporządza wnioski o przyznanie płatności spółki. Podczas prac polowych plan zasiewów został zmieniony i na całej deklarowanej powierzchni (72,48 ha) wykonano siew łubinu. Wniosek został błędnie sporządzony, zgodnie z pierwszymi ustaleniami zasiewów, a błąd nie został skorygowany. Wyjaśniono, że prawdopodobnie doradca rolnośrodowiskowy nie otrzymał informacji o zmianie zasiewów. Zgodnie z oświadczeniem na całej powierzchni 72,48 ha uprawiany był łubin. W czasie zbioru do momentu sprzedaży był on przechowywany w magazynie zleceniobiorcy I. Sp. z o. o. w ramach wykonywanych usług. W kwestii paliwa, reprezentant Strony wyjaśnił, że usługi rolnicze zlecane są z wykorzystaniem własnego paliwa. Zakup oleju napędowego po terminie wykonania usługi koszenia wiązał się z planem wykonania kolejny prac, jednak finalnie zarząd odstąpił od planu. Olej napędowy zakupiony pod koniec października został wykorzystany na prace wiosenne związane z uprawą w 2022 r. Z kolei, w kwestii wysiania łubinu podano, ze został wykorzystany dodatkowy materiał siewny, który pochodził z własnych zasobów z lat poprzednich.
Pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. organ poinformował stronę o przeprowadzeniu dowodu z dokumentów zgromadzonych w sprawach spółek: Go. Sp. z o.o.; P. Sp. z o.o.; Gospodarstwo [...] Sp. z o.o., E. Sp. z o.o.
Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegała się Spółka na rok 2021.
W uzasadnieniu, organ po przytoczeniu chronologicznie przebiegu zdarzeń wskazał, iż odmowa przyznania płatności nastąpiła w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podał, iż G. jest spółką zarejestrowaną w KRS. Całość jej udziałów posiada P[...] S.A. (dalej również jako "P[...] S.A."), której jedynym akcjonariuszem jest M. J.. P[...] S.A. utworzyły ponad 30 spółek, w których członkami zarządu, reprezentantami, udziałowcami są wymiennie: K. S., A. S., M. P., I. O., M. J., W. K., M. J., Ł. P. P[...] S.A. posiada całość udziałów także w innych spółkach działających na terenie województwa pomorskiego, lubuskiego. M. J. ma udziały także w innych spółkach prowadzących działalność w różnych województwach jak również prowadzi swoje gospodarstwo rolne. W latach 2008-2021 składał wnioski o płatności obszarowe, zaś jego pełnomocnikiem jest W. K.
Dla dokładnego zobrazowania powiązań osobowych i kapitałowych spółek, organ przedstawił tabelę zawierającą nazwy podmiotów, reprezentantów, dane adresowe, wspólników, zarząd oraz beneficjentów rzeczywistych. Organ wskazał, iż z zaprezentowanych danych wynika, że spółki są osobowo i kapitałowo powiązane poprzez M. J., Ł. P. oraz A. S. Osoby te mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek - jako Prezesi Zarządu, udziałowcy, wspólnicy, a dodatkowo prowadzą własną działalność rolniczą oraz składają wnioski o płatności obszarowe. Korespondencja dotycząca wielu powiązanych spółek wysyłana jest na adres: G., ul. [...], co potwierdza, że osoby te mają największy wpływ na funkcjonowanie wszystkich wymienionych w tabeli spółek. W ocenie organu w omawianej sprawie istnieje pełna zależność podmiotów w kontekście powiązań kapitałowych i osobowych. Pod względem formalnym podmioty funkcjonują odrębnie, w rzeczywistości jednak są całkowicie zależne od siebie i zarządzane przez grupę ludzi.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ocenił, że w sprawie zachodzi sytuacja,
w której formalnie przesłanki do uzyskania płatności zostały spełnione, niemniej funkcjonowanie Spółki nie było nakierowane na prowadzenie działalności rolniczej, a na obrót gruntami potencjalnie inwestycyjnymi, które do czasu przekształcenia na grunty budowlane mogą dostarczyć środków finansowych w postaci dopłat, z czego skorzystano, tworząc pozornie działające gospodarstwo rolne. Zwrócił również uwagę na kredyt uzyskany przez P[...] S.A., jaki przeznaczono na inwestycje polegające na udzieleniu pożyczek powiązanym spółkom, którego zabezpieczeniem była hipoteka ustanowiona na nieruchomościach, będących ich własnością, a także poręczenia cywilne M. J. i wybranych podmiotów zależnych od P[...] S.A. Kredyt został udzielony w celu ograniczenia całościowego ryzyka finansowania i zapewnienia zdolności do spłaty kredytów zaciągniętych przez spółki, których termin spłaty przypadał na rok 2022.
W ocenie organu powyższe działanie pokazuje, iż zasadność funkcjonowania oraz aspekty ekonomiczne uzależnione są w poszczególnych spółkach od M. J.
i osób z nim powiązanych. W sposób bezpośredni to M. J. decyduje o zadłużeniu lub oddłużeniu spółek oraz o obrocie gruntami w obrębie grupy. Wprowadzając ww. hipotekę łączną oddłużono grunty jednych spółek, zadłużając inne.
Jak organ wskazał, że pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe
w przypadku zaistnienia trzech przesłanek - stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań i wykazania ich sprzeczności z celami wsparcia.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, iż między powołanymi kilkudziesięcioma spółkami istniały powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, co pozwoliło stwierdzić, że ich utworzenie miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia przepisów wprowadzających
w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.
Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, M. J. i podmioty z nim powiązane konsolidowały działania spółek wykorzystywanych do ubiegania się
o przedmiotowe płatności. Mimo że poszczególne podmioty wystąpiły z oddzielnymi wnioskami na rok 2021 działając formalnie jako samodzielni rolnicy, tak naprawdę funkcjonalnie tworzyły one jeden podmiot. Siedzibą większości spółek był G. We wszystkich spółkach zarząd składał się wymiennie z tych samych osób. Istniały również powiązania ekonomiczne przy ponoszeniu ciężarów związanych
z prowadzeniem produkcji rolnej (np. sprzedaż płodów rolnych między osobami związanymi ze spółkami – A. S. a G. Sp. z o. o.). Tworzone podmioty w większości nie posiadały wystarczających środków produkcji (maszyn, urządzeń). Te, które w roku 2021 wnioskowały o płatności w większości korzystały z usług świadczonych przez R. K. oraz I. Sp. z o. o. Pozwala to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów.
Oceniając całokształt zgromadzonego materiału organ pierwszej instancji stwierdził, że G. Sp. z o. o. działała w ramach sztucznych warunków, stworzonych w sprzeczności z celami wsparcia. Brak możliwości samodzielnego funkcjonowania wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich, powiązanych kapitałowo i osobowo stanowi niepodważalną przesłankę by uznać, iż stworzono sztuczne warunki celem zwiększenia kwot pozyskiwanych z funduszy UE.
2.2. Od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji odwołanie złożyła Strona, zaskarżając ją w całości z uwagi na wadliwość natury procesowej, jak i ze względu na naruszenie prawa materialnego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości oraz orzeczenie o prawie strony do uzyskania wnioskowanej płatności; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji; jak również o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przeprowadzenie postępowania uzupełniającego poprzez dopuszczenie dowodu z pisemnego oświadczenia M. J.
Organ odwoławczy dokonał uzupełnienia materiału dowodowego m.in.
o przeprowadzone w dniu 19 czerwca 2024 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR
w Gorzowie Wielkopolskim przesłuchanie M. J.
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 lipca 2024 r. Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor, dokonując oceny całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdził, że Spółka nie jest samodzielnym podmiotem,
a utworzona została i funkcjonuje w celu pozyskania płatności do gruntów rolnych
w kwotach większych niż faktycznie możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki, poprzez multiplikowanie podmiotów w postaci spółek prawa handlowego, mogących formalnie ubiegać się o płatności.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zdaniem organu odwoławczego, ma fakt, iż gospodarstwa należące formalnie do podmiotów prawa handlowego – G. sp. z o.o. (strona postępowania), E. sp. z o.o., P. sp.
z o.o., F. sp. z o. o., T. sp. z o.o., A. sp.
z o.o., A. sp. z o.o., E. sp. z o.o., P. sp. z o.o., T. sp. z o. o., T. sp.
z o.o., E. sp. z o.o., E. sp. z o.o., E. sp. z o.o., E. sp. z o.o., E. sp. z o.o., E. sp. z o.o., T. sp. z o.o., A. sp. z o. o., A. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp.
z o.o., T. sp. z o. o., A. sp. z o. o., F. sp. z o.o., A. sp. z o.o., I. sp. z o.o., Gospodarstwo [...] sp. z o.o., F. sp. z o. o., Go. sp. z o.o., E. sp. z o.o., P. sp. z o.o., R. sp. z o.o., T. sp. z o.o., jak również do osób fizycznych, tj. A. S., K. S., Ł. P. (do 2020), M. P. i W. K., M. J., należy uznać za sztucznie wykreowane wyłącznie w celu uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR w wysokości wyższej niż możliwej do uzyskania w ramach pojedynczego gospodarstwa. M. J. jako pośredni udziałowiec G. sp. z o. o. wraz z określoną grupą osób (figurujących w spółkach jako członkowie zarządu), dokonał rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz spółek prawa handlowego celem uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż możliwe do uzyskania w przypadku wnioskowania o dopłaty w ramach jednego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.
Z danych zawartych w KRS wynika, że G. Sp. z o.o. została zarejestrowana 15 czerwca 2015 r. Jej wspólnikami wówczas byli M. J. oraz jego małżonka – A. J. oraz M. J. Dnia 19 sierpnia 2016 r. dokonano zmiany właściciela spółki. Z tym momentem do chwili obecnej całość udziałów w spółce posiada P[...] S.A. (Regon [...]) - dalej P[...] S.A. W skład zarządu Spółki od 2016 r. wchodzili M. P., M. J. oraz K. S.
W 2023 r. natomiast nastąpiła zmiana, w wyniku której jedynym członkiem zarządu stał się W. K.
Organ wyjaśnił, że wyłączny wspólnik strony tj. P[...] S.A. została zarejestrowana 29 lutego 2016 r., a jej wyłącznym akcjonariuszem od momentu założenia spółki jest M J. Zarząd P[...] S.A. do listopada 2022 r. składał się z członków: M. W., K. S. oraz M. J. Później jedynym członkiem zarządu, jego prezesem został M. J.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż M. J. posiada dominujący wpływ na działalność G. Sp. z o. o., poprzez pośrednie posiadanie całości udziałów w tejże spółce (posiada wszystkie głosy na Zgromadzeniu Wspólników). Innymi słowy, jest względem strony "beneficjentem rzeczywistym", o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.
Organ w tabelach zaprezentował powierzchnie deklarowane przez poszczególne podmioty na rok 2021 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (do płatności JPO) oraz (do płatności ONW), jak również w ramach płatności RSK oraz do płatności RE. Następnie podał, iż G. sp. z o. o. zaczęła aplikować o dopłaty
w roku 2017. W latach 2017-2022 spółka deklarowała grunty rolne położone na działce
o nr ewidencyjnym [...], zlokalizowanej w województwie dolnośląskim, powiecie [...], gminie J., obr. [...], jakie posiadała na mocy umowy dzierżawy zawartej z firmą F. Sp. z o. o. w dniu 15 maja 2019 r. Organ przy tym zauważył, że w imieniu wydzierżawiającego zarówno umowę, jak i protokół zdawczo-odbiorczy obejmujący przekazywane w dzierżawę grunty podpisał W. K., który występuje jako członek zarządu w wielu powiązanych podmiotach. Z danych KRS nie wynika, aby był on kiedykolwiek upoważniony do reprezentacji F. Sp. z o. o.
Wyjaśniając aspekt dotyczący istniejących powiązań między omawianymi podmiotami organ zobrazował w jakich spółkach P[...] S.A. posiada udziały. Analizując przedstawione zestawienie podmiotów powiązanych z P[...] S.A. oraz M. J. organ wskazał, iż M. J., jako jedyny akcjonariusz P[...] S.A. pośrednio posiada dominujący wpływ na działalność wskazanych spółek kapitałowych w tym Strony postępowania, ponieważ wszystkie udziały w tych podmiotach przypadają P[...] S.A. (za wyjątkiem: A. sp. z o. o., w którym udział P[...] S.A. wynosi 50%). Organ stwierdził, że jako pośredni udziałowiec podanych spółek z o. o. ww. ma pełną nad ich działalnością kontrolę. Ponadto, w zarządach tych spółek zasiadały, w różnych konfiguracjach, te same osoby, tj.I. O., K. S., Ł. P., M. J., A. S., M. P. oraz W. K. Wszystkie spółki aplikują
o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jak również
o płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności RSK i płatności RE (bez F. sp. z o. o. i R. sp. z o. o. które nie wnioskowały o płatności w 2021 r.). Organ podkreślił, że M. J., K. S., M. P., A. S., W. K. również indywidualnie ubiegali się przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Podmioty pozostają względem siebie w ścisłej zależności na płaszczyźnie funkcjonalnej, ekonomicznej oraz zarządzane są przez tę samą grupę osób. W ocenie organu odwoławczego M. J. jako pośredni udziałowiec ww. spółek wraz
z osobami wyżej wymienionymi, pełniącymi funkcje zarządcze, w sposób sztuczny dokonali multiplikacji podmiotów, czego efektem było obejście limitów kwotowych płatności obszarowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu.
Organ odwoławczy wskazał na uregulowania prawne odnoszące się do pojęcia "gospodarstwa rolnego" a następnie stwierdził, że jak wynika z akt sprawy wyszczególnionym powyżej podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego oddzielną jednostkę ani pod względem technicznym ani ekonomicznym. Nie można ponadto stwierdzić, że posiadają one własne odrębne kierownictwo, albowiem dominujący wpływ na ich działalność, jako pośredni udziałowiec ma M. J. posiadający pośrednio przez P[...] S.A. wszystkie głosy (za wyjątkiem A. Sp. z o.o. i A. Sp. z o.o. oraz I. Sp. z o.o.) na Zgromadzeniu Wspólników.
Analizując kwestie logistyczno - magazynowe w odniesieniu do opisywanych podmiotów powiązanych organ drugiej instancji podkreślił, iż większość spółek, w których beneficjentem rzeczywistym jest M. J., nie dysponuje jakąkolwiek infrastrukturą magazynową. Organy zarządcze spółek rozwiązały ten problem, posiłkując się bazą logistyczną podmiotów powiązanych. Z udzielonych wyjaśnień w tym zakresie wynika, że spółki: T. sp. z o.o., T. sp. z o. o, T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., E. sp. z o.o., E. sp. z o. o., ale również strona postępowania – G. sp. z o.o. przechowywały zebrane plony w magazynie wykonawcy usług, czyli spółki I. sp. z o. o. Z kolei plony spółek: P. sp. z o.o., R. sp. z o.o., czy też Gospodarstwa [...] Sp. z o.o. przechowywane były przez R. Ko. Zdarzały się także sytuacje, w których jedna spółka składowała plony w obiektach innego powiązanego podmiotu – E. Sp. z. o., magazynowała plony w obiekcie należącym do P.
Organ zaznaczył przy tym, że pomiędzy I. sp. z o. o. a spółką G. istnieje sieć relacji osobowych oraz właścicielskich, albowiem funkcje członków zarządu w pierwszej ze spółek w roku 2021 pełnili m.in. Ł. P. i I. O., natomiast udziały w tej spółce posiadał w roku 2021 podmiot A. sp. z o.o., w którym to z kolei podmiocie udziały posiadali: Ł. P. oraz A. S. (wcześniej K. S.), natomiast funkcje zarządcze w tej spółce pełnią I. O. oraz Ł. P. (wcześniej Pan K. S.). Wymienione osoby zaangażowane w działalność I. Sp. z. o.o. występują w zarządach szeregu spółek, w których udziały posiada P[...] S.A., w tym K. S., który był do października 2023 r. członkiem zarządu G. Sp. z o. o.
Przy analizie dokumentów finansowych organ zwrócił również uwagę na rażąco zaniżone ceny usług, zwłaszcza siewu i pracy kombajnu, świadczonych przez spółke I. jak i R. K.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że Strona posiada sztucznie wykreowany status gospodarstwa rolnego, ponieważ tak jak w przypadku pozostałych spółek, działalność rolnicza na działkach formalnie jej przypisanych jest prowadzona wyłącznie dzięki podmiotom wspomagającym. G. Sp. z o.o. nie posiada żadnej autonomii w powyższym obszarze albowiem jest w pełni uzależniona od decyzji M. J. i osób z nim współpracujących, które ustalają jakie uprawy ma realizować dana spółka i który powiązany podmiot ma fizycznie przeprowadzać zabiegi agrotechniczne na gruntach formalnie przypisanych do danej spółki.
Organ w tym aspekcie przeanalizował również kierunki prowadzenia działalności rolniczej, które przedstawił w tabeli na kartach 34-36 decyzji. Jak organ wyraził, koncepcja prowadzenia działalności przez spółki w tym też G. Sp. z o.o. opiera się wyłącznie na produkcji roślinnej. Za wyjątkiem Go. Sp. z o.o., żaden z podmiotów nie posiada zwierząt gospodarskich. Spółki w 2021 r. prowadziły uprawę: roślin strączkowych (łubin biały oraz wąskolistny na nasiona, groch siewny, bobik), prosa, żyta, owsa oraz trwałych użytków zielonych, traw na gruntach ornych. Tak zawężony rodzajowo obszar prowadzonej działalności rolniczej (brak podstawowych gatunków zbóż: pszenica, jęczmień, pszenżyto, brak kukurydzy, rzepaku, uprawy warzyw, roślin okopowych, sadów i plantacji trwałych) świadczy, że spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy posiadający ściśle określoną koncepcję prowadzenia działalności. Stanowi również zdaniem organu kolejny dowód na fikcyjność podziału gruntów na niezależne i odrębne gospodarstwa.
Kolejnym obciążający Spółkę elementem jest niewielka ilość uzyskanych plonów roślin, co według organu odwoławczego dowodzi, że nie jest ukierunkowana na wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych w ilościach, które umożliwiłyby jej egzystencję w warunkach rynkowych i konkurowanie z innymi rolnikami prowadzącymi produkcję roślinną.
Organ przedstawił także wątek wskazujący na skalę działań ukierunkowanych na multiplikowanie spółek związany z działalnością A. Sp. z o.o., której jedynym udziałowcem jest M. J., a która to spółka weszła w posiadanie działek deklarowanych do płatności na rok 2021 na podstawie umowy dzierżawy z dnia 23 kwietnia 2021 r. zawartej z Syndykiem Masy Upadłości K. S.A. i związanych z tym kwestii powołania pozornie działających gospodarstw rolnych w 2016 r. – spółek T., T. , T., T., T. oraz T. Opisane okoliczności zdaniem organu ukazują daleko idące zaangażowanie M. J. (jedynego udziałowca A. sp. z o.o.), w kreowanie pozornie działających producentów rolnych, utworzonych formalnie wyłącznie w celu wnioskowania o płatności do gruntów rolnych, gdzie nowo tworzonym podmiotom, przy czynnym udziale ww. przypisywane są pozyskane w ramach poddzierżawy grunty, których uprawę zleca się powiązanym wykonawcom usług rolniczych.
Dodatkowo, w odniesieniu do sposobu funkcjonowania spółek kontrolowanych przez M. J. na płaszczyźnie ekonomicznej zwrócono uwagę na umowę kredytową nr [...] zawartą między P[...] S.A., a I. S.A, na mocy której P[...] S.A. uzyskała kredyt przeznaczony na inwestycje związane z gruntami rolnymi. Przedmiotowy kredyt został przeznaczony na inwestycje polegające na udzieleniu pożyczki spółkom: R. sp. z o.o., P. sp. z o.o., A. sp. z o. o., F. sp. z o.o., P. sp. z o.o., R. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. sp. z o.o. T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., A. sp. z o.o., F. sp. z o.o., A. sp. z o.o., Gos. sp. z o.o. oraz A.sp. z o.o. Zabezpieczaniem spłaty kredytu jest hipoteka ustanowiona na nieruchomościach będących własnością powyższych spółek oraz dodatkowo spółek powiązanych: R. sp. z o.o., Gospodarstwo [...] sp. z o. o., a nawet własnością K. P. (siostry M. J.). Ww. hipoteka umowna łączna na sumę 37.878.000,00 zł widnieje w księgach wieczystych (dział IV) wskazywanych organowi przez spółki, np. nr [...] (właściciel T. sp. z o.o.), [...] (właściciel T.), [...] (właściciel T. sp. z o.o.) i innych. Tym samym ww. spółki są solidarnie współobciążone ww. hipoteką celem zabezpieczenia kredytu udzielonego P[...] S.A. Kredyt ten posiada także inne zabezpieczenia min. poręczenie cywilne akcjonariusza, tj. M. J., poręczenia cywilne wybranych podmiotów zależnych od spółki zawierającej umowę kredytową - w tym wypadku spółki P[...] S.A. Kredyt został udzielony w celu ograniczenia całościowego ryzyka finansowania i zapewnienia zdolności do spłaty kredytów zaciągniętych przez powyższe spółki, a których termin spłaty przypadał na rok 2022.
Organ odwoławczy wskazał, że kwestia rzeczywistego a nie jedynie formalnoprawnego bytu spółki jako beneficjenta płatności powinna zostać również oceniana w powiązaniu z ustaleniami co do ewentualnego pozostałego zakresu jej działalności, co obrazować może np. sprawozdawczość finansowa tego podmiotu. Przedstawił on, iż zgodnie z wniesionym do akt sprawy bilansem finansowym wraz
z jednostkowym rachunkiem zysków i strat za rok 2020, G. Sp.
z o.o. na koniec roku 2020 osiągnęło przychody netto ze sprzedaży produktów
w wysokości 21.250 zł, a zysk ze sprzedaży wyniósł 144.240,03 zł. Ponadto w pozycji dotacje figuruje kwota 135.489,66 zł. W związku z tym zauważono, że podana kwota jest to kwota znacznie wyższa od kwoty uzyskanych przychodów netto ze sprzedaży produktów. Zysk netto z działalności Spółki wyniósł 280.851,86 zł, co wskazuje, że znaczną część stanowią kwoty uzyskanych dotacji. Spółka zaś nie zatrudnia pracowników, nie ponosi kosztów ubezpieczeń społecznych, jak również nie wypłaca wynagrodzeń.
Na etapie postępowania odwoławczego organ dokonał również analizy siedzib podmiotów oraz osób fizycznych składających wnioski o płatności na rok 2021, powiązanych z osobą M. J. oraz adresów do korespondencji, jakie reprezentanci spółek podali, rejestrując je w ARiMR jako producentów rolnych. Po zaprezentowaniu w tym zakresie zestawienia w postaci tabeli, organ odwoławczy zauważył, że w powtarzających się lokalizacjach posiadają siedzibę a jako adresy do korespondencji podają ul. [...] w G. bądź, jak w przypadku strony postępowania oraz P. Sp. z o.o. - ul. [...] [...] G. W ocenie organu odwoławczego, adres: ul. [...] [...] G., to jedynie formalna siedziba G. Sp. z o. o. wykreowana na potrzeby pozornego umiejscowienia siedziby podmiotu wnioskującego o płatności.
Część też z opisanych wyżej spółek kapitałowych przedłożyła dokumenty związane z dzierżawą pomieszczeń biurowych, który jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, odbywa się wyłącznie w kręgu osób fizycznych i prawnych opisanych
w decyzji. Z umów tych wynika, że zawierane były one zawsze w takiej samej formie, tylko i wyłącznie w gronie powiązanych osób prawnych, które reprezentowane są wyłącznie przez te same osoby fizyczne. Dodatkowo dzierżawa pomieszczenia biurowego o powierzchni 2 m2 lub 5 m2 w ocenie organu służy jedynie wykreowaniu formalnych adresów siedzib w/w spółek (częstokroć tożsamych).
Okoliczności dodatkowo utwierdziły organ odwoławczy w przekonaniu, iż G. Sp. z o. o., podobnie jak i szereg pozostałych wskazywanych podmiotów, są elementem większej całości zarządzanej przez M. J., który
z szeregiem osób fizycznych: I. O., K. S., Ł. P., M. J., A. S., M. P. oraz W. K.
- stanowią podstawowy substrat osobowy będący spoiwem wiążącym szereg ww. podmiotów, będących spółkami działającymi w sposób pozorny i wykreowanymi wyłącznie w kontekście pozyskiwania płatności do gruntów rolnych, w oparciu
o potencjał obszarowy znajdujący się bezpośrednio bądź pośrednio w posiadaniu M. J.
Organ odwoławczy stwierdził, że M. J. przy asyście wymienionych wyżej osób fizycznych (działających jako członkowie zarządu) stworzył mechanizm polegający na formalnym rozpisywaniu pozyskiwanych lub posiadanych gruntów na tworzone w tym celu spółki prawa handlowego, tak by stworzyć pozory samodzielnego prowadzenia przez nie działalności rolniczej.
W związku z tym organ stanął na stanowisku, że M. J. nie konsolidował pozyskiwanej ziemi w ramach jednego gospodarstwa, albowiem w takiej sytuacji uzyskałby kwotę dopłat obszarowych w wysokości znacznie niższej niż w przypadku rozpisania majątku ziemskiego na kilkadziesiąt spółek z o. o., co pozwalało na ominięcie limitów zarówno kwotowych, jak również powierzchniowych, obowiązujących dla poszczególnych rodzajów płatności. Jego gospodarstwa spółek mają jedynie kadłubowy charakter, gdyż są całkowicie pozbawione podstawowych atrybutów definiujących takie gospodarstwo, jak niezależność w obszarze technicznym, bądź ekonomicznym. Nie zatrudniają one żadnych pracowników, ani fizycznych, ani merytorycznych, a niezbędne czynności agrotechniczne, formalnie wykonywane przez daną spółkę, były zlecane podmiotom wspomagającym (także powiązanym, w niniejszym przypadku I. sp. z o.o., Usługi Rolnicze R. K.). Kierunki prowadzenia działalności są dobierane wspólnie dla wszystkich spółek tak, aby skonsolidować wykonanie prac rolniczych w zbliżonym miejscu i czasie oraz by zespolić podaż poszczególnych rodzajów produktów, a tym samym ułatwić logistykę i zbyt.
W sferze ekonomicznej zdaniem organu ww. spółki są w pełni zależne od M. J., który podejmuje decyzje w zakresie finansowania ich działalności, czego dobitnym dowodem jest kredyt udzielony przez [...] na rzecz P[...] S.A., na mocy którego pośrednio finansowana jest działalność spółek: P. sp. z o. o., A. sp. z o. o., F. sp. z o.o., P. sp. z o. o., R. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. Sp. z o. o., T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., T. sp. z o.o., A. sp. z o.o., F. sp. z o.o., R. sp. z o.o., A. Sp. z o.o., Gos. sp. z o.o., A. sp. z o.o. Powyższy fakt w sposób istotny deprecjonuje samodzielność podmiotów pod względem ekonomicznym, gdyż ww. spółki są biznesowo silnie zależne od P[...] S.A., a tym samym od M. J.
Omawiane spółki nie konkurują ze sobą, gdyż wpływ na ich działalność ma zamknięta grupa osób, które formalnie zlecają wykonywanie usług agrotechnicznych podmiotom pomocniczym oraz pozyskują kanały dystrybucji dla relatywnie zawężonej, pod względem rodzajowym, podaży płodów rolnych.
Organ odwoławczy skonkludował, że spółki, których pośrednim właścicielem
- przez P[...] S.A. - jest M. J. pozorowały istnienie samodzielnych gospodarstw rolnych, a w zgromadzonym materialne dowodowym brak jest przesłanek wskazujących na inne przyczyny takiego stanu rzeczy niż chęć obejścia regulacji prawnych ograniczających wysokość wsparcia przysługującego pojedynczemu gospodarstwu rolnemu.
Zamiarem M. J., pod kontrolą którego - pośrednio bądź bezpośrednio - znajdował się areał niemal 3,5 tysięcy gruntów uprawowych, było zmultiplikowanie podmiotów mogących ubiegać się o dopłaty obszarowe, w celu uzyskiwania ich
w wyższej wysokości, poprzez ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Jednakże te zmultiplikowane podmioty są ze sobą dokumentnie powiązane w aspekcie właścicielskim, są zarządzane przez zawężoną grupę osób, nie posiadają (poza gruntami) zaplecza technicznego oraz kadrowego, a działalność rolnicza jest realizowana pełnym systemem zlecania (przy pomocy powiązanych podmiotów wspomagających).
Organ odwoławczy wskazał na szacunki, jakie zyski można osiągnąć poprzez sztuczny podział areału gruntu (w ramach wynoszącego niespełna 3,5 tys. ha)
i przypisania rozdzielonych gruntów na utworzone w tym celu podmioty, które pod pozorem odrębnego prowadzenia gospodarstwa rolnego aplikują o dopłaty.
Organ podał, iż jedynie w ramach płatności RDST i tylko jednego roku M. J. mógłby uzyskać nienależną korzyść finansową w wysokości 184.355,46 zł.
W ramach płatności MR również w odniesieniu do jednego roku ww. mógłby nienależnie zyskać 401.167,00 zł. Zdaniem organu, dodatkowy zysk z tytułu płatności JPO, wynoszący niemal milion złotych, można osiągnąć dokonując sztucznego podziału areału 3.489,40 ha, na mniejsze gospodarstwa. Ponadto do grupy osób fizycznych
i prawnych powiązanych z M. J. mogłyby wpłynąć płatności ONW za rok 2021 w nienależnej kwocie wynoszącej co najmniej 240.605,55 zł. Z tożsamą sytuacją redukowania dopłat wraz ze wzrostem zgłaszanej powierzchni jest w przypadku płatności RSK oraz płatności RE. Jednakże organ odstąpił od wyliczania potencjalnych zysków w wymienionych płatnościach, ponieważ jest to niemożliwe z uwagi na skomplikowaną metodykę obliczania ich modulacji, redukcji oraz degresywności oraz z uwagi na mnogość podmiotów występujących w sprawie.
Reasumując, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż mechanizm sztucznego multiplikowania podmiotów, którym przypisywane są grunty wchodzące w skład majątku M. J. umożliwia obejście przepisów prawa materialnego ustanawiającego limity powierzchniowe i kwotowe dla poszczególnych rodzajów płatności obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa rolnego, a tym samym umożliwia pokaźnie zwiększenie zysków z tytułu ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także płatności ONW, płatności RSK oraz płatności RE. Z akt sprawy wynika, iż spółki bezpośrednio powiązane z ww. zarządzane są w niemal identyczny sposób. Podmioty te w zdecydowanej większości nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, środków transportu, budynków gospodarczych, magazynów, a celem wykonywania działalności rolniczej wszystkie niezbędne zabiegi i czynności są zlecane podmiotom, w tym podmiotom powiązanym, przede wszystkim spółce I. sp. z o. o., oraz podmiotowi Usługi Rolnicze R. K. (w przypadku którego przedłożone dokumenty mają niską wiarygodność dowodową z wcześniej opisanych powodów, tj. brak zgłoszenia w CEIDG prowadzenia działalności gospodarczej) lub R. K. jako osobie fizycznej.
Wymienione wyżej podmioty należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne stanowiące majątek M. J. i zarządzane przez zamkniętą grupę osób tj. I. O., K. S., Ł. P., M. J., A. S., M. P. oraz W. K. Organ odwoławczy nie zakwestionował faktu, iż każda z wymienionych w niniejszej decyzji spółek kapitałowych posiada odrębny byt prawny. Jednakże, jego zdaniem, nie oznacza to - pomimo posiadania tytułów prawnych do działek gruntu rolnego deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności - że można im przypisać status gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Działalność tych spółek zdecydowanie nie wpisuje się w założenia wynikające z przywołanej w niniejszej decyzji definicji gospodarstwa rolnego.
Jak organ podał, M. J. wraz z ww. osobami sukcesywnie powoływał do życia podmioty gospodarcze, które stawały się formalnymi posiadaczami działek gruntu rolnego, a to - w ocenie organu odwoławczego -realizowane było w celu ominięcia limitów kwotowych przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu. Tym samym jest to postępowanie wbrew regulacji określonej w art. 11 ust. 4 Rozporządzenia nr 1307/2103.
W okolicznościach niniejszej sprawy Dyrektor nie doszukał się innych powodów, dla których takie rozpisanie gruntów na spółki kapitałowe mogło zostać dokonane. Możliwość znacznego zwiększenia dopłat poprzez ominięcie przepisów modulacyjnych
z nawiązką wynagradzała twórcom opisanego mechanizmu wady wynikające
z konieczności utrzymywania spółek prawa handlowego.
Rozdzielanie gruntów, nad którymi władztwo - pośrednio bądź bezpośrednio
- posiada M. J., na rzecz szeregu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zdaniem organu, wyczerpuje kwestię tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania powiększonych płatności. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności,
z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych
w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).
Spółki, które zostały powołane głównie w latach 2012 – 2016, powstały wyłącznie w celu podzielenia areału gruntu rolniczego pozostającego pod kontrolą M. J. oraz osób z nim powiązanych na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej. O powyższym procederze świadczą wykazane fakty, tj.: powtarzające się adresy siedzib i do korespondencji, brak samodzielności nowo powołanych podmiotów, fikcyjne rozpisywanie działek leżących obok siebie na kilka podmiotów przy jednoczesnym prowadzeniu na tych gruntach tych samych upraw, prowadzenie działalności na zasadzie zlecania wszelkich usług, korzystanie z usług tych samym podmiotów (w tym powiązanych), centralne zarządzanie finansowaniem działalności spółek (kredyt udzielony przez [...] S.A.).
W ocenie organu odwoławczego, przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 na rzecz strony stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych, ale przede wszystkim z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 39 ust. 1 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w art. 4 rozporządzenia nr rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013".
Celem wspólnej polityki rolnej jest zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego. Skarżąca nie posiada jakikolwiek infrastruktury technicznej, należy do grupy spółek, które realizują jednolitą strategię w zakresie procesów produkcyjnych, korzystają z tych samych kanałów zaopatrywania i zbytu, nie zatrudniają pracowników, nie ponoszą kosztów ubezpieczeń społecznych, nie wypłacają pensji nawet osobom pełniącym formalnie funkcje w zarządzie danej spółki. Działania podmiotów nie są podejmowane w celach wspólnej polityki rolnej. Organ zauważył, iż znaczna część omawianych spółek ma siedziby na terenach miejskich (G., G.).
Oceniając z kolei zeznania M. J., organ odwoławczy uznał je za niewiarygodne. Według organu, świadek z pewnością miał wiedzę na temat degresywności i limitów płatności, jeszcze zanim przekonał się o zarzucie stworzenia sztucznych warunków z treści negatywnych decyzji, jakie otrzymał do wglądu. Wstępnie w latach 2008-2010 indywidualnie deklarował grunty o powierzchni ok. 150 ha, by następnie przekazać część nieruchomości powiązanym spółkom, jednocześnie w następnych latach nabywając znaczne zasoby gruntowe, które były przypisywane kolejno powoływanym podmiotom.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które wpływa na wynik sprawy - art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Prawidłowo bowiem przyjęto, że Skarżąca podjęła działania, chcąc pozyskać korzyści
w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki
w celu ich nienależnego uzyskania.
Nie doszło również do naruszenia art. 62 rozporządzenia nr 2021/2116 (jaki zastąpił art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), co polegało na słusznym przyjęciu, iż warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i na nałożeniu przewidzianej w tym przepisie sankcji, gdyż ziściły się ku temu odpowiednie przesłanki, m. in.: - Skarżąca podjęła działalność rolniczą, ale nie wykonywała jej w sposób samodzielny, zlecała usługi agrotechniczne tym samym usługodawcom przez wszystkie powiązane ze stroną podmioty, nabywała nasiona w ilościach niewystarczających do obsiania deklarowanego obszaru prowadzonej uprawy łubinu, jak również pozyskiwała nasiona prosa, które nie zostało
w ogóle wysiane pomimo wykazywania tej uprawy we wniosku; deklarowała zakup paliwa do maszyn rolniczych, mimo, iż ich w ogóle nie posiadała, wywodząc, że prace są prowadzone przez wynajęte firmy za pomocą ich urządzeń; wzięła w posiadanie grunty rolne na mocy umowy dzierżawy podpisanej przez jedną z osób biorących aktywny udział w tworzeniu sztucznych warunków, do której ponadto omyłkowo załączono protokół odbioru dotyczący innej nieruchomości, zgłaszanej przez inną osobę, także zaangażowaną w proceder sztucznego tworzenia warunków. Czynności podjęte przez Skarżącą wskazują, iż spełnia definicję rolnika, ale łącznie, wspólnie z pozostałymi powiązanymi podmiotami, jako grupa osób fizycznych i prawnych, będąca w istocie pojedynczym rolnikiem, posiadającym jedno gospodarstwo rolne i prowadzącym tożsamą działalność rolniczą zgodnie z definicjami zawartymi w art. 4 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1307/2013. Korzyści finansowe, które zamierzono uzyskać przedstawiono w niniejszej decyzji, wskazując, w jaki sposób podjęte działania są sprzeczne z systemami wsparcia. Zamiar w uzyskaniu korzyści sprzecznych
z systemami wsparcia wynika z całości zgromadzonego materiału dowodowego, poszerzonego w postępowaniu odwoławczym o dokumenty przedstawione przez wszystkie powiązane spółki i osoby, działające na terenie całego kraju.
Nie doszło także do obrazy prawa procesowego (wymienionych w odwołaniu przepisów prawa), które miałoby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Co do zaś stawianego zarzutu naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., organ podał, iż wykazane w odwołaniu uchybienia podlegały sanowaniu w postępowaniu odwoławczym, w którym skorzystano z uprawnień do uzupełnienia braków dowodowych w trybie art. 136 k.p.a. Organ ponadto podkreślił, że zarówno organowi pierwszej, jak i drugiej instancji z urzędu znany był też fakt, że wobec około 30 spółek powiązanych ze stroną kapitałowo i osobowo inne organy ARiMR zastosowały sankcje w postaci odmowy przyznania wnioskowanych przez nie płatności, argumentując stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności.
Zdaniem organu, w sprawie prawidłowo stwierdzono, że zostało zastosowane sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści. Działania Spółki są w istocie pozorne, grunty rolnicze są fizycznie uprawiane, ale jak najmniejszym nakładem prac
i środków, jedynie w celu uzyskania dopłat, które nie były spożytkowane na rozwój gospodarstwa. G. Sp. z o. o. od początku funkcjonowania pod egidą M. J. nie prowadziło żadnych inwestycji, nie nabywało dodatkowych gruntów, nie zakupywało maszyn i urządzeń rolniczych i nie zatrudniało żadnych pracowników. Spółka przedstawiała dokumentację mającą uwiarygadniać jej funkcjonowanie na rynku rolnym, ale częstokroć przeczy ona temu i ukazuje niską wydajność prowadzonej produkcji, niewielkie plony, zbiory o symbolicznych wręcz wartościach, brak ukierunkowania na wytwarzanie i sprzedaż płodów rolnych.
G. Sp. z o.o. weszło w fizyczne posiadanie gruntów
w zamiarze władania nimi, ale nie przez siebie, jako odrębnego, niezależnego bytu, lecz jako części większej organizacji tworzącej jednolitą całość wraz z powiązanymi podmiotami. Spółki, owszem, chciały czerpać pożytki, ale nie tyle z upraw i sprzedaży płodów rolnych, z prowadzenia działalności rolniczej, co z dopłat, które stanowiły główne antycypowane korzyści finansowe.
Ponadto, w postępowaniu odwoławczym zbadano i potwierdzono, iż zarówno G. Sp. z o.o., jak i pozostałe powiązane podmioty nie prowadziły działalności rolniczej jako samodzielni rolnicy. Poza okolicznościami obejmującymi powiązania adresowe, osobowe i kapitałowe w decyzji opisano inne świadczące o tym fakty. Sytuację i działalność G. Sp. z o.o. zbadano zarówno jednostkowo, jak i w powiązaniu z poczynaniami pozostałych powiązanych podmiotów. Istotne zgromadzone dowody przeczą zdaniem organu tezie o odrębności, niezależności funkcjonowania Strony.
3. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając w całości wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.L277 z 21.10.2005, str. 1), przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nieustaleniem, jakie są cele systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, co doprowadziło organ do niewłaściwej kontroli zastosowania przez organy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
2) art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez organ zbadania, czy zamierzona korzyść w rozumieniu ww. art. 5 ust. 3 rozporządzenia byłaby sprzeczna z celami systemu wsparcia wynikającymi z przepisów art. 4 oraz art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005.
3) art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 oraz art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE Nr L 277 z dnia 21 października 2005 r., s. 1; dalej: rozporządzenie nr 1698/2005) przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące pominięciem przez organ zbadania, czy wola ewentualnego obejścia ograniczeń wynikających z wielkości powierzchni gospodarstwa rolnego, uniemożliwiałaby osiągnięcie celów wsparcia, zakładanych wyżej wskazanymi przepisami.
4) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz pkt. 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, jak również pominięcie jakiejkolwiek analizy subiektywnego i obiektywnego komponentu zarzutu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności-skutkujące zupełnie bezzasadnym przyjęciem, iż strona skarżąca wraz z innymi podmiotami wymienionymi
w decyzji dokonali sztucznego podziału gospodarstw celem uzyskania płatności PROW, z zupełnym pominięciem uwzględnienia samodzielności kierowniczej, ekonomicznej
i technicznej gospodarstw, jak również celów poszczególnych systemów wsparcia, art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w sprawie wystąpiły sztuczne warunki gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia, a wobec tego należało odmówić przyznania jakichkolwiek korzyści, w sytuacji gdy organ II instancji błędnie przyjął, że organ I instancji skutecznie wykazał, że nastąpiło stworzenie sztucznych warunków.
5) art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ich błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie skutkujące pominięciem obligatoryjnego ustalenia, czy w przypadku gdyby spółka starała się tworzyć sztuczne warunki dla uzyskania pomocy z systemu wsparcia, wykluczałoby to osiągnięcie jakiegokolwiek celu tego wsparcia, a spółka uzyskałaby wyłącznie korzyść sprzeczną z celami tego systemu.
6) art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ich nieprawidłową wykładnię, pomijającą analizę zasadności prowadzenia przez spółkę gospodarstwa rolnego. Uchybienie to doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że skarżąca wraz z podmiotami wymienianymi w decyzji oraz zaskarżonym wyroku stworzyli sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać wyłącznie korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, bez uwzględnienia okoliczności, iż działanie beneficjenta może mieć inne uzasadnienie niż tylko wzrost płatności w ramach systemu wsparcia.
7) art. 2 pkt. h rozporządzenia nr 1698/2005 w zw. art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j.Dz.U.2023.885), przez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że M. J. będący akcjonariuszem P[...] S.A. miał być beneficjentem w rozumieniu rozporządzenia nr 1698/2005, podczas gdy beneficjentem mającym otrzymać wsparcie mogła być jedynie skarżąca.
8) art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 2 pkt. h rozporządzenia nr 1698/2005, przez jego nieprawidłową wykładnię, przyjmującą, że do oceny tego, czy zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania wsparcia, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia beneficjentów, a więc nie tylko samego wnioskodawcy, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę,
w ewentualnym celu uzyskania korzyści.
9) art. 1 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z dnia 1995.12.23), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
i przyjęcie przez organ, iż skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, na co wskazywały licznie zgromadzone dowody w aktach sprawy administracyjnej potwierdzające koszty prowadzenia działalności rolniczej, jak i dochody z tejże działalności; strona wielokrotnie wyjaśniała cel prowadzonego gospodarstwa rolnego, jego historię, kształt i zakres, jednak analiza zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, iż dowody potwierdzające samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego nie mają znaczenia w sytuacji, w jakiej organy administracji opisały powiązania skarżącej z innymi rolnikami.
10) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią
i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008
i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 i powinna otrzymać płatności, zaś opisane
w wyroku powiązania nie są na tyle istotne, aby wpływały na gospodarstwo rolne skarżącej, organ powinien bowiem ocenić wpływ i istotę istniejących powiązań, bowiem samo ich istnienie nie generuje podstaw do stawiania zarzutu stworzenia tzw. sztucznych warunków gospodarowania, na co zwraca uwagę w swoim orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
11) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013
z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią
i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "sztuczne warunki gospodarowania celem uzyskania korzyści sprzecznych z systemami wsparcia", bowiem organ uznał, że wystąpienie powiązań pomiędzy skarżącą a innymi rolnikami opisywanymi w decyzjach administracyjnych oznacza wystąpienie zamiaru skarżącej
w uzyskaniu korzyści sprzecznych z systemami wsparcia, bez oceny tego, czy powiązania te de facto mają wpływ na gospodarstwo rolne skarżącej i jej prawo do otrzymania płatności. Z tak błędnej wykładni organ wyciągnął wniosek, że skarżąca zmierzała uzyskać płatności większe od należnych jej, podczas gdy istnienie innych rolników, nawet powiązanych ze skarżącą, nie wpływało na to, jakiej wysokości płatność skarżąca uzyska.
Zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto naruszenie następujących przepisów:
1) art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j.) - dalej, jako k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 78 § 1
i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji i poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, która potwierdzała jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, bowiem:
- organ odmówił znaczeniu te dowody, które obrazują na samodzielne prowadzenie przez skarżącą gospodarstwa rolnego, uznając, iż strona takiego prowadzenia nie wykazała, podczas gdy strona przedstawiła dowód na każdy etap swojego funkcjonowania (od momentu powstania gospodarstwa rolnego, przez koszty jego utrzymania do dochodów sprzedaży plonów - co zostało szczegółowo opisane
w skardze);
- organ oparł swoje rozstrzygnięcie na tezach, które są niezgodne z rzeczywistością poprzez opisywanie wszystkich beneficjentów wymienionych w decyzji, jako działających w tym samym czasie, w ten sam sposób, bez parku maszynowego i pracowników, posiadających grunty w podobnej lokalizacji, przy pełnej zależności pomiędzy sobą, co stoi w sprzeczności z posiadanym przez organ materiałem dowodowym;
- organ uznał brak możliwości samodzielnego funkcjonowania skarżącej wraz z pełną zależnością funkcjonalną od podmiotów i osób trzecich powiązanych kapitałowo
i osobowo, jednak okoliczności tej nie udowadnia, a jedynie powołuje się, że zdaniem organu skarżąca nie przedstawiła dowodów na samodzielne funkcjonowanie (podczas gdy ze zgromadzonych dowodów wynika, że gospodarstwo rolne prowadziła i prowadzi wyłącznie skarżąca na własne ryzyko i koszt) i że beneficjentem rzeczywistym skarżącej i innych beneficjentów płatności ma być M. J., czego nie udowadnia a jedynie tworzy z tego podstawę do odmowy przyznania płatności na rzecz skarżącej.
- organ uznał, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki gospodarowania, bowiem opisał w decyzji powiązania osobowe i kapitale skarżącej z innymi rolnikami, podczas gdy nie wykazał, jak ci inny rolnicy mieliby wpływać na działalność rolniczą skarżącej i jej prawo do otrzymania płatności;
- organ nie wykazał, że bez istnienia domniemanych powiązań skarżąca nie otrzymałaby płatności; tym bardziej, że skarżąca prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na gruntach, które nabyła samodzielnie, które nigdy nie podzieliła ani nie przekazała innym podmiotom, które nabyła od osoby nie powiązanej, i które użytkuje samodzielnie (co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy);
2) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji przy przyjęciu za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, czy nie.
3) art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a. poprzez:
- brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków i jaki wpływ na skarżącą ma fakt funkcjonowania pozostałych beneficjentów płatności. Fakt istnienia powiązań osobowych nie jest okolicznością przeświadczającą zasadność zarzutu, na co wskazał Europejski Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
- postawienie stronie zarzutu stworzenia sztucznych warunków przy braku wykazania, jakie korzyści miałaby strona uzyskać i w jaki sposób rzekomo tworząc takie warunki. Zamiar stworzenia warunków, korzyść, która byłaby sprzeczna z systemami wsparcia stanowi składowy element zarzutu stworzenia sztucznych warunków gospodarowania,
a które nie zostały przez organ w żaden sposób udowodnione. Samo pisanie przez organ, że sztuczne warunki zostały stworzone nie powoduje, że one faktycznie zostały stworzone.
- brak uzasadnienia, dlaczego organ w ocenie praw skarżącej zignorował zgromadzony materiał dowodowy sprawy, jako dowodów potwierdzających samodzielność
i niezależność skarżącej przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Pominięcie tego aspektu ma znaczenie dla sprawy, bowiem organ z tezy o braku możliwości samodzielnego funkcjonowania przez skarżącą wywodzi zarzut zależności skarżącej od innych podmiotów, a co za tym idzie, wywodzi zarzut stworzenia tzw. sztucznych warunków gospodarowania.
4) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez powoływanie się przez organ II instancji w sposób ogólnikowy na "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy", podczas gdy organ wyciąga konkretny wniosek powinien był wskazać konkretny dowód, który był podstawą dla niego, tymczasem organ w niniejszej sprawie
w ten sposób nie uzasadnił swojej decyzji, przez co Strona nie jest w stanie ustalić na podstawie jakich dowodów dokonywał poszczególnych ustaleń, a w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania stron postępowania do zasadności przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję;
5) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr485/2008 (dalej jako: "Rozporządzenie nr 1306/2013") poprzez dokonanie ustalenia sprzecznego z materiałem dowodowym
i przyjęcie, że skarżąca działa w grupie, która dokonała rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz spółek prawa handlowego, podczas z tego samego materiału dowodowego nie wynika, które działania skarżącej miałyby świadczyć o współdziałaniu
z rolnikami wymienionymi w decyzji.
6) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że M. J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Strony oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy nie przywołano żadnej okoliczności poprzedzonej dowodem na to, że faktycznie to M. J. decydował w danej kwestii, co czyni ten wniosek bezpodstawnym, ponieważ nie został poparty żadną konkretną okolicznością;
7) art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieuzasadnione ustalenie, że koniecznym do uzyskania pomocy publicznej w ramach niniejszej sprawy jest posiadanie własnego sprzętu agrotechnicznego i samodzielne jego użytkowanie, podczas gdy żaden przepis prawny nie nakazuje wnioskodawcy pobierającemu płatność, o której mowa w niniejszym postępowaniu, być właścicielem takiego sprzętu, wystarczającym jest bowiem, by rolnik był w stanie zapewnić, że takie zabiegi będą wykonanie na polach zgłaszanych do dotacji w celu prowadzenia uprawy w dobrej kulturze rolnej, a ten obowiązek Strona spełniła zlecając wykonanie tych zabiegów podmiotowi trzeciemu;
8) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez uznanie, że fakt sprawowania przez tę samą osobę funkcji członka zarządu w kilku spółkach
i dzielenie tego samego adresu siedziby przesądza o stworzeniu sztucznych warunków, podczas gdy te okoliczności nie mogą uzasadniać takiego wniosku;
9) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez uznanie, że zarejestrowanie kilkunastu spółek świadczy o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania pomocy, podczas gdy prowadzenie spółek gospodarujących ponad 50 ha wiąże się ze znacznymi kosztami i nie daje maksymalnej pomocy w tego rodzaju działaniach pomocowych.
Na tle sformułowanych zarzutów wniesiono: o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, według norm przepisanych.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a oraz o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest niezasadna.
5.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3
§ 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zastosowanie tego trybu złożył organ administracyjny w odpowiedzi na skargę, a Strona Skarżąca po jego doręczeniu nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy ARiMR zasadnie odmówiły Spółce skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.
Organy uznały, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, iż w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści z sektorowego prawodawstwa rolnego, co stoi w sprzeczności z celami systemu wsparcia. Kwestionując przyjęte przez organy stanowisko, Strona zarzuca organowi brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonania jego dowolnej oceny, a także naruszenie przepisów prawa materialnego (wymienionych w skardze przepisów prawa krajowego jak i prawa unijnego).
5.4. We wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm.) – zwanej dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich",
z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei, należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od ww. zasady jest też rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,
a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych
w celu załatwienia sprawy. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu
o przyznanie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21 i powołane tam orzecznictwo, I GSK 609/21
- wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwaną dalej "CBOSA").
Prowadząc w związku z powyższym postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego,
w zakresie podanych we wniosku schematów pomocowych, organ zobowiązany był rozważyć, czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności
w kwotach wyższych niż te, które by mu przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do uzyskania w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności spoczywa na stronie występującej o jej przyznanie. Obowiązek zaś wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu otrzymania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne w postaci odmowy przyznania płatności.
5.5. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił przepis art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, zgodnie z którym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten jest interpretowany z uwzględnieniem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, stanowiącym, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz (pkt 1); łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2).
Skarżąca w postępowaniu prowadzonym przed organami ARiMR wykazała, że nadano jej numer identyfikacyjny a także, że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntu rolnego, (które jak twierdziła), został zajęty na prowadzone przez nią uprawy, czynności zaś agrotechniczne są przez nią zlecane. Organy stanęły natomiast na stanowisku, że Spółka nie prowadzi samodzielnie, w imieniu własnym działalności rolniczej, a pozoruje swą samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego
w rozumieniu ww. przepisów.
W ocenie Sądu, organy ARiMR w sposób prawidłowy wykazały istnienie przesłanek do odmowy przyznania Stronie Skarżącej wnioskowanej przez nią płatności.
Zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone,
w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten utracił moc od 1 stycznia 2023 r. w związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z 2 grudnia 2021 r. (Dz.U UE.L.2021.435.187 5 grudnia 2021 r.). Przepis art. 62 tego rozporządzenia (tzw. klauzula dotycząca obchodzenia prawa) odpowiada treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Dokonując analizy przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wskazać należy, że system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą
z budżetu Unii Europejskiej. Podlegają one ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95, w myśl którego art. 4 ust. 3, działania skierowane na pozyskanie korzyści
w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (por. wyrok NSA z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 3579/16, CBOSA). Powyższe znajduje odzwierciedlenie w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie prowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.
Preambuła ww. rozporządzenia stanowi, że prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i państwa członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Unia Europejska częściowo finansując Program Rozwoju Obszarów Wiejskich wymusza na Komisji Europejskiej i Krajach Członkowskich racjonalne, słuszne i proporcjonalne wydatkowanie tymi środkami (służy ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich). Z tego też powodu państwo członkowskie sprawdza m.in., czy nie zostały stworzone sztuczne warunki, umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zatem oceny, czy w sprawie zaistniała przesłanka sztucznego stworzenia warunków wymaganych do uzyskania korzyści.
Przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, jak i aktualnie obowiązującego rozporządzenia nr 2021/2116, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tego zagadnienia organom stosującym prawo.
Kwestia ta stanowiła przedmiot rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia wcześniej obowiązującego – rozporządzenia nr 65/2011, w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód
w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Wykładnia wyrażenia "sztuczne warunki", która została sformułowana w podanym orzeczeniu Trybunału odpowiada pojęciu sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał na to TSUE w wyroku z 7 kwietnia 2022 r.
w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură – Centrul judeţean Dolj, Agenţia de Plăţi şi Intervenţie pentru Agricultură (APIA) – Aparat Central (pkt 72). W ocenie TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
Zauważenia wymaga również, że z ww. orzeczeń TSUE, wynika, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada też kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Zatem to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyr. NSA z 28 marca 2017 r., II GSK 138/17, CBOSA). Dokonana
w powyższym obszarze ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych, które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem
o dokonanie płatności (por. wyr. NSA z 8 sierpnia 2019 r. I GSK 1313/18, CBOSA).
Niewątpliwie do stworzenia sztucznych warunków uzyskania korzyści należy zaliczyć dokonanie podziału gospodarstwa rolnego celem uzyskania korzyści, które nie przysługiwałyby jednemu gospodarstwu (o czym świadczą wyroki NSA: z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 632/22 i z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3520/17, CBOSA). Prawodawca unijny sytuację taką przewidział bezpośrednio w art. 41 ust. 7 rozporządzenia nr 1307/2013, w którym jest mowa o podziale gospodarstwa rolnego, wyłącznie w celu skorzystania z płatności redystrybucyjnej i sankcji nieuzyskania jakichkolwiek korzyści, mającej zastosowanie także do rolników, których gospodarstwa rolne są wynikiem takiego podziału.
Sąd podziela także stanowisko, które zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1772/18 w którym wprost wyraził, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności, że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości wyraźnie wskazuje się, że takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie C-94/05 - pkt 52-53). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, zatem nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku.
5.6. W ocenie Sądu, organy ARiMR prawidłowo wykazały istnienie przesłanek do odmowy przyznania Stronie Skarżącej płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w podanych wyrokach TSUE, popartą krajowym orzecznictwem sądów administracyjnych.
Organy prawidłowo zbadały relacje pomiędzy spółkami oraz podmiotami pośrednio pozostającymi w powiązaniu z M. J. Prawidłowo też ustaliły powiązania kapitałowe, zasadnie przy tym badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek.
W świetle poczynionych ustaleń słusznie przyjęły, że w istocie wszystkie podmioty (tj. kilkadziesiąt wskazanych przez organy spółek, w tym także i G. Sp. z o.o.) – konkretnie ich majątek, współtworzyły jeden organizm gospodarczy centralnie zarządzany przez podmiot posiadający udziały w tych spółkach, mianowicie P[...] S.A., którego Prezesem zarządu jest M. J.
Poprzez ukształtowanie struktury własności gruntów, jako prawnie odrębne lecz powiązane kapitałowo, jak i osobowo oraz podporządkowanie wspólnemu celowi gospodarczemu, doszło do zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z celami wsparcia – koordynacji działań służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach tych kwot poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz w przypadku innych płatności, szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Zasadnie zostało przyjęte, że o sztuczności warunków stworzonych do uzyskania płatności świadczył fakt, iż działalność zaangażowanych podmiotów, w tym i Skarżącej, nie miała charakteru działania autonomicznego i działalność gospodarcza nie była prowadzona aby służyć konkretnym, zindywidualizowanym interesom tych podmiotów.
Organ w sposób właściwy zbadał i ocenił, że w kierownictwie wszystkich spółek (tj. jako Prezesi Zarządu, udziałowcy, wspólnicy) zamiennie stanowiska piastowały te same osoby: I. O.; K. S., Ł. P., M. J., A. S., M. P., W. K., z nadrzędną rolą M. J. (poprzez P[...] S.A.). P[...] S.A. posiada udziały w spółkach co obrazuje tabela na str. 24 – 26 zaskarżonej decyzji. Spółka we wnioskach o przyznanie płatności w latach 2017-2022 deklarowała grunty położone na działce nr [...] zlokalizowanej w woj. dolnośląskim, powiecie [...], gm. [...], które posiadała na mocy umowy dzierżawy zawartej z F. Sp. z o.o., którą to z kolei umowę jak i protokół zdawczo – odbiorczy podpisał W. K. – członek zarządu występujący w powiązanych podmiotach. Podobnie pozostałe spółki dzierżawiły lub nabywały działki od innych powiązanych podmiotów.
Spółki, w tym Strona nie zatrudniały pracowników, nie posiadały własnej infrastruktury technicznej (własnych maszyn, urządzeń rolniczych). Prace rolne zlecały tym samym podmiotom powiązanym tj.: I. sp. z o.o., Usługi Rolnicze R. K. bądź R. K., jako osobie fizycznej (w sporadycznych lub pojedynczych przypadkach: Gospodarstwu Rolnemu S. B., Gospodarstwu Rolnemu D. W., P. K.). Skalę relacji w omawianym zakresie zaprezentowano w tabeli na str. 28-30 decyzji organu drugiej instancji).
Co więcej, ubiegające się o płatności podmioty, w tym i Skarżąca nie posiadały własnych magazynów i środków transportu, zlecając usługi magazynowe I. sp. z o.o. Z kolei, plony spółek tj.: P. sp. z o.o., R. sp. z o.o., czy też Gospodarstwa [...] sp. z o.o. przechowywane były przez R. K. Co więcej, podmioty wraz ze Skarżącą spółką mają podobny, zawężony zakres produkcji roślinnej (brak jest bowiem podstawowych gatunków zbóż tj.: pszenica, jęczmień, pszenżyto, brak kukurydzy, rzepaku, uprawy warzyw, roślin okopowych, sadów i plantacji trwałych). Spółki mają jedynie kilka, grupowo przypisanych adresów siedzib i adresów korespondencyjnych, co zostało przedstawione na str. 39-41 decyzji organu odwoławczego. Część wskazanych
w decyzji podmiotów dzierżawiło pomieszczenia biurowe od podmiotów powiązanych, co zostało opisane na kartach 41 – 42 decyzji.
Kredyt z kolei udzielony przez [...] na rzecz P[...] S.A., został przeznaczony na pożyczki dla 17 wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji spółek, a jego zabezpieczenie stanowi hipoteka ustanowiona na nieruchomościach będących ich własnością.
Istotnym jest również, że Spółki nie konkurują ze sobą, gdyż wpływ na ich działalność ma zamknięta grupa osób, która formalnie zleca wykonywanie usług agrotechnicznych podmiotom pomocniczym oraz pozyskują kanały dystrybucji dla relatywnie zawężonej, pod względem rodzajowym, podaży płodów rolnych. O pozorności samodzielnego funkcjonowania świadczy m.in. fakt dokonywania operacji biznesowych pomiędzy powiązanymi spółkami, w których stwierdzono rażąco zaniżone, nierynkowe poziomy cen usług agrotechnicznych ustalane względem podmiotów powiązanych przez I. sp. z o. o. czy też R. K. Ponadto, u większości
z wymienionych w decyzji podmiotów dopłaty stanowią przeważający dochód.
Sąd podziela zatem ocenę stanu faktycznego wskazującą na brak gospodarczej samodzielności grupy około 30 podmiotów, która wystąpiła z wnioskami, w tej liczbie
i Skarżącej spółki oraz na ich zależność od M. J. jako akcjonariusza P[...] S.A., który jako pośredni udziałowiec tych spółek z o. o. w tym i Skarżącej ma pełną kontrolę nad ich działalnością. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy doprowadził do ustalenia okoliczności obiektywnie wskazujących na podporządkowanie funkcjonowania Spółki skarżącej interesom całej stanowiącej faktycznie jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika" (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
Należy wskazać, że w kwestii istnienia jednego spójnego gospodarstwa obejmującego wszystkie grunty formalnie zgłoszone do płatności przez odrębne, ale niesamodzielne jednak podmioty w zaskarżonej decyzji: 1) prawidłowo został ustalony schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2021 r., gdzie
o płatności wystąpiły podmioty prawa handlowego pośrednio powiązane z M. J. jako jedynym akcjonariuszem spółki akcyjnej będącej wspólnikiem spółek wnioskujących, 2) w sposób uprawniony wywnioskowano o funkcjonowaniu szerszego, spójnie i jednolicie zarządzanego przedsięwzięcia gospodarczego, 3) trafnie też stwierdzono, że spółki, w tym i Skarżąca, nie prowadziły samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych rozumianych jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013).
O słuszności stwierdzenia, że Skarżąca jak i spółki nie prowadziły autonomicznych gospodarstw wskazują następujące ustalenia i towarzysząca im argumentacja: a) z przedstawionych przez spółkę dokumentów wynikało, że spółki prowadziły działalność w bardzo podobny, ustalony system działania, w tym realizowały zbliżone kierunki działania produkcji rolnej. W zależności od położenia posiadanych gruntów, z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały
z usług tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych. Spółki miały jednocześnie te same adresy siedziby (pogrupowane) i korzystały z tego samego adresu do korespondencji. b) Skarżąca nie dysponowała zapleczem niezbędnym do prowadzenia działalności rolniczej tj. brak było maszyn, urządzeń, magazynów czy środków transportu; magazyn miała dzierżawić od I. sp. z o.o. c) Skarżąca nie zatrudniała żadnych pracowników, a w zakresie prac agrotechnicznych miała korzystać z usług I. sp. z o.o., dostawcę usług również dla powiązanych kapitałowo i osobowo spółek.
Sąd podziela zatem stanowisko organu odwoławczego, że działanie spółek zależnych w ramach szerokiego i spójnie kierowanego centralnie organizmu gospodarczego, nie posiadała charakteru rzeczywistego i autonomicznego. Działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o ich funkcjonowaniu w "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Nadto, wbrew twierdzeniom Skarżącej, trafnie uznały organy, że Skarżąca nie była samodzielna gospodarczo i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie wykazała, by w 2021 roku prowadziła gospodarstwo rolne rozumiane jako zarządzane przez siebie jednostkę wykorzystywaną do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Grunt zgłoszony przez nią do płatności był wykorzystywany do prowadzenia działalności rolniczej lecz w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego w istocie przez inny podmiot. Poza prawami do gruntów rolnych, Spółka nie miała innych atrybutów, które mogłyby być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.
Wspólnie przywołane okoliczności nakazują zatem uznać, że zgłoszenie do płatności gruntów przez liczne powiązane podmioty, nieprowadzące w rzeczywistości skonkretyzowanej na własne cele działalności rolniczej – takiej która jest uzasadniona celami gospodarczymi, miał charakter sztuczny. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy bowiem rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).
Takie zachowanie nie może korzystać z ochrony prawnej. Przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Mimo więc, że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które
z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody
i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa. Powyższe zdaniem Sądu odpowiada ustalonemu w sprawie stanu faktycznemu.
Wobec powyższego zarzuty odnoszące do kwestii błędnej wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 w zw. z art. 4 w zw. z art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 co do oceny tego, czy zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania wsparcia pozostają nieuzasadnione.
Jedynie na marginesie Sąd wskazuje, iż rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006
z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2011 r. W art. 34 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustawodawca zawarł odesłanie do tego rozporządzenia w aspekcie odczytywania przepisów zgodnie z korelacją przedstawioną w tabeli - załączniku II do tego rozporządzenia, zgodnie z którym przepis art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 został zastąpiony art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Oceniając zatem ww. zarzuty podniesione przez profesjonalnego pełnomocnika Sąd wziął pod uwagę prawidłową treść przepisów.
W zaskarżonej decyzji organ przedstawił również wbrew temu co zarzuca Skarżąca, prawidłową i wyczerpującą analizę dotyczącą wartości potencjalnych, możliwych do osiągnięcia korzyści z odwołaniem się do właściwych podstaw prawnych. Rachunkowe ustalenie kwot tych korzyści określonych dla każdej z płatności z osobna również nie nasuwa uwag.
Prawidłowo na tle sprawy ustalono także istnienie przesłanki zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, mianowicie, że uzyskane korzyści były sprzeczne z celami wsparcia.
Jak wskazał organ, cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w którym wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m.in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, w którym mowa jest, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Sąd podziela stanowisko organu, że wprowadzenie mechanizmów modulacji
i degresywnych płatności w przepisach miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw. W związku z tym nie może budzić wątpliwości, że osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy m. in. zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.
Nie bez znaczenia w tym aspekcie pozostaje i to, że ustanowienie zasady wsparcia dla mniejszych i słabszych ekonomicznie podmiotów i ograniczenie kwotowe dla podmiotów większych ma także na celu zwiększyć konkurencyjność. Ustalenia więc wymaga, czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia konkurencyjności na danym rynku (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1518/15, CBOSA).
W ocenie Sądu prawidłowym jest stanowisko organu, w którym twierdzi, że koncentracja znacznych środków finansowych w postaci zawyżonych dopłat u jednego podmiotu powoduje obniżenie konkurencyjności innych, faktycznie działających na danym rynku firm i gospodarstw rolnych, które nie uzyskują zawyżonego wsparcia. Na tle sprawy nie można natomiast mówić o wzroście konkurencyjności poszczególnych powiązanych spółek wnioskujących o dopłaty (w tym Spółki skarżącej), gdyż te w istocie nie są zainteresowane realnym prowadzeniem działalności rolniczej. Istnieją wyłącznie po to, by maksymalizować zyski z dopłat, nie zaś po to, by konkurować w jakikolwiek sposób z innymi gospodarstwami (większość ze wskazanych spółek osiąga dochód oraz zysk jedynie dzięki dopłatom).
Przyznanie zatem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 na rzecz Skarżącej, stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych, ale także z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, którymi są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących
w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów; f) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; g) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; h) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
W ramach wspólnej polityki rolnej celem pomocy dla rolników nie jest bowiem wspieranie podmiotów, które jedynie pozorują taki status. Stworzenie wyłącznie fikcyjnych stanów, tak by uzyskać dopłaty, jest sprzeczne z celami systemu wsparcia producentów rolnych. Powyższe cele – jak słusznie przyjęły organy - nie mogą być uznane za spełnione w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące w rzeczywistości majątek M. J. lub osób z nim powiązanych są jedynie formalnie przypisywane sukcesywnie tworzonym spółkom prawa handlowego i stają się przedmiotem deklaracji o unijne dotacje. Ponadto, jak wynika ze stanu faktycznego sprawy (o czym już wcześniej wspomniano), nowo powołane spółki nie są w stanie wypełnić celu wspólnej polityki rolnej jakim jest zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego. Nie posiadając infrastruktury technicznej, nie są nawet w stanie wpisać się w próbę jego realizacji. Nie można również uznać, że ich działalność wspiera konkurencyjność rolnictwa, gdyż spółki M. J. nie konkurują ze sobą albowiem realizują jednolitą strategię w zakresie procesów produkcyjnych. Korzystają
z tych samych źródeł zaopatrywania i zbytu. Nie zatrudniają pracowników, nie ponoszą kosztów ubezpieczeń społecznych, nie wypłacają pensji nawet osobom pełniącym formalnie funkcje w zarządzie danej spółki.
Zatem trafnym był wniosek organów ARiMR, że działania polegające na pozyskiwaniu płatności przez poszczególne spółki, których majątek współtworzył jeden, spójnie zarządzany organizm gospodarczy, będący faktycznie pod kontrolą P[...] S.A., której jedynym akcjonariuszem był M. J., miały na celu uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ odwoławczy poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz ocenę wyjaśnień co do motywacji takich działań, wbrew temu co twierdzi Skarżąca dowiódł, że służyły one obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej - płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Za taką oceną przemawiały argumenty, że:
1) dokonując oceny, organ zasadnie przyjął rozszerzoną perspektywę zestawiającą sposób prowadzenia działalności rolniczej przez wszystkie powiązane podmioty. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwoliły na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z powołania licznych podmiotów, które uzyskiwały prawo do gruntów odrębnie zgłaszanych do płatności,
a wykorzystywanych do działalności rolniczej prowadzonej spójnie w ramach jednego szerszego organizmu gospodarczego;
2) organ odwoławczy zasadnie dokonał powyższej oceny w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12 oraz w wyroku C-176/20. Z wyroków tych wynika, że Trybunał uznaje za obowiązek sądów krajowych (a w konsekwencji także organów) weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu;
3) trafnie odwołano się również do zdarzeń, które miały miejsce przed złożeniem wniosków, badając zmiany areału zgłaszanego indywidualnie do płatności przez M. J. w okresie 2008 - 2010, kiedy to deklarował posiadanie gruntów rolnych o pow. około 150 ha, by następnie przekazać część nieruchomości powiązanym spółkom (od siebie pośrednio zależnych). Organ trafnie też ocenił, że późniejsze działania, polegające na nabywaniu praw do gruntów przez spółki formalnie odrębne, lecz zależne i wchodzące w skład grupy powiązanych podmiotów zależnych, pośrednio zależnych od spółki P[...] S.A., zawiadywanej przez M. J., nie doprowadziły do uzyskania przez poszczególne spółki autonomii gospodarczej, lecz służyły optymalizacji rozmiaru areału dla maksymalizacji kwot płatności, co z kolei przeczy twierdzeniom Skarżącej, że Skarżąca taka autonomiczność we wszelkich aspektach jej działalności posiadała.
Powyższe oznacza, że działania Skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, co z kolei przeczy podniesionemu w skardze zarzutowi błędnej wykładni tych przepisów i niewłaściwego ich zastosowania skutkujących (zdaniem Skarżącej) nieustaleniem, jakie są cele systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich i że Skarżąca ich nie spełnia.
Podsumowując, organ właściwie ocenił, że działalność Skarżącej ale i wszystkich spółek pośrednio kontrolowanych przez M. J. nie realizowała wyżej rozumianych i prawnie promowanych celów wsparcia. Skarżąca, podobnie jak inne spółki, korzystała bowiem z usług agrotechnicznych świadczonych przez podmioty zewnętrzne, w tym tylko formalnie odrębne i nie posiadała własnego zaplecza technicznego. Dodatkowo, jak wykazano w zaskarżonej decyzji, spółki nabywały usługi agrotechniczne po cenach niższych od rynkowych, przy czym liczne z nich, w zależności od położenia gruntów, korzystały z usług tych samych podmiotów, w części również powiązanych osobowo i kapitałowo. Trudno w tych okolicznościach przyjąć by działalność taka mogła służyć zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. Co ważne, działanie Spółki oraz podmiotów powiązanych nie służyło również wspieraniu konkurencyjności rolnictwa, czyli celowi wskazanemu w art. 4 lit. a rozporządzenia nr 1305/2013.
W stanie faktycznym sprawy nie ma zatem wątpliwości, że ustalony schemat maksymalizacji wsparcia z obejściem: mechanizmów modulacji, ograniczeń kwotowych i powierzchniowych, stawia beneficjenta (rozumianego jako podmiot zawiadujący zagregowanym areałem) w sytuacji ekonomicznie lepszej od producentów unikających optymalizacji, niepożądanej z punktu widzenia celów wsparcia.
Strona wniosków tych nie podważyła. Jedynie w świetle jej oświadczeń oraz przedstawionej przez nią argumentacji można przyjąć, że spółki (w tym i Skarżąca) mogły prowadzić działalność również inną niż rolnicza i że działania takie podejmowały również przed 2021 r. lecz okoliczności te nie stanowią o braku podstaw do uznania, że spółki te wykorzystano do stworzenia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zatem zarzuty Skarżącej w podanym zakresie również pozostają bezskuteczne.
Odpowiadając z kolei na zarzut Skarżącej, powołującej się w podanym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem podziału gospodarstwa nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych – tut. Sąd wskazuje, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta (w przypadku spółek) należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu oraz do działań późniejszych. Obok celu powołania podmiotów badać należy też sens ukształtowania warunków deklarowanej przez nich działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są tworzone dla uzyskania wyższych kwot wsparcia w porównaniu
z przysługującymi w sytuacji, gdyby takich zabiegów nie podjęto.
W rozpoznawanej sprawie na tym tle ocenie podlegał łączny obraz działań składających się na stworzenie takiej struktury gospodarczej (przy wykorzystaniu gruntów, do których rzeczowe i obligacyjne prawa posiadały powiązane kapitałowo
i osobowo podmioty), która istniała w momencie składania wniosków, jak również tego, czy na gruncie przepisów dotyczących płatności obiektywnie da się takim działaniom przypisać inny cel niż maksymalizacja globalnie zsumowanych kwot wsparcia. Dopiero takie ujęcie stanowi perspektywę oceny istnienia "sztucznych warunków" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Jak wcześniej wskazano, organy ARiMR uwzględniły tę perspektywę w swych ustaleniach faktycznych. O czym już była mowa, w sytuacjach budzących wątpliwości, ocenie podlegają nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z funkcjonowaniem rolnika, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 1772/18, CBOSA).
Co wymaga podkreślenia, okoliczności podjęcia deklarowanej działalności rolniczej przedstawiono na tle działania całej grupy podmiotów pośrednio zależnych od P[...] S.A., w której jedynym akcjonariuszem był M. J. Wynik tej oceny, który został zaprezentowany oraz oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia, jednoznacznie potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR o tym, że celem zarówno nabycia przez Skarżącą gruntów oraz sposób prowadzenia przez nią działalności rolniczej tożsamej i niekonkurencyjnej
w stosunku do innych podmiotów wchodzących w skład ww. grupy podmiotów skierowany był na upozorowanie autonomicznej działalności rolniczej, co czyniono
w celu maksymalizacji korzyści z płatności uwzględniającej interes całej grupy podmiotów zależnych.
Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, wynika, że wymienione podmioty współpracowały ze sobą. Spółki powiązane, w licznych przypadkach prowadziły te same uprawy na sąsiadujących z sobą gruntach, na których zabiegi agrotechniczne dokonywali ci sami zleceniobiorcy. Spółki te deklarowały również korzystanie z magazynów innych podmiotów zależnych. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.
Zastrzeżeń Sądu nie budzi także konkluzja o roli M. J. jako osoby której działania pośrednio spajają wszystkie zależne podmioty. Jakkolwiek nie przedstawiono dowodu bezpośrednio potwierdzającego, że to M. J. podejmował osobiście decyzje dotyczące produkcji rolnej przez poszczególne spółki, to nie podważa to oceny ustaleń o istnieniu powiązań kapitałowych i osobowych pomiędzy spółkami. Istotne znaczenie ma tutaj fakt, iż jedynym wspólnikiem powiązanych spółek była P[...] S.A., w której jedynym akcjonariuszem był (i pozostaje) M. J.
Dodatkowo, czego dowiódł organ, a Skarżąca nie przedstawiła dowodów przeciwnych, spółki, a wśród nich Skarżąca, nie były gospodarczo samodzielne, prowadziły działalność rolniczą w sposób zbliżony, nie konkurowały z sobą, korzystały
z tych samych dostawców usług, w skład ich zarządów wchodziły te same osoby, w tym powiązane z M. J. Suma tych ustaleń wskazuje na powiązania spółek oraz to, że ich mienie było wykorzystywane do spójnej działalności prowadzonej
w ramach większego przedsięwzięcia gospodarczego, a elementem wiążącym te spółki oraz owo przedsięwzięcie, była P[...] S.A., w której jedynym akcjonariuszem był właśnie M. J.
5.7. Na tle sprawy za chybione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., jak też zarzuty dotyczące naruszenia art. 80 k.p.a. regulujące kwestie dowodowe. Zdaniem Sądu, organy ARiMR oceniły zebrany materiał dowodowy zgodnie z art. 80 k.p.a, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. Uznały na tej podstawie, że w rozpatrywanym przypadku zasadniczą podstawą materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiła unijna regulacja przewidująca odmowę płatności na rzecz wnioskującej Spółki,
w odniesieniu do której ustalono, że sztucznie wraz z innymi podmiotami stworzyła warunki wymagane do otrzymania żądanych płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Skarżąca natomiast nie podważyła skutecznie ustaleń faktycznych sprawy. Nie powołała również żadnych nowych dowodów na okoliczności przeciwne, niż ustalone. Nie jest z kolei wystarczające do podważenia prawidłowości wydanej decyzji przekonanie Strony o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej oceny, niż przeprowadzona przez organ administracji publicznej.
W związku z powyższym nie mógł zostać uznany za uzasadniony podniesiony również przez Stronę skarżącą zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 k.p.a., gdyż treść zaskarżonej decyzji odnosi się do całokształtu rozstrzyganej sprawy, prawidłowo i kompleksowo wskazując na ustalony stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniając zastosowaną podstawę prawną. Organ prawidłowo uwzględnił obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego. Uzasadnienie spełnia wymóg przekonywania zgodnie z zasadą art. 11 k.p.a. Wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w myśl art. 15 k.p.a. z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania polegającej na ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ drugiej instancji.
Stwierdzony z kolei w niniejszej sprawie przez Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR proceder, polegający na doprowadzeniu do sztucznego stworzenia, w sprzeczności do sektorowego prawodawstwa rolnego UE warunków do uzyskania korzyści z płatności rolnych przez opisane w sprawie podmioty powiązane ze Skarżącą dostrzeżone zostały także przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału ARiMR
w kilkudziesięciu innych sprawach dotyczących wnioskowanych przez te podmioty płatności rolnych, a stanowisko takie zostało następnie zaaprobowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (np. wyroki: z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt I SA/Go 198/23; z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Go 248/23;
z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Go 231/23 oraz z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Go 18/24, CBOSA).
W związku z powyższym zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie.
5.8. Mając zatem na uwadze całość podanych wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.