I GSK 186/13

Naczelny Sąd Administracyjny2014-10-30
NSApodatkoweŚredniansa
podatek akcyzowypaliwaobrót paliwamifikcyjny dostawcanieznane źródło pochodzeniaobowiązek podatkowykontrola podatkowaskarżący kasacyjnyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą podatku akcyzowego od paliw, uznając, że skarżąca nie wykazała zapłaty akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu, a jej dostawca był podmiotem fikcyjnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie podatku akcyzowego od paliw. WSA ustalił, że skarżąca nabywała i sprzedawała paliwa, od których nie zapłacono akcyzy na wcześniejszych etapach obrotu, a jej główny dostawca, spółka "L.", okazał się podmiotem pozornie działającym, wystawiającym fikcyjne faktury. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżąca nie wykazała zapłaty akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu, a jej dostawca był podmiotem fikcyjnym.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I GSK 186/13 dotyczył skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wcześniej oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego. Sprawa wywodziła się z kontroli podatkowej, która wykazała, że M. K., jako dzierżawca stacji paliw, sprzedawała olej napędowy i benzynę, od których nie zadeklarowano ani nie zapłacono akcyzy w należnej wysokości na wcześniejszych etapach obrotu. Główny dostawca paliwa, "L." sp. z o.o., okazał się podmiotem pozornie działającym, wystawiającym fikcyjne faktury i niebędącym zarejestrowanym podatnikiem akcyzy. Organy celne określiły zobowiązanie podatkowe M. K. w podatku akcyzowym. WSA w Olsztynie oddalił skargę, podzielając ustalenia organów podatkowych. Skarżąca zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 8 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, twierdząc, że nie spoczywał na niej obowiązek wykazania zapłaty akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Sąd podkreślił, że stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym akcyza nie została zadeklarowana ani zapłacona na wcześniejszym etapie obrotu, nie był kwestionowany. NSA uznał, że WSA nie dokonał błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania art. 8 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym, a skarżąca nie wykazała, aby jej dostawca był legalnym podatnikiem, od którego akcyza została zapłacona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek wykazania zapłaty akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu nie spoczywa na nabywcy w sytuacji, gdy sam nabywca jest podatnikiem akcyzy z tytułu nabycia wyrobów, od których nie zapłacono akcyzy w poprzedniej fazie obrotu, a dostawca jest podmiotem fikcyjnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca była podatnikiem akcyzy jako podmiot nabywający wyroby akcyzowe, od których nie zapłacono akcyzy w należnej wysokości w poprzedniej fazie obrotu. Dostawca okazał się podmiotem fikcyjnym, a skarżąca nie przedstawiła dowodów zapłaty akcyzy przez tego dostawcę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.a. art. 8 § ust. 6

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 13 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.a. art. 10 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 12

Ustawa o podatku akcyzowym

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 21 § § 3

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dostawca paliwa był podmiotem fikcyjnym, wystawiającym fałszywe faktury. Nie wykazano zapłaty podatku akcyzowego na wcześniejszym etapie obrotu. Skarżąca nie posiadała koncesji na obrót paliwami płynnymi. Nabywane paliwo nie spełniało norm jakościowych.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym przez WSA, polegające na przyjęciu, że na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania zapłaty akcyzy na wcześniejszym etapie obrotu.

Godne uwagi sformułowania

podatek akcyzowy jest podatkiem jednofazowym dostawca paliwa był podmiotem pozornie działającym, wystawiającym fikcyjne faktury nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu czynności lub stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą, to za datę jego powstania uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie danej czynności lub istnienie danego stanu faktycznego nie dysponuje jakimikolwiek dowodami zakupu paliwa przez kontrahenta Skarżącej i dowodami jego pochodzenia, które pozwoliłyby na ustalenie, że została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości

Skład orzekający

Krystyna Anna Stec

przewodniczący

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Izabela Najda-Ossowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności podatkowej w podatku akcyzowym w przypadku nabycia towarów od fikcyjnych dostawców i braku wykazania zapłaty podatku na wcześniejszym etapie obrotu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obrotu paliwami i fikcyjnego dostawcy; interpretacja przepisów o podatku akcyzowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konsekwencje transakcji z fikcyjnymi podmiotami w obrocie paliwami i podkreśla znaczenie wykazania legalności pochodzenia towaru oraz zapłaty podatków.

Fikcyjny dostawca paliwa i ukryta akcyza – jak nie wpaść w pułapkę podatkową?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 186/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I SA/Ol 498/12 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2012-09-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.174 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2009 nr 3 poz 11
art.8 ust.6
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 498/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w O. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 13 [...] 2012 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od [...] do [...] 2011r.
Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
W wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w E. obejmującej swym zakresem okres rozliczeniowy od 1 [...] 2010 r. do 30 [...] 2011 r. ustalono, że M. K., jako dzierżawca Stacji Paliw "T." w M., w której dokonywała sprzedaży paliw ciekłych nie posiadała w okresie objętym kontrolą podatkową koncesji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na obrót paliwami płynnymi.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kontrolowany podmiot nabywał, posiadał i sprzedawał olej napędowy i benzynę Pb 95, od których nie zadeklarowano i nie zapłacono akcyzy w należnej wysokości na wcześniejszych etapach obrotu. Główny dostawca paliwa do Stacji Paliw "T.", "L." sp. z o.o. w W. był podmiotem pozornie działającym, wystawiającym fikcyjne faktury sprzedaży paliwa. Spółka "L." od [...] 2008 r. nie składała deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7, tym samym, nie była uznana za podatnika VAT czynnego, a także nie była zarejestrowanym podatnikiem podatku akcyzowego i nie składała deklaracji dla tego podatku.
Z uwagi na powyższe, Naczelnik Urzędu Celnego w E., w przedmiotowej sprawie wydał decyzję z dnia 14 [...] 2012 roku, w której obliczono ilość paliwa nabytego przez M. K. z nieznanego źródła, powodującego powstanie obowiązku w podatku akcyzowym, wobec nie zapłacenia akcyzy w poprzedniej fazie obrotu, za poszczególne miesiące od [...] do [...] 2011 roku.
W przedmiocie określenia zobowiązania za miesiące [...] 2010r., [...] 2010r. oraz [...] 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w E. nie znalazł podstaw do jego wymiaru i w tym zakresie postępowanie umorzył.
Strona nie zgodziła się z decyzją organu I instancji, od której wniosła odwołanie.
Dyrektor Izby Celnej w O., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 13 [...] 2012 roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r., nr 3, poz.11), jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy, w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa w ust. 1, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została uiszczona, po zakończeniu procedury zawieszenia poboru akcyzy, określona lub zadeklarowana w należnej wysokości, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Regulacja art. 10 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym stanowi zaś, iż obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Jeżeli nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu czynności lub stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą, to za datę jego powstania uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie danej czynności lub istnienie danego stanu faktycznego (art. 12 ustawy o podatku akcyzowym).
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego uznano, że M. K. nabywała, posiadała i sprzedawała olej napędowy i benzynę Pb 95, od których nie zadeklarowano i nie zapłacono akcyzy w należnej wysokości (nie zapłacono w żadnej wysokości) na wcześniejszych etapach obrotu.
Dyrektor Izby Celnej w O. podkreślił, iż konstrukcja ustawy o podatku akcyzowym, szeroko określa krąg podatników podatku akcyzowego, co ma na celu zapewnienie skuteczności poboru akcyzy w związku z jej jednofazowym charakterem opodatkowania i eliminację negatywnych zjawisk, jak obrót towarami wprowadzonymi nielegalnie. Stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe zarówno w zakresie powołanych przepisów, zebranego materiału dowodowego, jak i wyciągniętych wniosków. Uznanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w E., że dostawca paliwa wystawiał faktury na czynności, które nie potwierdzały rzeczywistego miejsca pochodzenia paliw, a paliwa pochodziły z nieznanych źródeł i tym samym, że nie zapłacono od nich wcześniej akcyzy znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, M. K. zarzuciła naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 §1 Ordynacji podatkowej oraz art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Zarzuciła organom podatkowym błędne ustalenie stanu faktycznego, polegającego na przyjęciu, że sp. z o.o. "L." była podmiotem fikcyjnym, na dowód czego dołączono deklaracje podatku VAT tej spółki za II kwartał 2011 roku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji odwoławczej.
W toku rozprawy pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w O. przedstawił pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego W., z którego wynikało, że spółka "L." posiadała otwarte konto w podatku VAT w okresie od 1 [...] 2003 roku do 7 [...] 2009 roku. Ponadto organ ten stwierdził, że w bazie tamtejszego Urzędu nie zarejestrowano Deklaracji VAT 7 za II kwartał 2011 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za niezasadną.
Sąd I instancji wskazał, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym, zgodnie z którą podatek akcyzowy jest podatkiem jednofazowym, a więc daniną płaconą na jednym z etapów obrotu, a podatnikiem tego podatku jest producent lub pierwszy sprzedawca wyrobu akcyzowego. Kolejno następujące transakcje nie podlegają opodatkowaniu, jeżeli należna akcyza została zadeklarowana i zapłacona w prawidłowej wysokości przy pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu. Obowiązek podatkowy natomiast powstaje, gdy kwota akcyzy nie została zadeklarowana i zapłacona we wcześniejszym etapie obrotu towarowego. Oznacza to, iż nabywający lub zużywający wyroby akcyzowe musi się liczyć z tym, że zostanie zobowiązany do zapłaty podatku akcyzowego, gdy nabyte przez niego lub zużyte wyroby akcyzowe nie były obciążone podatkiem akcyzowym na wcześniejszych etapach obrotu towarowego.
Stosownie do art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), jeżeli w postępowaniu podatkowym organ stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji, albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż w deklaracji, wydaje decyzję w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
W rozpatrywanej sprawie bezspornie ustalono, że M. K. sprzedawała paliwa silnikowe, jako wyroby energetyczne, od których w poprzedniej fazie obrotu nie została opłacona akcyza, co zostało ustalone w kontroli podatkowej i w postępowaniu podatkowym.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że "L." sp. z o.o. w W. nie posiada siedziby. Działania zmierzające do jej odnalezienia oraz miejsca przechowywania dokumentacji okazały się bezskuteczne. Ustalono, że Spółka nie prowadziła działalności pod wskazanym adresem, a okoliczności i przyjęta przez kontrahenta forma prowadzenia transakcji, treść umowy współpracy w zakresie sprzedaży paliw ciekłych bezdyskusyjnie winny budzić wątpliwości Skarżącej, co do ich wiarygodności: gotówkowa forma rozliczeń, fikcyjne dane wskazane w umowie odnoszące się do posiadanych koncesji i zezwoleń oraz posiadanego statusu czynnego podatnika VAT.
W zgromadzonym materiale dowodowym znalazły się również dołączone do faktur raporty z badań i sprawozdanie z badań paliwa silnikowego, które to dokumenty okazały się fałszywe, wobec braku zarejestrowania próbek lub likwidacji laboratorium.
W świetle powyższych dowodów, w ocenie Sądu, chybiony jest zarzut zaniechania przez organy celne, czynności koniecznych do ustalenia, czy Spółka "L." rzeczywiście w okresie objętym postępowaniem podatkowym prowadziła działalność gospodarczą tj. od [...] 2010r. do [...] 2011r.
W ocenie Sądu, błędnie wywodzi Strona, iż wszelkie dokumenty na podstawie, których organy powzięły ustalenia w sprawie spółki L., pochodzą z okresu poprzedzającego okres, którego niniejsze postępowanie dotyczy. Korespondencja realizowana była w czasie trwania postępowania podatkowego. Fakt przekazywania informacji, które swoje źródło odnajdują w okresie wcześniejszym dowodzą, że działalność kontrahenta Skarżącej była przedmiotem zainteresowania organów podatkowych oraz Sądów już wcześniej.
Z materiału dowodowego wynika, że Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy postanowił rozwiązać "L." spółkę z o.o. z siedzibą w W. i ustanowić likwidatorem spółki A. B. Z materiału tego wynika ponadto, że Spółka "L." nie była, w chwili realizacji dostaw paliw płynnych podatnikiem podatku od towarów i usług. Jako podatnik tego podatku, Spółka występowała w okresie od 1 [...] 2003 r. do 7 [...] 2009 r. - obowiązek został zamknięty przez organ podatkowy, czego dowodem jest stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
W ocenie Sądu, zasadnie organy podatkowe przyjęły, że podatnik nie dysponuje jakimikolwiek dowodami zakupu paliwa przez kontrahenta Skarżącej i dowodami jego pochodzenia, które pozwoliłyby na ustalenie, że została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie zasadnie organy podatkowe przyjęły, że dostawca paliwa był podmiotem fikcyjnym, a postępowanie dowodowe nie ujawniło, ani deklaracji podatku akcyzowego wystawionego przez dostawcę paliwa dla Skarżącej, ani dokumentów potwierdzających, że akcyza została zapłacona przez dostawcę.
Z akt sprawy wynika, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 12 [...] 2006 r., cofnął Przedsiębiorcy "L." sp. z o. o. ul. [...] lok. [...], [...] W., koncesję na obrót paliwami ciekłymi.
Również wyniki kontroli Państwowej Inspekcji Handlowej w O. przeprowadzonej w dniu 5 [...] 2011 r. nie pozostawiają wątpliwości, iż posiadane przez Stronę wyroby akcyzowe nie spełniały norm jakościowych.
Z tych ustaleń wynika, że dostawy paliwa nie mogły pochodzić z legalnego, opodatkowanego akcyzą źródła, wobec tego, iż w okresie od 14 [...] 2011 r. do 27 [...] 2011 r. jedynym dostawcą oleju napędowego dla Strony była Spółka "L.", co potwierdza dokumentacja księgowa.
Zdaniem Sądu, organy celne prawidłowo przyjęły, że M. K. zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym była podatnikiem akcyzy, jako podmiot nabywający wyroby akcyzowe, od których nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, a w wyniku kontroli postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.
W ocenie Sądu dołączenie przez Skarżącą do wniesionej skargi, kserokopii deklaracji VAT -7K, za II kwartał 2011 r., której wystawcą była "L." Sp. z o.o., nie zmieniło oceny sytuacji dostawcy, jako podmiotu fikcyjnego, ponieważ była to kserokopia dokumentu niepotwierdzona w żaden sposób, zaś Urząd Skarbowy W. stwierdził, że nie zarejestrował takiej deklaracji.
M. K. wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, że należny od nabytego przez nią towaru podatek akcyzowy został zadeklarowany na wcześniejszym etapie obrotu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dajek jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W rozpatrywanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną oparła postawiony w niej zarzut na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzuciła mianowicie, naruszenie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, że należny od nabytego przez nią towaru podatek akcyzowy został zadeklarowany na wcześniejszym etapie obrotu. Sposób w jaki zarzut ten został uzasadniony wskazuje i na to, że autor skargi kasacyjnej naruszenia wymienionego przepisu ustawy upatruje również w niewłaściwym jego zastosowaniu, co miałoby polegać na tym, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła sytuacja objęta hipotezą normy prawnej dekodowanej z tego przepisu, tj. innymi słowy, że skutkiem czynności dokonywanych przez stronę skarżącą kasacyjnie, które polegały na sprzedaży nabywanych przez nią wyrobów akcyzowych, nie było powstanie obowiązku podatkowego.
Merytoryczną ocenę zarzutu skargi kasacyjnej poprzedzić należy wyjaśnieniem, że zarzut "błędnej wykładni prawa" to zarzut mylnego zrozumienia treści przepisu przez Sąd I instancji. Wymaga on - aby mógł być rozpatrzony - wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładania przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego prawidłowa wykładania, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Wobec tego, że naruszenia wymienionego w skardze kasacyjnej przepisu ustawy o podatku akcyzowym, jej autor wiąże również z niewłaściwym jego zastosowaniem przypomnieć należy, że z kolei zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innym słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego - niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.
Zarzut naruszenia art. 8 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie nie jest usprawiedliwiony i nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie.
W sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku wyłącznie z punktu widzenia jego zgodności z przepisem prawa materialnego, w odniesieniu do którego zarzuca błąd wykładni oraz niewłaściwe zastosowanie, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że rozpatrzenie tego zarzutu nie może pomijać stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie. Zwłaszcza, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, która mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek, wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy. Wobec tego więc, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie jest kwestionowany, za niesporną jego okoliczność, uznać należy to, że na etapie obrotu poprzedzającym sprzedaż przez stronę skarżącą kasacyjnie oleju napędowego oraz benzyny PB 95, nie została określona, ani też zadeklarowana kwota akcyzy z tytułu wykonania (innych wcześniejszych) czynności podlegających opodatkowaniu.
Odnosząc się z punktu widzenia przedstawionych uwag do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 8 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym przez jego błędną wykładnię, stwierdzić należy, że zarzut ten nie może być uznany za skuteczny i usprawiedliwiony. Przede wszystkim z tego powodu, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji, nie dość, że przedstawił w nim jakiekolwiek stanowisko odnośnie do określonego kierunku interpretacji wymienionego przepisu ustawy podatkowej, to zwłaszcza, aby na tle regulacji zawartej w tym przepisie wyraził w pogląd, który kwestionuje strona skarżąca kasacyjnie. Tym samym, skoro Sąd I instancji nie wyraził poglądu prawnego, którego prawidłowość podważa strona skarżąca kasacyjnie, to z oczywistych względów nie sposób było przeprowadzić jego weryfikację z punktu widzenia zgodności z prawem. Ponadto, z części analitycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku w ogóle również nie wynika, aby Sąd I instancji przywoływał wymieniony przepis ustawy o podatku akcyzowym. Ograniczył się jedynie do konstatacji, że w jego ocenie "zasadnie organy podatkowe przyjęły, że podatnik nie dysponuje jakimikolwiek dowodami zakupu paliwa przez kontrahenta Skarżącej i dowodami jego pochodzenia, które pozwoliłyby na ustalenie, że została od niego zapłacona akcyza w należnej wysokości" (por. s. 11 uzasadnienia). W związku z powyższym, próba podważania zasadności tego stanowiska Sądu I instancji poprzez zarzut błędnej wykładni prawa materialnego nie może być uznana za skuteczną. Zwłaszcza, że zawarta w przywołanym stanowisku ocena, wprost odnosiła się do ustaleń stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, w szczególności zaś, do istotnego z punktu widzenia oceny prawidłowości jej rozstrzygnięcia przez organy podatkowe, faktu głównego, a mianowicie braku zadeklarowania akcyzy na etapie poprzedzającym sprzedaż przez stronę skarżącą kasacyjnie nabytych przez nią wyrobów akcyzowych.
Gdy chodzi natomiast o tę formę naruszenia art. 8 ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym, którą autor skargi kasacyjnej – jak wynika z jej uzasadnienia – wiąże z zarzutem niewłaściwego zastosowania tego przepisu podnosząc, iż nie powinien być on stosowany w rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że zarzut błędnego zastosowania (bądź niezastosowania) przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego. Wobec tego więc, że ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie nie były przedmiotem zarzutu podniesionego w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który umożliwiałby przeprowadzenie kontroli ich prawidłowości i zgodności z prawem – możliwości takiej, jak wyżej już to podkreślono, nie tworzą zarzuty postawione w ramach podstawy z pkt 1 art. 174 p.p.s.a - zarzut niewłaściwego zastosowania przywołanego przepisu ustawy o podatku akcyzowym uznać należy za nieskuteczny.
W związku z powyższym, Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI