I GSK 2053/22

I GSK 2053/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
III SA/Po 1296/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-06-30
I GZ 50/22 - Postanowienie NSA z 2022-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4 oraz art. 174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 1, art. 229 oraz art. 233 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 167
art. 73
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1296/21 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 lipca 2021 r. nr 3001-IOC.4353.5.2020 w przedmiocie cła antydumpingowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) wyrokiem z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1296/21 oddalił skargę O. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 15 lipca 2021 r. nr 3001-IOC.4353.5.2020 w przedmiocie określenia kwoty cła antydumpingowego.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że 13 marca 2017 r. przesyłka z rowerami i częściami rowerowymi została objęta procedurą dopuszczenia do obrotu. Do towarów zadeklarowano pochodzenie z Indii, zgodnie z załączonym świadectwem pochodzenia z 30 stycznia 2017 r. Następnie organ otrzymał komunikat OLAF, zgodnie z którym ustalono, że sporny towar pochodzi z Chin i został przeładowany w Indiach w celu uniknięcia cła antydumpingowego.
Z uwagi na powyższe, organy nie uznały, że towar ma indyjskie pochodzenie, kwestionując jego preferencyjny status i określając wysokość należności celnych stosując stawkę cła antydumpingowego w wysokości 48,5% dla towarów objętych kodami TARIC 8712 00 70 99 i 8714 93 00 19 pochodzących z Chin.
WSA podkreślił, że ustalając stan faktyczny w sprawie organy oparły się na ustaleniach dokonanych przez OLAF w toku śledztwa, w tym na śledzeniu kontenerów poprzez wykaz Informacji o Statusie Kontenera (CSM). Informacje o ruchu kontenerów są przekazywane przez przewoźników do OLAF zgodnie z art. 18a rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. System ten stworzony został w celu skutecznego kontrolowania i wykrywania nieprawidłowości związanych z przemieszczaniem kontenerów.
Ponadto WSA powołał się na art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r., dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999, które weszło w życie w dniu 1 października 2013 r. (Dz. U. UE. L. 2013.248.1; dalej: rozporządzenie 883/2013 ), który, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 ww. rozporządzenia – raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.
WSA uznał więc, że raport OLAF stanowi dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie organy postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego.
Mając to na uwadze, WSA wskazał, że z ustaleń OLAF wynika, iż pusty kontener pojawił się w porcie chińskim 15 grudnia 2016 r. i 22 grudnia 2016 r. jako pełny został załadowany na statek. 14 stycznia 2017 r. przybył do portu Nhava Sheva w Indiach, który opuścił 3 lutego 2017 r. Następnie 13 lutego 2017 r. kontener był w porcie Jeddah w Arabii Saudyjskiej, a 2 marca 2017 r. dotarł do Bremerhaven w Niemczech. Do Gdańska przypłynął 9 marca 2017 r. Ustalenia OLAF wskazują, że na całej tej trasie z Chin do Polski towar nie był wyładowany z kontenera, kontener cały czas pozostawał ten sam. Ustalono także, że towary chińskie zostały przeładowane do magazynu w Indiach tak więc był to prosty przeładunek, który nie jest uznawany jako wystarczające kryterium dla uzyskania pochodzenia.
Podsumowując WSA podzielił stanowisko organu, że sporne towary nie pochodziły z Indii i na ich terenie nie zostały przerobione w jakikolwiek sposób.
WSA stwierdził też, że raport OLAF ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: op). Wynika to z tego, że został sporządzony zgodnie z zobowiązującymi przepisami przez uprawnione organy władzy publicznej i stanowił on zagraniczny dokument urzędowy. W tej sytuacji przedłożony przez spółkę certyfikat pochodzenia towaru nie mógł stanowić przeciwdowodu.
Spółka skargę kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając:
– w trybie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa) naruszenie:
1. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ppsa przez brak przez brak rzeczywistego rozpoznania zarzutu z pkt. 1 oraz 2 stawianego w skardze, co stanowi brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia w tym zakresie, jak również nieprzeprowadzenie rzeczywistej kontroli zaskarżonej decyzji w ww. zakresie;
2. art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 ppsa, polegające na przedstawieniu w wyroku stanu sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym i przyjęcia przez WSA za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego ustalonego przez organy celne z naruszeniem art. 122 w zw. z 187 § 1 i art. 121 § 1 op, co wynikało z pominięcia przez organy materiału dowodowego w postaci wyjaśnień strony, złożonych przez nią wniosków i dokumentacji, a które to naruszenia powinny skutkować uchyleniem decyzji przez WSA;
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, przejawiające się tym, że WSA podzielając stanowisko organów administracji uznał, że raport OLAF, stanowi dokument urzędowy i wobec niego ma zastosowanie art. 194 § 1 op, co jest sprzeczne z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013, a co doprowadziło do uznania, że ustalenia zawarte w Raporcie OLAF mają charakter wiążący i korzystają z domniemania zgodności z prawdą;
4. art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 oraz art. 145 § 4 ppsa, polegające na zaaprobowaniu przez WSA oceny materiału dowodowego Dyrektora IAS, co skutkowało oddaleniem skargi, mimo naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 191 op, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
5. art. 134 § 1 w zw. z art. art. 151 ppsa, polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ II instancji art. 233 § 2 w zw. z art. 229 op, poprzez utrzymanie decyzji I instancji, zamiast wydania orzeczenia kasatoryjnego, które w związku z kompetencjami organu II instancji w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego winno mieć miejscem;
- w trybie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie:
6. art. 1 ust. 1-2 i art. 2 rozporządzenia Rady (UE) Nr 502/2013 z dnia 29 maja 2013 r. zmieniającego rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) Nr 990/2011 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w następstwie przeglądu wygaśnięcia na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1225/2009 (Dz. Urz. UE. L Nr 153, str. 17), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu cła antydumpingowego na towary niemające chińskiego pochodzenia.
Mając na uwadze wskazane podstawy kasacyjne, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA; zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed NSA oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ – reprezentowany przez radcę prawną – wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ppsa zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanymi w środku prawnym podstawami i granicami zaskarżenia. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 ppsa, które w sprawie nie występują.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 ppsa. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W ramach zarzutów procesowych zarzucono naruszenie:
1. art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ppsa przez brak przez brak rzeczywistego rozpoznania zarzutu z pkt. 1 oraz 2 stawianego w skardze, co stanowi brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia w tym zakresie, jak również nieprzeprowadzenie rzeczywistej kontroli zaskarżonej decyzji w ww. zakresie;
2. art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 ppsa, polegające na przedstawieniu w wyroku stanu sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym i przyjęcia przez WSA za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego ustalonego przez organy celne z naruszeniem art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 121 § 1 op;
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, przejawiające się tym, że WSA podzielając stanowisko organów administracji uznał, że raport OLAF, stanowi dokument urzędowy i wobec niego ma zastosowanie art. 194 § 1 op, co jest sprzeczne z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013;
4. art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 oraz art. 145 § 4 ppsa, polegające na zaaprobowaniu przez WSA oceny materiału dowodowego Dyrektora IAS, co skutkowało oddaleniem skargi, mimo naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 191 op;
5. art. 134 § 1 w zw. z art. art. 151 ppsa, polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ II instancji art. 233 § 2 w zw. z art. 229 op.
Ustosunkowując się do powyższych zarzutów, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżonym wyrokiem WSA nie mógł naruszyć przepisów art. 145 § 4 ppsa oraz art. 121 § 1 i art. 122 op.
W przypadku zarzutu naruszenia art. 145 § 4 ppsa, wskazać należy, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi takiego przepisu nie zawiera (art. 145 ppsa ma tylko trzy paragrafy).
Brak zaś możliwości naruszenia przepisów art. 121 § 1 i art. 122 op wynika z tego, że przepisy te nie mają zastosowania w postępowania celnych. Zgodnie bowiem z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2018 r. poz. 167, ze zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 141-143, art. 168, art. 170 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9, 10, 11 - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a do odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169 § 1 i 1a, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220-223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2, art. 234 oraz art. 234a tej ustawy.
Artykuł 73 Prawa celnego nie odsyła zatem do przepisów działu IV rozdział 1 Ordynacji podatkowej (Zasady ogólne), wśród których są m.in. zarzucane art. 121 § 1 i art. 122, a także przepisy art. 120, art. 123-129.
Nasuwa się pytanie jakie konsekwencje powoduje niestosowanie do postępowania celnego zasad ogólnych postępowania podatkowego. Otóż konsekwencje te są daleko idące i ogólnie rzecz ujmując znacząco osłabiają pozycję procesową strony postępowania celnego w stosunku do sytuacji procesowej strony postępowania podatkowego, co ma znaczenie w sprawie w kontekście pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
W myśl art. 121 § 1 op – postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zgodnie zaś z art. 122 op – w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu celnym na organach celnych nie spoczywa zatem obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Dodać należy, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na istnienie jakiegokolwiek innego przepisu, który stanowiłby odpowiednik art. 122 op, a Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Owszem w postępowaniu tym obowiązuje art. 187 § 1 op, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jest to jednak norma, która nie pokrywa się merytorycznie z normą wynikającą z art. 122 op. Czym innym jest bowiem powinność zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a czym innym powinność podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Niestosowanie w postępowaniu celnym zasady prawdy materialnej w sposób daleko idący osłabia zasadę inkwizycyjności postępowania dowodowego. W tym przypadku zdecydowanie rośnie znaczenie aktywizacji strony podstępowania na etapie ustalania stanu faktycznego.
Z kolei zgodnie z art. 123 § 1 op organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Niestosowanie w postępowaniu celnym ww. zasady sprzyja wykorzystywaniu w tym postepowaniu materiałów z innych postępowań i przekonuje o zdecydowanym nieobowiązywaniu w tym postępowaniu zasady bezpośredniości postępowania dowodowego, co w tej sprawie jest szczególnie istotne ze względu na istotne znaczenie materiałów dowodowych uzyskanych od OLAF.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku o odmiennym charakterze procedury podatkowej i celnej, niezależnie od tego, że obie procedury należy zaliczyć do szczególnych procedur administracyjnych. Postępowanie celne choć w pewnym zakresie regulowane jest przepisami postępowania podatkowego, to ze względu na niezastosowanie w nim zasad ogólnych postępowania podatkowego stanowi zupełnie odrębne postępowanie, którego charakter znacząco odróżnia się od charakteru postępowania podatkowego (p. np. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 295/20; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane wyroki tamże).
Kolejnym zarzutem wymagającym rozpoznania jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, który przejawia się w dwóch aspektach, tj. braku odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do kwestii prawnych wynikających z zarzutu stawianego decyzji w pkt. 2 skargi i brak rzeczywistego rozpoznania zarzutu z pkt. 1 skargi; a także przedstawieniu w wyroku stanu sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym, ustalonego z naruszeniem art. 122 w zw. z 187 § 1 i art. 121 § 1 op.
Niewątpliwie normatywnym wzorcem kontroli instancyjnej wydanego przez WSA jest art. 141 § 4 ppsa. Przepis ten określa konieczne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku, a więc zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone według wymogów ustawowych uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także – zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (v. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi i podniesionej w niej argumentacji, a tylko w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 ppsa. Ponadto zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie może służyć do zakwestionowania zaakceptowanych przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie przez organy administracyjne. W związku z tym, że do obowiązków sądów administracyjnych realizowanych w ramach kontroli legalności działalności administracji publicznej należy weryfikacja ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji publicznej pod kątem ich zgodności z przepisami postępowania, to sądy administracyjne akceptują lub odmawiają akceptacji stanu faktycznego w oparciu o kryterium zgodności z prawem postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie i stanowiącego podstawę decyzji administracyjnej (tak np. wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt I GSK 781/14).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, choć lakoniczne, to jednak zawiera treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez WSA i dokonania kontroli instancyjnej. Stąd zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jest chybiony.
Zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej i jej uzasadnienie dotyczy przyjęcia przez WSA, że raport OLAF, stanowi dokument urzędowy i wobec niego ma zastosowanie art. 194 § 1 op, co być sprzeczne z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013.
Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.
Znaczenia dowodów w postaci protokołu kontroli OLAF reguluje rozporządzenie 883/2013, które w art. 11 ust. 1 stanowi, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, sporządza się raport. W myśl zaś art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013 (na dzień sporządzenia raportu OLAF w rozpoznawanej sprawie) – raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.
W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd wskazujący, podzielany przez skład orzekający, że raport OLAF należy traktować tak samo jak wszelkiego rodzaju protokoły kontroli przeprowadzonych przez organy administracji krajowej, a więc jak dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 op (p. np. wyroki NSA z 5 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1428/15; z 18 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1703/15). Także w orzeczeniu z 22 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 2236/15 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w realiach tej sprawy i w myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013 raporty te stanowiły dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych. W orzecznictwie zostało podniesione także, że jako dokument urzędowy raport OLAF korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. "Za daniem wiary raportowi OLAF przemawia także okoliczność, że jest to europejski organ wyspecjalizowany w tropieniu manipulacji finansowych przy wykorzystaniu środków unijnych, a więc dysponujący odpowiednią wiedzą i doświadczeniem w badaniu takich przypadków, a w sprawie niniejszej brak jest jakichkolwiek dowodów pozwalających na zakwestionowanie poczynionych przezeń ustaleń" (p. wyrok SA w Warszawie 31 maja 2016 r., sygn. akt I ACa 1171/15). Organ, będąc związany mocą dowodową dokumentu urzędowego, zobowiązany jest uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści, przy czym ustalenia zawarte w raporcie nie wiążą organów w sposób bezwzględny i mogą być obalone (wyrok WSA w Gdańsku z 29 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 762/17; wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 848/09; wyrok WSA we Wrocławiu z 4 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 453/11; a także P. Zapadka, Raport z dochodzenia OLAF jako dokument urzędowy w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu podatkowym, PUG 2020/9, s. 11-17). W orzecznictwie podkreśla się również, że bezzasadnym zarzutem jest twierdzenie jakoby Raport OLAF był jedynie opisem widzianych przez funkcjonariuszy dokumentów źródłowych (p. wyrok NSA z 18 października 2017 r. sygn. akt I GSK 1761/15).
Należy zatem uznać, że skoro w raporty OLAF mają taką samą moc jak raporty urzędowe, które jeśli są sporządzone w formie określonej przepisami prawa, to stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Na tej podstawie należy uznać, że raport OLAF jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 op, co prawidłowo stwierdził – wbrew zarzutowi skarżącego – WSA w zaskarżonym wyroku. Dlatego Naczelny Sąd administracyjny za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 194 § 1 op i art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013.
Odnosząc powyższe do stanu sprawy i zarzutu naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 op, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i przyjęty do jej rozpoznania przez WSA, został określony w sposób prawidłowy. Wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą nie stanowiły skutecznego przeciwdowodu wobec ustaleń zawartych w raporcie OLAF i jako takie nie obaliły okoliczności dotyczących faktycznego pochodzenia spornego towaru z Chin a nie Indii.
Powyższy wniosek płynie z tego, że ustalenia raportu OLAF z 17 lipca 2019 r., uzupełnione wyjaśnieniami OLAF z 10 lutego 2021 r., należy rozumieć w dwu kontekstach istotnych dla rozpoznawanej sprawy.
Pierwszym kontekstem (szerszym) jest to, że w latach 2015-2018 dokonywany był szeroki eksport z Chin rowerów i ich części do kliku krajów UE (Polski, Włoch, Holandii i Zjednoczonego Królestwa), z wykorzystaniem wysyłki przez dwie firm z Indii (m.in. z Naren International). Z raportu wynika, że co do części zgłoszeń celnych udało się zgromadzić bogatszy materiał dowodowy a do części węższy.
Drugim kontekst (węższy) odnosi się już tylko do opisanego wyżej eksportu do Polski. Wszystkie dotyczą tego samego odbiorcy (B. sp.j.). Indyjskie dokumenty celne związane z wywozem (Listy przewozowe) wskazują, że rowery i części rowerowe są "ponownym eksportem importowanych towarów". Indyjskie dokumenty przewozowe (Zgłoszenie przywozowe) wskazują, że rowery oraz części rowerowe mają chińskie pochodzenie. Ponadto opis produktu, taryfa celna oraz liczba jednostek zadeklarowanych przywozie do Indii z Chin są takie same jak przywóz do UE z Indii.
Przy czym, co istotne w sprawie, z uwagi na wspomniane wyżej osłabienie w postępowaniach celnych zasady inkwizycyjności postępowania dowodowego i znaczenia roli strony w ustalaniu stanu faktycznego, skarżąca nie wykazała, aby istniały jakiekolwiek inne dostawy do Polski spornego towaru, które nie odbywały się za pomocą kontenerów, które nie wyruszyły z Chin. Ma to szczególne znaczenie, w sytuacji, gdy przedmiotem rozpoznania przez organy, a następnie kontroli sądowej jest siedem takich samych spraw. W każdej z nich zaś – niezależnie od numerów kontenerów – mamy taki sam cykl zdarzeń dotyczący trasy spornego towaru na polski obszar celny. Polegający na tym, że najpierw pusty kontener (w tej sprawie [...]) pojawia się w porcie chińskim (tu: 15 grudnia 2016 r.), jest ładowany na statek (tu: 22 grudnia 2016 r.), a następnie przybywa do portu w Indiach (tu: 14 stycznia 2017 r.), po czym opuszcza go (tu: 3 lutego 2017 r.), dociera do Bremerhaven w Niemczech (tu: 2 marca 2017 r.) i ostatecznie przypływa do Gdańska (tu: 9 marca 2017 r.). Potwierdzają to dodatkowe wyjaśnienia OLAF z 15 lutego 2021 r., z których wynika, że towary nie były przeładowywane do innego kontenera, podczas przeładunku w Indiach i pozostały w tym samym kontenerze na trasie z Chin do Polski. Przy czym był to prosty przeładunek, który nie jest uznawany jako wystarczające kryterium dla uzyskania pochodzenia.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w kontekście całego zebranego materiału dowodowego ustalenia śledczych OLAF nie były błędne. Tym bardziej, że skarżąca w sprawie nie dostarczyła jakichkolwiek dokumentów mających poświadczać dokonanie istotnych czynności na terenie Indii na importowanych towarach. Natomiast przedstawiona przez skarżącą dokumentacja techniczna rowerów, wydruk z aplikacji Google Maps z wyznaczoną trasą oraz zapytanie do spółki Naren International, nie wystarczają do podważenia ustaleń opartych na raporcie OLAF. Oznacza to, że nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, że wydanie decyzji, a następnie wyroku WSA, nastąpiło wbrew materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w sprawie. Sam bowiem raport OLAF wraz z dostarczonym pozostałym materiałem dowodowym pozostawał niedwuznaczny, logiczny i jako taki przekonujący.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w zaskarżonym wyroku trafnie przyjął, że sporne towary nie pochodziły z Indii i na ich terenie nie zostały przerobione (uszlachetnione) w jakikolwiek sposób, a rzeczywiście pochodzą z Chin.
W tej sytuacji nie są zasadne pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. art. 151 ppsa, polegający na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ II instancji art. 233 § 2 w zw. z art. 229 op, poprzez utrzymanie decyzji I instancji. Skarżąca uważa bowiem, że pozyskanie istotnego dowodu na etapie II instancji, powinno skutkować wydaniem decyzji kasatoryjnej i implikować przeprowadzenie czynności dowodowych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że działanie dowodowe Dyrektora IAS mieściły się w jego kompetencjach instancyjnych i nie dotyczyły całości ani znacznej części postępowania dowodowego. Tym bardziej, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę, w postępowaniu odwoławczym w całokształcie. Ponadto przy ocenie naruszenia przepisów postępowania, z uwagi na treść art. 174 pkt 2 ppsa, bierze się pod uwagę, że ewentualne naruszenia miało "istotny wpływ na wynik sprawy", czego skarżąca nie wykazała. Oznacza to, że wbrew zarzutowi, Dyrektor IAS nie przekroczył granic wyznaczonych w art. 233 § 2 op. Uzupełnienie materiału o wyjaśnienia OLAF, w ramach międzynarodowej pomocy administracyjnej, było dopuszczalne i umocowane w art. 229 op.
Powyższa ocena zarzutów sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, przekłada się na ocenę bezpodstawności zarzutów materialnych opartych na art. 174 pkt 1 ppsa, tj. naruszeniu art. 1 ust. 1-2 i art. 2 rozporządzenia 502/2013, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu cła antydumpingowego na towary niemające chińskiego pochodzenia.
Wynika to z tego, kwestionując zastosowanie przepisów prawa materialnego skarżącej kasacyjnie nie udało się zakwestionować stanu faktycznego ustalonego przez organy celne i zaakceptowanego przez WSA. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechne i niekwestionowane jest stanowisko braku podstaw prawnych do skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych, a WSA dokonał prawidłowej kontroli działalności organów celnych i zasadnie oddalił skargę.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. art. 207 § 2 ppsa i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.) zasądzono od skarżącego na rzecz organu częściowy zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Miarkowanie kosztów postępowania sądowego polegało na przyznaniu organowi kwoty 2.000 zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Powyższe było uzasadnione tym, że sprawa jest tożsama z innymi sprawami zainicjowanymi przez skarżącą i rozpoznanymi tego samego dnia, które dotyczą takiego samego problemu prawnego i okoliczności faktycznych. Zasądzona kwota jest więc adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika organu.