I GSK 2056/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-26
NSAAdministracyjneWysokansa
cłodług celnypochodzenie towaruświadectwo pochodzeniaWspólnotowy Kodeks Celnypreferencje celnedobra wiaranależyta starannośćpostępowanie celneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki N. Sp. z o.o. w K. od wyroku WSA w Krakowie, uznając, że nie było podstaw do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, zgodnie z wcześniejszą wykładnią prawa.

Spółka N. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS w Krakowie w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego (WKC) oraz postępowania (P.p.s.a.), w tym nieuwzględnienie oceny prawnej NSA z poprzedniego wyroku w tej sprawie. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty są nieusprawiedliwione i że sprawa została już przesądzona w poprzednim wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt I GSK 1040/16, który ustalił brak podstaw do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną N. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie dotyczącą określenia kwoty długu celnego. Spółka zarzuciła naruszenie art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku NSA w tej sprawie (sygn. akt I GSK 1040/16). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 190 P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA. W poprzednim wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. NSA przesądził, że w okolicznościach tej sprawy brak było podstaw do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, ponieważ nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki z art. 220 ust. 2 lit. b WKC, a w szczególności nie można było mówić o błędzie organów celnych. Sąd uznał, że wystawienie nieprawidłowego świadectwa pochodzenia nie stanowiło błędu organów, jeśli było wynikiem niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, a importer nie wykazał należnej staranności. Zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. również został uznany za nieuzasadniony, ponieważ WSA był związany oceną prawną NSA z poprzedniego wyroku. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od spółki na rzecz Dyrektora IAS zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie nieprawidłowego świadectwa pochodzenia nie stanowi błędu organów celnych, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, chyba że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków preferencji.

Uzasadnienie

NSA powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego wymagane jest kumulatywne spełnienie trzech przesłanek: błąd samych organów celnych, który nie mógł być wykryty przez działającą w dobrej wierze osobę, oraz przestrzeganie przepisów przez tę osobę. W analizowanej sprawie nie stwierdzono błędu organów, a protokół OLAF uznano za dokument urzędowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

P.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

WKC art. 220 § ust. 2 lit. b

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny

Przepis regulujący warunki odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.

P.p.s.a. art. 193 § zd. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Podstawa ustalenia opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa została już przesądzona w poprzednim wyroku NSA (I GSK 1040/16), który ustalił brak podstaw do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego. Zarzuty skargi kasacyjnej są sprzeczne z wykładnią prawa ustaloną przez NSA w poprzednim postępowaniu. Nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki z art. 220 ust. 2 lit. b WKC, w szczególności brak było błędu organów celnych.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 220 ust. 2 lit. b WKC przez WSA. Naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej NSA z poprzedniego wyroku. Błędne wystawienie świadectwa pochodzenia przez władze kraju trzeciego stanowiło błąd organów celnych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego niezbędne jest spełnienie łącznie wszystkich trzech przesłanek, o których mowa w art. 220 ust. 2 lit. b WKC. Wystawienie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Dariusz Dudra

członek

Jacek Boratyn

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 220 ust. 2 lit. b WKC w kontekście retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, zasada związania wykładnią prawa NSA (art. 190 P.p.s.a.), ocena dobrej wiary importera i należnej staranności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z preferencyjnym pochodzeniem towarów i błędami w dokumentacji celnej. Interpretacja art. 190 P.p.s.a. ma zastosowanie do wszystkich spraw po ponownym rozpoznaniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia długu celnego i interpretacji przepisów WKC, z silnym naciskiem na zasadę związania wykładnią prawa NSA, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.

Dług celny: Kiedy błąd urzędnika zwalnia z zapłaty? NSA wyjaśnia.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 2056/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Henryk Wach /przewodniczący/
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 50/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-04-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 50/19 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 19 listopada 2018 r. nr 1201-IOC.4322.16.2018.OWN.8 w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od N. Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 5400 (słownie: pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. III SA/Kr 50/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej WSA w Krakowie) oddalił skargę N. Sp. z o.o. w K. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 19 listopada 2018 r., nr 1201-IOC.4322.16.2018.OWN.8, w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z 26 kwietnia 2019 r. wniosła spółka, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 220 ust. 2 lit. b akapit drugi WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zamiast mającego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 220 ust. 2 lit. b akapit trzeci WKC (Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny - Dz. U. UE. L. z 1992 r. Nr 302, str. 1 z późn. zm.),
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. sygnatura akt I GSK 1040/16.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakwie, a także zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że błędne wystawienie świadectwa pochodzenia na towary, objęte niniejszą sprawą, było również wynikiem "aktywnego" zachowaniu władz kraju trzeciego. Przy dokonywaniu subsumpcji przepisu art. 220 WKC należy uwzględnić ten fakt, czego nie uczynił Sąd I Instancji.
Według skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z dwoma błędami władz kraju trzeciego. Władze Strefy Wolnocłowej w Batman wystawiły Świadectwo Pochodzenia, a następnie przy współpracy z Generalnym Dyrektoriatem Handlu Zagranicznego Indonezji oświadczyły, po przeprowadzeniu fizycznej kontroli - wizytacji, że zakłady Fastener Internnational działają - w Bantam (Indonezja) prawidłowo, a przedmiotowe towary były przetworzone/wyprodukowane w, Indonezji zgodnie z zasadami pochodzenia dla preferencyjnych stawek EEG-GSP."
Niezgodne więc ze stanem faktycznym byłoby stwierdzenie, że wyłączną przyczyną błędu organów było niewłaściwe przedstawienie faktów przez eksportera.
Spółka podkreśliła, że we wszystkich orzeczeniach dotyczących retrospektywnego księgowania długu celnego Europejski Trybunał Sprawiedliwości zwraca uwagę, że warunkiem odstąpienia od retrospektywnego księgowania długu celnego jest wykazanie przez zobowiązanego, iż zachował należytą staranność, aby upewnić się czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji. Nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane przez Sąd I instancji, że spółka pojęła wszystkie możliwe działania, aby upewnić się, ze kupowane przez nią elementy złączne mają indonezyjskie pochodzenie.
Oprócz tego spółka zaznaczyła, że w zaskarżonej przez nią decyzji organ nie zastosował się do jednoznacznie sformułowanej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonej w poprzednio wydanym wyroku, a WSA, będąc również związany oceną prawną zawartą w wyroku NSA nie uchylił decyzji organu naruszającej zasadę związania organu oceną prawną.
Nie do pogodzenia ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest argumentacja WSA, zgodnie z którą wykazanie przez skarżącą, iż w okresie przedmiotowych transakcji nie wystąpiło po jej stronie zaniedbanie lub świadome działanie, daje wyłącznie postawę do odstąpienia od poboru odsetek. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku, wydanym w niniejszej sprawie, jednoznacznie wskazał, iż wykazanie, że błąd który nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez działającą w dobrej wierze osobę, zobowiązaną do pokrycia należności celnych i przestrzegającą wszystkich obowiązujących przepisów dotyczących zgłoszenia celnego, stanowi przesłankę do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania należności celnych oraz do odstąpienia od. pobrania odsetek, a nie jak chce Sąd I Instancji wyłącznie do odstąpienia pobrania odsetek.
Naruszenie zasady związania wyrokiem NSA wydanym w danej sprawie miało oczywisty wpływ na rozstrzygniecie sprawy, gdyż gdyby Sąd I Instancji podporządkował się stanowisku wyrażonemu w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. to uchyliłby zaskarżoną decyzję.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Organ zaznaczył, że odstąpienie od zaksięgowania retrospektywnego kwoty długu celnego wymaga kumulatywnego spełnienia wszystkich do tego przesłanek.
W przypadku niespełnienie choć jednej z wymienionych przesłanek odpada możliwość skorzystania z uprawnienia zawartego w przepisie 220 ust. 2 pkt b WKC. Inaczej mówiąc już przesłanka pierwsza zaksięgowania dokonuje się, gdy kwota należności została zaksięgowana w następstwie błędu nie samych organów celnych, czyli na skutek przyczynienia się innych podmiotów, w analizowanej sprawie została wypełniona. Tak więc w rozpoznawanej sprawie, negatywna weryfikacja świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] z 14 marca 2012 roku oraz ustalenia śledztwa Urzędu OLAF przy współpracy właściwych Władz Indonezji, dotyczące właściwego pochodzenia towaru (chińskiego), obciążają osobę odpowiedzialna za uiszczenie.
Zaniżenie zaksięgowanej kwoty długu celnego (lub brak zaksięgowania), w niniejszym przypadku nie było następstwem błędu samych organów celnych.
W kwestii dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, będąc związanym na mocy art. 153 P.p.s.a, wytycznymi NSA co do dalszego postępowania, analizując kwestię prawidłowości zastosowania art. 220 ust. 2 lit. b WKC, organ uwzględnił posiadany materiał dowodowy, wskazujący na działanie importera w dobrej wierze. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, zgodnie z obowiązującymi przepisami i ugruntowanym orzecznictwem stwierdził jednak (uwzględniając stanowisko NSA), że samo działanie w dobrej wierze nie jest wystarczające do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania.
Końcowo organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie skarżąca ponownie podnosi ten sam zarzut naruszenia przez organy celne art. 220 ust. 2 lit. b WKC podważając de facto ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt I GSK 1040/16 (odnoszącą się do tego samego zagadnienia prawnego w obu postępowaniach, tj. określenia kwoty długu celnego]. Wspomniany wyrok NSA posiada walor prawomocności i wywiera skutek prawny odnoszący się do oceny prawidłowości retrospektywnego księgowania długu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Omawiany przepis (art. 193 zd. 2 P.p.s.a.) ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Postawione przez skarżącego kasacyjnie zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa ta jest już po raz drugi rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Za pierwszym razem NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 1040/16 oceniając legalność zaskarżonego wyroku Sądu I instancji uwzględnił skargę kasacyjną uchylając zaskarżone orzeczenie i decyzję organu odwoławczego.
W myśl art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 P.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt II FSK 24/22, LEX nr 3354650).
Adresatami art. 190 P.p.s.a. są zarówno wojewódzki sąd administracyjny, któremu w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej została sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, jak i wnoszący skargę kasacyjną od orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza więc, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, oparcie skargi kasacyjnej na podstawach sprzecznych z przyjętą wykładnią/oceną prawną w tym zakresie kwalifikuje ten środek zaskarżenia jako bezzasadny (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 507/21, LEX nr 3353941).
W przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (popr. wyrok NSA z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt I GSK 159/21, LEX nr 3264818). Jak przewiduje art. 190 zdanie drugie P.p.s.a., nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że oparcie skargi kasacyjnej wbrew temu zakazowi na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa, ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zawsze powoduje oddalenie skargi kasacyjnej. Ratio legis zawartego w art. 190 P.p.s.a. uregulowania jest niewątpliwie przyspieszenie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I FSK 1536/21, LEX nr 3325471). Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190). Unormowania zawarte w powyższych przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym regulacje wskazanego w skardze kasacyjnej art. 190 P.p.s.a., nie tylko nie przeczą temu, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, ale w istocie stanowią realizację tej normy konstytucyjnej. Trudno bowiem byłoby mówić o demokratycznym państwie prawnym w sytuacji, gdyby prawomocne wyroki sądowe nie były respektowane i mogłyby być kwestionowane przez inne sądy, organy administracyjne, czy też przez strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3258/14, LEX nr 2169106).
W niniejszej sprawie (w której decyzja w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego została wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie, przed upływem trzech lat, a więc w terminie o którym mowa w art. 221 ust. 3 WKC) NSA we wskazanym wyżej wyroku, uchylającym poprzednio wydane rozstrzygnięcie, przesądził podnoszone przez skarżącą kasacyjnie spółkę w złożonym środku zaskarżenia zagadnienia. Dotyczy to braku podstaw do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego.
NSA stwierdził, że do odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego niezbędne jest spełnienie łącznie wszystkich trzech przesłanek, o których mowa w art. 220 ust. 2 lit. b WKC. Wskazał, że w okolicznościach sprawy nie można mówić o błędzie organów. Uznał także, że protokół OLAF jest dokumentem urzędowym.
Wypada w tym momencie przywołać konkretne motywy zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 1040/16, odnoszące się do podniesionych w zarzutach skargi kasacyjnej zagadnień.
W zakresie zagadnienia odnoszącego się do retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, a konkretnie naruszenia art. 220 ust. 2 lit. b WKC, NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 1040/16, stwierdził, że zgodnie z tym przepisem - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy: kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu. Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności może powołać się na dobrą wiarę, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachowała należytą staranność, aby upewnić się czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji. Jednakże osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności nie może powoływać się na dobrą wiarę, jeżeli Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich opinię wyrażającą uzasadnione wątpliwości w odniesieniu do prawidłowego stosowania uzgodnień preferencyjnych przez kraj korzystający. Dalej NSA zauważył, że z bogatego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE por. wyrok w sprawie C - 47/16 z 16 marca 2017 r. (podobnie wyrok w sprawie C -407/16 z 26 października 2017 r. i powołane tam orzecznictwo) wynika, że przepis art. 220 ust. 2 lit. b) WKC należy interpretować w ten sposób, że importer może powołać się na uzasadnione oczekiwania w oparciu o ten przepis, w celu sprzeciwienia się retrospektywnemu zaksięgowaniu ceł przywozowych, podnosząc zarzut dobrej wiary jedynie wtedy, gdy spełnione są trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim konieczne jest, aby cła te nie zostały pobrane wskutek błędu samych właściwych organów, następnie, aby był to błąd, który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez działającą w dobrej wierze osobę zobowiązaną do pokrycia należności celnych, i wreszcie, aby osoba ta przestrzegała wszystkich obowiązujących przepisów dotyczących jej zgłoszenia celnego. Takie uzasadnione oczekiwania nie występują między innymi, gdy importer, pomimo iż miał oczywiste powody, by wątpić co do prawdziwości świadectwa pochodzenia na formularzu A, nie zbadał w miarę swych możliwości okoliczności wydania tego świadectwa w celu ustalenia, czy wątpliwości te były uzasadnione. Obowiązek taki nie oznacza jednak, że importer jest ogólnie zobowiązany do regularnego kontrolowania okoliczności wydania świadectwa pochodzenia na formularzu A przez organy celne państwa wywozu. Do sądu odsyłającego należy ustalenie z uwzględnieniem ogółu konkretnych okoliczności sporu w postępowaniu głównym, czy te trzy przesłanki są w niniejszej sprawie spełnione (pkt 43 wyroku).
NSA wskazał również, powołując się na ww. wyrok TSUE, że art. 220 ust. 2 lit. b akapit trzeci WKC nie można interpretować w ten sposób, że wydanie przez organy państwa wywozu nieprawidłowego świadectwa pochodzenia na formularzu A należy uważać za błąd popełniony przez "same" organy, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające takie świadectwa wiedziały lub powinny były wiedzieć, iż towary nie spełniały warunków wymaganych do korzystania z preferencyjnego traktowania (pkt 29 wyroku).
Reasumując te wywody NSA wskazał, że WSA w Krakowie i organy celne trafnie stwierdziły, że taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ wystawienie spornych świadectw pochodzenia FORM A, nie stanowiło błędu organów z Indonezji.
Tym samym brak spełnienia łącznie wszystkich trzech przesłanek uniemożliwiających retrospektywne zaksięgowanie długu celnego, a także uznanie, że organy nie popełniły błędu, prowadzi do konstatacji, że kwestie te zostały już przesądzone w wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 1040/16. Zatem zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się właśnie do tego zagadnienia należało uznać za nieusprawiedliwione.
W zakresie zarzutu skargi kasacyjnej, opartego na stwierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że skarżąca kasacyjnie formułując ten zarzut nie wskazała precyzyjnie, na czym jeszcze, oprócz podniesionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności związanych z podstawami odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, WSA w Krakowie miał naruszyć art. 153 P.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie był zobligowany do ustalania czy też poszukiwania tego rodzaju okoliczności.
Jak to już wyżej stwierdzono, Naczelny Sad Administracyjny przesądził w poprzednio wydanym wyroku, że w sprawie brak było podstaw do odstąpienia do retrospektywnego zaksięgowania długu celnego, która to ocena została, wbrew sugestiom skarżącej kasacyjnie spółki, zaakceptowana przez Sąd. W tej więc sytuacji zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a., nie mógł zostać uwzględniony.
Na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie spółki na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 5 400 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który w imieniu organu sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną, a także reprezentował organ na rozprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI