I GSK 1786/19

I GSK 1786/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Henryk Wach /przewodniczący/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Sygn. powiązane
I SA/Bk 216/19 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2019-07-03
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 216/19 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 marca 2019 r. nr 9010-2019-005369 w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 216/19 oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 6 marca 2019 r. nr 9010-2019-005369 w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. M., zaskarżając wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2007, nr 64, poz. 427 ze zm.), polegające na nienależytym skontrolowaniu przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 6 marca 2019 r. numer 9010-2019-005369 i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2018 r., numer 0189-2018-027551, z punktu widzenia jej zgodności z prawem, które to naruszenie przejawiało się w tym, że Sąd I instancji zaakceptował fakt wydania przez Organ I i II instancji decyzji z powołaniem odmiennych podstaw prawnych, co spowodowało brak tożsamości spraw rozpoznawanych w obu instancjach; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Gdyby Sąd I instancji dopatrzył się nieprawidłowości w opisanym wyżej działaniu Organu, powinien decyzje Organów obu instancji uchylić, a nie oddalić skargę, jak to uczynił;
b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w zw. z art. 8 § 1 i art. 77 § 2 k.p.a. polegające na nienależytym skontrolowaniu przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 6 marca 2019 r. numer 9010-2019-005369 i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2018 r., numer 0189-2018-027551, z punktu widzenia jej zgodności z prawem, które to naruszenie przejawiało się w tym, że Sąd I instancji zaakceptował fakt, że Organy obu instancji oparły swoje ustalenia na dowodach formalnie niewłączonych w poczet materiału dowodowego. Organy w uzasadnieniu obu decyzji powoływały się na ustalenia dokonane "w szerszej perspektywie, niż tylko w ramach jednej sprawy" oraz "na materiał dowodowy zebrany w ramach różnych postępowań", w których Skarżący nie był stroną, ani w których nie brał udziału; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do sytuacji, w które zarówno Organy administracji, jak i Sąd I instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na dowodach formalnie niewłączonych w poczet materiału dowodowego. Gdyby Sąd I instancji dopatrzył się nieprawidłowości w opisanym wyżej działaniu Organów, powinien decyzje Organów obu instancji uchylić, a nie oddalić skargę, jak to uczynił; c) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w zw. z art. 8 § 1 i art. 79 § 2 k.p.a. polegające na nienależytym skontrolowaniu przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 6 marca 2019 r. numer 9010-2019-005369 i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2018 r., numer 0189-2018-027551, z punktu widzenia jej zgodności z prawem, które to naruszenie przejawiało się w tym, że Sąd I instancji zaakceptował fakt, że Organy obu instancji oparły swoje ustalenia na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach administracyjnych, w których Skarżący nie był stroną i nie brał w nich udziału; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do sytuacji, w której zarówno Organy administracji, jak i Sąd I instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na dowodach w ogóle nie dotyczących osoby Skarżącego, pozostających na bardzo dużym poziomie ogólności, dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o rzekomym stworzeniu przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Gdyby Sąd I instancji dopatrzył się nieprawidłowości w opisanym wyżej działaniu Organów, powinien decyzje Organów obu instancji uchylić, a nie oddalić skargę, jak to uczynił;
d) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w zw. z art. 8 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. polegające na nienależytym skontrolowaniu przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 6 marca 2019 r. numer 9010-2019-005369 i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2018 r., numer 0189-2018-027551, z punktu widzenia jej zgodności z prawem, które to naruszenie przejawiało się w tym, że Sąd I instancji zaakceptował fakt, że Organy obu instancji nie przeprowadziły dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii rolnictwa na okoliczność wykazania opłacalności modelu gospodarczego prowadzenia działalności rolniczej Skarżącego polegającego na wymianie płodów rolnyeh uprawianych w sposób ekologiczny, w zamian za świadczone usługi prac polowych. Gdyby Sąd I instancji dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu Organów, powinien decyzje Organów obu instancji uchylić, a nie oddalić skargę, jak to uczynił; e) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w zw. z art. 8 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nienależytym skontrolowaniu przez Sąd I instancji legalności decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z 6 marca 2019 r. numer 9010- 2019-005369 i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2018 r., numer i nieprawidłowym przyjęciu, że materiał dowodowy został rozpatrzony przez Organ w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a ocena dowodów i wniosków z niej wynikających odpowiada zasadom logiki i doświadczenia życiowego, co skutkowało zaakceptowaniem przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez Organy w postaci przyjęcia, że:
- Organ I instancji prowadząc postępowanie administracyjne z wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wszedł w posiadanie dowodów i uzyskał informacje odnośnie okoliczności z których wynikało, że w latach 2011 - 2013 Skarżący wraz z W.G. stworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że już w chwili wpływu pierwszej deklaracji Skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej Organ powziął informację, że W. G. był pełnomocnikiem Skarżącego oraz, że środki z płatności mają być przesyłane na rachunek jego pełnomocnika, jak również dysponował wiedzą na okoliczność analogicznych zasad współpracy W. G. z innymi dzierżawcami,
- Skarżący nie prowadził działalności rolniczej w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i nie był odrębnym, samodzielnym, ani samorządnym producentem rolnym, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżący posiadał swoje gospodarstwo i samodzielnie decydował oraz zarządzał produkcją rolną, zaś celem Skarżącego było prowadzenie produkcji roślinnej,
- Skarżący nie ponosił żadnego ryzyka finansowego, jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżący we własnym zakresie decydował o sposobie rozliczeń z wykonawcami prac polowych, ponosząc tym samym ryzyko finansowe i produkcyjne związane z prowadzoną działalnością,
- Skarżący w żaden sposób nie przetwarzał zebranych plonów z deklarowanych do płatności działek rolnych, skoro nie prowadził hodowli zwierząt gospodarskich, ani sprzedaży pozyskiwanych plonów, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżący płacił plonami za wszystkie wykonywane prace połowę w gospodarstwie,
- przeważająca część płatności była zatrzymywana przez W. G., podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że W.G. uzyskiwał wyłącznie należny mu czynsz dzierżawny,
- wszystkie koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych przez Skarżącego ponosił W. G., podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że cały koszt produkcji ponosił Skarżący, który płacił plonami za wszystkie wykonywanie prace połowę w gospodarstwie,
- Skarżący miał nie czerpać korzyści z działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, ponieważ cały plon był przekazywany B. sp. z o.o. na pasze dla bydła opasowego, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżący po opłaceniu plonami pracy maszyn z operatorami i innych kosztów dzierżawy i należności publicznoprawnych, zachowywał nadwyżkę w wysokości około 30.000,00 zł rocznie.
- Skarżący miał jedynie pozostawać jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne będące w faktycznym posiadaniu W. G. lub powiązanej z nim spółki A., a jego celem nie była produkcja rolna, tylko chęć otrzymania dopłat, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek więzi geograficznych, ekonomicznych, funkcjonalnych, prawnych ani personalnych które uzasadniałyby zarzut stworzenia przez Skarżącego w porozumieniu z W.G. sztucznych warunków w celu uzyskania płatności; powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego przez Organy i zaakceptowania tego stanu przez Sąd I instancji. Gdyby Organy nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów, a dowody zostały ocenione zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego należałoby dojść do wniosku, że nieuzasadniony jest zarzut stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej. Gdyby Sąd I instancji dopatrzył się nieprawidłowości w opisanym wyżej działaniu Organów, powinien decyzje Organów obu instancji uchylić, a nie oddalić skargę, jak to uczynił.
2) z ostrożności procesowej, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25, str. 8 z późn. zm.), z uwagi na jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżącemu nie powinna zostać udzielona płatność rolnośrodowiskowa, ponieważ Skarżący sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, podczas gdy Skarżący posiadał grunty rolne o określonym areale, składające się na jego gospodarstwo rolne oraz samodzielnie prowadził działalność rolną, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, jednocześnie zachowując grunty w dobrej kulturze rolnej, wypełniając zobowiązanie rolnośrodowiskowe na rzecz poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, realizując tym samym cele płatności rolnośrodowiskowej, a tym samym nie doszło do stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, właściwe zastosowanie w/w przepisu prawa materialnego powinno polegać na odmowie jego zastosowania przez Sąd I instancji, z uwagi na brak przesłanek warunkujących jego zastosowanie; b) § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i tryby przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 nr 33 poz. 262 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarżącemu nie powinna zostać udzielona płatność rolnośrodowiskowa, ponieważ Skarżący nie spełnił koniecznego warunku uzyskania płatności, jakim jest rolnicze użytkowanie gruntów w ramach podjętego zobowiązania środowiskowego, podczas gdy Skarżący posiadał grunty rolne o określonym areale, składające się na jego gospodarstwo rolne oraz samodzielnie prowadził działalność rolną, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, jednocześnie zachowując grunty w dobrej kulturze rolnej, wypełniając zobowiązanie rolnośrodowiskowe polegające na poprawie środowiska wsparcia rozwoju obszarów wiejskich; właściwe zastosowanie w/w przepisu prawa materialnego powinno polegać na przyjęciu, że Skarżącemu powinna zostać przyznana płatność rolnośrodowiskowa na rok 2013, skoro Skarżący użytkował rolniczo posiadane grunty rolne w ramach podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł wnoszę o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku i zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji całkowicie pominął fakt, że na podstawie decyzji Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 6 marca 2019 r. numer 9010-2019-005369, utrzymana została w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2018 r., numer 0189-2018-027551, która została wydana w oparciu o nieobowiązującą podstawę prawną, tj. art. 30 rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników. Organ II instancji dostrzegając, że kontrolowana decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 13 grudnia 2018 r. oparta została na niewłaściwej (nieobowiązującej) podstawie prawnej i utrzymując tę decyzję w mocy, dokonał zmiany podstawy prawnej na obowiązujący akt prawny, tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Rady WE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania 6 rozporządzenia Rady nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Organ II instancji wskazał, że jakkolwiek Organ I instancji powołał nieprawidłową podstawę prawną, niemniej poprzednio obowiązująca norma była podobna do normy obowiązującej aktualnie i miała taki sam cel, co nie wpływa na prawidłowość wydanej decyzji. Tymczasem powyższe działanie Organu naruszyło naczelną zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dwuinstancyjności, co Sąd I instancji całkowicie zlekceważył.
Gdyby Sąd I instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności decyzji Organu doszedłby do wniosku, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, co powinno skutkować uchyleniem decyzji Organu, a nie oddaleniem skargi.
Wskazano, że Sąd I instancji, podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez Organy w ramach kontroli legalności decyzji zaakceptował fakt, że Organy oparły swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zgromadzonym w innych postępowaniach, w których Skarżący nie by stroną i w których nie brał udziału, a nadto na ustaleniach formalnie nie włączonych w poczet materiału dowodowego. Sąd I instancji zaakceptował także fakt, że Organy obu instancji oparły swoje ustalenia na dowodach formalnie niewłączonych w poczet materiału dowodowego. Organy I i II instancji - a w ślad za nimi Sąd I instancji - oparły swoje rozstrzygnięcie o wyjaśnienia lub zeznania w/w osób dokonane w ramach tych postępowań. Mimo wyżej wskazanych nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd I instancji doszedł do wniosku, że Organy zasadnie odmówiły przyznania Skarżącemu płatności na 2013 r. Tymczasem w przedmiotowej sprawie. Organy administracji nie poczyniły żadnych ustaleń dotyczących osoby Skarżącego, gdyż wszystkie powołane dowody dotyczyły innych dzierżawców, z którymi Skarżący nie pozostaje w żadnych stosunkach. Znamienne jest wreszcie, że wszystkie osobowe źródła dowodowe powołane w decyzjach organów administracji dostarczyły informacji bardzo ogólnikowych. Pracownicy Agencji Restrkturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prowadzący przesłuchanie ograniczyli się do zadania zaledwie kilku pytań, które nie były wystarczające do poczynienia jakichkolwiek szczegółowych ustaleń w sprawie. Ogólnikowość ta stworzyła natomiast pole do nadinterpretacji i nieprawdziwych zarzutów odnośnie tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Gdyby Sąd I instancji przeprowadził prawidłową kontroli legalności decyzji Organu doszedłby do wniosku, że Organy oparły swoje ustalenia na dowodach w ogóle nie dotyczących osoby Skarżącego, pozostających na bardzo dużym poziomie ogólności, dających pole do poczynienia ustaleń niezgodnych z prawdą materialną, nadinterpretacji i arbitralnych sądów o rzekomym stworzeniu przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ONW, a nadto na dowodach formalnie niewłączonych w poczet materiału dowodowego, co powinno skutkować uchyleniem decyzji Organów obu instancji, a nie oddaleniem skargi.
Zdaniem Skarżącego, Sąd I instancji wskutek nienależytego skontrolowania decyzji Organu błędnie przyjął, że materiał dowodowy został rozpatrzony przez Organ w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a ocena dowodów i wniosków z niej wynikających odpowiada zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Powyższe skutkowało zaakceptowaniem przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez Organy i przyjęciem, że Organ I instancji prowadząc postępowanie administracyjne z wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wszedł w posiadanie dowodów i uzyskał informacje odnośnie okoliczności z których wynikało, że w latach 2011 - 2013 Skarżący wraz z W. G. stworzyli sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności. Tymczasem prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że już w chwili wpływu pierwszej deklaracji Skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej Organ powziął informację, że W. G. był pełnomocnikiem Skarżącego oraz, że środki z płatności mają być przesyłane na rachunek jego pełnomocnika, jak również dysponował wiedzą na okoliczność analogicznych zasad współpracy W. G. z innymi dzierżawcami. Sąd I instancji zaakceptował błędne ustalenia faktyczne dokonane przez Organy obu instancji, co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciem, że Skarżący dopuścił się tworzenia sztucznych warunków gospodarowania celem uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Tymczasem, jak wskazał skarżący kasacyjnie jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego:
1) Skarżący posiadał swoje gospodarstwo (jego celem była produkcja roślinna) i samodzielnie zarządzał produkcją oraz decydował o profilu prowadzonego gospodarstwa rolnego decydując się na uprawy ekologiczne. W każdym roku Skarżący sporządzał plan produkcji przewidujący rodzaj upraw na poszczególnych częściach dzierżawionej nieruchomości i konsekwentnie zrealizował założenia swojego planu. Skarżący we własnym zakresie decydował o zabiegach agrotechnicznych, doborze zleceniobiorców, którym powierzał wykonanie poszczególnych prac polowych, sposobie rozliczeń z usługobiorcami za zrealizowane przez nich prace. Skarżący z nikim nie ustalał i nie koordynował swoich planów ani działań na dzierżawionych nieruchomościach. Powyższe dyskwalifikuje stanowisko Organu, podzielone przez Sąd I instancji, jakoby Skarżący miał nie prowadzić działalności rolniczej; 9 2) Skarżący zarejestrował się w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych, oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności pod numerem [...] w dniu 05.05.2011 r. W dniu 13.09.2011 r. zawarł stałą umowę kontroli i certyfikacji gospodarstwa rolnego. W dniu 26.09.2011 r. przeszedł certyfikację gospodarstwa wykonaną przez Jednostkę Certyfikującą B. sp. z o.o., na dowód czego wystawiono mu Potwierdzenie objęcia gospodarstwa planem kontroli w rolnictwie ekologicznym nr [.... W dniu 26.09.2011 r. Skarżący przeszedł kontrolę dokonaną przez Jednostkę Certyfikującą B. Sp. z o.o. w zakresie zgodności procesu produkcji rolniczej z rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28.06.2007 r. w sprawie zgodności produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 z późn. zm.) oraz ustawą o rolnictwie ekologicznym z dnia 25.06.2009 r. (Dz. U. nr 116 poz. 975). Jednostka kontrolująca nie wnosiła zastrzeżeń. Powyższe dyskwalifikuje stanowisko Organu, podzielone przez Sąd I instancji, jakoby Skarżący miał nie pozostawać odrębnym, samodzielnym ani samorządnym producentem rolnym, a w sprawie miało dojść do sztucznego podziału jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, którego posiadaczem miał być W. G.;
3) Skarżący we własnym zakresie decydował o sposobie rozliczeń z wykonawcami prac polowych, ponosząc tym samym ryzyko finansowe i produkcyjne związane z prowadzoną działalnością. Powyższe dyskwalifikuje stanowisko Organu, podzielone przez Sąd I instancji, jakoby Skarżący miał nie ponosić żadnego ryzyka finansowego związanego z prowadzoną działalnością;
4) cały koszt produkcji ponosił Skarżący, który płacił plonami za wszystkie wykonywanie prace połowę w gospodarstwie, przy czym wymiana płodów rolnych za prace połowę jest powszechną praktyką w rolnictwie. Powyższe dyskwalifikuje stanowisko Organu, podzielone przez Sąd I instancji, jakoby wszystkie koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych przez Skarżącego miał ponosić W. G. (który otrzymywał jedynie należny mu czynsz dzierżawny), a Skarżący miał nie przetwarzać zebranych plonów; 5) Skarżący po opłaceniu plonami pracy maszyn z operatorami i innych kosztów dzierżawy, w tym czynszu dzierżawy na rzecz W. G. i należności publicznoprawnych, zachowywał nadwyżkę w wysokości około 30.000,00 zł rocznie. Powyższe dyskwalifikuje stanowisko Organu, podzielone przez Sąd I instancji, jakoby Skarżący miał nie czerpać korzyści z działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, a W. G., miał zachowywać przeważającą część płatności; 6) Skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego, zarówno w sferze psychicznej (animus), jak i w sferze fizycznej (corpus). Skarżący miał pełną wolę władania gospodarstwem rolnym we własnym imieniu i na własny rachunek oraz w sposób zewnętrzny tę wolę manifestował. Powyższe dyskwalifikuje stanowisko Organu, podzielone przez Sąd I instancji, jakoby Skarżący był jednie jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne będące w faktycznym posiadaniu W.G. lub powiązanej z nim spółki A., a celem Skarżącego była wyłącznie chęć otrzymania dopłat. Sąd I instancji zaakceptował stanowisko zaprezentowane przez Organy dotyczące odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wykazania opłacalności modelu gospodarczego prowadzenia przez Skarżącego działalności rolniczej polegającego na wymianie płodów rolnych uprawianych w sposób ekologiczny, w zamian za świadczone usługi prac polowych, pomimo tego, że Organy nie dysponowały w tym zakresie specjalistycznymi wiadomościami, a okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy. Sąd wskazał za Organem, że całość zgromadzonego materiału dowodowego w tej sprawie świadczy o stworzeniu sztucznych warunków, stąd powołanie biegłego nie ma wpływu na przyjęte w sprawie stanowisko. Jednocześnie w sprawie Skarżącemu zarzuca się brak opłacalności działalności rolniczej wykonywanej przez niego, ze względu na fakt, że nie wytwarzał on żadnych płodów na rynek. W istocie model działalności rolniczej obrany przez Skarżącego w zamian za świadczone usługi prac polowych, był w pełni opłacalny i ekonomicznie uzasadniony. Uprawa ekologiczna produktów rolnych jest bardziej pracochłonna, a z drugiej strony daje niższe plony niż tradycyjna uprawa z wykorzystaniem środków ochrony roślin. Wymiana barterowa plonów za usługi w zakresie prac polowych była zatem uzasadniona ekonomicznie, a Skarżący osiągał odpowiedni zysk. Z uwagi na konieczność oceny powyższej okoliczności w kontekście wiadomości specjalistycznych, którymi Sąd i Organy nie dysponują, zasadne było powołanie biegłego z zakresu ekonomii rolnictwa, który ustaliłby, czy przyjęty przez Skarżącego model działalności rolniczej był racjonalny ekonomicznie. Organ jednak nie uwzględnił wniosku Odwołującego w tym zakresie, co poparł Sąd I instancji. polegający wymianie ekologicznych płodów rolnych a w konsekwencji należy stwierdzić, że żaden materiał dowodowy nie potwierdza arbitralnej tezy Organu, zaakceptowanej przez Sąd I instancji, że stworzone zostały sztuczne warunki w celu uzyskania płatności, zarówno w aspekcie elementu obiektywnego, jak i elementu subiektywnego. Sąd I instancji, wskutek zaakceptowania błędnych ustaleń faktyczny poczynionych przez Organy, arbitralnie przyjął, że istnieje koordynacja pomiędzy Skarżącym a właścicielem nieruchomości W. G. i innymi dzierżawcami wskazująca na ich powiązanie. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek więzi geograficznych, ekonomicznych, funkcjonalnych, prawnych ani personalnych, które uzasadniałby zarzut tworzenia przez Skarżącego w porozumieniu z W. G. sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Sugestie o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności są wyłącznie wynikiem nadinterpretacji i niczym niepopartych domysłów, a nie wynikiem rzetelnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Gdyby Sąd I instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności decyzji Organu doszedłby do wniosku, że nieuzasadniony jest zarzut stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, co skutkowałoby uchyleniem decyzji obu Organów, a nie oddaleniem skargi.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował w niniejszej sprawie przepis art. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do uprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 25, str. 8 z późn. zm.), który stanowi: "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z cełami danego systemu wsparcia" z uwagi na przyjęcie, że Skarżącemu nie powinna zostać udzielona płatność rolnośrodowiskowa, ponieważ Skarżący stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, podczas gdy nie doszło do stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności. Jako że przepisy rozporządzenia 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Słusznie Sąd I instancji przyjął, że w tym zakresie możliwe jest skorzystanie z wskazówek interpretacyjnych zawartych w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. I tak, jak wynika z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a także wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 01.12.2016 r., II GSK 3581/16), tj.: 1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, 2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, 3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Tymczasem żadna z powyższych przesłanek nie została wykazana przez Organ, a w ślad za nim - także przez Sąd I instancji. Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, Skarżący spełniał wymogi przewidziane dla przyznania płatności rolnośrodowiskowej, posiadał grunty rolne o określonym areale, składające się na jego gospodarstwo rolne oraz prowadził działalność rolną, ponosząc ryzyko produkcyjne i finansowe z tym związane, jednocześnie zachowując grunty w dobrej kulturze rolnej. Otrzymywane płatności wspierały natomiast jego dochody uzyskiwane z tytułu działalności rolniczej. Nie sposób doszukać się w działaniu Skarżącego próby manipulacji czy sztucznego wykreowania określonych elementów stanu faktycznego, zmierzających do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. W przedmiotowej sprawie zamiarem Skarżącego nie było stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Dowody zgromadzone w niniejszej sprawie świadczą jednoznacznie o tym, że Skarżący miał zamiar realizować cele płatności rolnośrodowiskowej, polegające m.in. poprawie środowiska naturalnego i terenów wiejskich, poprzez wspieranie gospodarowania gruntami, opracował plan środowiskowy, podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe i je realizował. Skarżący opracował model przedsięwzięcia gospodarczego, którego założenia w jego ocenie były uzasadnione ekonomicznie i zmierzały do realizacji jego interesów majątkowych. Skorzystał z oferty dzierżawy gruntów, założył gospodarstwo rolne, zdecydował o uprawach i sposobie realizacji niezbędnych zabiegów agrotechnicznych oraz zapłaty za nie w formie uzyskanych płodów rolnych. Tak opracowany model działalności rolnej był w ocenie Skarżącego racjonalny, przynoszący zysk, ale również w żaden sposób nie stał w sprzeczności z celami płatności rolnośrodowiskowej. Zamiar Skarżącego optymalizacji zysku z prowadzonej produkcji rolnej nie może być negatywnie oceniany oraz nie stanowi okoliczności przemawiającej za tym, że jedynym celem Skarżącego było uzyskanie nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stwarzał żadnych podstawy do przyjęcia, aby miało dojść w sprawie do sztucznego stworzenia przez Skarżącego warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, w związku z czym przedmiotowa norma nie powinna znaleźć zastosowania w sprawie. Podniesiono jednocześnie, że Sąd I instancji niewłaściwie zastosował w niniejszej sprawie przepis § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i tryby przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), który stanowi, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 30, str. 16 z późn. zm.) (zwanego dalej: rozporządzeniem nr 73/2009), tj. osobie fizycznej lub prawnej lub grupie osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą, jeżeli " łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha" z uwagi na przyjęcie, że Skarżącemu nie powinna zostać udzielona płatność rolnośrodowiskową, ponieważ Skarżący nie spełnił koniecznego warunku uzyskania płatności, jakim jest rolnicze użytkowanie gruntów w ramach podjętego zobowiązania środowiskowego. Tymczasem Skarżący spełnił wszystkie wymogi niezbędne do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Organ, a w ślad za nim Sąd I instancji zakwestionował fakt, że Skarżący posiadał gospodarstwo rolne oraz we własnym imieniu i na własny rachunek prowadził działalność rolniczą. Tymczasem to wyłącznie Skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego oraz samodzielnie prowadził działalność rolniczą, o czym świadczą następujące okoliczności: 1) Skarżący zarządzał posiadanym gospodarstwem rolnym oraz podejmował samodzielnie wszelkie decyzje związane z prowadzoną działalnością rolniczą, decydował o rodzaju upraw, sposobie prowadzenia zabiegów agrotechnicznych, zasadach rozliczeń z wykonawcami prac zleconych, zagospodarowaniu plonów. Zamiarem Skarżącego była realizacja celów płatności rolnośrodowiskowej, polegająca m.in. poprawie środowiska naturalnego i terenów wiejskich, poprzez wspieranie gospodarowania gruntami, 2) Skarżący ponosił ryzyko produkcyjne i finansowe w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Głównymi kosztami wynikającymi z produkcji rolnej był czynsz dzierżawny oraz koszt zabiegów agrotechnicznych, a także koszt doradztwa. Przychodem z działalności rolniczej były plony, a także kwoty uzyskiwane z tytułu płatności. Koszty zabiegów agrotechnicznych Skarżący pokrywał w formie wymiany barterowej, przekazując jako świadczenie ekwiwalentne uzyskiwane plony, oceniając to jako ekonomicznie uzasadnione rozwiązanie. Czynsz dzierżawny Skarżący pokrywał z uzyskiwanych płatności. Ryzyko produkcyjne i finansowe obciążające Skarżącego polegało na tym, że gdyby wartość uzyskiwanych plonów nie pozwalała na pokrycie kosztów zabiegów agrotechnicznych, wówczas Skarżący musiałby zapłacić za wykonane usługi za pomocą innych środków finansowych, nie uzyskiwanych z działalności rolniczej. Podobnie Skarżący ponosił ryzyko, że nie uzyska płatności z funduszy europejskich, a wówczas jego dochody z działalności rolniczej będą znacznie niższe, nawet niewystarczające na pokrycie czynszu dzierżawnego. Skarżący ponosił zatem znaczne ryzyko produkcyjne i finansowe, 3) Skarżący korzystał z plonów uzyskiwanych z działalności rolniczej - dokonywał ich zamiany na usługi agrotechniczne, 4) Skarżący uzyskiwał z prowadzonej działalności rolniczej dochód w kwocie ok. 30.000,00 zł rocznie, 5) Skarżący był posiadaczem gospodarstwa rolnego, zarówno w sferze psychicznej (animus), jak i w sferze fizycznej (corpus), o czym świadczą powyżej powołane okoliczności. Skarżący miał pełną wolę władania gospodarstwem rolnym we własnym imieniu i na własny rachunek oraz w sposób zewnętrzny tę wolę manifestował. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie stwarzał żadnych podstawy do przyjęcia, aby otrzymanie przez Skarżącego pomocy finansowej miałoby doprowadzić - jak wskazał Sąd 1 instancji - do naruszenia celów istoty działania wynikających z § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Właściwe zastosowanie przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 przedmiotowego rozporządzenia powinno polegać na przyjęciu, że Skarżącemu powinna zostać przyznana płatność rolnośrodowiskowa na rok 2013, skoro Skarżący użytkował rolniczo posiadane grunty rolne w ramach podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie a postawione zarzuty są bezzasadne.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W punkcie 1a petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 15 i art. 6 kpa w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW, polegające na nienależytym skontrolowaniu przez WSA decyzji przez zaakceptowanie faktu wydania przez organ I i II instancji decyzji w oparciu o odmienne podstawy prawne. Organ I instancji wskazał na przepis art. 30 rozporządzenia 73/2009 a organ II instancji na art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że opisany fakt nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takiego typu naruszenie mogło być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Przy czym uchybienie to nie naruszało zasad legalności działania (art. 6 kpa), dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa) oraz praworządności (art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW).
Powyższa konstatacja wynika przede wszystkim z treści przepisów art. 30 rozporządzenia 73/2009 ("Nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia") oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 ("Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia"). Bowiem Dyrektor ARiMR trafnie ocenił, że zastosowanie przez organ I instancji art. 30 rozporządzenia 73/2009 zamiast mającego zastosowanie w sprawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 nie powoduje wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż oba unormowania prawne mają podobne brzmienie, sens i znaczenie – zostały jednoznacznie i jednolicie skonstruowane w celu uniemożliwienia przyznawania jakichkolwiek płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania płatności. Tym samym – wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie – w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił brak tożsamości spraw rozpoznawanych przez organy ARiMR w obu instancjach.
Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania – sformułowane w punktach 1c i 1d petitum skargi kasacyjnej – dotyczą nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organy, który następnie został błędnie przyjęty przez WSA do jej rozpoznania. Zarzuty te dotyczą naruszenia: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy PROW w zw. z art. 8 § 1, art. 77 § 2, art. 79 § 2 kpa oraz w zw. z art. 8 i art. 80 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższe zarzuty nie są usprawiedliwione i stanowią powtórzenie zarzutów skargo da Sądu I instancji i WSA, a WSA ustosunkowując się do nich w sposób prawidłowy ocenił je jako niezasadne. Jak trafnie podniósł Sąd I instancji, organy oparły swoje ustalenia na dowodach znajdujących się w aktach sprawy. Wprawdzie organy nie wydały postanowień odnośnie dopuszczenia wszystkich dowodów z dokumentów włączonych do akt sprawy, nie powoduje to jednak konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący miał bowiem zapewnioną możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału i z możliwości tej skorzystał. Pełnomocnik Skarżącego 15 Sygn. akt I SA/Bk 216/19 m.in. w dniu 29 listopada 2018 r., czyli przed wydaniem decyzji przez organ I instancji z dnia 13 grudnia 2018 r. zapoznał się z aktami sprawy. Dodatkowo trzeba zauważyć, że w dniu 23 października 2014 r. pełnomocnik J. P. odebrał kopię dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy o przyznanie Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., w dniu 29 czemca 2016 r. radca prawny P. B. zapoznała się z aktami sprawy oraz odebrała kserokopie protokołów przesłuchania strony i świadków. Co więcej nie były to dla Skarżącego nowe dowody, w tym znaczeniu, że organ powoływał się na nie m.in. w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, w którym zapadł wyrok tut. Sądu w sprawie I SA/Bk 29/18. Skarżący miał zatem niewątpliwie możliwość poznania dowodów, wypowiedzenia się odnośnie tychże dokumentów i przedstawienia w tym zakresie własnego stanowiska. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Odnośnie zarzutu oparcia przez organy podjętych ustaleń na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach, w których Skarżący nie był stroną postępowania trzeba zauważyć, że - jak słusznie wskazuje organ - okoliczności dotyczące stworzenia sztucznych warunków wymagały porównania składów osobowych, sposobu działania, powiązań osobowych, wychwycenia mechanizmów działania i treści składanych wniosków. Skutkowało to w szczególności koniecznością uwzględnienia dowodów uzyskanych w ramach innych postępowań. W wydanych decyzjach organy odniosły się do wniosków dowodowych pełnomocnika Skarżącego. Strona wnosiła o przeprowadzenie dowodów z zeznań w charakterze świadków W. G., P. F., A. M., Z.L., C.F. i W. T.na okoliczność wykazania faktu, że Skarżący był producentem rolnym, posiadał swoje gospodarstwo rolne i samodzielnie decydował oraz zarządzał produkcją rolną, w tym samodzielnie decydował o sposobie rozliczeń z wykonawcami prac palowych, ponosząc tym samym ryzyko finansowe i produkcyjne związane z prowadzoną działalnością ukierunkowaną na produkcję roślinną, zachowywał grunty w dobrej kulturze rolnej, wypełniając zobowiązanie rolnośrodowiskowe na rzecz poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich, realizując tym samym cele płatności rolnośrodowiskowej z tym braku stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, w tym płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii rolnictwa - na okoliczność wykazania opłacalności modelu gospodarczego prowadzenia działalności rolniczej Skarżącego polegającego na wymianie płodów rolnych uprawianych w sposób ekologiczny w zamian za świadczone usługi prac polowych oraz w związku z tym braku stworzenia przez Skarżącego sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013. Zgodnie z art. 78 § 1 Kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organy nie uwzględniły tych wniosków wskazując, że wymienione osoby były już przesłuchiwane w trakcie prowadzonych postępowań wyjaśniających, a powołanie biegłego nie ma wpływu na przyjęte w sprawie stanowisko. Należy podzielić stanowisko, że zebrany materiał dowodowy, na który składały się także protokoły przesłuchań ww. osób jednoznacznie potwierdził, że Skarżący, tak jak i pozostałe osoby dzierżawiące na tych samych zasadach grunty od W. G. lub powiązanej z nim spółki A., wraz z tymi podmiotami stworzyły sztuczne warunki w celu zmaksymalizowania wysokości otrzymanych płatności, których w normalnych warunkach W. G. by nie otrzymał. W związku z tym w sprawie nie zachodziła konieczność ponownego przesłuchiwania świadków. Podobnie należało ocenić wniosek dotyczący przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ekonomii rolnictwa. W sprawie nie budziło wątpliwości, że Skarżący oprócz części przekazywanych przez ARiMR płatności na rachunek bankowy W. G. - nie czerpał żadnych korzyści z działalności rolniczej prowadzonej na zgłoszonych gruntach. Organ zasadnie poddał tę okoliczność ocenie w kontekście podstaw do zastosowania regulacji art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżącemu kasacyjnie zarzutami sformułowanymi w punktach 1c i 1d petitum skargi kasacyjnej, nie udało się podważyć stanu faktycznego sprawy przyjętego przez WSA do jej rozpoznania.
Powyższa negatywna ocena zarzutów opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. bezpośrednio przekłada się na brak podstaw do uwzględnienia zarzutów opartych na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i dotyczących niewłaściwego zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia PROW (punkty 2a i 2b petitum skargi kasacyjnej). Wynika to z tego – co sam skarżący kasacyjnie zauważa – że zastosowanie lub niezastosowanie danego przepisu prawa materialnego jest pochodną ustaleń faktycznych. W sytuacji zatem, gdy skarżący nie podważy skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, a tak się stało w rozpoznawanej sprawie – zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi.
W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznał zarzuty sformułowane w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a skargę kasacyjną oddalił.