I GSK 2008/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
PFRONdofinansowanieniepełnosprawnizatrudnieniepomoc publicznaefekt zachętyrozporządzenie 651/2014ustawa o rehabilitacji

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki domagającej się dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, uznając, że nie wykazała ona 'efektu zachęty' poprzez złożenie wniosku o dofinansowanie z opóźnieniem.

Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję PFRON odmawiającą dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, argumentując, że spełniła przesłanki ustawy. Sąd I instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie. Kluczowym zarzutem było złożenie wniosku o dofinansowanie z opóźnieniem, co zdaniem sądów świadczy o braku niezbędności pomocy i niepowodowaniu 'efektu zachęty' wymaganego przez rozporządzenie UE.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki "A" Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa PFRON odmawiającą dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Spółka domagała się dofinansowania za czerwiec 2021 r., jednak organ uznał, że pomoc nie była niezbędna, ponieważ pracownik został zatrudniony w lutym 2019 r., a pierwszy wniosek o dofinansowanie złożono dopiero za maj 2020 r. Sąd I instancji podzielił to stanowisko, wskazując, że opóźnienie w złożeniu wniosku świadczy o braku 'efektu zachęty' wymaganego przez rozporządzenie UE nr 651/2014. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją, podkreślając, że pomoc publiczna ma na celu zachęcenie do tworzenia nowych miejsc pracy, a nie subsydiowanie działalności, która i tak by się odbywała. NSA stwierdził, że złożenie wniosku o dofinansowanie z ponad rocznym opóźnieniem od momentu zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego, który wcześniej był zatrudniony u innego pracodawcy pobierającego dofinansowanie, świadczy o tym, że pomoc nie była niezbędna i nie wywołała efektu zachęty. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia zasad konstytucyjnych i procesowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pracodawcy nie przysługuje dofinansowanie, jeśli wniosek został złożony z opóźnieniem, co świadczy o tym, że pomoc nie była niezbędna i nie wywołała efektu zachęty wymaganego przez rozporządzenie UE.

Uzasadnienie

Pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzenia ma na celu zachęcenie do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Złożenie wniosku o dofinansowanie z znacznym opóźnieniem od momentu zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego świadczy o tym, że pracodawca nie potrzebował tej pomocy do podjęcia decyzji o zatrudnieniu, a tym samym nie wystąpił 'efekt zachęty'.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.r.z.s.z.o.n. art. 2a § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.

u.r.z.s.z.o.n. art. 26a § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Pracodawca jest uprawniony do miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, jeśli spełnia warunki ustawy.

u.r.z.s.z.o.n. art. 26b § ust. 4

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Dofinansowanie nie przysługuje, jeśli zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego nie powoduje wzrostu netto zatrudnienia ogółem i pracowników niepełnosprawnych, chyba że umowa o pracę uległa rozwiązaniu z określonych przyczyn.

u.r.z.s.z.o.n. art. 26b § ust. 5

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Dofinansowanie przysługuje, gdy miejsce pracy powstało w wyniku wygaśnięcia umowy o pracę lub zmniejszenia wymiaru czasu pracy pracownika na jego wniosek.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p. art. 52 § § 1 pkt 1

Kodeks pracy

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 69

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Złożenie wniosku o dofinansowanie z opóźnieniem świadczy o braku niezbędności pomocy i niepowodowaniu 'efektu zachęty'. Pomoc publiczna ma na celu zachęcenie do tworzenia nowych miejsc pracy, a nie subsydiowanie działalności, która i tak by się odbywała. Pracodawca powinien wnioskować o dofinansowanie za wszystkie miesiące, za które spełnia warunki.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisów ustawy o rehabilitacji oraz rozporządzenia 651/2014. Naruszenie zasad konstytucyjnych równości i zakazu dyskryminacji. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwą kontrolę legalności i dowolną ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc. Samo złożenie przez pracodawcę wniosku w późniejszym okresie nie może być każdorazowo automatycznie utożsamiane z faktem, że pomoc nie jest pracodawcy konieczna.

Skład orzekający

Hanna Kamińska

przewodniczący

Małgorzata Grzelak

sprawozdawca

Anna Apollo

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu 'efektu zachęty' i niezbędności pomocy publicznej w kontekście dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwłaszcza w przypadku opóźnionego składania wniosków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opóźnionego składania wniosków o dofinansowanie, gdzie pracownik był już wcześniej zatrudniony u innego pracodawcy pobierającego dofinansowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy publicznej dla pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne, a kluczowe jest tu zagadnienie 'efektu zachęty' i jego interpretacja przez sądy.

Czy opóźniony wniosek o dofinansowanie do pensji pracownika niepełnosprawnego oznacza utratę pomocy? NSA wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 2008/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A" Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 728/22 w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2022 r., o sygn. akt V SA/Wa 728/22, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - obecnie tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), oddalił skargę "A" Sp. z o.o. w K. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie ustalenia wysokości dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.
Rozstrzygnięcie Sądu I instancji podjęte zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca zwróciła się do PFRON z wnioskiem o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia ww. pracownika niepełnosprawnego za czerwiec 2021 r.
Decyzją z dnia 20 października 2021 r. Prezes Zarządu PFRON. ustalił wysokość dofinansowania do wynagrodzenia Pracownika niepełnosprawnego na kwotę 0,00 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Pracownik został zatrudniony od 15 lutego 2019 r. Natomiast do dnia 31 grudnia 2019 r. inny pracodawca pobierał dofinansowanie na Pracownika, także u niego zatrudnionego. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dla ww. Pracownika zostało dostarczone pracodawcy przed dniem zawarcia umowy o pracę, natomiast pracodawca – Spółka złożył pierwszy wniosek o dofinasowanie dla Pracownika dopiero za okres maj 2020 r. Następnie Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że zgodnie z motywami 18 i 54 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.6.2014 r., s. 1) – dalej: "rozporządzenie nr 651/2014", pomoc publiczna w formie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia ma na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a warunkiem jej otrzymania jest uznanie pomocy za konieczną (art. 107 TFUE). Komisja Europejska stwierdziła w motywie 18, że "aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy".
W związku z powyższym organ uznał, że Spółce pomoc nie była niezbędna.
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z [...] lutego 2022 r. nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę Spółki oddalił uznając, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według WSA prawidłowo ustalono stan faktyczny nie naruszając art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., a uzasadnienie decyzji zawiera wszelkie wymagane prawem jego elementy. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż pracodawca, dla którego dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, powinien wnioskować o wypłatę dofinansowania za wszystkie miesiące, za które spełnia warunki do uzyskania dofinansowania.
Sąd stwierdził, że w rozpatrzonej sprawie pomiędzy dniem powzięcia informacji przez pracodawcę o niepełnosprawności pracownika, a dniem złożenia wniosku o dofinansowanie upłynął okres ponad roku. W ocenie Sądu słusznie zatem organ, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny uznał, że brak złożenia wniosku o dofinansowanie, gdy spełnione były przez Skarżącego przesłanki do jej uzyskania, świadczy, że pomoc ta nie była jej konieczna w rozumieniu rozporządzenia 651/2014. Uzyskanie wiedzy przez pracodawcę o niepełnosprawności pracownika we wskazanym w decyzji czasie nie miało żadnego wpływu na jego decyzję, co do dalszego zatrudniania tej osoby. Tym samym nie składając wniosku o dofinansowanie potwierdził on, że pomoc nie była mu niezbędna.
Spółka wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając:
1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2a ust. 1 w zw. z art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 573). poprzez błędną ich wykładnię i błędne uznanie, iż miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje skarżącemu, podczas gdy w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki pozytywne do jego przyznania, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych. Pominiecie przez sad w całości celu ustawy jakim jest nie tylko pomoc w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ale również utrzymanie stanowisk osób niepełnosprawnych.
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 32 oraz art. 69 zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie wyroku z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, wprowadzających zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także zasadę szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym ze strony Państwa poprzez bezpodstawne uprzywilejowanie przedsiębiorców, którzy nie wypłacają wynagrodzeń pracowników terminowo, lub w ogóle go nie płacą, oraz którzy nie realizują zobowiązań publicznoprawnych terminowo (patrz art. 26a ust 1a1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) względem tych którzy wywiązują się z zobowiązań względem pracowników oraz Państwa, w terminach przewidzianych prawem oraz bezpodstawne pozbawienie skarżącego (pracodawcy) miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, tym samym zagrażając i pozbawiając pracownika niepełnosprawnego pewności dalszego zatrudnienia.
c) art. 2a ust. 1 w zw. z art. 26a ust. 1 i art. 26b ust. 4-6 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 6 ust. 1 i 5 lit. c) w zw. z art. 33 rozporządzenia Komisji (WE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L Nr 187, str. 1; dalej: rozporządzenie 651/2014) w zw. z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pracodawcy nie przysługiwało ze środków PERON miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, podczas gdy dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przysługiwało pracodawcy w sytuacji wzrostu netto zatrudnienia ogółem i wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych (efekt zachęty), co zostało osiągnięte w niniejszej sprawie.
2. Naruszenie prawa procesowego, które miało wpływa na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a polegające na tym, że sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności postępowania administracyjnego nie zastosował środka przewidzianego w ustawie, pomimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i nie usuwał wątpliwości co do motywów zatrudnienia osoby niepełnosprawnej (pobieranie dofinansowania przez pracodawcę - korzystanie z niezbędnej pomocy Państwa) przez pracodawcę, przyczyn niezłożenia wniosku od dnia zatrudnienia, przyczyn złożenia pierwszego wniosku po upływie kilku miesięcy od dnia zatrudnienia, przyczyn niezatrudnienia osoby pełnosprawnej na stanowisko piastujące przez Panią J. L.-M., konieczności korzystania z pomocy - pobierania dofinansowania, nieuwzględnienie przy załatwieniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym sąd w całości pomija fakt iż organ:
- nie przesłuchał pracownika Pani J. L.-M., dla której o dofinansowanie miesięczne skarżący wnioskuje.
– nie przesłuchał członków Zarządu A Sp. z o. o. - reprezentujących Skarżącego, a także poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego i błędne uznanie przez sąd, iż pracownik Pani J. L.-M. nie została zatrudniona w ramach efektu zachęty oraz że pomoc pracodawcy nie jest konieczna z uwagi na złożenie wniosku o dofinansowanie do miesięcznego wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okres maj 2020 r. zamiast za okres od początku zatrudnienia pracownika tj. za okres miesiąca w którym pracownik niepełnosprawny rozpoczął pracę, podczas gdy zaistniały wszelkie pozytywne przesłanki przyznania dofinansowania przy jednoczesnym braku negatywnych przesłanek wynikających z ustawy, zaś samo złożenie przez pracodawcę wniosku w późniejszym okresie nie może być każdorazowo automatycznie utożsamiane z faktem, że pomoc nie jest pracodawcy konieczna. Takie stanowisko w całości zasługuje na dezaprobatę, badaniu winien podlegać każdy przypadek/sytuacja indywidualnie.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Nadto spółka zrzekła się rozprawy.
Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca kasacyjnie spółka zrzekła się przeprowadzenia rozprawy a strona przeciwna nie wnosiła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Istota sporu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji oddalając skargę strony na podstawie art. 151 p.p.s.a, trafnie ocenił prawidłowość decyzji Prezesa PFRON odmawiającej Skarżącemu dofinansowania do wynagrodzenia Pracownika za okres sprawozdawczy czerwiec 2021 r. uznając, że ów niepełnosprawny pracownik nie został zatrudniony w warunkach "efektu zachęty", o jakim mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 651/2014. Odnosząc się do tak sprecyzowanego problemu wskazać należy, że w myśl art. 33 ust. 1 ww. rozporządzenia pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 TFUE, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Jeżeli rekrutacja takich pracowników nie powoduje wzrostu netto liczby pracowników w danym przedsiębiorstwie w porównaniu ze średnią za poprzednie 12 miesięcy, powodem zwolnienia zapełnionego w ten sposób etatu lub etatów jest dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy, niepełnosprawność, przejście na emeryturę z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, dobrowolne zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub zgodne z prawem zwolnienie za naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie redukcja etatu (art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 651/2014).
Celem pomocy publicznej w formie subsydiów płacowych jest zachęcenie pracodawców do zwiększenia poziomu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, co wynika w pkt 54 preambuły do rozporządzenia nr 651/2014, w myśl którego "Pewne kategorie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. ...". Przy czym należy mieć na względzie, że zgodnie z pkt 18 preambuły do rozporządzenia nr 651/2014 "Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc." Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 ww. rozporządzenia niniejsze rozporządzenie stosuje się jedynie do pomocy, która wywołuje efekt zachęty. Innymi słowy jeżeli pomoc nie wywołuje efektu zachęty to tego rozporządzenia się nie stosuje i taka pomoc jest pomocą niedozwoloną.
Innymi słowy, nawet stwierdzenie istnienia efektu zachęty nie zawsze będzie powodowało po stronie organu obowiązku przyznania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego w wypadku stwierdzenia, że pomoc dla pracodawcy nie była "niezbędna", a więc taka, że pracownik niepełnosprawny i tak zostałby zatrudniony bez konieczności udzielenia takiej pomocy publicznej.
W art. 6 ust. 5 lit. c) rozporządzenia 651/2014 wyjaśniono, że w drodze odstępstwa od przepisów ust. 2, 3 i 4 w przypadku następujących kategorii pomocy nie obowiązuje wymóg wywoływania efektu zachęty lub uznaje się, że wywołują one taki efekt pomoc w formie subsydiowania wynagrodzeń na rekrutację pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji oraz pomoc w formie subsydiowania wynagrodzeń na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych, jeżeli spełnione są odnośne warunki określone odpowiednio w art. 32 i 33.
Efekt zachęty polega więc na tym, że miesięczne dofinansowanie co do zasady przysługuje na pracowników niepełnosprawnych, którzy po zatrudnieniu u pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą powodują wzrost netto zatrudnienia ogółem oraz wzrost netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych.
Polski ustawodawca kwestię pomocy na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w formie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego uregulował w art. 26a - 26c ustawy o rehabilitacji. Ustawodawca przyjął, iż uprawnionym do miesięcznego dofinansowania jest każdy pracodawca, który spełnia przewidziane w ustawie warunki. Ubiegając się o dofinansowanie pracodawca winien wykazać efekt zachęty metodą ilościową, poprzez ustalenie wzrostu netto stanu zatrudnienia ogółem w miesiącu podjęcia zatrudnienia przez pracownika, na którego pracodawca zamierza pobierać wsparcie, w stosunku do przeciętnego zatrudnienia ogółem w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc podjęcia zatrudnienia przez tę osobę lub metodą jakościową, wykazując, że pracownik podjął pracę na etacie zwolnionym w warunkach określonych w art. 26b ust. 4 i ust. 5 ustawy o rehabilitacji, w miesiącu rozpoczęcia pracy przez osobę niepełnosprawną.
Zgodnie z art. 26b ust. 4 ustawy o rehabilitacji, jeżeli zatrudnienie nowych pracowników niepełnosprawnych w danym miesiącu, u pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, nie powoduje u tego pracodawcy wzrostu netto zatrudnienia ogółem i wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje, jeżeli jego zatrudnienie nastąpiło w wyniku rozwiązania umowy o pracę z innym pracownikiem, chyba że umowa o pracę uległa rozwiązaniu:
1) z przyczyn określonych w art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;
2) za wypowiedzeniem złożonym przez pracownika;
3) na mocy porozumienia stron;
4) wskutek przejścia pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy;
5) z upływem czasu, na który została zawarta;
6) z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta.
Natomiast w myśl art. 26b ust. 5 ustawy o rehabilitacji, jeżeli nie są spełnione warunki, o których mowa w ust. 4, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego przysługuje w przypadku, gdy jego miejsce pracy powstało w wyniku:
1) wygaśnięcia umowy o pracę;
2) zmniejszenia wymiaru czasu pracy pracownika - na jego wniosek.
Podsumowując, przedmiotowy "efekt zachęty" może być co do zasady wykazany na dwa sposoby, tj.:
- metodą ilościową, poprzez ustalenie wzrostu netto stanu zatrudnienia ogółem w miesiącu podjęcia zatrudnienia przez pracownika, na którego pracodawca zamierza pobierać wsparcie, w stosunku do przeciętnego zatrudnienia ogółem w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc podjęcia zatrudnienia przez tę osobę lub
- metodą jakościową, w sytuacji gdy pracownik podjął pracę na etacie zwolnionym w warunkach określonych w art. 26b ust. 4 i ust. 5 ustawy o rehabilitacji, w miesiącu rozpoczęcia pracy przez osobę niepełnosprawną (por. wyrok NSA o sygn. I GSK 494/19 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sprawie poddanej kontroli sądowoadministracyjnej przedmiotem skargi była decyzja dotycząca dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za czerwiec 2021 r. w kwocie 0 (zero) złotych.
W trakcie postępowania przed organem ustalono, że niepełnosprawny Pracownik został zatrudniony w zakładzie skarżącego kasacyjnie w dniu 15 lutego 2019 r. (umowa o pracę na czas określony) a następnie (w dniu 28 czerwca 2019 r.) na czas nieokreślony. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności opatrzone datą 8 marca 1999 r. Pracownik przedstawił Skarżącemu w dniu 25 stycznia 2019 r. a zatem przed zawarciem umowy o pracę. Organ w decyzji stwierdził, że przesłanka uniemożliwiająca stronie pobieranie dofinansowania na wzmiankowanego pracownika związana z zatrudnieniem tego Pracownika u innego pracodawcy i pobieraniem przez niego dofinansowania na tego Pracownika ustała z dniem 31 grudnia 2019 r. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez Spółkę i była jej znana w dacie zawierania umowy z Pracownikiem.
W myśl art. 26 b ust.2 ustawy o rehabilitacji, w przypadku gdy osoba niepełnosprawna jest zatrudniona u więcej niż jednego pracodawcy w wymiarze czasu pracy nieprzekraczającym ogółem pełnego wymiaru czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę pracodawcom, u których jest ona zatrudniona, w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby. Natomiast w przypadku, gdy osoba, o której mowa w ust. 2, jest zatrudniona w wymiarze czasu pracy przekraczającym ogółem pełny wymiar czasu pracy, miesięczne dofinansowanie przyznaje się na tę osobę w wysokości nieprzekraczającej kwoty miesięcznego dofinansowania przyznawanego na osobę zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy. Miesięczne dofinansowanie w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracy tej osoby w pierwszej kolejności przyznaje się pracodawcy, który wcześniej zatrudnił tę osobę ust. 2a art. 26b ustawy o rehabilitacji. Tym samym, na tle ustalonego stanu faktycznego, słusznie przyjął Sąd I instancji podzielając w tym zakresie stanowisko organu, że pierwszym miesiącem za który strona mogła ubiegać się o dofinansowanie był styczeń 2020 r. Złożenie zatem przez skarżącego pierwszego wniosku do Funduszu o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia tego pracownika niepełnosprawnego dopiero za okres sprawozdawczy maj 2020r. świadczy o tym, iż nie można uznać, że przedmiotowa pomoc była Skarżącemu niezbędna. Powyższe z kolei ma skutek taki, że nie można było zastosować wobec Spółki pomocy na działalność, którą i tak prowadziła bez jej udzielenia. Taki też pogląd wyrażono w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko ponieważ nie można tracić z pola widzenia, że Skarżący, co wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zdecydował się na zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego o określonych kwalifikacjach, chociaż, jak sam uznał, nie mógł na niego otrzymać dofinansowania do końca 2019 r. gdyż ten pracownik był również zatrudniony u innego pracodawcy pobierającego dofinansowanie. Mimo istnienia tej przeszkody Spółka zdecydowała się na zatrudnienie Pracownika najpierw na umowę na czas oznaczony, później przekształconej na czas nieoznaczony. Jak już powiedziano, po wygaśnięciu stosunku pracy pracownika u innego pracodawcy Spółka nie wystąpiła od razu z wnioskiem o przyznanie mu dofinansowania za pierwszy, "niekolizyjny" z innym pracodawcą, okres, tj. styczeń 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji oraz organu, że pracodawca, dla którego dofinansowanie stanowi pomoc publiczną, powinien wnioskować o wypłatę dofinansowania za wszystkie miesiące, za które spełnia warunki do uzyskania dofinansowania. Dlatego ważne jest, aby pracodawca niezwłocznie wystąpił z wnioskiem o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Powyższe wynika wprost z postanowień art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Skoro pracodawca nie uzyskuje dostępnego mu wsparcia a nadal realizuje zadanie wspierane, to pomoc nie jest konieczna (niezbędna) nie wywołuje efektu zachęty i nie jest dopuszczalna.
Odnosząc się natomiast do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że wewnętrzna konstrukcja zarzutów z pkt 1 skargi kasacyjnej nie jest w pełni spójna. Autor skargi kasacyjnej wskazał na błędną wykładnię art. 2a w związku z art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ustawy o rehabilitacji (bez wskazania jednostek redakcyjnych tego artykułu) poprzez błędne uznanie, że Skarżący nie spełnia warunków do otrzymania dofinansowania. Doprecyzowanie naruszenia art. 26b ust. 4 i 6 ustawy o rehabilitacji wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Z analizy argumentacji podanej przez wnoszącego skargę kasacyjną wynika, że Skarżący kwestionuje tak wykładnię, jak i niezastosowanie przepisów art. 26a ust. 1 oraz art. 26b ust. 4 i 6 ustawy o rehabilitacji.
Z kolei zarzut naruszenia art. 2a ust. 1ustawy o rehabilitacji nie został w istocie uzasadniony. Zgodnie z tym przepisem osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Na gruncie tej sprawy organ nie kwestionuje, że zatrudniony przez Skarżącego Pracownik jest pracownikiem niepełnosprawnym ujętym w stanie zatrudnienia. Spółka nie wyjaśniła natomiast w czym w upatruje naruszenie tego przepisu.
W świetle powyższych rozważań zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 2a w zw. z art. 26a ust. 1 i art. 26b ust. 4-6 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 6 ust. 1 i 5 lit. c w zw. z art. 33 w zw. z motywem 18 i 54 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.6.2014 r.) w zw. z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie należało uznać za niezasadne.
Za całkowicie nietrafiony należy uznać zarzut pkt 1b petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 32 oraz art. 69 zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie wyroku z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, wprowadzających zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, a także zasadę szczególnej pomocy osobom niepełnosprawnym ze strony Państwa poprzez bezpodstawne uprzywilejowanie przedsiębiorców, którzy nie wypłacają wynagrodzeń pracowników terminowo, lub w ogóle go nie płacą, oraz którzy nie realizują zobowiązań publicznoprawnych terminowo (patrz art. 26a ust 1a 1ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) względem tych którzy wywiązują się z zobowiązań względem pracowników oraz Państwa, w terminach przewidzianych prawem oraz bezpodstawne pozbawienie skarżącego (pracodawcy) miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, tym samym zagrażając i pozbawiając pracownika niepełnosprawnego pewności dalszego zatrudnienia.
Artykuł 32 Konstytucji RP ma dwie jednostki redakcyjne. W zarzucie nie sprecyzowano, naruszenie której normy zarzuca Skarżący. Niemniej jednak sposób sformułowania zarzutu oraz jego lakoniczne uzasadnienie wskazuje na naruszenie normy art. 32 ust. 2 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Z kolei zgodnie z art. 69 Konstytucji RP osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.
Nierówności w traktowaniu Skarżący upatruje w regulacji art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym pracodawca nie otrzyma dofinansowania jeżeli wynagrodzenie wypłacono po dniu złożenia wniosku, o którym mowa w art. 26c ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji lub jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych lub jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2. Zgodnie zaś z ust. 1a 2 kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Przytoczone regulacje nie wykluczają możliwości otrzymania dofinansowania. Zatem, jak dalej argumentuje Skarżący, Sąd I instancji tak jak organ odmówił przyznania pomocy pracodawcom, którzy spełniają wszelkie ustawowe przestanki, płacą wynagrodzenia w terminach oraz składki ZUS, nie mają zaległych należności względem PFRON. Jedynie nie złożyli wniosku za pierwszy miesiąc (a zrobili to dopiero za kolejne miesiące), w którym pracownik niepełnosprawny świadczył pracę. Tym samym, w ocenie Skarżącego, bezpodstawnie uprzywilejowano podmioty, które nie wypłacają wynagrodzeń pracowników terminowo, lub w ogóle go nie płacą oraz nie realizują zobowiązań publicznoprawnych terminowo.
Odnosząc się do tej argumentacji należy zaznaczyć, że o uprzywilejowaniu czy też dyskryminacji, jako przeciwieństwie uprzywilejowania, można mówić w sytuacji, gdy w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej podmioty legitymujące się tymi samymi cechami są odmiennie traktowane z uwagi na przesłanki nie wynikające z prawa regulującego dana sprawę, np. wyznanie, pochodzenie, przynależność do jakiejś grupy społecznej.
Zgodnie z przytoczonym już w zarzucie skargi kasacyjnej art. 26b ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje m. in : jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych; jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2. Przy czym kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
W sytuacji naruszenia zasad wypłaty wynagrodzeń lub terminów opłacania składek pracodawca, który już otrzymał dofinansowanie, będzie musiał je zwrócić i nie otrzyma go za kolejne okresy. Nie jest więc lepiej traktowany od tego, który nie spełnił warunków do otrzymania dofinansowania. Nadto należy przypomnieć, że przytoczona wyżej regulacja nie miała zastosowania w sprawie.
W tej sytuacji, zarzut z pkt 1b petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.
Nietrafne okazały się także zarzuty naruszenia przepisów procedury zawarte w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej. Zarzuty te nie zostały w jakikolwiek sposób uzasadnione. Ponadto nie wykazano, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie wskazano, nie tylko jakie istotne dla sprawy fakty i okoliczności miałyby wynikać z zeznań osób wskazanych w skardze kasacyjnej ale i na czym polegał błąd Sądu pierwszej instancji, który nie podzielił argumentów Skarżącego podniesionych w tej materii w skardze do WSA. Tym bardziej, że data zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego nie jest sporna, jak również data, w której Skarżący wystąpił o dofinasowanie wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do ich zweryfikowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI