I GSK 1816/22

I GSK 1816/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna
Marek Krawczak
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Bd 838/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-06-07
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1312
art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 838/21 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 29 września 2021 r. nr BDSPB02-123/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. K. na rzecz Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 838/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Z. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 29 września 2021 r. nr BDSPB02-123/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
We wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wnioskująca przedłożyła umowę kontraktacji buraków cukrowych na dostawy w kampanii cukrowniczej 2019/2020, zawartą dnia 26 marca 2019 r. z grupą producentów rolnych Spółdzielnią A.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Toruniu decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r. przyznał skarżącej stronie płatność JPO.
W dniu 24 czerwca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Toruniu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych skarżącej na mocy ww. decyzji.
Decyzją z dnia 5 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Toruniu ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 121 001,98 zł, z tytułu płatności do buraków cukrowych do powierzchni deklarowanej 79,41 ha oraz z tytułu kwoty zwrotu dyscypliny finansowej. Zdaniem organu wnioskująca nie zawarła umowy kontraktacyjnej z uznaną grupą producentów rolnych, uznaną organizacją producentów lub uznanym zrzeszeniem organizacji producentów, której był członkiem. Spółdzielnia A z którą zawarła umowę kontraktacji dołączoną do wniosku została bowiem wykreślona z Rejestru grup producentów rolnych na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Bydgoszczy z dnia 17 marca 2017 r.
Decyzją z dnia 29 września 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2019 r. z tytułu płatności do buraków cukrowych do powierzchni deklarowanej. Organ podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach. Ponadto nie można uznać, że producent rolny nie jest winny stwierdzonych nieprawidłowości, dlatego w ocenie organu II instancji nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności cukrowej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi. Skarżąca nie zawarła umów wymaganych przepisami prawa. Zgodnie z prawem, z odwołaniem się do rozporządzeniu nr 1308/2013 przez umowę dostawy należy rozumieć umowę dostawy buraków do produkcji cukru zawartą pomiędzy sprzedawcą a przedsiębiorstwem. Analiza treści wspomnianego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że przez przedsiębiorstwo, o jakim mowa w tym przepisie, należy rozumieć przedsiębiorstwo cukrownicze.
Sąd zauważył, że decyzja z 17 marca 2017 r. o stwierdzeniu niespełnienia przez grupę warunków uznania i wykreśleniu Spółdzielni A z rejestru grup producentów rolnych została prawidłowo doręczona spółdzielni w dniu 27 marca 2017 r. (k. 14 i k. 15 akt admin.). Jest to okoliczność o kluczowym znaczeniu, ponieważ skarżąca była członkiem tej spółdzielni. Nie sposób w tej sytuacji uznać, że nie mogła łatwo pozyskać wiedzy o wykreśleniu spółdzielni z rejestru. Skarżąca miała możliwość uzyskania od spółdzielni, której była członkiem, informacji o tym, czy figuruje ona w rejestrze uznanych grup producentów rolnych, ewentualnie zweryfikowania zapisów w tym rejestrze. Jak wynika z kopii wypisu z ewidencji producentów, skarżąca była członkiem spółdzielni A tj. organizacji producentów. Zatem niewątpliwie miała możliwość uzyskania informacji ze spółdzielni, bądź zweryfikowanie tam informacji pochodzących z rejestru. Nie zachodzi zatem taka sytuacja, że "błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach". Należy też mieć na uwadze, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności potwierdziła, że zna zasady ich przyznawania. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego Zasady Stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w Odniesieniu Do Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, Środków Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Zasady Wzajemnej Zgodności (Dz.Urz.UE.L Nr 227, str. 69) [dalej jako Rozporządzenie nr 809/2014] poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności przyznanych na rok 2019;
2) art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014 poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niezastosowaniem wobec uznania, że w realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od żądania zwrotu płatności od skarżącej;
II. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.)
poprzez:
a) dokonanie kontroli legalności skarżonego rozstrzygnięcia, przy braku dostrzeżenia zaniechania organów ARiMR obydwu instancji w zakresie oceny przesłanki do niestosowania względem skarżącej obowiązku zwrotu płatności w ramach ww. regulacji prawa wspólnotowego, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi w miejsce jej uwzględnienia i uchylenia decyzji organów obydwu instancji;
b) przyznanie racji organom orzekającym w niniejszej sprawie, że to skarżąca jako wnioskodawczym zobowiązana była do złożenia poprawnego wniosku będącego postawą wszczęcia postępowania o przyznanie płatności, wobec czego nawet jeśli w sprawie doszło do wydania błędnego rozstrzygnięcia przez organ to błąd ten nie powinien obciążać wyłącznie organy, podczas gdy zgodnie z w/w przepisami prawa to organ wydając decyzję zobowiązany jest m. in. stać na straży praworządności oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
c) błędne uznanie, że skarżąca mogła w łatwy sposób ustalić, że Stowarzyszenie, z którym zawarła umowę zostało wykreślone z rejestru grup producentów rolnych, podczas gdy na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności Spółdzielnia ta nadal widniała w rejestrze grup producentów rolnych, a przede wszystkim w sytuacji gdy Spółdzielnia przyjmowała nowych członków w poczet (tak: załącznik do wniosku o wpis do ewidencji producentów dla organizacji producentów), podejmowała uchwały, a także dokonywała sprzedaży buraków cukrowych;
d) przyznanie racji organom orzekającym w niniejszej sprawie, że to skarżąca jako wnioskodawczym zobowiązana była do złożenia poprawnego wniosku i mogła odkryć błąd, podczas gdy:
- okoliczności wykreślenia z rejestru organ nie wykrył ani w 2018r. ani w 2019r., gdy Spółdzielnia składała (pozytywnie rozpatrywane: np. decyzją z 29.4.2019r.) wnioski o wpis do ewidencji producentów wraz z załącznikami, co zaś potwierdza, że skoro organ nie mógł wykryć błędu to nie sposób oczekiwać od skarżącej wyższej staranności, która nie została nigdy poinformowana o wykreśleniu Spółdzielni z rejestru,
- sam organ nie dostrzegł faktu wykreślenia z rejestru grup producentów rolnych, w sytuacji gdy rozpatrywał kolejne wnioski o zmianę ewidencji producentów i wydawał decyzję, a tym samym aktualizował dane zawarte w ewidencji producentów, potwierdzając istnienie "aktualnego" wpisu (statusu) grupy producentów rolnych,
- czynności prawne i faktyczne (decyzją z 29.4.2019r., przyjmowanie wniosków o wpis do ewidencji producentów rolnych) podejmowane przez organ wskazywały, że skarżąca pozostająca w dobrej wierze i zaufaniu do działań organów, nie miała możliwości ustalić i wykryć błędu w zwykłych okolicznościach, skoro nie odkrył go organ,
- o doręczeniu decyzji z dnia 17 marca 2017r. skarżąca nie mogła się dowiedzieć, w dacie doręczenia bowiem korespondencja przesłana została na adres prezesa Stowarzyszenia, a w rejestrze nie ujawniono tego wpisu przez kilkanaście kolejnych miesięcy, zaś Stowarzyszenie prowadziło nieprzerwanie swe działanie, jako grupa producentów rolnych,
- skarżąca mogła posiąść wiedzę od spółdzielni, która przecież po tej dacie składała ww. wnioski o dokonanie wpisu do ewidencji producentów oraz zawierała umowy na sprzedaż buraków cukrowych, do czego wobec wykreślenia z rejestru nie była uprawniona. Wszelkie okoliczności faktyczne wskazywały, iż nie doszło do wykreślenia Spółdzielni, gdyż podmiot ten funkcjonował na rynku, jak grupa producentów rolnych (faktury 54/2013, faktura 12/2019),
2) art. 1 § 2 ustawy z 25 Iipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonych decyzji skutkujące oddaleniem skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się w sposób wystarczający do kryteriów pozwalających na uznanie, że skarżąca w zwykłych okolicznościach mogła dostrzec błąd organu skutkujący przyznaniem jej płatności. Nadto, Sąd zaniechał oceny załączonych do skargi dowodów w postaci decyzją z 29.4.2019r., wniosków o wpis do ewidencji producentów wraz z załącznikami,
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej.
Z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), czy naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Niezbędne jest jednocześnie precyzyjne wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wskazać należy, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Ocena zasadności tego zarzutu może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Uzasadniając ten zarzut należy wykazać, że Sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy wskazać, jaki przepis powinien być zastosowany, dlaczego powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy. Co ważne, zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Z kolei, zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 marca 2018 r., II FSK 2480/17).
Odnosząc się, zważywszy na wymogi skargi kasacyjnej, do postawionych w niniejszej sprawie zarzutów należy wskazać, że skarżący kasacyjne oparł zbiorczo swoje zarzuty wyłączne na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania), jednak podzielone zostały one na: I - naruszenie przepisów prawa materialnego i II - naruszenie przepisów postępowania. Przy czym, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego częściowo pokrywają się ze sobą, zatem jako zasadne Sąd uznał, aby rozpoznać je łącznie.
Podkreślić przede wszystkim należy, że w zarzutach kasacyjnych nie zarzucono błędnego ustalenia stanu faktycznego jak i nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 15 ust. 6 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Przyjąć zatem należy, że skarżąca nie kwestionuje faktu, że umowa zawarta ze spółdzielnią A nie spełniała warunków do przyznania jej płatności do powierzchni upraw buraków cukrowych, a zatem że przyznana jej płatność była nienależna. Koncentrując się na zarzucie naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 poprzez jego błędną wykładnię i jednoczesne niezasadne zastosowanie art. 7 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, zdaniem skarżącej Sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował stanowisko organów, że błąd organu w przyznaniu i wypłacie skarżącej płatności mógł zostać wykryty przez skarżącą w zwykłych okolicznościach, pomimo że nie przeprowadził żadnej analizy w tym zakresie i uznał, że powinna wiedzieć o wykreśleniu z dniem 17 marca 2017 r. spółdzielni A z rejestru grup producentów rolnych lub też, że miała możliwości w zwykłych okolicznościach wykryć pomyłkę organu w tym zakresie.
Powyższe zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W orzecznictwie wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik – przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (wyroki NSA z 22 listopada 2018 r., I GSK 2071/18, z 18 grudnia 2020 r., I GSK 1191/20). Podkreśla się także, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyroki NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13, z 22 września 2023 r., I GSK 1315/22).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę sądu pierwszej instancji, zgodnie z którą skarżąca miała możliwość uzyskania od spółdzielni A, której była członkiem, informacji o tym, czy spółdzielnia ta figuruje w rejestrze uznanych grup producentów rolnych, lub zweryfikowania zapisów w rejestrze. Nie ma podstaw do uwzględnienia twierdzenia, że skarżąca nie mogła wykryć błędu, skoro rejestr ten jest powszechnie dostępny i znajduje się na stronach internetowych ARiMR. Dodatkowo wskazać należy, na co zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji, że umowa kontraktacyjna na dostawy buraków cukrowych została zwarta przez skarżącą w dniu 26 marca 2019 r., czyli dwa lata od wykreślenia spółdzielni A z rejestru grup producentów rolnych, które nastąpiło na mocy decyzji z dnia 17 marca 2017 r. odebranej przez prezesa spółdzielni w dniu 27 marca 2017 r. Obowiązkiem skarżącej było zatem zweryfikowanie, czy podmiot z którym zawierała umowę, na dzień 30 kwietnia 2019 r. (tj. dzień złożenia wniosku o płatność) spełniał kryteria określone w ustawie o płatnościach. Wskazać należy, że rolnik podpisując wniosek o przyznanie płatności ponosi odpowiedzialność za prawidłowość jego wypełnienia oraz za prawdziwość danych w nim zawartych. Musi mieć zatem świadomość co do ciążących na nim obowiązków związanych z partycypowaniem w programie pomocowym. Wystąpienie o przyznanie płatności nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem rolnika, a przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu określonej działalności rolniczej. Beneficjent określonych środków powinien wobec tego dołożyć należytej staranności, by ubiegając się o płatności spełnić wszystkie warunki wymagane prawem.
W świetle art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego WSA słusznie zatem stwierdził, że w analizowanej sprawie bezspornie nie wystąpiła żadna z przesłanek zawarcia przez skarżącą umowy z: - z grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub - organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której producent jest członkiem, lub - zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem. Skoro bowiem na mocy decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w Bydgoszczy z dnia 17 marca 2017 r. o stwierdzeniu niespełniania przez grupę warunków uznania Spółdzielnia A została wykreślona z Rejestru grup producentów rolnych, nie jest więc od tego momentu (i nie była w roku 2019) "grupą producentów" w rozumieniu wskazanego przepisu. Ponadto formułując zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca nadal nie rozróżnia dwóch różnych rejestrów prowadzonych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: 1. rejestru producentów rolnych prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2021 r., poz. 699 ze zm.); 2. rejestru grup producentów rolnych prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1026 ze zm.). W omawianym przypadku Spółdzielnia A została wpisana do rejestru producentów rolnych (dalej zwanej EP) dnia 17 lutego 2011 r. pod numerem EP 065127251 i nadal pozostaje tam zarejestrowana. Obowiązek rejestracji w przedmiotowej ewidencji dotyczy każdego producenta rolnego, niezależnie, czy jest to osoba fizyczna, osoba prawna czy też ułomna osoba prawna, jeżeli taki producent rolny chce wnioskować do ARiMR jakąkolwiek pomoc finansową. Natomiast rejestracja podmiotów w Rejestrze grup producentów rolnych dotyczy tylko i wyłącznie grup producentów rolnych, o czym stanowi wprost art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1026 ze zm.). Przepisy przedmiotowego aktu prawnego doprecyzowują, kiedy dany podmiot może działać jako grupa producentów rolnych i może zostać jako taka wpisana do rejestru grup producentów rolnych. W niniejszym przypadku Spółdzielnia A została uznana jako grupa w dniu 10 stycznia 2011 r. Natomiast wydanie decyzji o cofnięciu grupie uznania i skreśleniu jej z Rejestru grup nastąpiło 17 marca 2017 r. Organ podnosił już tę kwestię na etapie postępowania przed WSA. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swego wyroku również uwypuklił ww. różnice.
Nie jest przy tym prawdą, jak podnosi skarżąca kasacyjnie w punkcie II.2 skargi, że sąd zaniechał oceny załączonych do skargi dowodów w postaci decyzji z 29 kwietnia 2019 r. oraz wniosków o wpis do ewidencji producentów wraz z załącznikami. Z akt sprawy wynika bowiem, że postanowieniem z dnia 7 czerwca 2022 r. WSA w Bydgoszczy, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód z dokumentów załączonych do skargi. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył jednak, że z decyzji z dnia 17 lipca 2018 r. oraz z dnia 29 kwietnia 2019 r. jednoznacznie wynika, że dotyczą one aktualizacji danych spółdzielni A (w zakresie nowych członków) w rejestrze producentów rolnych. WSA podkreślił, że rejestr ten prowadzony jest na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Nie jest to zatem rejestr podmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach. Wskazane decyzje z dnia 17 lipca 2018 r. oraz z dnia 29 kwietnia 2019 r., zdaniem Sądu pierwszej instancji, w żaden sposób nie odnoszą się do rejestru grup producentów rolnych.
Z uwagi na powyższe, jako zasadne należy ocenić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie zawarła na 2019 rok umów z podmiotem, o którym mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy o płatnościach, w związku z tym nie został spełniony warunek konieczny dla uzyskania w roku 2019 prawa do płatności. Jako bezpodstawne należało wobec tego uznać zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w pkt. I. 1) i 2) oraz II. 1) i 2).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).