I GSK 193/22

I GSK 193/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Michał Kowalski /przewodniczący/
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Łd 545/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1 i ust. 4
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 336
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 24 ust. 2
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 545/21 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 16 marca 2021 r. nr 122/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) wyrokiem z 21 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 545/21 oddalił skargę A. B. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) z 16 marca 2021 r. nr 122/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania.
Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA, skarżąc go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) – naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 października 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: kpa) w zw. z art. 149 § 1 oraz 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 8 i art. 9 kpa w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2114; dalej: ustawa o płatnościach) w zw. z art. 135 ppsa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji, podczas gdy postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną nie wskazywało przyczyn wznowienia postępowania, co uniemożliwiało skarżącej ustalenie czego (jakich okoliczności) będzie dotyczyło postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 149 § 1 oraz 2 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 135 ppsa poprzez ich błędne zastosowanie oraz zaniechanie uchylenia decyzji, organów obu instancji w sytuacji, w której organ I instancji zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji i udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a uchybienia tego nie dostrzegł organ II instancji;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 20 kpa w związku z art. 56 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; dalej: kc) w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie nieuprawnionej kontroli ważności i skuteczności czynności cywilnoprawnej - umowy dzierżawy zawartej między skarżącą a Z. B., co miało istotny wpływ na wynik spraw, bowiem doprowadziło WSA do konstatacji, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów rolnych z uwagi na rzekomą nieważność czy bezskuteczność umowy dzierżawy;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz 2, art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w zw. z art. 8 i 9 kpa w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 135 ppsa poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że:
a. na skarżącej w niniejszej sprawie – po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania – spoczywał ciężar udowodnienia wszelkich okoliczności w sprawie, a zaniechanie złożenia wniosków dowodowych przez skarżącą na etapie po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną może wywoływać negatywne dla skarżącej skutki prawne;
b. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną przyznającą płatność zakres obowiązków ciążących na rolniku ubiegającym się o przyznanie płatności jest szerszy aniżeli w toku postępowania zwykłego, bowiem w postępowaniu zwykłym wystarczające jest złożenie przez stronę stosownego oświadczenia o posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności;
c. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną oświadczenie strony nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie przesłanek przyznania płatności;
d. organy administracji publicznej nie miały obowiązku przeprowadzenia dowodów w związku z okolicznościami podnoszonymi przez skarżącą w jej zeznaniach w charakterze świadka w postępowaniu karnym;
e. skarżąca miała obowiązek wykazania, że uzyskiwał z prowadzonej działalności rolniczej dochód, podczas gdy przesłanka taka nie wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 141 § 4 ppsa poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na: zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyjęciu, że:
a. skarżąca nie przedstawiła dowodów na to, by decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, podczas gdy wynikało to ze złożonych przez skarżącej zeznań w charakterze świadka w toku postępowania karnego, które organy obu instancji oraz WSA uznały za wiarygodne;
b. zaniechaniu wyjaśnienia przyczyn odmiennej oceny wiarygodności i przydatności dla postępowania tego samego dowodu co do różnych okoliczności faktycznych;
II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 ppsa – naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o płatnościach w zw. z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L z 2013 r. Nr 347, str. 608 ze zm.; dalej: rozporządzenie 1307/2013) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanką przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest wykazanie przez rolnika tytułu prawnego do działki rolnej, do której ubiega się o przyznanie płatności, jak również dowodów z dokumentów potwierdzających zlecanie prac agrotechnicznych czy zakupu nawozów i środków rolniczych;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 336 w zw. z art. 341 zdanie pierwsze kc w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że:
a. dla wykazania tej przesłanki rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności;
b. "posiadanie" w rozumieniu cytowanych przepisów może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe uchybienia, skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie od organu rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR – reprezentowany przez radcę prawną – wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa, oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 ppsa. Przepis art. 174 pkt 1 ppsa przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 ppsa – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 ppsa. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zatem odnieść się do zarzutów procesowych podniesionych w punkcie II. petitum skargi kasacyjnej.
Przechodząc zatem do rozpoznania pierwszego z zarzutów procesowych (zarzut I. 1. petitum skargi kasacyjnej) na wstępie przypomnieć należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.
Postanowienie o wszczęciu postępowania jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z 13 listopada 1987 r. (sygn. akt I SA 1326/86, ONSA 1987/2, poz. 80), postanowienie o wznowieniu postępowania nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania.
W rozpatrywanej sprawie postanowienie z 13 lutego 2019 r. zawierało wskazanie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jako podstawę wznowienia, bez podania konkretnych nowych faktów, czy dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jakkolwiek stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia (p. wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r. sygn. akt SA 420/01; LEX nr 77650). Tym niemniej przyczyna wznowienia powinna być podana w postanowieniu wszczynającym postępowanie nadzwyczajne. I choć organ uchybił dyspozycji normy art. 149 § 2 kpa, to wobec braku wykazania wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, przedmiotowy zarzut nie poddaje się kontroli.
Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia. Tą nową okolicznością, której dowodził organ był fakt braku użytkowania przez skarżącą działki zgłoszonej do płatności. Co w toku postępowania wznowieniowego zostało wykazane. Natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika dlaczego jej autor uważa przeciwnie. Tym samym zarzut naruszenia przepisów postępowania przedstawiony w pkt I.2. petitum skargi kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia.
Przechodząc do kolejnego zarzutu – nieuprawnionego badania ważności umowy dzierżawy (zarzut I.4. petitum skargi kasacyjnej), przyznać należy rację skarżącej, że brak jest podstawy prawnej do przeprowadzenia tego rodzaju oceny przez organy administracyjne, jak i sąd I instancji. Jednakże mając na uwadze, że zarzuty w tym zakresie sformułowane były na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, niezbędne było wykazanie wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, czemu jednak strona nie sprostała. Niezależnie od omawianego mankamentu zarzutu, wskazać należy, że ważność umowy dzierżawy nie miała w sprawie istotnego znaczenia, bowiem jak sama skarżąca podnosi warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntu i jego faktyczne użytkowanie, a nie legitymowanie się tytułem prawnym w postaci umowy dzierżawy. W konsekwencji zarzut okazał się niezasadny.
Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego w postępowaniu wznowieniowym dostrzec należy, że zarzuty w tym zakresie sprowadzają się do stwierdzenia, że to organ powinien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające. Oczywiście rację ma skarżąca, że w postępowaniu po wznowieniu postępowania, ciężar postępowania wyjaśniającego spoczywa na organie, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i jest akceptowane w literaturze przedmiotu. Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, że to organ jest zobowiązany do "poszukiwania" w imieniu strony, dowodów potwierdzających okoliczności wskazywane przez tę stronę, a zatem dowodów na poparcie tez, z których strona wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji jest natomiast przede wszystkim wnikliwa i pełna ocena dowodów złożonych przez stronę oraz dowodów, które są w dyspozycji organu. Należy przy tym pamiętać, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej i co do zasady postępowanie wyjaśniające prowadzi się w kontekście przesłanek wznowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się na konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ, nie wyjaśniając przy tym, na czym to postępowanie powinno polegać lub wskazując na dowody, które były przedmiotem oceny organu. Należy podkreślić, że protokół z przesłuchania skarżącej w charakterze świadka w postępowaniu karnym sygn. akt PO IV Ds. 66.2019 był przedmiotem oceny zaskarżonego wyroku WSA i Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela.
WSA wskazał, że skarżąca nie prowadziła indywidulanej działalności rolniczej. Była jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności. Skarżąca zamieszkiwała w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów, które wynajęła od swojego brata. Strona posiada własna nieruchomość we wsi Wzory, nie posiada tam jednak żadnych zabudowań gospodarczych ani maszyn rolniczych. Ustalono także, że materiału dowodowego sprawy nie wynika by skarżąca decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że zlecała prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. Nie wykazała ponoszenia jakichkolwiek nakładów z tego tytułu. Nie posiadała żadnych maszyn ani doświadczenia związanego z pracą w gospodarstwie. Nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że decydowała o terminie i sposobie koszenia łąk czy też uprawy gryki i soczewicy, nie posiadała zaplecza mechanicznego koniecznego do uprawy gruntów rolnych, nie ponosiła kosztów związanych z obsługą maszyn i urządzeń. Nie przedstawiła dowodów, że płaciła podatek rolny. Na gruntach położonych w miejscowości Liszkowo działalność rolniczą prowadziło małżeństwo Kaznowskich uprawiające na nich grykę i soczewicę w zamian za zebrane z niej plony. Na nieruchomości we wsi Wzory działalność w zamian za siano pochodzące z uprawy prowadził P. R. W aktach sprawy brak dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez skarżącą działalność rolnicza przynosiła jej jakiekolwiek dochody. Skarżąca wskazując, że była zobowiązana do zapłaty czynszu dzierżawnego na rzecz brata 700 zł za hektar, jednak nie uzyskiwała żadnego dochodu z gospodarstwa, bowiem siano oraz plony gryki i soczewicy stanowiły wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace w tym gospodarstwie. Jedynym dochodem skarżącej była kwota dotacji, które lokowała na rachunkach bankowych. W związku z tym WSA prawidłowo podzielił ustalenia organów co do tego, że skarżąca nie była rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpiła z wnioskiem o dopłaty w celu uzyskania środków finansowych. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdziła sama skarżąca wskazując, że nigdy osobiście nie uprawiała żadnej ze zgłoszonych nieruchomości, a jej dochód z gospodarstwa stanowiły dopłaty. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota po potraceniu wynagrodzenia za dzierżawę gruntów, opłaty tytułu certyfikatu upraw ekologicznych i wydatków doradcy rolniczego stanowiła lokatę kapitału.
Ze wskazanych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w punktach I.4 i I.5 petitum skargi kasacyjnej.
Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego.
W tej mierze przypomnienia wymaga – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną – że błędna wykładnia, o której jest mowa w pkt 1 art. 174 ppsa, to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, przez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, i co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020 r. sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1445/15; dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odwołując się do przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, którym powinien czynić zadość zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego stawiany na podstawie z pkt 1 art. 174 ppsa, trzeba stwierdzić, że omawiane zarzuty kasacyjne nie mogą być uznane za zasadne.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, aby WSA podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne – w tym w kontekście wskazywanym przez stronę – w odniesieniu do przepisów art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013, do których nawet się nie odwołał, ograniczając się jedynie do przywołania art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, co prowadzi do wniosku, że na gruncie zarzutu z pkt II.1 petitum skargi kasacyjnej skarżąca podjęła polemikę z poglądem nieistniejącym, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że zarzut ten nie jest skuteczny.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, aby w wyniku interpretacji art. 336 kc WSA miałby wyrazić poglądy kwestionowane skargą kasacyjną, że dla wykazania przesłanki posiadania rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności; czy też posiadanie może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości jest do tych czynności legitymowany, to jest dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA dokonał wykładni art. 336 kc, stwierdzając, że stosownie do tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768 – 769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej w niniejszej sprawie po stronie skarżącej nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 kc.
Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nie tylko nie wykazała na czym polega błędne rozumienie art. 336 kc przez WSA, ani też jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii jego rozumienia przyjętego przez ten sąd.
A zatem wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej – zarzut z pkt II.2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieskuteczny.
W konsekwencji, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art. 184 ppsa, orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 zw. z. z art. 207 § 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).