I GSK 1973/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-05
NSApodatkoweWysokansa
prawo celneunijny kodeks celnyzgłoszenie celnepowrotny wywóznależności celneskarga kasacyjnaNSAF. Sp. z o.o.WSA w GliwicachDyrektor IAS

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki F. Sp. z o.o. w W. dotyczącą unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, uznając, że instytucja powrotnego wywozu towarów dotyczy jedynie towarów wyprowadzanych poza obszar celny UE.

Spółka F. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS o unieważnieniu zgłoszenia celnego wywozowego. Spółka zarzuciła błędną wykładnię przepisów unijnego kodeksu celnego oraz rozporządzenia Ministra Finansów, twierdząc, że instytucja powrotnego wywozu towarów obejmuje również towary dostarczane na statki powietrzne w lotach wewnątrzunijnych. NSA uznał te zarzuty za bezzasadne, podzielając stanowisko WSA i organów celnych, że powrotny wywóz dotyczy wyłącznie towarów wyprowadzanych poza obszar celny UE.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach o unieważnieniu zgłoszenia celnego wywozowego. Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w zw. z art. 270 unijnego kodeksu celnego (UKC). Główny zarzut dotyczył interpretacji sformułowania "niezależnie od miejsca przeznaczenia", które zdaniem spółki powinno obejmować również towary dostarczane na statki powietrzne w lotach wewnątrzunijnych. Spółka argumentowała, że taka wykładnia jest zgodna z językową, historyczną, celowościową i systemową analizą przepisów, a także z praktyką organów celnych. Ponadto, spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 1 UKC, twierdząc, że organ nie zweryfikował, czy spółka wiedziała lub powinna była wiedzieć o nieprawidłowościach w zgłoszeniu celnym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" odnosi się do miejsc poza obszarem celnym Unii Europejskiej, ponieważ unijne przepisy celne dotyczą wprowadzania towarów na obszar UE lub ich wyprowadzania z tego obszaru. Sąd wskazał, że przyjęcie wykładni proponowanej przez spółkę prowadziłoby do dopuszczenia towaru do obrotu na terenie UE bez pobrania należności celnych, co jest niedopuszczalne. NSA potwierdził również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy, a także że przepisy takie jak art. 27 UKC są przepisami prawa materialnego, a nie procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, instytucja powrotnego wywozu towarów dotyczy wyłącznie towarów wyprowadzanych poza obszar celny Unii Europejskiej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wykładnia systemowa, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" odnosi się do miejsc poza obszarem celnym UE, ponieważ unijne przepisy celne dotyczą wprowadzania towarów na obszar UE lub ich wyprowadzania z tego obszaru. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do dopuszczenia towaru do obrotu na terenie UE bez pobrania należności celnych, co jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

UKC art. 270

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny

Przepis ten przewiduje, że zgłoszenie do powrotnego lub powiadomienie o powrotnym wywozie składane jest dla towarów nieunijnych, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii Europejskiej.

Pomocnicze

rozp. MF ws. zgłoszeń celnych art. 22 § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zgłoszeń celnych

Sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" należy rozumieć jako miejsce znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej, ponieważ unijne przepisy celne dotyczą wprowadzania towarów na obszar UE lub ich wyprowadzania z tego obszaru.

UKC art. 1 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny

Przepis ten stanowi, że unijny kodeks celny określa ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

Prawo przedsiębiorców art. 11 § 1

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Zasada in dubio pro libertate - w przypadku wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy. Zasada ta ma zastosowanie na ostatnim etapie wykładni, gdy mimo poprawnej metodologicznie i logicznie wykładni pozostaje kilka wyników.

Prawo przedsiębiorców art. 12

Ustawa Prawo przedsiębiorców

UKC art. 27 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny

Organy celne unieważniają decyzję dla posiadacza decyzji, jeżeli decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji, posiadacz decyzji wiedział lub powinien był wiedzieć, że informacje są nieprawidłowe lub niekompletne, a decyzja byłaby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne.

UKC art. 29

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w zw. z art. 270 UKC poprzez przyjęcie, że instytucja powrotnego wywozu towarów dotyczy jedynie towarów o statusie celnym nieunijnym wyprowadzanych poza obszar celny Unii Europejskiej, a nie również towarów dostarczanych na pokłady statków powietrznych w lotach wewnątrzunijnych. Błędna wykładnia § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w zw. z art. 270 UKC poprzez przyjęcie, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" należy rozumieć wyłącznie jako miejsce przeznaczenia znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej. Niezastosowanie § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w zw. z art. 270 UKC w niniejszej sprawie ze względu na fakt, że towary zostały dostarczone na statek powietrzny, którego miejscem przeznaczenia był port lotniczy na terenie Unii Europejskiej. Rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 1 UKC poprzez unieważnienie decyzji o przyjęciu zgłoszenia celnego, gdy skarżąca nie wiedziała lub nie powinna była wiedzieć o nieprawidłowościach w zgłoszeniu. Niezastosowanie art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez nierozstrzyganie wątpliwości prawnych na korzyść skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszczaniem towarów po terenie Unii, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadzeniem z tego obszaru skutek w oczywisty sposób niemożliwy do zaakceptowania zasada in dubio pro libertate [...] nie oznacza, że ilekroć pojawiają się różne rozumienia normy prawnej, niezależnie od poprawności argumentacji, to zawsze należy stosować taką wykładnię prawa jaka okazuje się być na korzyść przedsiębiorcy.

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Piszczek

sędzia

Bogdan Fischer

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powrotnego wywozu towarów z UE, w szczególności w kontekście transportu lotniczego i zastosowania zasady in dubio pro libertate."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z procedurą powrotnego wywozu towarów nieunijnych i ich dostarczeniem na statki powietrzne w lotach wewnątrzunijnych. Interpretacja zasady in dubio pro libertate jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów celnych UE, która ma bezpośrednie przełożenie na działalność gospodarczą firm zajmujących się handlem międzynarodowym. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące powrotnego wywozu towarów.

Powrotny wywóz towarów z UE: Czy transport lotniczy wewnątrz Wspólnoty kwalifikuje się do tej procedury?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1973/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Sygn. powiązane
III SA/Gl 32/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-04-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Bogdan Fischer Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 32/19 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 października 2018 r. nr 2401-IOAC1.4460.6.2018.MM w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od F. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 32/19 oddalił skargę F. Sp. z o.o. w W. (dalej "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 października 2018 r. nr 2401-IOAC1.4460.6.2018.MM w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł F. Sp. z o.o. w W. zaskarżając ww. wyrok WSA w Gliwicach w całości.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 punkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1) § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 września 2016 r. w sprawie zgłoszeń celnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1498 ze zm.), w zw. z art. 270 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. U. UE L 269, s. 1, dalej jako: UKC) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że instytucja powrotnego wywozu towarów dotyczy jedynie towarów o statusie celnym nieunijnym wyprowadzanych poza obszar celny Unii Europejskiej, a nie również towarów dostarczanych na pokłady statków powietrznych w lotach wewnątrzunijnych, w sytuacji gdy wykładnia językowa, historyczna, celowościowa, systemowa oraz tryb postępowania organów celnych prowadzą do zupełnie przeciwnych wniosków;
2) § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w zw. z art. 270 UKC poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" należy rozumieć wyłącznie jako miejsce przeznaczenia znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej (dalej również jako: "Unii", "UE" oraz "Wspólnoty") w sytuacji gdy:
- użycie słów "niezależnie od miejsca przeznaczenia" wyklucza zastosowanie wykładni zawężającej do miejsc przeznaczenia poza obszarem celnym Unii",
- w treści § 22 ust. 2 rozporządzenia MF dotyczącym zaopatrywania instalacji morskich, zostało użyte sformułowanie “instalacje morskie zlokalizowane poza obszarem celnym Unii", a zatem jeśli prawodawca miałby inny zamiar dot. zaopatrzenia statków powietrznych to stosowne wyłączenie (czy też doprecyzowanie) zostałoby umieszczone w przepisie ust. 1, tak jak w ust. 2 prawodawca uczynił to w stosunku do instalacji morskich;
3) § 22 ust. 1 rozporządzenia MF w zw. z przepisem art. 270 UKC poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na fakt, że towary zostały dostarczone na statek powietrzny, którego miejscem przeznaczenia był port lotniczy na terenie Unii Europejskiej.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 punkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: "p.u.s.a.") i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi skarżącej mimo naruszenia przez organ art. 27 ust. 1 UKC poprzez unieważnienie korzystnej dla skarżącej decyzji o przyjęciu zgłoszenia celnego w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie można uznać, że skarżąca wiedziała lub powinna była wiedzieć, że informacje zawarte w zgłoszeniu celnym do powrotnego wywozu, na podstawie których została wydana decyzja o przyjęciu zgłoszenia celnego są nieprawidłowe i niekompletne (choć - jak skarżąca zaznacza, w jej ocenie informacje na podstawie których zostało przyjęte zgłoszenie celne były prawidłowe i kompletne);
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi skarżącej mimo naruszenia przez organ art. 27 ust. 1 UKC poprzez unieważnienie korzystnej dla skarżącej decyzji o przyjęciu zgłoszenia celnego w sytuacji, gdy organ nie zweryfikował czy skarżąca w rzeczywistości wiedziała lub powinna była wiedzieć, że informacje zawarte w zgłoszeniu celnym do powrotnego wywozu, na podstawie których została wydana decyzja o przyjęciu zgłoszenia celnego są nieprawidłowe lub niekompletne (choć - jak skarżąca zaznacza - w jej ocenie, informacje na podstawie których zostało przyjęte zgłoszenie celne były prawidłowe i kompletne),
3) art. 11 ust. 1 w zw. z art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646) - poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzyganie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wątpliwości prawnych na korzyść skarżącej oraz nieuwzględnienie faktu, że skarżąca bazowała w toku swojej działalności na informacjach wynikających z dokumentów Ministerstwa Finansów, z których wynikały odmienne konkluzje w zakresie stosowania instytucji powrotnego wywozu, niż uznał to w decyzji Dyrektor IAS.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów.
Organ odpowiadając na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W pełni poparł stanowisko Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1342/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15; niepublikowane).
Należy też podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; to orzeczenie oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13; tamże), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/1; tamże). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06; tamże). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 16/13 i 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13; tamże). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na względzie i przyznając priorytet zarzutom mającym oparcie w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dostrzec należy, że ustawodawca – o czym już była wyżej mowa – wskazał, iż zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uznany za skuteczny o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem ani w poszczególnych zarzutach (w których zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania), ani uzasadnieniu (poświęconym w znacznej mierze wątpliwościom w zakresie interpretacji przepisów prawa materialnego i wynikających stąd konsekwencji) nie wykazano, iż skarżąca kasacyjnie dowiodła spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały więc w sposób należyty sformułowane. Jednak mimo dostrzeżonego błędu, mając na względzie treść uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że w skardze kasacyjnej nie zawarto zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego odnoszących się do materii ustalenia stanu faktycznego w sprawie przez organy celne oraz jego akceptacji przez Sąd I instancji. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej nawet nie podjęto próby kwestionowania stanu faktycznego ustalonego przez organ celny i zaaprobowanego przez Sąd I instancji. Oznacza to, że ten stan faktyczny nie jest przedmiotem sporu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że całkowicie nietrafne okazały się zarzuty oparte na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez naruszenie prawa materialnego.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie § 22 ust. 1 rozporządzenia ws. zgłoszeń w związku z art. 270 UKC - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" należy rozumieć jako miejsce znajdujące się poza obszarem celnym Unii Europejskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie podziela zdecydowanie stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym rozstrzygając sprawę prawidłowości zgłoszenia powrotnego wywozu towaru nieunijnego, organy zasadnie uwzględniły prawo wspólnotowe - UKC i rozporządzenie delegowane. Nie można zgodzić się na selektywne stosowanie elementów systemu prawa i skupianie się jedynie na wskazanym wyżej § 22 rozporządzenia Ministra Finansów z pominięciem przy dokonywaniu jego wykładni całego systemu przepisów prawa, którego jest częścią. Taka zaś systemowa wykładnia, uwzględniająca kontekst unijny, prowadzi do wniosku, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia" rozumieć należy, jako jakiekolwiek miejsce poza terenem Unii Europejskiej, albowiem unijne przepisy celne nie wiążą konsekwencji prawnych z przemieszczaniem towarów po terenie Unii, lecz z ich wprowadzeniem lub wyprowadzeniem z tego obszaru (z zastrzeżeniem obrotu towarowego z terytoriami specjalnymi). Prawidłowość tego wniosku potwierdza nadto wykładnia językowa omawianego § 22 rozporządzenia. Zauważyć bowiem należy, że odnosi się on do zgłoszenia do powrotnego wywozu i powiadomienia o powrotnym wywozie towarów, zatem dotyczy towarów, które zostały wwiezione na obszar Unii, a następnie mają zostać z niego wywiezione (a nie przemieszczone po terenie Unii). Wprost stanowi o tym zresztą art. 1 ust. 1 UKC w brzmieniu: "1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia unijny kodeks celny (kodeks) określający ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych. Nie naruszając prawa międzynarodowego i konwencji międzynarodowych oraz prawodawstwa unijnego w innych dziedzinach, kodeks stosowany jest w sposób jednolity na całym obszarze celnym Unii." Do analogicznych wniosków prowadzi także wykładnia celowościowa. Zauważyć należy, że spór dotyczy towarów nieunijnych, które przechowywane były w składzie podatkowym, zatem w związku z zastosowaniem tej procedury specjalnej, nie doszło do pobrania należności celnych w dacie wprowadzenia towaru na wspólny obszar celny, gdyż nastąpiło zawieszenie poboru cła. Gdyby towar ten rzeczywiście stał się przedmiotem powrotnego wywozu, tj. został wywieziony poza obszar Unii należności celne nie zostałyby pobrane, ale byłoby to konsekwencją tego, że nie doszło do dopuszczenia do obrotu towarem na terenie Unii. Tak więc - mówiąc potocznie i w pewnym uproszczeniu - stan faktyczny byłby analogiczny do tego, jaki powstałby, gdyby ten towar nigdy na obszarze Unii się nie znajdował. Natomiast w takim stanie faktycznym, jak został ustalony przez organy obu instancji i jest niesporny w sprawie, gdyby przyjąć za uzasadnione stanowisko strony skarżącej, skutkiem wyprowadzenia towaru ze składu podatkowego i objęcia go procedurą powrotnego wywozu byłoby dopuszczenie go do obrotu na terenie Unii Europejskiej bez pobrania należności celnych na jakimkolwiek etapie. Jest to skutek w oczywisty sposób niemożliwy do zaakceptowania.
Zaprezentowana wykładnia § 22 rozporządzenia Ministra Finansów znajduje potwierdzenie również w powoływanym przez skarżącą Materiale informacyjnym dotyczącym problematyki wyprowadzania i wywozu oraz systemu ECS w kontekście zmian wynikających z wdrożenia UKC z 2.11.2017 r. Otóż w punkcie 4.3. tego dokumentu stwierdzono, że sformułowanie "niezależnie od miejsca przeznaczenia tego statku" zawarte w cytowanym wyżej przepisie (§ 22 rozporządzenia Ministra Finansów), nie może oznaczać uznania za dopuszczalne możliwości składania zgłoszenia albo powiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, w przypadku gdy wiadome jest, że miejscem przeznaczenia takiego statku jest port morski, rzeczny lub lotniczy leżący na obszarze celnym Unii Europejskiej, gdyż takie rozumienie stoi w sprzeczności z art. 270 i art. 274 UKC, które to przepisy przewidują, że zgłoszenie do powrotnego lub powiadomienie o powrotnym wywozie składane jest dla towarów nieunijnych, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii Europejskiej.
Również w tym przypadku w pewnym zakresie konsekwencją powyżej konstatacji jest niezasadność zarzutu naruszenia § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w związku z art. 270 UKC - poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na fakt, że towary dostarczone na statek zostały dostarczone na statek powietrzny, którego miejscem przeznaczenia był port lotniczy na terenie Unii Europejskiej.
Skoro bowiem w tej sprawie nie zakwestionowano wykładni ww. regulacji (o czym mowa powyżej) oraz nie zakwestionowano stanu faktycznego ustalonego przez organy celne i zaaprobowanego przez Sąd I instancji nie sposób skutecznie podważać braku zastosowania ww. regulacji prawnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również zarzuty skargi kasacyjnej nie znajdują oparcia w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., bowiem – z jednej strony – w żaden sposób nie wykazano, że naruszenie wskazanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w zarzutach jest jedynie mowa o "rażącym naruszeniu prawa"), a – z drugiej strony – w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtarza się treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a., odnosząc naruszenie przepisów prawa procesowego skutkującego istotnym wpływem na wynik sprawy do treści art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej art. 27 UKC oraz art. 11 ust. 1 i art. 1 ustawy Prawo Przedsiębiorców są przepisami prawa materialnego. Przepisy te regulują bowiem treść uprawnień lub obowiązków ich adresatów, czyli sposób zachowania się ich adresatów w sferze prawa publicznego. Niemniej jednak w odniesieniu do art. 27 UKC autor skargi kasacyjnej nie wskazał, czy kwestionuje wykładnię, czy też zastosowanie tego przepisu. Dokłada analiza zarzutów prowadzi do wniosku, że autor skargi kasacyjnej w istocie kwestionuje ustalenia organów celnych w zakresie stanu faktycznego. Zauważyć jednak trzeba, że naruszeniem art. 27 UKC nie sposób skutecznie podważać ustaleń faktycznych poczynionych przez organy celne w sprawie.
UKC dokonuje podziału decyzji na wydawane na wniosek i z urzędu oraz na decyzje korzystne i niekorzystne. Decyzje wydawane zarówno na wniosek jak i z urzędu mogą być decyzjami korzystnymi albo niekorzystnymi. Decyzją korzystną wydawaną na wniosek jest decyzja w pełni zgodna z wnioskiem strony. Natomiast zdecydowana większość decyzji wydawanych z urzędu jest decyzjami niekorzystnymi (por. uzasadnienie do ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo celne oraz niektórych innych ustaw, Sejm VIII kadencji, druk 513). Do decyzji wydawanych z urzędu odnosi się wskazany art. 27 UKC. Kasator wydaje się nie dostrzegać, że z przepisu art. 27 ust. 1 UKC w zw. z art. 29 UKC wynika, że organy celne unieważniają decyzję dla posiadacza decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: decyzja została podjęta na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji; posiadacz decyzji wiedział lub powinien był wiedzieć, że informacje są nieprawidłowe lub niekompletne; decyzja byłaby inna, gdyby informacje były prawidłowe i kompletne. Z uwagi na to, że odesłanie do art. 27 UKC jest zawarte w art. 29 UKC instytucja ta ma zastosowanie także do decyzji niekorzystnych wydanych z urzędu.
Co zaś się tyczy naruszenia art. 11 ust. 1 i art. 1 ustawy Prawo Przedsiębiorców autor skargi kasacyjnej nie kwestionował wykładni tych przepisów dokonanej przez Sąd I instancji. Nie kwestionował również stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne, w odniesieniu do którego odmówiono zastosowania ww. przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepis art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców sformułowano, według uzasadnienia projektu ustawy, zasadę in dubio pro libertate, która w rzeczywistości jest zasadą przyjaznej interpretacji przepisów, bowiem zgodnie z 11 ust. 1 ustawy, w przypadku, gdy przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy. Zasada ta nie oznacza, że ilekroć pojawiają się różne rozumienia normy prawnej, niezależnie od poprawności argumentacji, to zawsze należy stosować taką wykładnię prawa jaka okazuje się być na korzyść przedsiębiorcy. Zasada ta będzie mieć zastosowanie, dopiero wówczas, jeśli mimo dokonania poprawnej metodologicznie i logicznie wykładni przepisu pozostaje kilka wyników wykładni, które mogą być uznane za prawidłowe. Zasada wyrażona w art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców powinna być stosowana dopiero na ostatnim etapie wykładni, pełniąc funkcję dyrektywy kierunku interpretacji, a nie funkcję metody wykładni prawa, wyprzedzającej inne metody. W rozpoznawanej sprawie potrzeba posłużenia się dyrektywą wyrażoną w art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców nie wystąpiła. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zarówno stan faktyczny sprawy, jak i obowiązujące w sprawie przepisy były jasne i jednoznaczne, a ich zastosowanie nie wywoływało trudności i wątpliwości. Dlatego też nie sposób przyznać racji kasatorowi, w ocenie którego należało zastosować wskazany przepis Prawa przedsiębiorców, bowiem wydana przez organ zaskarżona decyzja odpowiada prawu i jest wynikiem błędnych działań skarżącej, a nie wątpliwości co do treści obowiązujących przepisów.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego też, działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265) orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI