I GSK 1791/22

I GSK 1791/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /sprawozdawca/
Henryk Wach /przewodniczący/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 4071/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-18
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 4 art. 60 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 2 lit. b)
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające  rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011
Dz.U.UE.C 2016 nr 202 poz 389 art. 49 ust. 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia NSA Tomasz Smoleń Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4071/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 czerwca 2021 r. nr 7/21 w przedmiocie zawieszenia płatności o przyznanie pomocy finansowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w S. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) wyrokiem z 18 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4071/21, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), oddalił skargę A. Sp. z o.o. w S. (dalej zwanej: skarżącą lub spółką) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanego: organem II instancji lub Prezesem ARiMR) z 9 czerwca 2021 r. nr 7/2021 w przedmiocie zawieszenia płatności pomocy finansowej.
Spółka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu niższego stopnia, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, w postaci błędnego zastosowania art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wypełniającego podstawowych elementów;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25 maja 2017, s. 4, ze zm.; dalej zwanego: rozporządzeniem delegowanym 2017/891) przez przyjęcie, że organy ARiMR w sposób prawidłowy zawiesiły płatność pomocy finansowej dla skarżącej jako organizacji producentów owoców i warzyw z powodu prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które to postępowanie dotyczy również skarżącej, ponieważ:
a) zawieszenie płatności ma na celu zabezpieczenie interesów finansowych UE;
b) art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 stanowi kontynuację art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011 i tym samym stanowi podstawę do zawieszenia płatności dla organizacji producentów; pomimo że:
a) w żaden sposób zawieszenie płatności z programu operacyjnego nie ma wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE, ponieważ pomoc finansowa co do której toczy się śledztwo została już wypłacona;
b) nawet jeżeli art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 jest kontynuacją uchylonego przepisu, to jego brzmienie jest inne, niż brzmienie art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011, a w szczególności wskazuje wprost, że dotyczy jedynie pomocy finansowej objętej rozporządzeniem 1308/2013;
c) realizacja programu operacyjnego nie ma jakiegokolwiek związku z realizacją planu dochodzenia do uznania, zatem niezasadne jest zawieszenie pomocy finansowej z tytułu realizacji programu operacyjnego, ze względu na niepotwierdzone nieprawidłowości występujące przy realizacji planu dochodzenia do uznania;
2. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 w zw. z niezastosowaniem art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., zm.: Dz. Urz. UE C 81 z 29 marca 2010 r., s.9; dalej zwanej: Kartą praw podstawowych) oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 2988/95, przez przyjęcie za organami, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do zawieszenia płatności skarżącej, ze względu na prowadzone śledztwo przez Prokuraturę Regionalną dotyczące okresu od 2008 r. do końca 2016 r., pomimo że zastosowany art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem Prokuratury Regionalnej, a zatem nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, jak również nieprawidłowe jest zawieszenie uprawnień ze względu na czyny, które mogły mieć miejsce przed nabyciem tych uprawnień przez skarżącą;
3. błędnej wykładni art. 60 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 2 lit. b) rozporządzenia delegowanego 2017/891 przez przyjęcie, że w przypadku wszczęcia śledztwa co do ustalenia popełnienia oszustwa dotyczącego skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw, zawieszeniu podlegają wszelki płatności na rzecz skarżącej, pomimo że z literalnego brzmienia ww. przepisu, wynika, że zawieszeniu podlegają jedynie płatności, które są przedmiotem dochodzenia, na co również wskazuje treść ust. 2 lit. b) ww. przepisu.
Skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art.176 p.p.s.a. Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała.
Skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut naruszenia przepisu postępowania z punktu I petitum skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej nie wykazano niespełnienia formalnych warunków, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądowego. W tym kontekście należy wskazać, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i – w razie kontroli instancyjnej – Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Ponadto podkreślenia wymaga, że odnosząc się do problematyki spełnienia przez uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogów z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można mylić oceny realizacji tego rodzaju kryteriów z trafnością wskazanych w nim argumentów oraz siłą ich przekonywania.
Autor skargi kasacyjnej, poza ogólnikowym stwierdzeniem o lakoniczności uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nie wykazał niespełnienia formalnych warunków, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądowego. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako uchybienie procesowe, może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, jeżeli jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarżący kasacyjnie nie uzasadnił, czy lakoniczność uzasadnienia miała wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Z uwagi na fakt, że pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, dotyczą tożsamego zagadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna je łącznie.
Kluczowe w sporze jest zastosowanie przez sąd I instancji art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 i poprawność wykładni ww. regulacji. Zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że instytucja określona w art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 stanowi kontynuację rozwiązań przyjętych w art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011, zgodnie z którym państwa członkowskie mogły zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeżeli istniały w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem nr 1234/2007 (zob. m.in. wyroki NSA z: 26 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 2012/19; 17 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 803/21; 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I GSK 1140/21; 14 czerwca 2023 sygn. akt I GSK 1370/19; 30 stycznia 2025 sygn. akt I GSK 440/21; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane tamże). Wcześniej obowiązujące rozporządzenie wykonawcze 543/2011 ustanawiało szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.
Należy zaznaczyć, że zgodnie z motywem pierwszym rozporządzenia nr 2017/891, rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 i ustanowiło nowe przepisy dotyczące sektorów owoców i warzyw oraz przetworzonych owoców i warzyw. Artykuł 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891, na którym opierały się organy uzupełnia postanowienie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013. Regulacje zawarte w art. 230 tego ostatniego aktu wskazują jakie przepisy rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 stosuje się nadal (ust. 1) oraz określa m.in. że odesłania do rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 odczytuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 231 ust. 2 rozporządzenia nr 1308/2013: wszystkie programy wieloletnie przyjęte przed 1 stycznia 2014 r., po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia nadal podlegają stosownym przepisom rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, aż do wygaśnięcia tych programów, co skutkuje pozostawieniem w mocy części przepisów rozporządzenia wykonawczego 543/2011, w tym regulujących przyznanie pomocy (por. wyrok NSA z 5 marca 2025 sygn. akt. I GSK 1648/21; tamże).
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na jednoznaczne wyjaśnienie organu w niniejszej sprawie, że zawieszenie płatności dotyczącej przyznania pomocy finansowej skarżącej spółce, która została uznana decyzją z 20 kwietnia 2015 r. za organizację producentów owoców i warzyw, nastąpiło z uwagi na toczące się w Prokuraturze Regionalnej w Warszawie (sygn. akt. RP I Ds 29.2017) postępowanie przeciwko spółce dotyczące doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa jest ocena przez sąd I instancji dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego i zebranych w sprawie dowodów, gdyż potwierdzają one zasadność zawieszenia płatności A. sp. z o.o. w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy uzyskanej wcześniej na podstawie rozporządzenia nr 1243/2007. W tym kontekście należy zauważyć, że status wstępnie uznanej grupy producentów, czy też status uznanej organizacji producentów nie ma wpływu na podmiotowość prawną, gdyż w obydwu przypadkach jest to ten sam podmiot. Nie można się więc zgodzić z zarzutami skarżącej kasacyjnie, że nie było podstaw do zawieszenia płatności organizacji producentów owoców i warzyw A. sp. z o.o. tylko z uwagi na fakt, że śledztwo przeciwko tej spółce dotyczyło okresu, kiedy była ona wstępnie uznaną grupą producentów owoców i warzyw.
Nie można tracić z pola widzenia, że prowadzenie postępowania w związku z zarzutem oszustwa dotyczy jakiejkolwiek płatności dla uznanej grupy producentów objętej pomocą unijną. Po pierwsze wskazać należy, że przez pojęcie "zawieszenia" w odniesieniu do płatności, o którym mowa w art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 należy rozumieć zarówno wstrzymanie danej wypłaty, wstrzymanie uprawnień do płatności na określony czas, jak też wykluczenie (na przyszłość) możliwości przyznania określonej płatności. Po drugie, zawieszenie płatności oraz (i) zawieszenie uznania to – niezależnie od użytej w ww. przepisie koniunkcji – to dwie różne instytucje, co wynika z istoty uznania organizacji producenckiej oraz istoty płatności jako takiej. Uznanie za organizację producentów bowiem ma charakter rozciągnięty (trwały) w czasie i wiąże się z określonym statusem grupy producentów/organizacji. Sama płatność zaś to jednorazowe rozstrzygnięcie oraz czynność materialnotechniczna polegająca na wypłacie przyznanych środków.
Przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 należy interpretować w kontekście celu ustanowienia instytucji zawieszenia uznania organizacji czy zawieszenia płatności. Celem tym jest zaś zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. W tym kontekście zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. Zawieszenie uznania organizacji, tak jak i zawieszenie płatności, nie jest tożsame z pozbawieniem organizacji statusu grupy producentów rolnych, z czym wiąże się uprawnienie do uzyskiwania płatności z funduszy unijnych, lecz czasowe wstrzymanie działania organizacji, tak aby nie narażać funduszu na straty, które z uwagi na podejrzenie popełnienia oszustwa na szkodę środków unijnych, nie będą mogły być tej organizacji przyznane. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy podmiot mogący ubiegać się o środki unijne gwarantuje prawidłowe ich wykorzystanie, co niewątpliwie zostaje zachwiane w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie oszustwa nakierowanego na te środki. Również forma niedokonana czasownika wyrażonego zwrotem "dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy" potwierdza powyższy sposób rozumowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891. "Dochodzenie" w ujęciu normatywnym, ale i potocznym, oznacza czynności prowadzone przez prokuratora lub policję, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem. A zatem sam fakt prowadzenia tych czynności nie może być utożsamiany z postawieniem zarzutów konkretnym podmiotom. Taki zarzut, związany z prowadzonym śledztwem nie został jednakże postawiony organizacji producentów owoców i warzyw A. sp. z o.o.". To ostatnie sformułowanie odnosi się nie do faktu postawienia zarzutów danym podmiotom, lecz wskazuje na okres zawieszenia uznania organizacji. Status organizacji jako grupy producentów rolnych podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony. Natomiast konsekwencją stwierdzenia popełnienia oszustwa jest – stosownie do art. 60 ust. 2 rozporządzenia delegowanego 2017/891 (analogicznie art. 115 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011) m.in. odmowa płatności, a więc definitywnie wyklucza przyznanie płatności. Z kolei umorzenie postępowania przed organami ścigania skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zawieszającej płatność.
Reasumując, regulacja art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/891 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a jej ratio legis sprowadza się do prewencyjnej ochrony interesów Unii Europejskiej poprzez wstrzymanie dalszego transferu środków do momentu wyjaśnienia podejrzenia popełnienia oszustwa.
Nieuprawnione jest również zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko skarżącej, że zarzut, związany z prowadzonym śledztwem nie został postawiony organizacji producentów owoców i warzyw A. sp. z o.o., w stosunku do objętej rozporządzeniem 1308/2013 pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego w ramach programu operacyjnego realizowanego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny, że nie istnieją w związku z powyższym podstawy do zawieszenia płatności za okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 grudnia 2020 r.
Przewidziana w art. 60 rozporządzenia delegowanego 2017/891 instytucja nie może być utożsamiana ze swoistą sankcją czy karą administracyjną za delikt administracyjny (por. m.in. wyrok NSA z 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I GSK 1002/21; tamże). Zawieszenie uznania organizacji czy płatności nie wykazuje cech kary administracyjnej, lecz jest konsekwencją zarzutu oszustwa rozumianego jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego i ma charakter przejściowy. Wobec tego przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 należy interpretować w ten sposób, że uznana organizacja lub płatność ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. na etapie in rem. (por. wyrok NSA z 29 marca 2022 r. sygn. akt I GSK 1355/21; tamże).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 wynika, że skoro płatności ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. w fazie in rem, zawieszenie płatności następuje z samego faktu wszczęcia postępowania o charakterze karnym i nie prowadzi do odzyskania nieprawidłowo przyznanych środków, tylko ma za cel zabezpieczenie interesów UE przed zapobieżeniem ewentualnym dalszym nadużyciom. Skutek zawieszenia płatności ma też swoje ramy czasowe, gdyż zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności trwa do czasu zakończenia tegoż dochodzenia.
Odnosząc się do zarzutu II.2 petitum skargi kasacyjnej, w którym – in fine – wskazano, że pomieszczony tam art. 60 ust. 1 "nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem (...), a zatem nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych", co – w żaden sposób nie pozostaje w związku z art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych; w tym zaś akcie normatywnym przyjęto, że "nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod groźbą kary w czasie jego popełnienia. Nie wymierza się również kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Jeśli ustawa, która weszła w życie po popełnieniu czynu zabronionego pod groźbą kary, przewiduje karę łagodniejszą, ta właśnie kara ma zastosowanie". Przytoczona w cudzysłowie regulacja określa ramowe zasady stosowania przepisów prawa karnego materialnego i nie pozostaje w żadnym związku z przedmiotem niniejszej sprawy. Prowadzenie śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie nie można w żaden sposób łączyć z treścią art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych gdyż przepis ten ma zastosowanie w fazie wyrokowania (po wniesieniu aktu oskarżenia do właściwego sądu).
Nie można również zaakceptować stanowiska spółki, że art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, albowiem nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem Prokuratury Regionalnej. Zauważyć należy, że art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego 2017/891 obliguje Państwa członkowskie do zawieszenia płatności, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013. Ze wskazanej regulacji wynika, że w przypadku ustalenia przez organ, iż jest prowadzone postępowanie o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, ma on obowiązek zawiesić płatność. Obowiązek ten wynika z samego faktu toczącego się postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa. Nie jest natomiast uzależniony od okresu, którego dotyczy prowadzone postępowanie karne.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego z pkt. II petitum skargi kasacyjnej nie mają uzasadnionych podstawy.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącej jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.