I GSK 191/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-11-29
NSApodatkoweŚredniansa
podatek akcyzowydoręczeniapostępowanie podatkowespółka cywilnaspółka z o.o.skarga kasacyjnaNSAprawo procesoweskuteczność doręczeń

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie podatku akcyzowego, uznając doręczenia pism za skuteczne pomimo wadliwości.

Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Spółka zarzucała organom naruszenie przepisów o doręczeniach, twierdząc, że wspólnicy nie zostali prawidłowo powiadomieni o postępowaniu. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że mimo wadliwości doręczeń, terminowe złożenie odwołania przez stronę oznaczało, że decyzja dotarła do adresata i nie wpłynęło to na wynik sprawy.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Spółka A. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Głównym zarzutem spółki było naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1-3 Ordynacji podatkowej, poprzez niedoręczenie pism wspólnikom spółki cywilnej i brak ich powiadomienia o toczącym się postępowaniu, co miało pozbawić ich możliwości obrony praw. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, przypomniał zasady doręczania pism w postępowaniu podatkowym. Sąd uznał, że choć doręczenie decyzji organu pierwszej instancji mogło być wadliwe, to fakt terminowego złożenia odwołania przez stronę oznacza, że decyzja dotarła do adresata i wszedł on w obrót prawny. Skoro strona zapoznała się z decyzją i skorzystała z możliwości uruchomienia postępowania odwoławczego, wadliwe doręczenie nie miało wpływu na wynik sprawy. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwe doręczenie pisma, które zostało następnie zaskarżone odwołaniem, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania ani uchylenia decyzji, jeśli strona skutecznie skorzystała z możliwości uruchomienia postępowania odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że terminowe złożenie odwołania od decyzji doręczonej w sposób wadliwy oznacza, że decyzja dotarła do strony i weszła do obrotu prawnego. Brak negatywnych skutków procesowych takiego doręczenia powoduje, że nawet wadliwe doręczenie nie ma wpływu na wynik sprawy i nie można go utożsamiać z brakiem doręczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

o.p. art. 148 § 1-3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepisy te regulują sposób doręczania korespondencji w postępowaniu podatkowym, w tym doręczenia właściwego i zastępczego. Sąd analizuje ich zastosowanie w kontekście spółki cywilnej i jej wspólników.

Pomocnicze

o.p. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepis ten dotyczy podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, w tym przypadku w kontekście zarzutu naruszenia przepisów o doręczeniach.

o.p. art. 247 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepis ten określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, które były podnoszone przez stronę skarżącą.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy związania sądu wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zakresu rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy związania sądu wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy przesłanek nieważności postępowania przed NSA.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy uzasadnienia wyroku NSA.

p.p.s.a. art. 175 § 1-3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy przymusu adwokacko-radcowskiego w skardze kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy obligatoryjnych elementów skargi kasacyjnej.

k.c. art. 38

Kodeks cywilny

Dotyczy działania osoby prawnej przez jej organy.

k.c. art. 865 § 1-2

Kodeks cywilny

Dotyczy prowadzenia spraw spółki cywilnej przez wspólników.

k.c. art. 866

Kodeks cywilny

Dotyczy reprezentowania spółki cywilnej przez wspólników.

k.s.h. art. 201 § 1

Kodeks spółek handlowych

Dotyczy prowadzenia spraw i reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

o.p. art. 151

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy doręczania pism osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej.

o.p. art. 169 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma.

o.p. art. 212

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy wejścia decyzji do obrotu prawnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skuteczne doręczenie pisma, mimo wadliwości, jeśli strona skorzystała z możliwości uruchomienia postępowania odwoławczego. Terminowe złożenie odwołania oznacza, że decyzja dotarła do strony i weszła do obrotu prawnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów o doręczeniach skutkujące nieważnością postępowania lub uchyleniem decyzji. Pozbawienie wspólników spółki cywilnej możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym.

Godne uwagi sformułowania

Związany jest granicami skargi kasacyjnej. Doręczanie na "adres do doręczeń" nie może być jednak wykorzystywane do manipulowania przez adresata przebiegiem postępowania. Fakt terminowego złożenia odwołania od decyzji doręczonej w sposób wadliwy oznacza, że decyzja ta do osoby tej, która złożyła odwołanie dotarła. Złożenie zatem odwołania od decyzji organu I instancji oznacza, że decyzja ta w rozumieniu art. 212 Ordynacji podatkowej weszła do obrotu prawnego.

Skład orzekający

Elżbieta Kowalik-Grzanka

przewodniczący sprawozdawca

Arkadiusz Tomczak

zdanie odrebne

Henryk Wach

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście wadliwości doręczenia i późniejszego skorzystania przez stronę z środków zaskarżenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki cywilnej i jej przekształcenia w spółkę z o.o., a także konkretnych przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki prawniczej zagadnienia skuteczności doręczeń w postępowaniu podatkowym, co jest kluczowe dla zapewnienia stronom prawa do obrony.

Wadliwe doręczenie nie zawsze oznacza koniec sprawy – NSA wyjaśnia, kiedy pismo trafia do adresata.

Dane finansowe

WPS: 13 819 PLN

Zdanie odrębne

Arkadiusz Tomczak

Zdanie odrębne zostało złożone przez sędziego WSA del. Arkadiusza Tomczaka, jednak jego treść nie została przedstawiona w dostarczonym fragmencie orzeczenia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 191/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kowalik-Grzanka /przewodniczący sprawozdawca/
Arkadiusz Tomczak /zdanie odrebne/
Henryk Wach
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Ke 598/16 - Wyrok WSA w Kielcach z 2016-12-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 613
art. 148 par. 1-3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia WSA del. Arkadiusz Tomczak Protokolant Joanna Legieć po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 598/16 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. votum separatum
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 598/16 oddalił skargę A. Spółki z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] października 2012 r., określił [...] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości 16 026 zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Nissan Navara.
Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z [...] października 2012 r. i określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w kwocie 13 819. Jak uzasadnił, zasadniczym przeznaczeniem spornego pojazdu zarówno w chwili wewnątrzwspólnotowego nabycia, tj. w momencie powstania obowiązku podatkowego był przewóz osób.
Wyrokiem z 28 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 218/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
W wyniku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt I GSK 336/16 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Kielcach. Stwierdził, że wadliwe było stanowisko Sądu I instancji, iż zobowiązanym do zapłaty podatku akcyzowego nie jest spółka cywilna [...]. W tej sytuacji zobowiązał do zbadania czy spółka cywilna [...] winna być obciążona podatkiem akcyzowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wskazanym na wstępie oddalił skargę skarżących. Powołując art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) WSA zauważył, iż związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpatrując sprawę ponownie Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, skierowane zostały do osoby będącej stroną w postępowaniu podatkowym (spółki cywilnej [...]) w związku z czym nie zaistniała przesłanka nieważności decyzji, określona w art. 247 § 1 pkt 5 o.p. Jak przypominał WSA, w sferze stosunków zewnętrznych podmiotem praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy. Jednak zgodnie z zasadą autonomii prawa podatkowego na gruncie tej dziedziny spółka cywilna może być traktowana jako podmiot praw i obowiązków zobowiązany do uiszczenia różnego rodzaju podatków. Tak też się dzieje na podstawie uregulowań ustawy o podatku akcyzowym, bowiem podatnikiem jest spółka cywilna. Zatem, skoro stroną postępowania podatkowego jest spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, to właściwym sposobem doręczania przez organ podatkowy korespondencji procesowej jest ten określony w art. 151 o.p. Zdaniem WSA, doręczenie przez organy pism procesowych nastąpiło skutecznie i do rąk osoby upoważnionej.
Skargą kasacyjną spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz o zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1, art. 133 § 1 oraz art. 135 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015, poz. 613 z późn. zm., dalej: o.p.), poprzez niepowiadomienie przez organy podatkowe o toczącym się postępowaniu wspólników spółki cywilnej [...] spółka cywilna, (której następcą prawnym jest skarżąca), a tym samym pozbawienie ich możliwości czynnego uczestniczenia w toczącym się postępowaniu podatkowym i obrony swoich praw co jednocześnie stanowi podstawę stwierdzenia nieważności przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 o.p.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 , art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 148 § 3 o.p. poprzez niedoręczenie pism w toczącym się postępowaniu podatkowym wspólnikom spółki cywilnej [...]spółka cywilna, co jednocześnie stanowi podstawę stwierdzenia nieważności przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 o.p.;
3. art. 134 § 1 w zw. z art. 190 p.p.s.a., poprzez pominięcie uchybień popełnionych na etapie postępowania podatkowego w zakresie naruszenia przez organ podatkowy I i II instancji art. 145 § 1, art. 133 § 1, art. 135, art. 148 § 1, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 148 § 3 o.p.
W uzasadnieniu spółka argumentowała, iż wszelkie pisma składane w trakcie prowadzonego przez organ I i II instancji postępowania podatkowego, jak również odwołanie od zaskarżonej decyzji i sama skarga podpisywane były wyłącznie przez jednego ze wspólników spółki cywilnej - [...], co potwierdza brak czynnego udziału w postępowaniu [...]. Niepodniesienie argumentu o niewłaściwej reprezentacji spółki w odwołaniu od decyzji I instancji nie uchyla i nie deprecjonuje nieprawidłowości jakie miały miejsce w tym zakresie w postępowaniu podatkowym, tj. popełnionego błędu w postępowaniu podatkowym. Zdaniem spółki, istniała możliwość konwalidacji odwołania od zaskarżonej decyzji podpisanego wyłącznie przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, wymagało to jednak wezwania przez organ podatkowy strony w trybie art. 169 § 1 o.p. do uzupełnienia jego braków formalnych, co jednak nie nastąpiło. Dopóki takie wezwanie nie zostanie skierowane w trybie art. 169 o.p., rozpoznanie środka zaskarżenia obarczonego wadą formalną stanowi istotne naruszenie prawa procesowego, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż możliwym jest, że w ogóle nie dojdzie do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ze stanu faktycznego sprawy nie wynika aby w ramach toczącego się postępowania podatkowego korespondencja była doręczana obu wspólnikom spółki cywilnej w mieszkaniu, miejscu pracy czy siedzibie organu podatkowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.
Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych
Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).
Ponadto art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z dnia 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z dnia 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Podobnie rzecz się ma przy naruszeniu prawa procesowego, gdzie należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Na wstępie należy wskazać, iż uzasadnienie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów usprawiedliwia ich łączne rozpoznanie. Skarżący kasacyjnie kwestionuje skuteczność dokonanych przez organ pierwszej instancji doręczeń, w szczególności dotyczy to postanowienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji organu I instancji wymierzającej stronie podatek akcyzowy.
Podkreślenia zatem wymaga, że doręczanie pism w postępowaniu podatkowym osobom fizycznym odbywa się zgodnie z art. 148, art. 149 i art. 150 o.p. Podstawowym sposobem doręczania pism w postępowaniu podatkowym jest doręczenie właściwe, tzn. doręczenie korespondencji bezpośrednio adresatowi: w miejscu zamieszkania, w miejscu pracy, w siedzibie organu lub w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 1, art. 148 § 2 pkt 1 i art. 148 § 3 o.p.). W przypadku gdy jest ono niemożliwe zastosowanie znajduje doręczenie zastępcze, tj. doręczenie za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149 o.p.). W ostateczności ma zastosowanie fikcja prawna doręczenia, polegająca na przechowywaniu przez 14 dni pisma skierowanego do podatnika w placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego lub też pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (art. 150 § 1 pkt 1 i pkt 2 o.p.). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a o.p.). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 o.p.).
Przywołane przepisy porządkują sposób doręczania korespondencji w postępowaniu podatkowym, uniemożliwiają zabiegi stron unikania odbioru pism, jak i też stanowią gwarancję dla stron postępowania doręczania im korespondencji tylko w przewidziany przepisami sposób. Od regulacji tych co do zasady nie ma odstępstwa a jedynym wyjątkiem jest instytucja wskazania "adresu do doręczeń", który ze względu na szybkość postępowania jest akceptowany zarówno przez orzecznictwo, jak i przedstawicieli nauki. Przepisy podatkowe nie znają pojęcia "adres do doręczeń".
Ponadto organ może doręczyć kierowaną do pełnomocnika korespondencję - zgodnie z jego wnioskiem - bezpośrednio na wskazany przez niego "adres do doręczeń" (por. wyrok NSA z dnia 6.09.2013 r., sygn. akt II FSK 2561/11, LEX nr 1370479). Pojęcie "adresu" nie oznacza, że musi to być miejsce stałego zamieszkania lub pobytu, ale może to być miejsce wykonywania pracy zawodowej, jak też adres tylko do doręczeń. Powinien to być adres aktualny, pozwalający na dokonanie czynności doręczenia pisma zgodnie z przepisami prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 149/08, LEX nr 518878 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.05. 2004 r., sygn. akt V SA 3767/03, LEX nr 147086 oraz Komentarz do Ordynacji podatkowej, art. 148 P. Pietrasz, LEX). Doręczanie na "adres do doręczeń" nie może być jednak wykorzystywane do manipulowania przez adresata przebiegiem postępowania dlatego też winno być realizowane z uwzględnieniem zasad określonych w art. 146 § 1 i 2 o.p., a także w art. 148 i 149 tej ustawy - w odniesieniu do osób fizycznych oraz w art. 151 o.p. - w odniesieniu do osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej.
Jak wynika ze skargi kasacyjnej, strona zarzuca organom naruszenie art. 148 § 1-3 o.p., poprzez niedoręczenie wspólnikom spółki cywilnej pism, w tym niepowiadomienie wspólników spółki o toczącym się postępowaniu.
Z art. 148 § 1 o.p., w brzmieniu właściwym dla sprawy, wynika, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (art. 148 § 2 pkt 2 o.p.). Aby doręczenie takie mogło odnieść skutek, musiałoby zatem nastąpić osobiście adresatowi w miejscu jego pracy lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skuteczne doręczenie adresatowi pisma organu podatkowego, poprzez doręczenie osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, może mieć miejsce jedynie w przypadku świadczenia pracy przez pracownika na rzecz pracodawcy i to w szerokim tego słowa znaczeniu. Może być to zatem stosunek zlecenia, jak i też inny podobny węzeł obligacyjny. Wynika to wprost z treści art. 148 § 2 pkt 2 o.p.
Przepis ten stanowi zatem o relacji pomiędzy dwoma podmiotami, tj. adresatem korespondencji i jego pracodawcą w zakresie świadczonej pracy. Występowanie tych dwóch podmiotów w ramach stosunku podległości pracodawca - pracownik jest nieodzowne do uznania skutecznego doręczenia korespondencji adresatowi decyzji (pracownikowi - podatnikowi) za pośrednictwem osoby upoważnionej do odbioru korespondencji przez pracodawcę. Jednakże taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie, skoro jak wyżej wskazano stroną postępowania jest jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej (spółka cywilna).
Należy zauważyć, że z § 5 umowy spółki cywilnej, która następnie z dniem 31 stycznia 2013 r. na mocy uchwały wspólników została przekształcona w spółkę z o.o. "prowadzenie spraw spółki wspólnicy powierzają wszystkim wspólnikom łącznie tak, że wiązać ich będą oświadczenia złożone osobom trzecim przez wszystkich wspólników łącznie. Jednakże każdy ze wspólników jest uprawniony do przyjmowania oświadczeń woli pochodzących od osób trzecich. Każdy wspólnik jest również uprawniony i zobowiązany prowadzić samodzielnie sprawy nie przekraczające zakresu zwykłych czynności spółki . Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden ze wspólników sprzeciwił się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników. Zobowiązania lub wydatki przewyższające kwotę 50 000,00 zł nie należą do zakresu zwykłych czynności spółki".
Natomiast w myśl art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych zarząd prowadzi sprawy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i ją reprezentuje. Zarząd jest organem realizującym zdolność do czynności prawnych spółki z o.o. Zgodnie z art. 38 Kodeksu cywilnego osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Organ osoby prawnej, ponieważ jest immanentną częścią jej struktury i nie posiada własnej zdolności prawnej, nie działa "w imieniu", lecz za osobę prawną (zob. szerzej A. Kidyba, Prawo handlowe, 2012, s. 133 i n.).
Zgodnie natomiast z art. 865 § 1 - 2 k.c. każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki i może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników. Natomiast jak wynika z art. 866 k.c., w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.
Jak wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego A. Sp. z o.o. wspólnik spółki cywilnej [...], po przekształceniu s.c. w spółkę z o.o., został ustanowiony prezesem zarządu. Uprawnionym zaś do składania oświadczeń woli i podpisywania w imieniu spółki upoważnieni zostali jej członkowie zarządu jednoosobowo.
W kontrolowanej sprawie zarówno decyzja organu I instancji z dnia 8 października 2012 r., jak i postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 5 września 2012 r. zostało wysłane na adres wskazany przez skarżącą w jej pismach i odebrane przez wspólnika spółki cywilnej oraz osobę upoważnioną do odbioru, posługującą się pieczątką spółki, odpowiednio w dniu 9 października 2012 r. i 20 września 2012 r.
Stwierdzić również należ w okolicznościach sprawy, że odwołanie zostało wniesione w sprawie, w zakreślonym terminie i rozpoznane przez organ. Co istotne, skarżąca nie kwestionowała powyższych okoliczności związanych z doręczeniem ani w odwołaniu, ani w złożonej do sądu I instancji skardze. Nie można zatem twierdzić, jak chce tego skarżąca kasacyjnie, że nie doszło do powiadomienia przez organy podatkowe o toczącym się postępowaniu, co tym samym pozbawiało możliwości obrony jej praw.
Podkreślić zatem trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż okoliczność, że doręczenie decyzji było wadliwe i nastąpiło z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej nie może być utożsamiane z brakiem doręczenia (por. post. WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. III SA 1895/02, Lex nr 113584; wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. I FSK 282/07, Lex nr 467749; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2005 r. sygn. I SA/Bd 130/05 z glosą aprobującą M. Popławskiego, "Prawo i Podatki", 2006/12/32). Uwzględniając powyższe, trafnie przyjął Sąd I instancji, że fakt terminowego złożenia odwołania od decyzji doręczonej w sposób wadliwy oznacza, że decyzja ta do osoby tej, która złożyła odwołanie dotarła. Złożenie zatem odwołania od decyzji organu I instancji oznacza, że decyzja ta w rozumieniu art. 212 Ordynacji podatkowej weszła do obrotu prawnego.
Zatem doręczenie decyzji w innej formie niż oczekiwana przez stronę skarżącą nie miało wpływu na skorzystanie przez skarżącą z możliwości uruchomienia postępowania odwoławczego. Strona zaakceptowała taki sposób doręczenia rozstrzygnięcia, z którym zapoznała się, czemu dała wyraz składając odwołanie. Brak negatywnych skutków procesowych takiego doręczenia powoduje, że nawet wadliwe doręczenie decyzji nie ma wpływu na wynik sprawy, tym samym nie można go utożsamiać z brakiem doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt II FSK 3493/17). Należy zatem uznać, iż zarzuty wskazane w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne.
Z tego też powodu skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI