I GSK 1987/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-29
NSAAdministracyjneWysokansa
środki unijnefinansowanie projektówzamówienia publicznekonkurencjarównowaga ekonomicznawytyczne UEkorekty finansoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu środków unijnych, uznając, że zmiana terminu płatności w umowie o dofinansowanie mogła ograniczyć konkurencję i naruszyć równowagę ekonomiczną.

Skarga kasacyjna dotyczyła zwrotu środków unijnych w związku z realizacją projektu. Skarżąca kwestionowała decyzję o zwrocie, zarzucając błędy w wykładni przepisów dotyczących zamówień publicznych, Wytycznych UE oraz przepisów krajowych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 29 października 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że zmiana terminu płatności w umowie mogła ograniczyć konkurencję i naruszyć równowagę ekonomiczną, co stanowiło podstawę do korekty finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2025 r. oddalił skargę kasacyjną H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wcześniej oddalił skargę skarżącej na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym błędną wykładnię Wytycznych UE dotyczących kwalifikowalności wydatków, zakazu naruszania równowagi ekonomicznej umowy oraz przepisów o zamówieniach publicznych. Kwestionowała również ustalenie stanu faktycznego przez Sąd I instancji, wskazując na wpływ pandemii COVID-19 na sytuację finansową przedsiębiorstw. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za niezasadne. Wskazał, że punkt 6.5 ppkt 1) Wytycznych nakłada obowiązek zapewnienia przejrzystości i uczciwej konkurencji, a zmiana terminu płatności w umowie z 60 dni na 30 dni mogła ograniczyć krąg potencjalnych wykonawców i wpłynąć na cenę ofert. Sąd podkreślił, że taka zmiana narusza równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany pierwotnie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała istotnego wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy. Sąd oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącej na rzecz organu koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zmiana terminu płatności z 60 dni na 30 dni w umowie o dofinansowanie, wbrew pierwotnym ustaleniom lub oczekiwaniom, może ograniczyć krąg potencjalnych wykonawców i wpłynąć na cenę ofert, naruszając tym samym równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana terminu płatności z 60 na 30 dni w umowie, wbrew zapisom zapytania ofertowego lub oczekiwaniom, mogła wpłynąć na krąg potencjalnych wykonawców i kalkulację ceny oferty, co stanowi naruszenie równowagi ekonomicznej umowy i zasad uczciwej konkurencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

p.p.s.a. art. 173 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 9 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Rozporządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień art. Kategoria 3 Realizacja Zamówienia pkt 23 ppkt 2

Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 2 § pkt 36 i pkt 37

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

Rozporządzenie nr 1303/2013 art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 176

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 65 § § 2

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4 zd. pierwsze

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt I.a.a-e). Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt I.b.a-d).

Godne uwagi sformułowania

zmiana terminu płatności wpłynął, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem mógł wpłynąć na ograniczenie kręgu potencjalnych wykonawców do podmiotów znajdujących się w bardzo dobrej sytuacji finansowej zmiana narusza równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany pierwotnie w umowie nie wykazała, jaki wpływ miało naruszenie wymienionych w tym zarzucie przepisów na wynik sprawy.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący

Piotr Pietrasz

sprawozdawca

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zamówień publicznych w kontekście funduszy UE, wpływu zmian warunków umowy na konkurencję i równowagę ekonomiczną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych Wytycznych UE i przepisów krajowych dotyczących funduszy strukturalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z wykorzystaniem środków unijnych i zasadami zamówień publicznych, co jest istotne dla wielu beneficjentów i wykonawców.

Zmiana terminu płatności w umowie o fundusze UE może kosztować. NSA wyjaśnia.

Sektor

finanse publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1987/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Piotr Kraczowski
Piotr Pietrasz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Ol 294/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-07-07
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 305
art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36 i pkt 37
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant starszy asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 294/22 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 28 marca 2022 r. nr 10/o/DFS/2021 w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. W. na rzecz Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 294/22 oddalił skargę H. W. (dalej: skarżąca) na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 28 marca 2022 r. nr 10/o/DFS/2021 w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, w oparciu o art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skarżąc wyrok w całości.
I. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
a. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:
a. naruszenie postanowienia pkt 6.5.1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: Wytyczne), które w niniejszej sprawie stanowią prawo materialne na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305, dalej: u.f.p.) i w konsekwencji również nieprawidłowe zastosowanie polegającą na tym, że dyspozycja normy powinnego zachowania wyprowadzonej z brzmienia tego postanowienia nakłada na beneficjentów obowiązek sformułowania zasad udzielenia zamówienia w taki sposób, aby w postępowaniu o udzielenie zamówienia w ramach projektu mógł wziąć udział nieograniczony krąg podmiotów (wykonawców), w tym wykonawcy znajdujący się w złej sytuacji finansowej wyrażającej się barkiem środków własnych na sfinansowanie (prefinansowanie) realizacji zamówienia podczas, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nie obejmuje obowiązku umożliwienia udziału w postępowaniu nieograniczonemu kręgowi podmiotów (wykonawców),
b. naruszenie postanowienia pkt 6.5.2.20 Wytycznych, które w niniejszej sprawie stanowią prawo materialne na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p., poprzez nieprawidłową jego wykładnię polegającą na tym, że hipoteza normy powinnego zachowania wyprowadzonej z brzmienia tego postanowienia, z uwzględnieniem przypisu dolnego nr 29, dotycząca zakazu naruszania równowagi ekonomicznej stron umowy obejmuje również stany faktyczne, w których nie dochodzi, w ramach zmiany umowy między zamawiającym a wykonawcą do przesunięć uprawnień o charakterze majątkowym w kierunku od zamawiającego do wykonawcy podczas, gdy prawidłowa wykładnia tego postanowienia nie obejmuje zakresem hipotezy stanów faktycznych, w których nie dochodzi do przesunięć uprawnień o charakterze majątkowym w kierunku od zamawiającego do wykonawcy;
c. kategorii 3 Realizacja Zamówienia pkt 23 ppkt 2 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2021 roku (tj. nadanym Rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 14 grudnia 2020 roku zmieniającym Rozporządzenie w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U. z 2020 r. poz. 2371 – dalej jako: Taryfikator) poprzez ustalenie, że różnica między treścią umieszczoną w § XV sekcja IV pkt 3 oraz § XVI pkt 11 Zapytania ofertowego, po ujednoliceniu w wyniku odpowiedzi na pytanie zadane przez wykonawcę, a treścią z § 6 pkt 3 Umowy o dofinansowanie na roboty budowlane zawartej z wyłonionym wykonawcą stanowi modyfikację elementów zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia niezgodne z przepisami dyrektyw: dyrektywy 2014/23AJE, dyrektywy 2014/24/UE, dyrektywy 2014/25/UE oraz właściwych przepisów krajowych, w ten sposób, że wprowadzono istotną modyfikację elementów zamówienia (m.in. ceny, charakteru robót budowlanych, czasu realizacji, warunków płatności, stosowanych materiałów), przy czym modyfikacja ta spowodowała, że realizowane zamówienie różniło się zasadniczo charakterem od pierwotnie udzielonego zamówienia, podczas gdy ww. różnica nie stanowi modyfikacji elementów zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu ewentualnie, nie spowodowała, iż zamówienie istotnie różniło się charakterem od pierwotnie udzielonego zamówienia;
d. art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. UE.L z 2013 r. Nr 347, s. 320), poprzez ustalenie, że w przedmiotowej sprawie doszło do nieprawidłowości, podczas, gdy nie wykazano działania lub zaniechania skarżącej, jako podmiotu gospodarczego w rozumieniu art. 2 pkt 36 i 37 oraz szkody w budżecie ogólnym UE;
e. art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 u.f.p. poprzez ustalenie, że doszło do zaistnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji, podczas gdy:
- nie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., w postaci przepisu pkt 20 sekcji 6.5.2 Wytycznych,
- nie doszło do modyfikacji elementów zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia niezgodne z przepisami dyrektyw: dyrektywy 2014/23/UE, dyrektywy 2014/24/UE, dyrektywy 2014/25/UE oraz właściwych przepisów krajowych, o których mowa w Kategorii 3 Realizacja Zamówienia pkt 23 ppkt 2 Taryfikatora,
- nie doszło do zaistnienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 w związku z czym nie doszło do upływu terminu do uiszczenia kwoty wskazanej w decyzji, gdyż kwota środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami nie powinna być ustalona.
b. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły lub miały istotny wpływ na wynik sprawy, w ten sposób, że:
a. Sąd I instancji sporządzając uzasadnienie skarżonego orzeczenia czyniąc skarżącej zarzut naruszenia konkurencji, nie wskazał podstawy prawnej, z której wynika, w opinii Sądu I instancji, obowiązek skarżącej powstrzymania się od naruszenia konkurencji a także nie wskazał przepisu prawa bądź postanowienia umowy lub Wytycznych, w których skarżąca miałaby poszukiwać znaczenia pojęcia konkurencji, przez co utrudnił skarżącej skorzystanie z kontroli instancyjnej orzeczenia, czym naruszył przepisy tj.: art. 3 § 1 w zw. z 134 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 141 § 4 zd. pierwsze w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.;
b. Sąd I instancji rozpoznając przedmiotową sprawę, przyjął za prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy podczas, gdy stan faktyczny ustalony przez organ I instancji i zaakceptowany przez skarżony organ, a w konsekwencji przyjęty przez WSA, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, na którego niekompletność wskazywano w skardze, nie uwzględniał wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia skargi, na które powoływał się skarżący, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, takich jak:
- wpływ pandemii choroby COVID-19 na sytuację przedsiębiorstw, w szczególności budowlanych, w zakresie ich płynności finansowej, w ten sposób, że pandemia COVID-19 doprowadziła do zwiększenia płynności finansowej przedsiębiorstw i ich zasobów gotówki, co powodowało, iż dłuższe oczekiwanie na płatność nie powodowało zwiększenia ceny oferty,
- wpływ pandemii COVID-19 na koszty pozyskania finansowania dłużnego działalności operacyjnej przedsiębiorstw, że pandemia COVID-19 doprowadziła do obniżenia kosztów finansowania dłużnego działalności operacyjnej przedsiębiorstw, co powodowało, iż dłuższe oczekiwanie na płatność nie powodowało zwiększenia ceny oferty,
- relacja między kosztami pozyskania przez potencjalnych wykonawców finansowania dłużnego na finansowanie realizacji zamówienia w okresie między 31. a 60. dniem terminu płatności a przychodami z odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych za ten okres podczas, gdy relacja ta powodowała, że przedsiębiorcom bardziej opłacało się finansować kapitałem dłużnym okres oczekiwania na zapłatę przez 60 dni żądając w zamian odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, niż otrzymanie zapłaty po 30 dniach, co nie powodowało zwiększenia ceny oferty,
- relacja między przychodami z odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, a przychodami z działalności operacyjnej przedsiębiorstw, w szczególności budowlanych i wpływu tej relacji na ceny ofert, jakie mogłyby być złożone w postępowaniu, gdyby termin płatności wynosił 30 dni, podczas gdy powodowała, że przedsiębiorcom bardziej opłacało się oczekiwanie na zapłatę przez 60 dni, żądając w zamian odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, niż otrzymać zapłatę po 30 dniach i zainwestować je w dalszą działalność operacyjną (kolejną budowę), co powodowało, iż dłuższe oczekiwanie na płatność nie powodowało zwiększenia ceny oferty,
- ustalony zgodnie z dyrektywami wykładni oświadczeń woli składających się na umowę z art. 65 § 2 k.c., zamiar stron i cel umowy na roboty budowlane, które to nie potwierdzają woli stron do zmiany umowy w zakresie terminu płatności lecz wskazują iż zmiana taka była wynikiem ludzkiego błędu (omyłki), a nie celowego działania, czym naruszył przepisy art. 3 § 1 w zw. z 134 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.),
c. Sąd I Instancji zaakceptował i uczynił własnym, istotne dla wyniku sprawy ustalenie skarżonego organu, zasadzające się na nieudowodnionych i niemających oparcia w zasadach doświadczenia życiowego oraz dostępnej wiedzy twierdzeniach, że termin płatności w każdych okolicznościach ma tego rodzaju wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia, że dłuższy termin płatności zawsze zmniejsza zainteresowanie potencjalnych wykonawców udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia i zawsze powoduje zwiększenie ceny złożonych ofert, czym naruszył przepisy art. 3 § 1 w zw. z 134 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.
d. Sąd I instancji, mimo zaistnienia naruszeń przepisów postępowania, w tym przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. przez organ w zaskarżonej decyzji oraz przepisów prawa materialnego wskazanego we wcześniejszych punktach, a także skardze do WSA w Olsztynie, poprzez błędne zastosowanie przepisów postępowania p.p.s.a. uczynił podstawą swojego rozstrzygnięcia art. 151 p.p.s.a., podczas gdy Sąd I instancji powinien uchylić zaskarżona decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie z dnia 7 lipca 2022 r. w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał skarżone orzeczenie. Ponadto wniósł o zasądzenie od skarżonego organu rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Niezasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego ujęty w punkcie I. a.a. petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z punktem 6.5 ppkt 1) Wytycznych Instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie projektu zobowiązuje beneficjenta w tej umowie do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia o wartości szacunkowej przekraczającej 50 tys. PLN netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT), w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowana wykonawców. Spełnienie powyższych wymogów następuje w drodze konkurencji i równego traktowania Pzp albo zasady konkurencyjności określonej w sekcji 6.5.2.
Otóż wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie sposób wyprowadzić wniosku, że punkt 6.5 ppkt 1) Wytycznych nakłada na beneficjentów obowiązek sformułowania zasad udzielenia zamówienia w taki sposób, aby w postępowaniu o udzielenie zamówienia w ramach projektu mógł wziąć udział nieograniczony krąg podmiotów (wykonawców), w tym wykonawcy znajdujący się w złej sytuacji finansowej wyrażającej się barkiem środków własnych na sfinansowanie (prefinansowanie) realizacji zamówienia.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał natomiast, że zapis dotyczący terminu płatności wpłynął, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem mógł wpłynąć (jak słusznie podniosły organy obu instancji) na ograniczenie kręgu potencjalnych wykonawców do podmiotów znajdujących się w bardzo dobrej sytuacji finansowej (strona 33 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji).
Niezasadny okazał się również zarzut zawarty w punkcie od I.a.b. petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z punktem 6.5.20 pkt a) Wytycznych nie jest możliwe dokonywanie istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zmiany zostały przewidziane w zapytaniu ofertowym w postaci jednoznacznych postanowień umownych, które określają ich zakres i charakter oraz warunki wprowadzenia zmian.
Natomiast zgodnie z przypisem dolnym nr 29 zmianę uznaje się za istotną jeżeli zmienia ogólny charakter umowy, w stosunku do charakteru umowy w pierwotnym brzmieniu albo nie zmienia ogólnego charakteru umowy i zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności: zmiana wprowadza warunki które, gdyby były postawione w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści, zmiana narusza równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany pierwotnie w umowie, zmiana znaczenia rozszerza lub zmniejsza zakres świadczeń i zobowiązań wynikający z umowy lub polega na zastąpieniu wykonawcy, któremu zamawiający udzielił zamówienia, nowym wykonawcą, w przypadkach innych niż wymienione w lit. d.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez Sąd I instancji w kwestii wykładni treści przypisu nr 29 do podrozdziału 6.5.2. Wytycznych. Otóż wprowadzenie do umowy z Wykonawcą zmiany, spowodowało zmianę pierwotnego brzmienia z Zapytania ofertowego (choć Strona na etapie ofertowym kategorycznie wykluczyła możliwość 30-dniowego terminu płatności, wskazując iż zapłata za zamówienie nastąpi w terminie do 60 dni), mogąc tym samym, wprowadzić już wówczas w błąd potencjalnych wykonawców. Wprowadziła zatem warunki, które, gdyby były postawione w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni potencjalni wykonawcy. Powyższe oznacza , że zmiana wprowadziła warunki, które, gdyby były postawione w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści.
W dalszej kolejności należy wskazać, że wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej w sprawie nastąpiło przesunięcie uprawnień o charakterze majątkowym między stronami umowy. Przesunięcie terminu płatności nie stanowi wyłącznie zagadnienia o charakterze technicznym. Jest to bowiem element warunków płatności. Ponadto przesunięcie tych uprawnień nastąpiło od zamawiającego do wykonawcy. W konsekwencji wystąpiła przesłanka naruszenia równowagi ekonomicznej umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany pierwotnie w umowie.
Niezasadne są zarzuty zawarte w punktach od I.a.c. do I.a.e. petitum skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa.
W zakresie zarzutów zawartych w punktach od I.a.c. do I.a.e. petitum skargi kasacyjnej brak jest ich uzasadnienia. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości zweryfikowania zaskarżonego orzeczenia z perspektywy ww. zarzutów.
Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie I.b.a. należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że naruszenia w postaci niewskaznia podstawy prawnej, z której wynika, według Sądu I instancji, obowiązek skarżącej powstrzymania się od naruszenia konkurencji a także niewskazania przepisu prawa bądź postanowienia umowy lub Wytycznych, w których skarżąca miałaby poszukiwać znaczenia pojęcia konkurencji, miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach tej sprawy w skardze kasacyjnej nawet nie podjęto próby wykazania, że naruszenie wymienionych w tym środku zaskarżenia przepisów procesowych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie I.b.b. należy wskazać, że niezasadne jest zarzucanie naruszenia art. 65 § 2 k.c. oraz art. 3 § 1 w zw. z 134 § 1 w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.
Nie można tracić z pola widzenia tego, że kluczowy problem dotyczył tego, czy termin płatności wynikający z umowy zawartej pomiędzy Beneficjentem a Wykonawcą wynosił 30, czy też 60 dni. Z treści tej umowy (§ 24 ust. 1) wynika wprost, że strony termin ten ustaliły w wymiarze 30 dni. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego precyzyjne określenie w umowie terminu płatności za etapy realizacji zamówienia w wymiarze 30 dni nie daje żadnych podstaw do podważania ww. wzajemnych ustaleń pomiędzy stronami kontraktu. Organ administracyjny nie miał żadnych podstaw do tego, żeby kwestionować tak precyzyjne i oczywiste ustalenia, czy też przyjąć, że termin ten powinien wynosić 60 dni. Miał natomiast obowiązek do tego, żeby ustalić konsekwencje takich ustaleń na gruncie przepisów prawa administracyjnego.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie I.b.c.
Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie podziela stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym zapis dotyczący terminu płatności (w umowie – 60 dni) wpłynął, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem mógł wpłynąć (jak słusznie podniosły organy obu instancji) na ograniczenie kręgu potencjalnych wykonawców do podmiotów znajdujących się w bardzo dobrej sytuacji finansowej. Niewątpliwie też potencjalni wykonawcy musieli go uwzględniać, dokonując oceny czy w ogóle złożyć ofertę w odpowiedzi na zamieszczone przez Beneficjenta zapytanie ofertowe. Tym samym powyższe mogło przełożyć się na kalkulację ceny oferty. Nie ma przy tym znaczenia, że termin płatności nie pozostawał warunkiem udziału w postępowaniu, czy też nie podlegał ocenie w ramach oceny ofert. Słusznie zatem ocenił organ, że uwzględnienie w Zapytaniu ofertowym 30-dniowego terminu płatności (jak zostało zmienione w umowie z Wykonawcą) mogłoby wpłynąć na krąg potencjalnych wykonawców, zainteresowanych wykonaniem zamówienia, a tym samym na jakość ofert i ich cenę, która biorąc pod uwagę większy krąg zainteresowanych, mogłaby zostać ustalona w sposób korzystniejszy.
Rozważania zawarte w skardze kasacyjnej wskazujące na rzekomo korzystniejsze rozwiązanie (z perspektywy wykonawcy) w płatności w przeciągu 60 dni w stosunku do termu płatności w wymiarze 30 dni w żadnej mierze nie przystają do realiów tej sprawy i mają wyłącznie charakter abstrakcyjny. Dokonując daleko idących rozważań autor skargi kasacyjnej całkowicie utracił z pola widzenia kwestię podstawową, a mianowicie sprzeczność postanowień umownych z Wytycznymi w zakresie terminu płatności. Rozważania autora nie odnoszą się w żadnej mierze do sytuacji Beneficjenta, który zgodnie z wytycznymi powinien mieć aż 60 dni do zapłaty za wykonane zlecenie, natomiast w umowie kształtuje swoje obowiązki w sposób zdecydowanie mniej korzystny, gdyż skraca ten termin do 30 dni.
Również nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut zawarty w punkcie I.b.d.
W tym przypadku nie wykazano, jaki wpływ miało naruszenie wymienionych w tym zarzucie przepisów na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu kwotę 4050 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI