I GSK 1860/22

I GSK 1860/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Salachna
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Kr 472/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 141 par. 4, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 79a, art. 81
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 472/22 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od O. Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 czerwca 2022 r., I SA/Kr 472/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi O. [...] Sp. z o.o. w K. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy") z [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi za 2018 r., w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję. W pkt II zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącej skarżącej 200 złotych (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
O. [...] Sp. z o.o. w N. W. 14 czerwca 2018 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie na 2018 rok płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w strefie nizinnej 1 (ONW), do działek ewidencyjnych nr: [...]. Ponadto spółka w części VI wniosku (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) wpisała dz. ewid. nr [...] z powierzchnią kwalifikującego się hektara ogółem i gruntów ornych ogółem 0,00 ha, bez wskazywania działek rolnych w części VII wniosku (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych), położonych na tych działkach ewid. Wszystkie ww. grunty znajdowały się w woj. d., powiecie g., gminie G., obrębie ewid. O. nr [...]. Spółka zadeklarowała do płatności łącznie 10,92 ha (wg części VII). Do wniosku nie dodano załączników graficznych z wykreślonymi powierzchniami deklarowanymi do płatności w ramach działek ewid. nr [...].
Spółka 24 lipca 2018 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPIus złożyła zmianę do pierwotnego wniosku o treści takiej samej jak wniosek 14 czerwca 2018 r. 30 lipca 2018 r. złożyła również drogą elektroniczną kolejną zmianę do swojego wniosku wymieniając w niej następujące działki ewidencyjne: [...] oraz [...]. Ponadto w części VI wniosku wpisała dz. ewid. nr [...] z powierzchnią kwalifikującego się hektara ogółem i gruntów ornych ogółem 0,00 ha, bez wskazania działek rolnych w części VII wniosku. Do tej zmiany nie dodano załączników graficznych zawierających wykreślone działki rolne na działkach ewid. nr [...] i [...].
Skarżąca 31 lipca 2018 r. poinformowała Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Oświęcimiu (dalej: "organ I instancji"), że brak odpowiednio wczesnej deklaracji 34,93 ha (grunty przejęte od rolnika A. P.) były wynikiem niestabilnego działania aplikacji eWniosekPIus, a 14 maja 2019 r. do organu wpłynęło pismo spółki, w którym zapewniła o rzetelnej kontynuacji realizacji zobowiązania RŚK przejętego od rolnika A. P. oraz ponownie wskazała na nieprawidłowe działanie aplikacji wykorzystanej do złożenia wniosku drogą elektroniczną.
Organ I instancji decyzją z 30 maja 2019 r. nr 0111-2019-001423, w której powierzchnię deklarowaną do płatności ONW ustalono na poziomie 10,92 ha (nie uwzględniono zmian składanych po pierwotnym wniosku), a pow. uprawnioną do ww. płatności ustalono na poz. 10,63 ha, przyznał płatności ONW w pomniejszeniu (w kwocie 1.902,77 złotych).
Organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania decyzją z 30 lipca 2019 r. nr 341/OR06/19 uchylił decyzję z 30 maja 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Organ I instancji ponownie badając sprawę ww. płatności decyzją z 19 września 2019 r. przyznał płatności do pow. 10,48 w wysokości 1.875,92 złote.
Organ II instancji, po rozpoznaniu odwołania decyzją z 11 grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 27 października 2020 r., I SA/Kr 248/20, uchylił decyzję organu II instancji z 11 grudnia 2019 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał w szczególności, że podnoszona przez spółkę kwestia prawidłowości działania aplikacji eWniosekPlus jest dla rozpatrywanej sprawy szczególnie ważna, gdyż w 2018 r. w związku ze zmianą treści art. 22 ust. 1 ustawy o płatnościach, był pierwszym rokiem, w którym wprowadzono powszechny obowiązek składania przez rolników wniosków o przyznanie płatności na elektronicznym formularzu geoprzestrzennego wniosku, który miał być udostępniony na stronie internetowej Agencji. WSA podał, że są mu znane z urzędu nie tylko podnoszone przez rolników przypadki nieprawidłowego działania aplikacji w szczególności w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia wniosków, (Sąd powołał szereg artykułów dostępnych w Internecie) ale również przypadki przyznania przez organy Agencji, że takie nieprawidłowości w działaniu aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. wystąpiły.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy decyzją z 22 kwietnia 2021 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 19 września 2019 r.
Organ II instancji podał, że wykonując zalecenia wyroku WSA w Krakowie sprawdzono sposób działania aplikacji eWniosek i rejestrowania w tej aplikacji działań wnioskodawców oraz istnienie i działanie innych programów rejestrujących taką aktywność, a także rodzaje plików, które najlepiej odzwierciedlają tą aktywność. Organ wystosował oficjalne zapytanie do odpowiedniego departamentu w centrali ARiMR. W odpowiedzi uzyskano 3 pliki XML – jeden dotyczący wniosku strony z dnia 14 czerwca 2018 r., drugi zmiany do wniosku – z 24 lipca 2018 r., a trzeci zmiany do wniosku z 30 lipca 2018 r. Z informacji uzyskanych wynika, że plik XML dokumentujący proces składania wniosku (albo zmiany do niego) jest odzwierciedleniem treści zatwierdzonej (wysłanej w aplikacji eWniosek jako złożone podanie) przez samego wnioskodawcę.
Wyjaśniono, że podczas wypełnienia wniosku w aplikacji eWniosek wnioskodawca dysponuje bieżącym przeglądem swojej deklaracji odnośnie danych już zapisanych i tylko dokładnie to co sam zatwierdzi w tej aplikacji ("prześle" jako złożony wniosek czy zmianę do niego) jest faktycznie wysłane do repozytorium wniosków złożonych drogą elektroniczną, jako rzeczywiście złożone podanie dotyczące płatności. Aplikacja ta nie rejestruje składania deklaracji dotyczących płatności (wniosku) w czasie rzeczywistym – rolnik może dodawać i usuwać deklarowane dane (np. działki) bez ograniczeń, ale ostatecznie istotna jest ta treść, która przez rolnika zostaje zapisana i zatwierdzona. Zapis następuje po wybraniu przez wnioskodawcę polecenia "zapisz" (w przypadku wniosku roboczego – aby np. nie utracić danych już wprowadzonych przy braku możliwości dokończenia składania wniosku) lub po zatwierdzeniu wniosku o płatności. Poprzez takie zatwierdzenie wnioskujący o płatność potwierdza ich poprawność i dopiero wówczas faktycznie może wysłać wniosek do ARiMR (w rozumieniu złożenia podania), w związku z czym otrzymuje potwierdzenie elektroniczne. Taka zatwierdzona i wysłana postać wniosku to faktycznie treść podania złożonego odnośnie płatności przez stronę i ARMiR właśnie tą treścią dysponuje. Organ odwoławczy wskazał, że zapisy plików XML z deklaracji składanych przez stronę w aplikacji eWniosek w dniach 14 czerwca 2018 r. i 24 lipca 2018 r. wyraźnie różnią się od zawartości deklaracji złożonej w tej aplikacji w dniu 30 lipca 2018 r., w której pojawiają się zapisy wskazujące na wyrysowanie działek rolnych, których nie wyrysowano w dwóch wcześniejszych deklaracjach. W ocenie organu II instancji spółka wysłała wniosek pierwotny i pierwszą zmianę do niego bez upewnienia się, czy zawierają one wszystkie działki rolne i nie sprawdzała tej kwestii praktycznie aż do momentu składania drugiej (nieterminowej) zmiany do swego wniosku. Organ odwoławczy stwierdził, że w toku postępowania odwoławczego nie potwierdzono również awaryjnego działania aplikacji eWniosek w czasie składania wniosków i zmian przez stronę. Z informacji uzyskanych z Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR wynika, że w związku z wdrożeniem nowego (dostosowanego do składania wniosków na 2018 r.) modelu tej aplikacji problemy z jej działaniem występowały przejściowo tuż po jej wdrożeniu do ok. 15 kwietnia 2018 r. obejmując głównie problemy z logowaniem, powolnością działania, czy też brakiem danych spersonalizowanych (opartych o deklarację za 2017 r.). Organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach sprawy problematyczną kwestią nie była poprawność działania aplikacji eWniosek, a raczej pochopne potwierdzenie poprawności danych przez spółkę i wysłanie w takiej formie wniosku w ww. aplikacji, a następnie brak kontroli swojej deklaracji już po wysłaniu tego wniosku. Takie potwierdzenie było niezbędne, żeby wysłanie wniosku w ogóle było możliwe. Za bezsporne organ II instancji uznał nieterminowe złożenie przez spółkę zmiany do wniosku o płatności z 30 lipca 2018 r. Według organów ARiMR była to jedyna złożona przez skarżącą zmiana prawidłowo zwiększająca areał uprawniony do wsparcia za 2018 r. (zawierała odpowiednio i jednoznacznie wskazane powierzchnie w VII części wniosku i działki rolne w VIII części wniosku). Uwzględnienie tej zmiany nie było jednak możliwe z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. (Dz. U. L 181 z 20.6.2014, s. 48 ze zm.) i art. 78 akapit pierwszy lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 549 ze zm.). W 2018 r. ostateczny termin na złożenie zmiany do wniosku przypadał na 10 lipca 2018 r. (zmiana została złożona w dniu 30 lipca 2018 r.). Z takiego samego powodu niemożliwe było uwzględnienie zmiany z 24 lipca 2018 r., przy czym ta zmiana faktycznie jedynie powielała zawartość wniosku pierwotnego, więc jako taka zmiany tego wniosku nie stanowiła.
WSA w Krakowie wyrokiem z 13 lipca 2021 r., I SA/Kr 760/21 uchylił decyzję organu II instancji z 22 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu podkreślił, że z wyroku WSA w Krakowie z 27 października 2020 r. wyraźnie wynika, że nakazał on poczynienie ustaleń dotyczących funkcjonowania aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. oraz pozwalających na zweryfikowanie twierdzeń spółki o wielokrotnym logowaniu się w tym dniu do tej aplikacji, a z zaskarżonej decyzji nadal nie wynika, czy w dniu 14 czerwca 2018 r. występowały problemy funkcjonowania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus oraz czy w istocie skarżąca wielokrotnie w tym dniu logowała się do tej aplikacji. Pomimo przedstawienia podjętych przez organ działań, tj. wystąpienia do Dyrektora Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR (str. 49 akt administracyjnych) celem uzyskania informacji o przebiegu składania przez skarżącą deklaracji dotyczącej płatności za 2018 r., organ – poza analizą plików XML, które są odzwierciedleniem tego, co widać we wniosku rolnika – nie dokonał żadnych ustaleń dotyczących stricte działania aplikacji w dniu 14 czerwca 2018 r. Za takie nie mogą być bowiem uznane, zwłaszcza w kontekście wskazanych przez WSA w Krakowie w wyroku z 27 października 2020 r. przykładów nieprawidłowego działania aplikacji w szczególności w ostatnich dniach przed upływem terminu do złożenia wniosków, ogólne twierdzenia, że problemy z działaniem aplikacji występowały przejściowo tuż po jej wdrożeniu do około 15 kwietnia 2018 roku. Organ odwoławczy nie odniósł się także do podnoszonej przez spółkę okoliczności wielokrotnego logowania się do systemu w tym dniu. W sytuacji takiej organ II instancji, jako administrator systemu informatycznego winien w toku postępowania potwierdzić lub zaprzeczyć twierdzeniom spółki, czego nie uczynił, a nie wyrażać w sposób nieuprawniony – i sprzeczny z oceną wyrażoną w ww. wyroku z 27 października 2020 r. - stanowisko, że w okolicznościach niniejszej sprawy kwestią problematyczną nie była poprawność działania aplikacji, a raczej pochopne potwierdzenie poprawności danych przez skarżącą i wysłanie w takiej formie wniosku w ww. aplikacji, a następnie brak kontroli swojej deklaracji już po wysłaniu tego wniosku. Jak wskazał WSA w Krakowie, kwestia prawidłowości działania aplikacji eWniosekPlus 14 czerwca 2018 r. jest dla rozpatrywanej sprawy szczególnie ważna, a ryzyko nieprawidłowego działania systemu obciąża Agencję, jako administratora aplikacji, a nie rolników (beneficjentów). Sąd wyraźnie wskazał więc kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie i stanowiskiem tym organ odwoławczy był związany. Mimo to organ nie poczynił żadnych ustaleń w powyższym zakresie, a więc nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych (rozbieżności) mających wpływ na wynik sprawy, co uchybia zasadzie praworządności.
Po kolejnym, ponownym rozpoznaniu sprawy, organ II instancji wydał decyzję z 10 lutego 2022 r., nr 38/OR06/22, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podał, że nie stwierdził podstaw do uznania, że zawartość wniosku spółki mogła wynikać z awaryjnego działania aplikacji eWniosek. Z jednoznacznych informacji uzyskanych w tej mierze z Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR wynika, że od 14 czerwca 2018 r. do 24 lipca 2018 r. nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu ww. aplikacji, które miałyby wpływ na możliwość składania wniosków (lub zmian do nich). Przejściowe problemy (dotyczące logowania, powolności działania) mogły mieć miejsce tylko tuż po wdrożeniu ww, aplikacji, tj. w okresie od 15 marca do 15 kwietnia 2018 r., a w tym czasie skarżąca swojego wniosku jeszcze nie składała. W ocenie organu ewentualne wolniejsze działanie ww. aplikacji (czy nawet jej zawieszanie się) nie mogło być uznane za uniemożliwiające złożenie wniosku o płatności.
Uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga jest zasadna i zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej i ww. wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy ponownie nie wykonał należycie zaleceń nałożonych w dwukrotnie wydanych w sprawie wyrokach WSA w Krakowie. Przypomniał, że istotą sporu, co podkreśliły sądy w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć, była kwestia prawidłowości działania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r. oraz brak dowodów potwierdzających stanowisko organu odwoławczego o braku awaryjności, czy błędów działania systemu w tymże dniu, ponieważ od zachowania terminu, który wtedy upływał zależała kwestia płatności. Powyższe było szczegółowo podnoszone w toku postępowania administracyjnego oraz w skargach. Ponownie ten kluczowy zarzut nie został przez organ prawidłowo rozpoznany, zatem ocena przedstawiona przez organ odwoławczy musi być ponownie uznana za całkowicie dowolną, gdyż nie wynika w sposób oczywisty ze zgromadzonego materiału dowodowego. Sądy wyraźnie wskazały kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie i stanowiskiem tym organ odwoławczy był związany. Mimo to organ nie poczynił odpowiednich ustaleń w powyższym zakresie, a więc nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych (rozbieżności) mających wpływ na wynik sprawy, co uchybia zasadzie praworządności. Z kolei kwestia logowania się do aplikacji i czas poświęcony na to przez skarżącą może być tylko dodatkowym czynnikiem wpływającym na ocenę prawidłowości działania systemu, czy też poprawności działań spółki, ale kluczową kwestią było zweryfikowanie awaryjności systemu w dniu 14 czerwca 2018 r. W tym kontekście nieuprawnione było uznanie przez organ, że skarżąca z własnej winy pochopnie potwierdziła poprawność danych, czy brak kontroli swojej deklaracji już po wysłaniu wniosku
WSA w Krakowie zaznaczył, że organ odwoławczy nie dokonał prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, doszło do naruszenia art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a"), poprzez nie wykonanie należycie nakazu ustaleń dotyczących funkcjonowania aplikacji eWniosekPlus w dniu 14 czerwca 2018 r.
Sąd I instancji wskazał, że w ponownym postępowaniu organ zobligowany został do wyeliminowania wskazanych wyżej uchybień i rozpatrzy sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wskazań wynikających z poprzednich orzeczeń oraz z niniejszego wyroku.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (dalej: "skarżący kasacyjnie") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi poprzez jej oddalenie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.
W każdym przypadku skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie.
I. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organów administracji i błędne uwzględnienie skargi spółki O. [...] Sp. z o.o. w K. wskutek uznania, że Organ odwoławczy nie dokonał prawidłowego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach - skutkiem tego było uwzględnienie niezasadnej skargi i uchylenie prawidłowej decyzji;
b. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiegokolwiek uzasadnienia dla wskazywanego przez Sąd naruszenia przez Organ odwoławczy art. 80 k.p.a., a skutkiem tego - brak możliwości weryfikacji i zaakceptowania rozumowania Sądu I instancji prowadzącego do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia;
c. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., poprzez powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na wyrok WSA w Łodzi z 3 czerwca 2020 r., III SA/Łd 78/20, podczas kiedy wyrok ten dotyczył jedynie kwestii proceduralnych i został wydany w trybie art. 64e p.p.s.a. - skutkiem tego był brak możliwości weryfikacji i zaakceptowania rozumowania Sądu I instancji prowadzącego do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
O. [...] Sp. z o.o. w K. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 24 czerwca 2022 r., I SA/Kr 472/22 uchylającym decyzję ostateczną Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z 10 lutego 2022 r. wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. następującą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania:
"W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy ponownie nie wykonał należycie zaleceń nałożonych w dwukrotnie wydanych w sprawie wyrokach WSA w Krakowie. (...) Przypomnieć należy, iż istotą sporu, co podkreśliły sądy w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć, była kwestia prawidłowości działania systemu teleinformatycznego Agencji w zakresie aplikacji eWniosekPIus w dniu 14 czerwca 2018 r. oraz brak dowodów potwierdzających stanowisko organu odwoławczego o braku awaryjności, czy błędów działania systemu w tymże dniu, ponieważ od zachowania terminu, który wtedy upływał zależała kwestia płatności. Powyższe było szczegółowo podnoszone w toku postępowania administracyjnego oraz w skargach. Ponownie ten kluczowy zarzut nie został przez organ prawidłowo rozpoznany, zatem ocena przedstawiona przez organ odwoławczy musi być ponownie uznana za całkowicie dowolną, gdyż nie wynika w sposób oczywisty ze zgromadzonego materiału dowodowego. Przywołana odpowiedź jest ponadto nieprzekonywująca w kontekście wskazywanego w powyższych wyrokach sądów administracyjnych faktu przyznania przez organ w sprawie do wyroku WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 78/20, iż takie nieprawidłowości działania systemu zaistniały. Nie można wobec tego uznać za wiarygodne powyższego lakonicznego stanowiska organu, przy jednoczesnym nie odniesieniu się do powoływanego przez WSA w Łodzi odmiennego stanowiska organu w tej kwestii. Stwierdzona tam przez sam organ nieprawidłowość systemu może bowiem wskazywać na możliwość jej zaistnienia także co do skarżącej spółki. Organ nie zakwestionował tego stanowiska, nie odnosząc się do niego w sposób konkretny, lecz powołał się na inny wyrok WSA w Łodzi z 12 marca 2021 r., III SA/Łd 730/2. (...) Sądy wyraźnie wskazały kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie i stanowiskiem tym organ odwoławczy był związany. Mimo to organ nie poczynił odpowiednich ustaleń w powyższym zakresie, a więc nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych (rozbieżności) mających wpływ na wynik oprawy, co uchybia zasadzie praworządności. Z kolei kwestia logowania się do aplikacji i czas poświęcony na to przez spółkę może być tylko dodatkowym czynnikiem wpływającym na ocenę prawidłowości działania systemu, czy też poprawności działań skarżącej, ale kluczową kwestią było zweryfikowanie awaryjności systemu w dniu 14 czerwca 2018 r. W tym kontekście nieuprawnione było uznanie przez organ, że spółka z własnej winy pochopnie potwierdziła poprawność danych, czy brak kontroli swojej deklaracji już po wysłaniu wniosku Z uwagi na to, że organ odwoławczy nie dokonał prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez nie wykonanie należycie nakazu ustaleń dotyczących funkcjonowania aplikacji eWniosekPIus w dniu 14 czerwca 2018 r. W ponownym postępowaniu organ zobligowany będzie do wyeliminowania wskazanych wyżej uchybień i rozpatrzy sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wskazań wynikających z poprzednich orzeczeń oraz z niniejszego wyroku."
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie opiera się na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. (pkt II. petitum skargi kasacyjnej). Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co oznacza że w skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga zatem prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji oraz uzasadnienia zarzutu ich naruszenia. Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy skarżąca zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Natomiast, prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ kasator powołując art. 174 pkt 1) p.p.s.a. nie wskazał, jaki konkretnie przepis prawa materialnego naruszył Sąd I instancji, a to w sytuacji kiedy podstawą prawną rozstrzygnięcia z 22 czerwca 2022 r. jest art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. To zaś oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 22 czerwca 2022 r. nie wyraził oceny prawnej dotyczącej prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Ponadto, kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 153 p.p.s.a. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zamiast w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Artykuł 153 p.p.s.a. jest przepisem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według art. 1 p.p.s.a., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej (...). Art. 153 p.p.s.a. ma zastosowanie, kiedy sąd administracyjny uwzględnieni skargę i sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji publicznej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej nie stosuje wskazanego przepisu p.p.s.a., lecz wypełnia ciążący na nim z mocy tego przepisu obowiązek uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu. Przepis art. 153 p.p.s.a. jest przepisem prawa materialnego (zawartym w tym samym akcie co przepisy postępowania), ponieważ nakłada na organy administracji publicznej, a także sądy administracyjne określony obowiązek, którego nie wykonanie skutkuje sankcją w postaci uchylenia decyzji, bądź uchylenia wyroku sądu administracyjnego. Przepis ten reguluje stosunki pomiędzy podmiotami postępowania sądowoadministracyjnego, najpierw w postępowaniu przed organami administracji publicznej, a po wniesieniu skargi na ponownie wydaną decyzję ostateczną przed sądem administracyjnym. Niezastosowanie się przez wojewódzki sąd administracyjny do oceny prawnej jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. "Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)" – tak: A. Kabat [w:] B. Dauter , M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153. "Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.)" – tak: J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 153.
Zgodnie z art. 138 p.p.s.a., sentencja wyroku powinna zawierać (...) rozstrzygnięcie sądu. Natomiast, według art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać (...) podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ustrojowy art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 czerwca 2022 r., I SA/Kr 472/22 zawiera rozstrzygnięcie: "uchyla zaskarżoną decyzję". Natomiast uzasadnienie wyroku nie zawiera wyjaśnienia ustawowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ponieważ w tych ramach Sąd I instancji jedynie stwierdził: "W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy ponownie nie wykonał należycie zaleceń nałożonych w dwukrotnie wydanych w sprawie wyrokach WSA w Krakowie (...). Z uwagi na to, że organ odwoławczy nie dokonał prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez nie wykonanie należycie nakazu ustaleń dotyczących funkcjonowania aplikacji eWniosekPIus w dniu 14 czerwca 2018 r. W ponownym postępowaniu organ zobligowany będzie do wyeliminowania wskazanych wyżej uchybień i rozpatrzy sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wskazań wynikających z poprzednich orzeczeń oraz z niniejszego wyroku."
Zgodnie z podstawową zasadą techniki prawodawczej tj. zasadą konsekwencji terminologicznej, do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami. Z tej zasady wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez wojewódzki sąd administracyjny w trybie art. 153 p.p.s.a. (lub przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w trybie art. 188 p.p.s.a.; art. 184 in fine p.p.s.a.) oraz "zalecenia sądu" nie są pojęciami tożsamymi. Należy podkreślić, że w p.p.s.a. nie istnieje pojęcie "zalecenia sądu", tym samym nieuprawnionym jest posługiwanie się tym zwrotem, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Wadliwie sporządzone uzasadnienie nie zawierające wyjaśnienia ustawowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku, podobnie kiedy uzasadnienie wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania z odpowiednimi przepisami postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W pkt III. a) petitum skargi kasacyjnej kasator wskazał jako naruszony przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a. Natomiast w pkt III. b) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia dotyczącego stwierdzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie naruszenia przez organ administracji publicznej art. 80 k.p.a.
Uwzględnienie skargi przez wojewódzki sąd administracyjny z powodu stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w istocie jest zakwestionowaniem przez sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji publicznej przedstawionego w uzasadnieniu faktycznym decyzji (Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej). O skuteczności zarzutów naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów postępowania stwierdzonych przez sąd w ramach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu stawianego organowi administracji publicznej, a wydaną w sprawie decyzją, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, którym jest decyzja. Zgodnie z art. 104 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Obowiązkiem sądu jest więc nie tylko wskazanie stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, lecz również jego uzasadnienie w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd winien w odniesieniu do każdego z osobna stwierdzonego naruszenia przepisu postępowania uzasadnić możliwość istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, kiedy sąd stwierdzi jedynie zbiorcze naruszenie przepisów postępowania powołując przy tym zwrot ustawowy "jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uzasadnił, na czym konkretnie polegało naruszenie przez Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. oraz na czym konkretnie polegało naruszenie przez ten organ art. 153 p.p.s.a., tj. następującej oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2021 r., I SA/Kr 760/21 (LEX nr 3217812):
"Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ II instancji nie usunął braków i uchybień stwierdzonych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 248/20. Nadal sporną pozostaje bowiem kwestia okoliczności związanych z prawidłowością działania aplikacji eWniosek w dniu 14 czerwca 2018 r. oraz wielokrotnych prób logowania się Spółki do systemu w tym dniu. W sprawie należy więc przeprowadzić dalsze czynności wyjaśniające z uwzględnieniem art. 7, 77 § 1 k.p.a., a następnie zebrany materiał dowodowy należy ocenić zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Dokonane ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. W ponowionym postępowaniu organ zobligowany zatem będzie wyeliminować wskazane wyżej uchybienia i rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wskazań wynikających z wyroku z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 248/20 oraz z niniejszego wyroku."
Należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 22 wskazanej ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie (...), natomiast termin złożenia wniosku uregulowano w art. 23. Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tej sprawie nie ma zastosowania art. 77 § 1 k.p.a. (Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy), ponieważ inaczej stanowią wskazane przepisy szczególne, nie ma również zastosowania art. 7 k.p.a.
Odstąpienie od oceny prawnej i wskazań, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., możliwe jest jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego, albo wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest uprawniony do tego, aby bez zmiany stanu prawnego, albo bez prawomocnego wzruszenia w odrębnym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną mógł od nich odstąpić, zmienić je lub też wyrazić swoje własne. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują funkcjonowania w obiegu prawnym kompilacji ocen prawnych i wskazań wyrażonych w jednej sprawie sądowoadministracyjnej w trybie art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., w której sąd administracyjny uchylił decyzję ostateczną. Wiążąca jest prawomocna ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu administracyjnego poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej przez organ administracji publicznej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ponieważ ich wykonanie przez organ administracji publicznej ponownie rozpatrujący sprawę gwarantuje wydanie decyzji zgodnej z prawem. Tym samym, nieprawidłowa jest ocena prawna i wskazania Sądu I instancji: "(...) rozpatrzy sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem wskazań wynikających z poprzednich orzeczeń oraz z niniejszego wyroku" oraz, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nadal ma zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przepisy art. 153 i art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a. zakreślają granice postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przez ocenę prawną wyrażoną przez wojewódzki sąd administracyjny rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Także Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Przy ponownym rozpoznaniu granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich wojewódzki sąd administracyjny rozpoznał skargę, w tym postępowaniu nie ma już zastosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy wojewódzki sąd administracyjny jest związany zarzutami i wnioskami skargi i nie bada już w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz w zakresie wytyczonym przepisem art. 153 p.p.s.a. Inaczej mówiąc, prawodawca założył że wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę, będąc związany przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. dostrzegł już wszystkie naruszenia prawa, a w uzasadnieniu wyroku wyraził pełną ocenę prawną oraz zawarł wszystkie wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W tym wypadku, chodzi o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 października 2020 r., I SA/Kr 248/20 (LEX nr 3179998).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarzucając Dyrektorowi Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie (wyrok z 22 czerwca 2022 r., I SA/Kr 472/22) naruszenie art. 80 k.p.a. naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie wskazał jaki konkretnie inny przepis postępowania (k.p.a.) został naruszony przy ponownym rozpatrzeniu sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2021 r., I SA/Kr 760/21, na czym konkretnie to naruszenie polegało, nie wykazał też istotnego wpływu nie wskazanego naruszenia przepisu postępowania na wynik sprawy. Przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie można skutecznie powiązać z art. 153 p.p.s.a. bez wskazania, jakie konkretnie przepisy postępowania naruszył organ administracji publicznej, które były przedmiotem oceny prawnej wyrażonej w poprzednim prawomocnym wyroku sądu uchylającym decyzję ostateczną wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy podkreślić, że elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną najpierw ustalać rzeczywisty zakres oceny prawnej i wskazań wyrażonych w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego poprzedzającym wydanie wyroku na decyzję ostateczną wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną od wyroku na decyzję ostateczną wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny najpierw ocenia, w jaki sposób wojewódzki sąd administracyjny odczytał ocenę prawną i wskazania wyrażone we wcześniejszym prawomocnym wyroku, jaki zakres tej oceny i wskazań ustalił, a dopiero potem weryfikuje prawidłowość ustaleń w tym zakresie dokonanych przez wojewódzki sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględni następującą wykładnię prawa przy ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 190 p.p.s.a.):
1. odczyta ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2021 r., I SA/Kr 760/21, i ewentualnie w sposób jasny i czytelny przedstawi ustalenia w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku;
3. w tych ramach oceni, czy może być wiążąca ocena prawna dotycząca zastosowania w sprawie przepisów postępowania, które z mocy ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 zastosowania nie mają, tj. art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a.;
3. oceni ponownie, czy organ administracji publicznej uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 lipca 2021 r., I SA/Kr 760/21;
4. w razie stwierdzenia naruszenia przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. uzasadni, na czym konkretnie polegało naruszenie tego przepisu. Sąd winien
sprecyzować, na czym konkretnie polegało naruszenie oceny prawnej dotyczącej zastosowania przepisów postępowania. Stwierdzając naruszenie wskazań co do dalszego postępowania Sąd winien wskazać, które konkretnie wskazania sądu administracyjnego zawarte w wyroku z 13 lipca 2021 r. naruszył organ administracji, precyzyjnie wskazać te fragmenty pisemnego uzasadnienia poprzedniego wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę, w których zawarto elementy oceny prawnej oraz elementy wskazań, których nie uwzględnił organ administracji ponownie rozpatrując sprawę.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Z tego powodu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Koszty obejmują zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącego kasacyjnie organu.