I GSK 1794/19

I GSK 1794/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Henryk Wach /przewodniczący/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Bk 201/19 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2019-07-03
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 201/19 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 marca 2019 r. nr 9010-2019-007467 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od P. K. na rzecz Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 201/19 w wyniku skargi P.K. uchylił decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 25 marca 2019 r. nr 9010-2019-007467 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2018 r.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że P.K. (dalej: "Skarżący") złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży wniosek o przyznanie płatności na 2018 rok, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie do działek rolnych o powierzchni 4,54 ha oraz płatności dodatkowej. Następnie złożył zmianę wniosku, zwiększając żądanie przyznania tych płatności o 6,13 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją z 7 stycznia 2019 r., nr 0194-2019-000906, przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie i płatność dodatkową w kwocie całkowitej nieprzekraczającej 1250 Euro z uwagi na uczestnictwo w systemie małych gospodarstw. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży, w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Decyzją z 5 marca 2019 r., nr 9010-2019-007467, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał przepis art. 19 ust. 2 i art. 56 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312) i wyjaśnił, że Skarżący został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łomży nr 0194-2015-012125 z 2 czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok. Decyzja ta została prawidłowo doręczona, co pozwala uznać, że został on poinformowany o uczestnictwie w systemie małych gospodarstw. Organ przyjął, że skoro Skarżący został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o czym był poinformowany, i nie wystąpił z tego systemu poprzez zaznaczenie w części IX pola 13 wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, a także w terminie do 30 września 2018 roku nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu - wnioskowane przez niego płatności zostały przyznane zgodnie z zasadami systemu dla małych gospodarstw, czyli w kwocie nieprzekraczającej 1250 euro. Organ nie uwzględnił zarzutów odwołania przyjmując, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję, zarzucił naruszenia: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na nienależytym przeprowadzeniu postępowania w zakresie umożliwiającym zbadanie wszystkich okoliczności sprawy oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie; - obarczenie strony postępowania negatywnymi skutkami wadliwie działającego systemu eWniosek plus poprzez nieodniesienie się do tego przez organ II instancji, że występowały liczne awarie i problemy z systemem. Ponadto wskazał na niesprawdzenie, że na koncie w wersjach roboczych posiada on wniosek, który poprzez problemy z aplikacją nie został wysłany; - art. 62 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. i347z 20.12.2013, str. 608-670) - poprzez całkowite zaniechanie wobec skarżącego realizacji obowiązku nałożonego na mocy ww. normy prawa unijnego na właściwe organy tych państw członkowskich, które zdecydowały się na praktykę automatycznego objęcia niektórych rolników systemem małych gospodarstw na podstawie art. 62 ust. 2 zdanie 1 ww. rozporządzenia, - art. 7, 8, 9 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 pkt. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie przez organ realizacji wyraźnego, ustawowego obowiązku uprzedniego poinformowania skarżącego o przysługującej mu możliwości uniknięcia niekorzystnych skutków przyjętych przez polskiego ustawodawcę rozwiązań prawnych; nieprzestrzeganie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym nieodniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym dotyczących wadliwie działającego systemu informatycznego, przeprowadzonej transformacji gospodarstwa poprzez jego powiększenie, w związku z czym wystąpienie z SMG mogło nastąpić w każdym czasie. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że rok 2018 był pierwszym rokiem wdrożenia systemu składania wniosków o płatności bezpośrednie elektronicznie zamiast papierowych. W związku z tym występowały problemy ze złożeniem wniosku lub jego wypełnieniem, o których nie wiedział w czasie wypełniania. Podczas składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich wybrano wniosek o wystąpienie z systemu małych gospodarstw (SMG), po czym wysłano ten wniosek za pomocą przycisku "wyślij". Następnie wypełniono wniosek obszarowy i również kliknięto "wyślij", po czym wygenerowane zostało potwierdzenie. Skarżący wskazał, że na początku był pewny, że potwierdzenie dotyczy także SMG, ale potem jeszcze raz przeczytał instrukcję, z której wynikało, że powinno być odrębne potwierdzenie. Udał się, więc do Biura ARiMR gdzie uzyskał informację, że są problemy z tą aplikacją, od początku kwietnia zlikwidowane zostaną wszystkie usterki i jak wysłano, to na pewno dojdzie. Po takim zapewnieniu Skarżący uznał sprawę za "załatwioną". Sprawa SMG była dla Skarżącego bardzo istotna, ponieważ pod koniec ustawowego terminu dodał działanie rolnośrodowiskowo - klimatyczne. Skarżący podał również, że w wersjach roboczych aplikacji e-wniosek plus posiada zapisany wniosek, w którym prawidłowo zaznaczono, iż występuje z systemu małych gospodarstw. Pozostawanie w tym systemie jest dla niego niekorzystne. Dodatkowo Skarżący podniósł, że postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób przewlekły. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że organy rozpoznające sprawę naruszyły przepisy postępowania w sposób istotny, powodujący konieczność ponownego przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i wyciągnięcia odpowiednich, popartych tym materiałem, wniosków. Wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmując czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przepis ten jest ograniczony w zastosowaniu w sprawach dopłat rolniczych, co nie oznacza jednak, że organy mogą działać dowolnie. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 Kpa i rozwiniętą w art. 77 § 1 tego kodeksu, zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji wskazaną zasadę ograniczono jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organy w sprawach, jak przedmiotowa, nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzeć, przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich spełnia warunki do ich otrzymania. W świetle art. 56 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanym dalej "systemem dla małych gospodarstw", jeżeli spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt oraz łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1 250 euro. Zgodnie z art. 56 ust. 4 ustawy, rolnik uczestniczący w 2015 r. w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku. Zgodnie z art. 56 ust. 5 pkt 1 ustawy, w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. stwierdza się, że rolnik uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw w przypadku, o którym mowa w ust. 1. W świetle art. 56 ust. 6 ustawy o płatnościach, w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do udzielenia odpowiedzi na kluczowe pytanie dotyczące tego czy' Skarżący prawidłowo powiadomił organ o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw. Organ stanowczo stoi na stanowisku, że do skutecznego zawiadomienia nie doszło podając, iż ani we wniosku z dnia 22 marca 2018 r., ani w złożonej korekcie do tego wniosku z dnia 14 czerwca 2018 r. Skarżący nie zaznaczył pola nr 13 "Oświadczam, że występuję z systemu dla małych gospodarstw". Tymczasem w aktach sprawy znajdują się jeszcze dokumenty wskazujące, iż Skarżący z tego systemu wystąpił. Takimi dokumentami są korekta wniosku z dnia 14 czerwca 2018 r., gdzie Skarżący zaznaczył pole nr 13 i własnoręcznie wypełnił pole daty i podpisu oraz oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw z dnia 15 stycznia 2018 r. (również 5 sygn. akt I SA/Bk 201/19 własnoręcznie podpisane). Oba te dokumenty znajdujące się w aktach sprawy są opieczętowane "za zgodność z oryginałem" przez pracownika organu, co oznacza, że są one traktowane w sprawie jako dokumenty prawdziwe i wniesione do organu. Nie ma bowiem żadnych potwierdzeń odbioru i dat ich wpływu, ale w aktach są. Ponadto znajduje się w aktach sprawy potwierdzenie złożenia w formie elektronicznej wniosku o wystąpienie z programu z dnia 9 stycznia 2019 r., jednakże nie wiadomo jakiego wniosku to potwierdzenie dotyczy, szczególnie że wniosek z dnia 15 stycznia 2018 r. był podpisany ręcznie a zatem nie mógł być złożony w formie elektronicznej. Sąd I instancji uznał, że nie ulega zatem wątpliwości, że organy rozpoznając sprawę nie dokonały rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i nie poddały go prawidłowej ocenie, co z kolei narusza art. 80 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, że Sąd podałby numery kart zawierające rzeczone wnioski lecz organ nie dokonał numeracji tych kart, a Sąd nie może w tym zakresie wyręczać organu. Mając powyższe na względzie. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) uchylił zaskarżoną decyzję.
Organ od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżając powyższy wyrok w całości zarzucił mu:
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 56 ust 1-2, 4-6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 j.t.) polegającym na tym, że Sąd bezpodstawnie uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że Skarżący skutecznie wystąpił z systemu dla małych gospodarstw czego Organ nie ocenił, podczas gdy taka ocena Sądu sprzeciwia się prawu w kontekście przywołanego art. 56 ust. 1-2, 4-6 w/w ustawy.
- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że to na Organie ciążył obowiązek dowiedzenia, że skarżący wystąpił z systemu małych gospodarstw, podczas gdy w istocie to na stronie ciąży szczególny obowiązek dowiedzenia swoich faktów i twierdzeń w kontekście niniejszej sprawy,
- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 i 11 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z § 1 pkt 1 i 2, § 2 ust 1, § 3, § 4 ust 1, § 7, § 8, § 9 ust 1 i 2, § 10 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 353, zm. Dz. U. z 2017 r. poz. 493) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie wspomnianego rozporządzenia we wskazanym zakresie, z którego jasno wynika w jakiej formie wniosek o płatność powinien zostać złożony i jest to wyłącznie forma elektroniczna, a nie papierowa, co Sąd winien rozstrzygnąć pomimo iż kwestia ta nie była podniesiona w skardze, na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., nadto nieuwzględnienie że sporne oświadczenie o wystąpieniu powinno zostać złożone wraz z wnioskiem o płatność. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a poprzez uwzględnienie skargi Strony, mimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do takiego rozstrzygnięcia bowiem WSA ocenił decyzję na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów traktując je jako złożone przez Skarżącego w zakreślonym postępowaniem administracyjnym terminie podczas gdy kluczowy według Sądu dokument, na którym oparto rozstrzygnięcie stanowił załącznik do pisma Skarżącego, w którym wskazana została data niezgodna ze stanem rzeczywistym a w konsekwencji wydano wyrok nie biorąc pod uwagę wszystkich akt sprawy,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 j.t. - dalej k.p.a) poprzez bezzasadne uwzględnienie skargi wskazując na naruszenie przez organ art.80 k.p.a podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że organ wnikliwie przeanalizował całokształt materiału dowodowego wydając decyzję w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i stan faktyczny sprawy.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie tj.;
- art. 145 § ,1 pkt 1 lit. a w zw. art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez ich niezastosowanie a w konsekwencji uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji podczas gdy oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw winno zostać złożone wraz z wnioskiem o przyznanie płatności w formie elektronicznej co w niniejszym stanie faktycznym nie zostało wykonane bowiem Skarżący złożył oświadczenie z datą wsteczną przy piśmie z dnia 18.01.2019 r. w formie papierowej,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 56 ust. 1,4,6,7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2018.1312 j.t.) poprzez niezastosowanie przepisów do stanu faktycznego zgodnie, z którym Skarżący jako rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw był uprawiony do otrzymania płatności w kwocie nie większej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro bowiem nie wystąpił zgodnie z przepisami podyktowanymi wymienioną powyżej ustawą z systemu dla małych gospodarstw. Sąd bezzasadnie nie zastosował powyższych przepisów co skutkowało uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji podczas gdy Skarżący w zakreślonych terminach nie złożył skutecznie oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw zatem przyznana mu płatność była zgodna z obowiązującymi przepisami.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje, a w razie stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście zasadne o uchylenie skarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania,
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wniesiono, że Sąd błędnie uznał, że skarżący prawidłowo wystąpił z systemu małych gospodarstw, podczas gdy tak się nie stało. Zgodnie z art. 56 ust.4 ustawy rolnik uczestniczący w 2015 r. w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu do dnia 10 lipca tego roku. Ponadto w świetle art. 56 ust.6 tejże ustawy , w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może z niego wystąpić, składając oświadczenie o wystąpieniu do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżący do dnia 10 lipca 2015 r. nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art.56 ust.4 ustawy a zatem nie wystąpił z systemu dla małych gospodarstw. Skarżący nie wystąpił z systemu także w kolejnych latach, w odniesieniu do płatności za rok 2016,2017,2018. Podkreślono, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 Skarżący nie zaznaczył poła 13 w sekcji IX wniosku a zatem nie wystąpił z systemu. Ponadto Skarżący nie złożył także odrębnego oświadczenia o wystąpieniu. W związku z tym organ zasadnie uznał, że Pan P.K. nadal uczestniczy w systemie małych gospodarstw, organ nie był zobowiązany do wyciągania odmiennych wniosków rozpatrując w tym zakresie akta sprawy. Jednakże Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie oparł na błędnie ustalonym przez siebie stanie faktycznym po dokonaniu wybiórczej oceny akt sprawy. Sąd stwierdził, że organy rozpatrując sprawę nie dokonały rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i nie poddały go prawidłowej ocenie, twierdząc że w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące, iż Skarżący z systemu wystąpił a mianowicie wniosek z dnia 14 marca 2018 r., gdzie Skarżący zaznaczył pole nr 13 i własnoręcznie wypełnił pole daty i podpisu oraz oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw z dnia 15 stycznia 2018 r. Zgodnie z art. 133. p. p .s .a "§ 1. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Biorąc powyższe pod uwagę skarżący kasacyjnie stwierdził, że Sąd naruszył przepisy prawa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem wydał wyrok nie biorąc pod uwagę przedstawionych akt sprawy a w rezultacie uwzględnił skargę i uchylił decyzję. Wskazał, że w niniejszej sprawie Sąd powołał się na złożony do akt sprawy wniosek datowany na 14 czerwca 2018 r., w którym Skarżący zaznaczył pole nr 13 i własnoręcznie wypełnił pole daty i podpisu oraz oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw z dnia 15 stycznia 2018 r. Sąd pominął przy tym najistotniejszą kwestię, iż powyżej wskazane dokumenty złożone zostały przy piśmie Skarżącego z dnia 18.01.2019 r. " Uzupełnienie do odwołanie od decyzji nr 0194-2019-000906 z dnia odebranej w dniu 09-01-2019", w którym nawet sam skarżący przyznał "Moja wina, że w późniejszym pomimo wątpliwości nie złożyłem wniosku jednak w wersji papierowej. Gdybym to zrobił wówczas / bym złożył nawet w wersji papierowej dodatkowo wniosek o wystąpienie z systemu małych gospodarstw to problemu by nie wystąpił. Czy nie to teraz załączam wniosek papierowy o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw, lecz termin na złożenie jego był do 30 września 2918 roku". Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pominął okoliczność, iż wniosek został dołączony do pisma po terminie a rezultacie w rozstrzygnięciu powołał się na okoliczności, które nie wynikają ze zgromadzonych akt. Skarżący powinien zgodnie z brzmieniem art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego szczególnie zwracać uwagę na swoje czynności w ramach postępowania. Warunkiem poprawnego złożenia wniosku jest bowiem ich złożenie również w przepisanej formie o czym będzie mowa poniżej. Istnienie wersji roboczych nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem tylko dokumenty uwierzytelnione w odpowiedni sposób przepisany przez zapisy ustawy oraz rozporządzeń wykonawczych przywołanych w zarzutach kasacyjnych niniejszej skargi. W interesie skarżącego było dopilnowanie aby wniosek wypełniono w odpowiedniej prawem przepisanej formie. W związku z powyższym organ słusznie stwierdził, że Skarżący pozostał w systemie małych gospodarstw i przyznał płatności zgodnie z limitem ustawowym. Jak wyżej wspomniano ponieważ zatem rolnik twierdzi, że miał problemy w złożeniu wniosku elektronicznie to winien był w kontekście w/w przepisów tę okoliczność udowodnić, czego nie uczynił, brak bowiem w aktach sprawy dowodów wskazujących na winę Organu i funkcjonującego u niego systemu elektronicznego obsługującego wnioski w roku 2018. Powyższe uzasadnia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego albowiem na stronie w tym zakresie ciąży szczególny obowiązek dowiedzenia swoich faktów i twierdzeń w kontekście niniejszej sprawy. Odnosząc się do kolejnego zarzutu, zwrócono uwagę na fakt, że przepisy art. 22 ust. 3 i 11 w powiązaniu z przytoczonymi przepisami rozporządzenia wyraźnie wskazują, że wniosek winien być sporządzony i wysłany do organu w formie elektronicznej. Sąd wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 134 § 1 p.p.s.a. iż "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną" pominął kwestię regulowaną Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. ( aktualnego na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji) w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Rozporządzenie to bowiem po zmianach rozporządzenia z dnia 28 lutego 2017r. ( Dz.U. 2017, poz. 493) wprowadziło obsługę wniosków w wersji elektronicznej przy użyciu loginu i hasła nadanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ten obowiązek wiązał stronę postępowania i winna była ona złożyć wniosek właśnie w postaci elektronicznej. Zdaniem organu właśnie taka forma wniosku jest wiążąca dla organu, a nie ta złożona w jakiejkolwiek innej formie, zwłaszcza że papierowa wersja wniosku wpłynęła później. Ponadto Sąd naruszył przepisy prawa materialnego art. 22 ust. 1 zgodnie, z którym: "Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wniosek o wypłatę tych płatności, deklarację, o której mowa w art. 18 rozporządzenia nr 809/2014, z uwzględnieniem art. 17 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 809/2014, składa się za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji. Tak jak wyżej wspomniano od 2018 roku wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności obszarowych PROW składa się w formie elektronicznej. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt 1 SA/Rz 731/18 "Wszczęcie postępowania w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich bez zachowania wymagań formalnych, wyłącznie na podstawie odręcznie sporządzonego pisma, nie jest dopuszczalne." Odnosząc się natomiast do naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrócono uwagę na brzmienie § 9 ust. 2 który stanowi, że: "Z datę złożenia wniosku za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej Agencji uważa się datę zatwierdzenia danych zawartych w tym formularzu. Tak więc wniosek złożony pierwotnie w formie elektronicznej wiąże organ co do jego treści i dołączenie inaczej wypełnionego wniosku do późniejszych pism nie wpływa w żadnym stopniu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż rolnik w dalszym ciągu pozostał w systemie dla małych gospodarstw. Reszta naruszeń przepisów powyższego rozporządzenia jest konsekwencją nie odniesienia się przez Sąd do powyższych zapisów, a w konsekwencji uwzględnienie skargi. Skoro tak, to rolnik nie może dowolnie składać wniosku o płatności w formie pisemnej podczas gdy już złożył wniosek elektronicznie, czego Sąd nie uwzględnił wydając skarżone orzeczenie, dochodząc do wniosku, że możliwe jest dopuszczenie sytuacji w której forma pisemna będzie skuteczna do złożenia wniosku o płatność, zwłaszcza że w sprawie brak jest dowodów w aktach sprawy świadczących o istnieniu dowodu na błędne działanie sytemu elektronicznego do zgłaszania płatności, co winien wykazać Skarżący, bowiem on powołuje się na powyższe okoliczności. Ponieważ powyższe uchybienia Sądu są istotne w sprawie albowiem mają wpływ na wydane rozstrzygnięcie, gdyż doprowadziły do wydania orzeczenia uchylającego decyzję organu drugiej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej Sąd I instancji błędnie uznał, że skarżący prawidłowo wystąpił z systemu małych gospodarstw, podczas gdy tak się nie stało. Zgodnie z art. 56 ust.4 ustawy rolnik uczestniczący w 2015 r. w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu do dnia 10 lipca tego roku. Ponadto w świetle art. 56 ust.6 tejże ustawy , w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może z niego wystąpić, składając oświadczenie o wystąpieniu do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Skarżący do dnia 10 lipca 2015 r. nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art.56 ust.4 ustawy a zatem nie wystąpił z systemu dla małych gospodarstw. Skarżący nie wystąpił z systemu także w kolejnych latach, w odniesieniu do płatności za rok 2016,2017,2018. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 Skarżący nie zaznaczył poła 13 w sekcji IX wniosku a zatem nie wystąpił z systemu. Ponadto Skarżący nie złożył także odrębnego oświadczenia o wystąpieniu. W związku z tym organ zasadnie uznał, że Pan P.K.nadal uczestniczy w systemie małych gospodarstw, organ nie był zobowiązany do wyciągania odmiennych wniosków rozpatrując w tym zakresie akta sprawy. Bezzasadne w tym zakresie jest powoływanie się przez Sąd I instancji na wniosek datowany na 14 czerwca 2018 r., w którym Skarżący zaznaczył pole nr 13 i własnoręcznie wypełnił pole daty i podpisu oraz oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw z dnia 15 stycznia 2018 r. Sąd pominął przy tym najistotniejszą kwestię, iż powyżej wskazane dokumenty złożone zostały przy piśmie Skarżącego z dnia 18.01.2019 r. " Uzupełnienie do odwołanie od decyzji nr 0194-2019-000906 z dnia odebranej w dniu 09-01-2019", w którym nawet sam skarżący przyznał "Moja wina, że w późniejszym pomimo wątpliwości nie złożyłem wniosku jednak w wersji papierowej. Gdybym to zrobił wówczas / bym złożył nawet w wersji papierowej dodatkowo wniosek o wystąpienie z systemu małych gospodarstw to problemu by nie wystąpił. Czy nie to teraz załączam wniosek papierowy o wystąpieniu z systemu małych gospodarstw, lecz termin na złożenie jego był do 30 września 2918 roku". Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd pominął okoliczność, iż wniosek został dołączony do pisma po terminie a rezultacie w rozstrzygnięciu powołał się na okoliczności, które nie wynikają ze zgromadzonych akt. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że z art. 22 ust. 3 i 11 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z § 1 pkt 1 i 2, § 2 ust 1, § 3, § 4 ust 1, § 7, § 8, § 9 ust 1 i 2, § 10 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 353, zm. Dz. U. z 2017 r. poz. 493) w zw. z art. 134 § 1 jasno wynika w jakiej formie wniosek o płatność powinien zostać złożony i jest to wyłącznie forma elektroniczna, a nie papierowa. Powyższe unormowania wprowadziły obsługę wniosków w wersji elektronicznej przy użyciu loginu i hasła nadanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ten obowiązek wiązał stronę postępowania i winna była ona złożyć wniosek właśnie w postaci elektronicznej. I prawidłowo uznał organ, że właśnie taka forma wniosku jest wiążąca dla organu, a nie ta złożona w jakiejkolwiek innej formie, zwłaszcza że papierowa wersja wniosku wpłynęła później.
Wobec powyższego uznać należy, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zaskarżony wyrok należało uchylić, zaś skargę oddalić.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.188 p.p.s.a. w zw. z art.151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.