I GSK 1826/20

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-14
NSArolnictwoWysokansa
płatności bezpośredniewsparcie rozwoju obszarów wiejskichsiła wyższasuszaARiMRrozporządzenie UEtermin zgłoszeniaprotokół szkodykontrola

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że rolnik prawidłowo zgłosił szkodę suszową, mimo opóźnienia w formalnym zgłoszeniu do ARiMR, gdyż dysponował protokołem szkody.

Rolnik A. K. ubiegał się o płatności rolne, jednak stwierdzono nieprawidłowości, w tym dotyczące powierzchni upraw i braku stwierdzenia upraw, co organ ARiMR tłumaczył brakiem formalnego zgłoszenia szkód suszowych w terminie. Rolnik argumentował, że susza zniszczyła uprawy i złożył wniosek o pomoc suszową wraz z protokołem szkody. WSA uchylił decyzję ARiMR, uznając, że zgłoszenie szkody wraz z protokołem było złożone w terminie. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że interpretacja WSA dotycząca terminu zgłoszenia siły wyższej (suszy) była prawidłowa, a rolnik miał prawo do płatności.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnych dla A. K. z powodu stwierdzonych nieprawidłowości, w tym dotyczących powierzchni upraw i braku stwierdzenia upraw, które organ ARiMR tłumaczył brakiem formalnego zgłoszenia szkód suszowych w terminie. Rolnik argumentował, że susza zniszczyła uprawy i złożył wniosek o pomoc suszową wraz z protokołem szkody, który został sporządzony przez komisję szacującą szkody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję ARiMR, uznając, że zgłoszenie szkody wraz z protokołem było złożone w terminie, ponieważ termin 15 dni roboczych na zgłoszenie siły wyższej należy liczyć od dnia, w którym rolnik dysponuje kompletnymi dowodami, czyli protokołem szkody. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że interpretacja WSA dotycząca terminu zgłoszenia siły wyższej (suszy) była prawidłowa. NSA podkreślił, że przepisy nie precyzują jednoznacznie, jakiemu organowi należy zgłosić szkodę ani jakie dokumenty dołączyć, a wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść beneficjenta. W związku z tym, złożenie wniosku o pomoc suszową wraz z protokołem szkody w terminie 15 dni od jego otrzymania spełniało wymóg formalny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zgłoszenie złożone w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent dysponuje protokołem szkody, spełnia wymogi formalne.

Uzasadnienie

Przepis art. 4 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 nie precyzuje, jakiemu organowi należy zgłosić szkodę ani jakie dokumenty dołączyć. Wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na korzyść beneficjenta. Złożenie wniosku o pomoc suszową wraz z protokołem szkody w terminie 15 dni od jego otrzymania spełnia wymóg.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Rozporządzenie 640/2014 art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

W przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, beneficjent zachowuje prawo do pomocy.

Rozporządzenie 640/2014 art. 4 § ust. 2

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Pomocnicze

u.o.ARiMR art. 4 § ust. 6

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa art. 13 § par. 13

Rozporządzenie 640/2014 art. 19 § ust. 2

Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Dotyczy zastosowania kar administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rolnik złożył zgłoszenie szkody suszowej wraz z protokołem w terminie 15 dni roboczych od dnia jego otrzymania, co jest zgodne z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 640/2014. Wątpliwości interpretacyjne dotyczące terminu zgłoszenia siły wyższej należy rozstrzygać na korzyść beneficjenta (art. 7a § 1 k.p.a.).

Odrzucone argumenty

Organ ARiMR argumentował, że rolnik nie dopełnił formalności związanych ze zgłoszeniem siły wyższej w terminie. Organ ARiMR twierdził, że zgłoszenie szkody nie zostało złożone do właściwego organu z wymaganymi dokumentami.

Godne uwagi sformułowania

termin ten winien być zatem liczony od dnia ,w którym uzyskała komplet dokumentów stwierdzających wystąpienie suszy, a więc od 14 października 2019 r., to jest od dnia kiedy otrzymała protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód powstałych w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy, a zgłoszenie wraz z protokołem złożyła organowi w dniu 18.10.2019 r. wątpliwość interpretacyjna co do tego, czy dać prymat niezwłoczności zgłoszenia, które mogłoby być uzupełnione o dowody dołączone w późniejszym czasie, czy też możliwe byłoby dokonanie zgłoszenia z jakimikolwiek dowodami będącymi w posiadaniu beneficjenta w terminie 15 dni od wystąpienia siły wyższej, to ta wątpliwość interpretacyjna powinna być rozstrzygana na korzyść beneficjenta zgodnie z art. 7a § 1 kpa.

Skład orzekający

Beata Sobocha-Holc

przewodniczący

Cezary Kosterna

sprawozdawca

Michał Kowalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu zgłoszenia siły wyższej (suszy) w kontekście płatności unijnych, zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść beneficjenta."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów UE dotyczących płatności bezpośrednich i rozwoju obszarów wiejskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zgłaszanie szkód i jak sądy interpretują przepisy UE na korzyść rolników w sytuacjach losowych, takich jak susza.

Rolnik wygrał z ARiMR: susza usprawiedliwia opóźnienie w zgłoszeniu szkody!

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1826/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący/
Cezary Kosterna /sprawozdawca/
Michał Kowalski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Go 277/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2020-09-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1438
art. 4 ust. 6
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4 ust. 2
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt I SA/Go 277/20 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 11 maja 2020 r. nr 9004-2020-0060 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Dyrektor Lubuskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył skargą kasacyjną wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 27 września 2020 r. sygn. akt I SA/Go 277/20. Wyrokiem tym została uchylona decyzja Dyrektora Lubuskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa(dalej: Dyrektor ARiMR lub Organ odwoławczy) z 11 maja 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Słubicach (dalej: Kierownik ARiMR) z 17 lutego 2020 r. w sprawie przyznania A. K. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok w następującym stanie sprawy:
A. K. (dalej: Skarżąca, Strona lub Wnioskodawczyni) wniosła o przyznanie płatności rolnych na rok 2019. W wyniku kontroli sporządzono raport, w którym stwierdzono m.in. następujące nieprawidłowości: w sąsiedztwie działki rolnej stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności, stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania, stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania, zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, zadeklarowana powierzchnia działki rolne jest mniejsza od stwierdzonej, działka rolna jest położona na niezadeklarowanej działce referencyjnej (np. drogi i rowy), nie stwierdzono deklarowanej uprawy/upraw, stwierdzona uprawa/uprawy należą w całości do innej grupy upraw niż deklarowana.
Strona w zastrzeżeniach co do ustaleń raportu wskazała miedzy innymi, że raport nie uwzględnia faktu, iż na kontrolowanym terenie wystąpiła susza (drugi rok z kolei) i zjawisko to występowało z bardzo dużym nasileniem. Zły stan upraw na kontrolowanych działkach był spowodowany właśnie tym zjawiskiem. Na działkach 382,415,416 w uwagach zapisano "nie stwierdzono upraw", co było spowodowane faktem całkowitego wyschnięcia upraw rolnych we wczesnych stadiach rozwojowych, przed kwitnieniem i do września, kiedy prowadzona była kontrola, rośliny uległy zniszczeniu. Fakt ten znajduje potwierdzenie w protokole z oszacowania zakresu i wielkości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, gdzie w uprawie szkody w uprawie lnu zostały oszacowane na 100 % już w drugiej dekadzie lipca. Podobna sytuacja dotyczyła uprawy łubinu na wspomnianych działkach, z tą różnicą, że oszacowane straty wynosiły w tym wypadku 70 %. Skarżąca wskazała, że protokół zostanie doręczony organowi pierwszej instancji jako załącznik do wniosku o pomoc suszową po jego podpisaniu przez Wojewodę.
Decyzją z 17 lutego 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności do powierzchni uprawy lnu i nałożył sankcje w wysokości 14.791,95 zł. Przyznał jednocześnie Skarżącej Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 54.989,08 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 2.414,22 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i zastosowane współczynnika korygującego. Uzasadniając swoje stanowisko organ, odnosząc się do uwag Skarżącej co do szkód wywołanych suszą stwierdził, że w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej, które mogą mieć wpływ na powierzchnię kwalifikującą się do płatności lub liczbę zwierząt kwalifikujących się do płatności związanych do zwierząt, lub gdy rolnik nie mógł wypełnić swoich zobowiązań w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności lub gdy rolnik nie mógł złożyć wniosku lub zmiany do wniosku w terminie, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie, w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód/dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub siły wyższej. Dalej Organ wskazał, że Skarżąca w dniu 18.10.2019 r. złożyła do Biura Powiatowego w Słubicach wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym wystąpiły szkody w uprawach roślin spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy wraz z protokołem nr 54/2019 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkody. Z protokołu wynika, że szkoda została zgłoszona przez producenta rolnego do Urzędu Miasta i Gminy w Słubicach w dniu 2.07.2019 r. a komisja przeprowadziła w dniu 19.07. 2019 i 5.08.2019 r. szacowanie szkód na miejscu. Dalej organ I instancji stwierdził, że kontrola na miejscu w gospodarstwie Skarżącej, podczas której stwierdzono nieprawidłowości, miała miejsce w dniach od 6 do 19 września 2019 r., a Skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie informowała organu o jakichkolwiek okolicznościach mających wpływ na przyznanie płatności.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w uzasadnieniu którego stwierdziła, że po otrzymaniu kopii protokołu kontroli złożyła w dniu 25.11.2019 r. uwagi, które nie zostały uwzględnione przy podejmowaniu decyzji. Podkreśliła, że w dniu 18.10.2019 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej z powodu suszy, w którym znajduje się informacja o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, wystąpieniu strat wraz z procentowym ich określeniem. Dane te zawarte są w protokole podpisanym przez komisję szacującą oraz Wojewodę. Wniosek ten Skarżąca złożyła w ciągu pięciu dni od otrzymania protokołu. W jej ocenie spełniła tym samym nałożony na nią obowiązek złożenia wniosku wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w terminie 15 dni roboczych. Podkreśliła, że obowiązek informowania biura powiatowego należy spełnić tylko w wypadku braku możliwości wypełnienia zobowiązań. W protokole komisja szacująca stwierdziła obecność uprawy na gruncie w dniach 18.07.2019 oraz 5.08.2019 r., czyli w czasie sezonu wegetatywnego. Nadto Skarżąca stwierdziła, że zawarty w decyzji zarzut, iż nie informowała organu na o wystąpieniu wskazanych okoliczności w toku postepowania kontrolnego są bezpodstawne, ponieważ nie była informowana o prowadzonej kontroli i wobec tego nie miała żadnych możliwości wyjaśnienia jakichkolwiek okoliczności na tym etapie postępowania. O prowadzonym postępowaniu dowiedziała się w dniu 17.11.2019 r. otrzymując protokół z kontroli. Odniosła się też do innych stwierdzonych niezgodności powierzchni działek zgłoszonych do płatności.
Organ odwoławczy decyzją z 11 maja 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że Skarżąca nie dokonała zgłoszenia przypadku siły wyższej (suszy) zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. w terminie określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L. 2014.181.48, dalej: rozporządzenie 640/2014). W jego ocenie, jeżeli Skarżąca w dniu 2.07.2019 r. dokonała zgłoszenia szkody wywołanej suszą do Urzędu Miasta w Słubicach, to powinna jednocześnie powiadomić o tych okolicznościach Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym była w stanie dokonać tej czynności. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżąca nie mogła dokonać zgłoszenia we wskazanym terminie (15 dni roboczych od dnia 2.07.2019 r.). Poinformowanie Kierownika Biura Powiatowego o tych okolicznościach dopiero w dniu 18.10.2019 r. stanowi – zdaniem Dyrektora ARiMR - ewidentne przekroczenie wskazanego terminu. W ocenie Dyrektora ARiMR usprawiedliwienie tak znacznego opóźnienia w poinformowaniu o sile wyższej nie może stanowić fakt, iż dopiero w dniu 14.10.2019 r. Skarżąca otrzymała protokół z oszacowania szkód wywołanych suszą.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wskazała argumentację podniesioną w toku postępowania przed organami. Podniosła dodatkowo, że w dniu 18.10.2019 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej z powodu suszy, gdzie znajduje się informacja o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, wystąpieniu strat wraz z określeniem ich procentowej wysokości. Dane te zawarte są w protokole podpisanym przez komisję szacującą oraz Wojewodę. Wniosek do ARIMR o uwzględnienie faktu suszy przy dokonywaniu płatności złożyła w ciągu pięciu dni od daty otrzymania protokołu potwierdzającego wystąpienie suszy. Powołała się na to, że 28.08 2020r. wystąpiła z zapytaniem w tej sprawie do Departamentu Działań inwestycyjnych ARiMR o wskazanie sposobu postępowania w przypadku wystąpienia okoliczności o charakterze siły wyższej. Z otrzymanej odpowiedzi wynikało, że obowiązek zgłoszenia faktu wystąpienia takich okoliczności występuje tylko w wypadku braku możliwości realizacji zobowiązań i płatności wieloletnich. Tymczasem w tym wypadku takie zobowiązania nie występują. Podniosła też zarzuty co do stwierdzonych różnic w powierzchni upraw.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, iż nie zgłosiła wystąpienia siły wyższej z uwagi na informację uzyskaną z Departamentu Działań Inwestycyjnych ARiMR wskazano, że do zakresu działań tej jednostki nie należy obsługa wniosków w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa). Uzasadniając wyrok Sąd I instancji na wstępie wskazał na
art. 4 rozporządzenia 640/2014. W ocenie WSA z przepisu tego wynika, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28, 29, 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej. W odniesieniu do innych środków państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania. Jeżeli niezgodność wynikająca z takiej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczy zasady wzajemnej zgodności, nie stosuje się odpowiedniej kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (art. 4 ust. 1). Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 4 ust. 2).
Sąd I instancji dokonując analizy art. 4 ust. 2 rozporządzenia doszedł do wniosku, że dla skuteczność dokonania zgłoszenia wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki: 1. zgłoszenie musi być dokonane na piśmie, 2. musi być złożone do właściwego organu, 3. do zgłoszenia winny zostać dołączone dowody wymagane przez właściwy organ, 4. zgłoszenia należy dokonać w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Zatem dla skuteczności zgłoszenia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nie wystarczy samo ich zgłoszenie w formie pisemnej do właściwego organu z zachowaniem 15 dniowego terminu, ale niezbędne jest załączenie do zgłoszenia wymaganych przez właściwy organ dowodów. Dopiero takie kompletne zgłoszenie może spełnić kryterium, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia. W przypadku Skarżącej termin ten winien być zatem liczony od dnia ,w którym uzyskała komplet dokumentów stwierdzających wystąpienie suszy, a więc od 14 października 2019 r., to jest od dnia kiedy otrzymała protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód powstałych w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy, a zgłoszenie wraz z protokołem złożyła organowi w dniu 18.10.2019 r. Tym samym Skarżąca zachowała termin, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia. Sąd I instancji zauważył też, że Skarżąca, wnosząc uwagi do raportu z kontroli, wskazała na wystąpienie w jej gospodarstwie suszy. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z dnia 6 grudnia 2019 r. poinformował Skarżącą o przekazaniu kopii jej pisma (uwagi do protokołu) organowi pierwszej instancji. Wskazał jednocześnie, że zapisy w raporcie odzwierciedlają sytuację zastaną na działkach rolnych na dzień kontroli, nie zaś ustalenie jego przyczyn. Tym samym Skarżąca mogła pozostawać w przekonaniu, że organ uwzględni zgłoszenie suszy, którego dokonała w dniu 18.10.2019 r. wraz z kompletem dokumentów. WSA zauważył, że z art. 4 ust. 2 nie wynika jakie dokumenty mają być dołączone do zgłoszenia suszy. Również organy wskazują, że nie ma w tym zakresie żadnych wymogów formalnych. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organy naruszyły art. 4 ust. 2 rozporządzenia w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz niewłaściwie zastosowały art. 19 ust. 2 rozporządzenia (zastosowanie kary – sankcji). Jednocześnie WSA uznał, że w tej kwestii organy uchybiły regułom postępowania, ponieważ nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Sąd I instancji za nieuzasadnione uznał pozostałe zarzuty skargi, w szczególności dotyczące niezgodności powierzchni upraw.
Dyrektor Lubuskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Wyrokowi temu zarzucił:
1. w ramach podstawy ujętej w art. 174 pkt 2 związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ppsa poprzez dostrzeżenie w działaniu organów administracji publicznej naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014 poprzez uznanie, iż strona złożyła z zachowaniem terminu zgłoszenie wystąpienia siły wyższej w gospodarstwie przedkładając w dniu 14.10.2019 r. protokół z szacowania zakresu i wysokości szkody oraz w dniu 18.10.2019 r. zgłoszenie wraz z tyra protokołem, podczas gdy oświadczenie takie wraz z dokumentacją nie zostało złożone do organu.
2. w ramach podstawy ujętej w art. 174 pkt. 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa - naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 4 ust.2 rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie gdy z prawidłowego ustalenia stanu faktycznego wynika, że organ administracji publicznej otrzymał protokół z szacowania szkody w sytuacji, gdy w tym dniu beneficjent nie przedstawił tego zgłoszenia do właściwego organu oraz nie przedstawił właściwych dokumentów w postaci wystąpienia siły wyższej w gospodarstwie.
Podnosząc te zarzuty Dyrektor ARiMR wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Zielonej Górze kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł też o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. K. wniosła o jej oddalenie, oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 ppsa rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarżący kasacyjnie Organ zrzekł się bowiem rozprawy, a skarżąca Spółka w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. NSA stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 ppsa, jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania, o jakich mowa w art. 189 ppsa.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie zawiera zarzuty oparte na obydwu w art. 174 ppsa podstawach kasacyjnych. Jednak zarzuty te w istocie sprowadzając się do kwestii wykładni art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014 dokonanej przez Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie organ stoi na stanowisku, że przepis ten należy intepretować w ten sposób, dla skorzystania z praw wynikających z art. 4 ust. 1 tego rozporządzeni, a więc dla ochrony przed skutkami utraty lub ograniczenia płatności na skutek wystąpienia siły wyższej, konieczne jest zgłoszenie wystąpienia siły wyższej na piśmie organowi dokonującemu płatności. Tymczasem Sąd I instancji przyjął, że termin dokonanie zgłoszenia określony w art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014 jest zachowany, jeśli beneficjent zgłosi szkody spowodowane na skutek siły wyższej (tu- klęska suszy) w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym jest w stanie dokonać tego zgłoszenia, dysponując stosowanymi dokumentami wymaganymi do zgłoszenia wystąpienia siły wyższej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia jest prawidłowa. Analizowany przepis nie zawiera jednoznacznego wskazania, jakiemu organowi fakt wystąpienia klęski żywiołowej powinien być zgłoszony, nie określa też rodzaju dokumentów, jakie powinny być załączone do zgłoszenia. Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że elementem koniecznym zgłoszenia jest przedstawienie odpowiednich dowodów wymaganych przez właściwy organ, a więc możliwość zgłoszenia powstaje z chwilą, gdy beneficjent dysponuje stosownym dokumentem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej. Nawet jeśli przyjąć, że nasuwa się wątpliwość interpretacyjna co do tego, czy dać prymat niezwłoczności zgłoszenia, które mogłoby być uzupełnione o dowody dołączone w późniejszym czasie, czy też możliwe byłoby dokonanie zgłoszenia z jakimikolwiek dowodami będącymi w posiadaniu beneficjenta w terminie 15 dni od wystąpienia siły wyższej, to ta wątpliwość interpretacyjna powinna być rozstrzygana na korzyść beneficjenta zgodnie z art. 7a § 1 kpa. Należy też zauważyć, że to organ właściwy do dokonywania przedmiotowych płatności – Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – był też w 2019 r. (to jest w okresie, którego dotyczy płatność i zgłoszenie klęski suszy), którego zadaniem było m.in. udzielanie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody co najmniej na 70% powierzchni upraw rolnych lub 70% powierzchni upraw w szklarniach i tunelach foliowych, spowodowane wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy. Wynikało to z § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187) wydanego ha podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zmianami). Pomoc taka była udzielana przez ARiMR na wniosek, do którego dołącza się protokół szkody sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę (§ 13 pkt 6 wspomnianego rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.). Przepisy rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014 nie określają innego trybu zgłaszania szkód, o jakich mowa w art. 4 tego rozporządzenia, dlatego tym bardziej można przyjąć, że dokonanie zgłoszenia szkody w trybie przepisów rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.) i posłużenie się uzyskanym w wyniku tego zgłoszenia protokołem szkody w terminie 15 dni od jego otrzymania dla dokonania zgłoszenia spełniało wymóg wynikający z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014. Dlatego też wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd I instancji w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku była prawidłowa. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo też uznał, że dokonana przez organy analiza stanu faktycznego i wyprowadzone z tej analizy wnioski oparte na błędnej wykładni przepisu była wadliwa, co spowodowało zasadne uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR na podstawie art. 145 0167 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa.
Biorąc to wszystko pod uwagę, należało skargę kasacyjną ppsa oddalić na podstawie art. 184 jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI