I GSK 191/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-09
NSArolnictwoWysokansa
środki unijnepłatności rolneARiMRoszustwosztuczne warunkiprawo karneprawo administracyjnerolnictwo

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną rolnika, który kwestionował odmowę przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, uznając, że ustalenia sądów karnych dotyczące stworzenia sztucznych warunków do uzyskania dopłat są wiążące.

Rolnik złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jego skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że nie stworzył sztucznych warunków do uzyskania dopłat i że decyzje organów były wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując na prawomocne wyroki sądów karnych, które uznały skarżącego za winnego oszustwa w celu uzyskania płatności, co było wiążące dla sądu administracyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Decyzja ta uchylała poprzednią i odmawiała przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne wznowienie postępowania i utrzymanie w mocy nieważnej decyzji, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczących definicji rolnika, gospodarstwa i działalności rolniczej oraz stosowania sankcji za stworzenie sztucznych warunków do uzyskania dopłat. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że jest związany ustaleniami prawomocnych wyroków sądów karnych, które uznały skarżącego za winnego oszustwa w celu uzyskania płatności rolnych, w tym płatności objętej niniejszym postępowaniem. Wyroki te stwierdziły stworzenie sztucznych warunków i niekorzystne rozporządzenie mieniem na kwotę ponad 410 tys. zł. W związku z tym, NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne, ponieważ nie istniała podstawa do negowania ustaleń sądów karnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku karnego dotyczącymi sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia, i nie może ich badać ani oceniać.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny nie może podważać ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego ani negować tych rozstrzygnięć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 11

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku karnego.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena zarzutów skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji.

k.p.a. art. 138

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu wnikliwie i zgodnie z prawem.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów przez organ.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadania.

ustawa o wspieraniu art. 21

Ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Przepisy dotyczące płatności.

Rozporządzenie nr 1306/2013 art. 60

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

Sankcje za stworzenie sztucznych warunków.

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Definicje 'rolnika', 'gospodarstwa', 'działalności rolniczej'.

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 9

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Definicje 'rolnika', 'gospodarstwa', 'działalności rolniczej'.

Rozporządzenie nr 2988/95 art. 4

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95

Ochrona interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

Oszustwo.

k.k. art. 294 § 1

Kodeks karny

Oszustwo w stosunku do mienia znacznej wartości.

k.k. art. 297 § 1

Kodeks karny

Poświadczenie nieprawdy w dokumencie.

k.k. art. 233 § 6

Kodeks karny

Fałszywe zeznania.

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Zbieg przepisów.

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

Czyn ciągły.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, w tym błędne wznowienie postępowania i utrzymanie w mocy nieważnej decyzji. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia i zastosowanie przepisów dotyczących płatności rolnych i sankcji za sztuczne warunki. Brak podstaw do stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania dopłat.

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku karnego nie istnieje jakakolwiek prawna podstawa do negacji tych rozstrzygnięć, które oceniał Sąd I instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Michał Kowalski

członek

Piotr Piszczek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnych wyroków karnych w sprawach dotyczących płatności rolnych i oszustw finansowych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wyrok karny stwierdza popełnienie przestępstwa mającego bezpośredni wpływ na prawo do uzyskania płatności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak prawomocne wyroki karne mogą wpływać na postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, szczególnie w kontekście funduszy unijnych i potencjalnych oszustw.

Wyrok karny przesądził o losach unijnych dopłat: NSA oddala skargę rolnika.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 191/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Michał Kowalski
Piotr Piszczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Ke 228/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-08-31
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 11, art. 174 , art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 228/21 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 2 lutego 2021 r. nr 9013-2021-000085 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 223/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U.2024.935, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M.P. (dalej też: strona, skarżący, rolnik, beneficjent) na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach (dalej też: "DŚ OR ARiMR", "organ", "Dyrektor") z 2 lutego 2021 r., w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, po wznowieniu postępowania.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, a w razie stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i orzeczenie wyrokiem o uwzględnieniu skargi i uchyleniu w całości decyzji Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z 5 listopada 2020 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i pkt 2) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5) i art. 149 § 2 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez błędne przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, które doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji nieważnej, a to z tego powodu, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), tj.
a. zaskarżona decyzja, a także decyzja organu I instancji zostały wydane w wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania, zakończonego wcześniej prawomocną decyzją, mimo braku podstaw do wznowienia tego postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), w szczególności nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję,
b. przyczyna wznowienia wskazana w zaskarżonej decyzji (stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności) została błędnie wskazana i opisana,
c. postępowanie co do przyczyn wznowienia postępowania, które doprowadziło do wydania decyzji przez organ I instancji a w następstwie do wydania zaskarżonej Decyzji organu II instancji, było prowadzone co do przyczyn niewskazanych w postanowieniu o wznowieniu postępowania (nowe dowody), doszło zatem do rozszerzenia podstawy wznowienia postępowania.
Sąd I instancji - stosownie do brzmienia art. 134 § 1 p.p.s.a. - rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd I instancji winien był zauważyć, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, które uznać należy za istotne dla wyniku postępowania, co więcej naruszenie to jest rażące co przesądza o nieważności decyzji organu I i organu II instancji. Wobec powyższego Sąd I instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi II instancji;
2. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 t.j., dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. wyrażające się w nienależytym wykonaniu przez Sąd I instancji obowiązku kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego oraz bezkrytyczne przyjęcie ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organ oraz zajętego przez organ stanowiska prawnego, w szczególności biorąc pod uwagę, że były one kwestionowane przez stronę postępowania;
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, tzn. nie uchylił w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz decyzji ją poprzedzającej, pomimo że wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na jej wynik, t.j. Sąd I instancji bezzasadnie przyjął, że ustalenia stanu faktycznego sprawy uzasadniały wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją, a w konsekwencji przeprowadzonego postępowania, uchylenie tej decyzji i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) a następnie utrzymanie w mocy w całości tej decyzji przez organ II instancji (art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., podczas gdy po wydaniu decyzji ostatecznej i po jej uprawomocnieniu się nie wyszły na jaw żadne istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, o których Organ I instancji nie miałby wiedzy w dniu wydania decyzji;
4. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.1997.78.483) (dalej: Konstytucja), polegające na oddaleniu skargi skarżącego i utrzymaniu w mocy decyzji wzruszającej decyzję wydaną w sposób prawidłowy, przy braku ustawowych przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady trwałości decyzji i zasady ochrony praw słusznie nabytych jako prawa podmiotowego;
5. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z:
a) art. 7, art. 8, art. 7a § 1 k.p.a. lub względnie art. 81a k.p.a., poprzez oddalenie skargi skarżącego i utrzymanie w całości w mocy zaskarżonej decyzji w sposób negatywny rozstrzygającej o prawach i obowiązkach strony w oparciu o dyspozycję art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z 2013.12.20) w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, dalej: "Rozporządzenie nr 1306/2013", pomimo że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik tego postępowania, tj. organ II instancji (powielając w ten sposób błędy organu I instancji), który wydał zaskarżoną decyzję dokonał selektywnego doboru faktów, dowodów i argumentacji, w sposób zmierzający do utrzymania powziętej tezy, a nie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony oraz oparł tę decyzję organu I instancji jak i decyzji zaskarżonej na dowodach i dokumentach zgromadzonych w postępowaniu karnym, które nie zostało zakończone w sposób prawomocny,
b) art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. a także art. 21 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2020.1371, dalej: ustawa o wspieraniu), poprzez oddalenie skargi skarżącego i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy przy jej wydaniu (oraz przy wydaniu decyzji przez organ I instancji) organ II instancji nie dopełnił obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, nie udowodnił łącznego spełnienia wszystkich przesłanek odmowy płatności, nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności brak rozpatrzenia całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podczas gdy obowiązkiem organu odwoławczego jest sporządzenie adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w tym ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania,
c) art. 15 k.p.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy organ II instancji, wydając decyzję nie rozpatrzył ponownie sprawy w sposób pełny i samodzielny, do czego był zobowiązany a ograniczył się do weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej.
Powyższe naruszenia wskazane w pkt. 5 lit. a) - c) (każde z osobna i wszystkie łącznie) doprowadziły do bezpodstawnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że skarżący wraz z innymi podmiotami stworzył sztuczne warunki poprzez podział gospodarstwa rolnego na kilka innych podmiotów w celu uzyskania maksymalnych kwot dopłat, w sytuacji kiedy okoliczności sprawy wskazują, że skarżący i inne podmioty powstawały niezależnie, a ich powstanie nie wynikało z podziału innego podmiotu.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego (na wypadek nieuwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania), tj.:
a) art. 4 ust. 1 pkt a, b i c i art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, dalej: Rozporządzenie nr 1307/2013, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie za podstawą faktyczną przyjętego w decyzji rozstrzygnięcia zarzutów niespełnienia przez stronę przesłanek niewymienionych w zawartych w ww. przepisach definicjach "rolnika", "gospodarstwa" oraz "działalności rolniczej", mających zastosowanie do postępowań o przyznanie płatności;
b) art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego błędne zastosowanie, tj.:
• przyjęcie, że wskazana w nim sankcja ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie pomimo braku ziszczenia się ku temu wskazanych tam warunków i podstaw,
• jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego zostały sztucznie stworzone podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy i zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie dają ku temu podstaw;
w sytuacji, gdy prawidłowa ocena zebranych dowodów oraz obiektywnie ustalony stan faktyczny, jednoznacznie wskazują, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący dopuścił się stworzenia sztucznych warunków a skarżący jest samodzielnym i odrębnym podmiotem, który faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne tj. kieruje nim i czerpie z niego korzyści.
c) art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1 z 1995.12.23, dalej: Rozporządzenie nr 2988/95) poprzez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że przewidziana w nim sankcja ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, pomimo oczywistego braku wystąpienia ku temu koniecznych przesłanek, określonych w hipotezie normy prawnej tamże wyrażonej;
d) art. 336 kodeksu cywilnego poprzez uznanie wbrew definicjom ustawowym, że zachowanie skarżącego nie spełnia kryteriów posiadania i tym samym należy utożsamiać to ze sztucznie wytworzonymi warunkami, co w dalszej kolejności w ocenie sądu miało stanowić zamiar oszukańczy po stronie skarżącego podczas gdy już pobieżna analiza uznanego za wiarygodny w tej części materiału dowodowego w sprawie prowadzi do wniosku, że zachowanie skarżącego i manifestowane przez niego czynności na gruncie stanowią elementarne znamiona posiadania sensu largo jakim mowa w dyspozycji art. 336 kodeksu cywilnego.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie
W myśl art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Jak stanowi zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.
Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 ).
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia (vide art. 176 § 1pkt 2 p.p.s.a.).
In principio – przechodząc do realiów niniejszej sprawy – wskazać należy, iż z akt I GSK 145/22, w szczególności uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z 31 sierpnia 2021r., sygn. akt I SA/Ke 220/21 wynika, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach Wydział III Karny z 18 listopada 2020 r., sygn. II K190/19 M.P. został uznany za winnego zarzucanego mu w akcie oskarżenia czynu, tj. że w okresie od 29 kwietnia 2016 r. do 11 marca 2019 r. działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, oraz w celu uzyskania świadczenia na określony cel gospodarczy w postaci płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej, płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wspólnie z inną osobą, będąc pozornym posiadaczem należących do R.P. działek rolniczych, aby uzyskać z tytułu ich powierzchni 100 % płatności, po uprzednim wprowadzeniu w błąd Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach, w wyniku przedłożenia po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, poświadczających nieprawdę dokumentów o istotnym znaczeniu dla uzyskania ww. wsparcia finansowego, w postaci wniosków o ww. płatności, zawierających fałszywe oświadczenia, że nie stwarza pozorów prowadzenia działalności rolniczej i na zadeklarowanych we wniosku gruntach, prowadzi działalność rolniczą przez cały rok, podczas gdy w rzeczywistości działalność taką prowadził dla R.P., również na gruntach innych beneficjentów, a także w wyniku udostępnienia rachunku bankowego w mBank S.A. z siedzibą w Warszawie, na który przekazywano płatności, czym stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy, doprowadził ww. Agencję do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w łącznej w kwocie 410 845,84 złotych, winnym popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. i art. 233 § 6 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 § 1 k.k.
W powyższym kontekście istotna jest kwestia związania - także Sądu II instancji – prawomocnym powyższym judykatem w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. Tak więc dostrzec wypada, że pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny nie może zatem badać i we własnym zakresie oceniać, czy ustalenia te były prawidłowe i czy znajdowały potwierdzenie w zebranym przez sąd karny materiale dowodowym (zob. wyrok NSA z 1 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 1979/18). Z kolei wynikające z art. 11 p.p.s.a. związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (zob. wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 2211/19).
Z motywów wyroku wynika (vide str. 62), że Sąd Okręgowy w Kielcach doprecyzował, że skarżący kasacyjnie przypisanych przestępstw dopuścił się - działając wspólnie i w porozumieniu z R.P. - w okresie od 29 kwietnia 2016 r. (tj. daty wypełnienia wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych) do 11 marca 2019 r. (tj. daty wypłaty ostatniej transzy płatności), zaś łączna kwota niekorzystnego rozporządzenia mieniem wynosiła 410 845,84 zł. Ta konstatacja znalazła też adekwatne odzwierciedlenie w zastosowanym przez SO w Kielcach względem skarżącego kasacyjnie środku kompensacyjnym, a więc nałożonym obowiązku solidarnego naprawienia szkody poprzez wpłacenie na rzecz ARiMR w Warszawie w/w. kwoty (pkt XI wyroku).
Powyższe orzeczenie zostało zmodyfikowane wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 26 czerwca 2013 r., sygn. II AKa 82/21 poprzez uchylenie powołanego wyżej pktu XI; z motywów tego judykatu wynika, że "uwzględniono dokonane wpłaty przez współoskarżonych na konto ARiMR w Kielcach" nie czyniąc żadnych modyfikacji w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych. Wielce znamienny jest fakt, iż oskarżony M.P. nie wniósł apelacji względem wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
Mając na uwadze powyższe judykaty wskazać należy, że sądy karne zanegowały wszystkie płatności otrzymane przez skarżącego. Wyrok ten obejmuje również i płatność objętą niniejszym postępowaniem, zaś związanie treścią tych judykatów Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, iż nie istnieje jakakolwiek prawna podstawa do negacji tych rozstrzygnięć, które oceniał Sąd I instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W konsekwencji stawiane zarzuty skargi kasacyjnej (oceniane in gremio) - stosownie do treści art. 11 w zw. z art. 174 w zw. z art. 184 p.p.s.a. - należało uznać za bezzasadne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI