I GSK 1897/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach odmawiające zwolnienia spod egzekucji części wierzytelności pieniężnej, która miała posłużyć do wypłaty wynagrodzeń pracownikom. WSA uchylił postanowienia organów obu instancji, uznając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w kontekście uznania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora IAS, uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie oddalił skargę kasacyjną. NSA podzielił stanowisko WSA co do wadliwości postępowania organów egzekucyjnych, wskazując na konieczność zbadania możliwości ściągnięcia należności od dłużnika zajętej wierzytelności (B) na podstawie przepisów art. 71a i 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podkreślił, że zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji, a organy powinny rozważyć zastosowanie procedur przewidzianych dla sytuacji, gdy dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od jej przekazania. NSA uznał również, że Sąd I instancji błędnie określił wysokość kosztów zastępstwa procesowego, zasądzając je w wyższej kwocie niż wynikało to z przepisów dotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad uznania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, zakres kontroli sądowej nad aktami uznaniowymi, zastosowanie przepisów dotyczących dłużnika zajętej wierzytelności, ochrona wynagrodzeń pracowniczych w kontekście egzekucji, zasady ustalania kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zwolnienie wierzytelności z egzekucji w celu wypłaty wynagrodzeń, z uwzględnieniem powiązań między podmiotami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny, rozpatrując wniosek o zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego w celu wypłaty wynagrodzeń pracownikom, może odmówić zwolnienia, jeśli uzna, że prowadziłoby to do bezskuteczności egzekucji, nawet jeśli istnieje możliwość zastosowania przepisów o ściągnięciu należności od dłużnika zajętej wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić zwolnienia, jeśli uzna, że prowadziłoby to do bezskuteczności egzekucji, jednakże musi przeprowadzić postępowanie z należytą starannością, badając m.in. możliwość zastosowania art. 71a i 71b u.p.e.a. w celu zaspokojenia wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy egzekucyjne nieprawidłowo oceniły wniosek o zwolnienie wierzytelności, nie badając wystarczająco możliwości ściągnięcia należności od dłużnika zajętej wierzytelności (B) na podstawie art. 71a i 71b u.p.e.a. Podkreślono, że zwolnienie nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji, a organy muszą wszechstronnie zbadać sytuację majątkową zobowiązanego i możliwości zaspokojenia wierzyciela.
Jaki jest zakres kontroli sądowej nad aktami uznaniowymi organów egzekucyjnych w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sądowa kontrola aktów uznaniowych nie dotyczy samego uznania, lecz tego, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, bez elementów dowolności, z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne nie jest sferą wolną od kontroli. Sąd bada, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia, czy dokonał tego po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, czy podjął kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli podlega uzasadnienie aktu uznaniowego.
Czy sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych dotyczące egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są zwolnione z kosztów sądowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprawy te należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych i strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na wykładni celowościowej i systemowej, uznał, że sprawy egzekucyjne dotyczące należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, podobnie jak inne sprawy z tego zakresu, mają charakter wrażliwy społecznie i powinny być zwolnione z kosztów sądowych. Dotyczy to również kosztów zastępstwa procesowego.
Przepisy (25)
Główne
u.p.e.a. art. 13 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. przyznaje organowi egzekucyjnemu uznanie administracyjne w kwestii zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji, jednakże nie zwalnia go z obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z prawem i uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 71a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten wprowadza procedurę kontroli dłużnika zajętej wierzytelności i możliwość wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty.
u.p.e.a. art. 71b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten umożliwia ściągnięcie zajętej wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej, jeśli bezpodstawnie uchyla się on od jej przekazania.
u.p.e.a. art. 8 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 8 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten stanowi, że zakaz wypłat z rachunku bankowego na podstawie zajęcia nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę po złożeniu odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu.
u.p.e.a. art. 8 § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten stanowi, że zakaz wypłat z rachunku bankowego na podstawie zajęcia nie dotyczy wypłat na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie społeczne należne od wynagrodzeń.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu drugiej instancji.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego.
p.p.s.a. art. 239 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwolnienie z kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie na podstawie przepisów o kosztach.
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Określa stawki opłat za czynności radców prawnych, w tym w sprawach, w których stosuje się przepisy o kosztach zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy egzekucyjne nieprawidłowo oceniły wniosek o zwolnienie wierzytelności, nie badając wystarczająco możliwości zastosowania art. 71a i 71b u.p.e.a. • Sąd I instancji prawidłowo skontrolował zaskarżone postanowienie, nie przekraczając ram postępowania kontrolnego. • Błędne ustalenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego przez Sąd I instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Dyrektora IAS dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym błędnej oceny sprawy, przekroczenia ram kontroli i oceny sprawy przez kryterium słuszności lub celowości.
Godne uwagi sformułowania
Uznaniowość nie oznacza dowolności. • Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygnięcie nie było dowolne. • Uznanie administracyjne nie jest sferą wolną od związania konstytucyjnego i ustawowego, a także nie jest sferą wolną od kontroli sądów administracyjnych. • Zwolnienie określonych składników majątkowych spod egzekucji nie może udaremnić egzekucji. • Wynagrodzenie za pracę w systemie prawnym chronione jest w sposób szczególny, bezwzględny.
Skład orzekający
Dariusz Dudra
przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
członek
Piotr Piszczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad uznania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, zakres kontroli sądowej nad aktami uznaniowymi, zastosowanie przepisów dotyczących dłużnika zajętej wierzytelności, ochrona wynagrodzeń pracowniczych w kontekście egzekucji, zasady ustalania kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zwolnienie wierzytelności z egzekucji w celu wypłaty wynagrodzeń, z uwzględnieniem powiązań między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia uznania administracyjnego w kontekście egzekucji administracyjnej i ochrony praw pracowniczych. Wyjaśnia zakres kontroli sądowej nad decyzjami organów i wskazuje na istotne przepisy dotyczące dłużnika zajętej wierzytelności. Dodatkowo porusza kwestię kosztów sądowych w sprawach ubezpieczeniowych.
“Czy organ egzekucyjny może odmówić zwolnienia wierzytelności na wypłatę pensji? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.