I GSK 1772/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-08
NSArolnictwoŚredniansa
płatności rolneśrodki unijnePROWARiMRtrwały użytek zielonykwalifikowalność powierzchnipostępowanie administracyjnekontrolauzasadnienie decyzji

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowej z powodu niewystarczającego wyjaśnienia przez organ kwestii kwalifikowalności części działki rolnej.

Organ ARiMR złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA, który uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów postępowania przez WSA, który miał błędnie uznać, że organ nie wyjaśnił należycie powodu wykluczenia części działki z płatności. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że organ nie wykazał błędu we wnioskowaniu WSA i że konieczne było wyjaśnienie rozbieżności dotyczących kwalifikowalności powierzchni działki rolnej.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 z powodu rzekomego niespełnienia definicji trwałego użytku zielonego (TUZ) przez część działki rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że nie wyjaśniono należycie, dlaczego część działki o powierzchni 4,90 ha została wykluczona z płatności. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu, który zarzucał WSA naruszenie przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że organy ARiMR nie wykazały należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd wskazał na rozbieżności w dokumentacji dotyczącej kwalifikowalności powierzchni działki, w tym różnice między danymi z rejestrów a wynikami kontroli terenowej oraz fakt, że część działki była wcześniej użytkowana jako użytek przyrodniczy zgodnie z zaleceniami ekspertów. NSA uznał, że organy miały obowiązek wyjaśnić te rozbieżności, stosując art. 50 § 1 K.p.a., zamiast poprzestać na systemie LPIS. Skarga kasacyjna nie wykazała błędów w rozumowaniu WSA, dlatego została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie wyjaśnił należycie powodu wykluczenia części działki z płatności, a sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję w tej sprawie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy ARiMR nie wykazały należytego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego kwalifikowalności części działki rolnej do płatności, pomimo istnienia rozbieżności w dokumentacji i wyników kontroli terenowej. Konieczne było wyjaśnienie tych kwestii zgodnie z art. 50 § 1 K.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.w.r.o.w. art. 27 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Przepisy te określają obowiązki organu w postępowaniu o przyznanie pomocy oraz obowiązki stron w zakresie przedstawiania dowodów i wyjaśnień. NSA uznał, że organ nie wykazał, iż strona miała obowiązek samodzielnie wyjaśniać rozbieżności, które nie budziły wątpliwości z jej punktu widzenia, a organ miał możliwość ich wyjaśnienia.

rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 art. 4 § ust. 1 lit. h)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Definicja trwałego użytku zielonego (TUZ), która była kluczowa dla oceny kwalifikowalności działki do płatności.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA, który jest związany granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej, w tym naruszenie przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonania jego oceny.

k.p.a. art. 50 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość wzywania stron do udziału w czynnościach i składania wyjaśnień, jeśli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające wyjaśnienie przez organ ARiMR powodu wykluczenia części działki z płatności rolno-środowiskowej. Konieczność wyjaśnienia rozbieżności między danymi z rejestrów a wynikami kontroli terenowej. Strona działała zgodnie z zaleceniami eksperta, co powinno być uwzględnione przy ocenie kwalifikowalności działki.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania (art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.). Zarzut naruszenia przez WSA przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Argument organu, że część działki nie spełnia definicji TUZ.

Godne uwagi sformułowania

nie wyjaśniono należycie, dlaczego wykluczono z płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego Wariant 4.3. organ nie rozważył oświadczenia, z którego wynika, że Strona zastosowała się wprost do zaleceń eksperta rolą organu jest prawidłowe zakwalifikowanie części obszaru ewidencyjnej działki rolnej nr 583, o powierzchni 4,90 ha (...) w kontekście użytkowania w sposób ustalony w oparciu o wymogi określone w ekspertyzie przyrodniczej.

Skład orzekający

Piotr Piszczek

przewodniczący

Małgorzata Bejgerowska

sprawozdawca

Bogdan Fischer

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności powierzchni do płatności rolno-środowiskowych, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i weryfikacji dowodów, znaczenie zaleceń ekspertów i wcześniejszych zobowiązań w ocenie wniosków o płatności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów PROW i definicji TUZ. Interpretacja może być pomocna w podobnych sprawach dotyczących płatności unijnych w rolnictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących płatności unijnych w rolnictwie i potrzebę dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego przez organy administracji, nawet w przypadku drobnych rozbieżności.

Rolnik walczy o unijne dopłaty: czy sądowa interpretacja przepisów PROW ochroni jego interes?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1772/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 646/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 627
art. 27 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 646/19 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 2 października 2019 r. nr 9003-2019-000592 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie z dnia 24 czerwca 2020 r., o sygn. akt III SA/Lu 646/19, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uwzględnił skargę M.S. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") i uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Lubartowie z dnia 17 lipca 2019 r., w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2.1. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 27 (błędnie powołano §) ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (dalej w skrócie: "u.w.r.o.w.") polegające na tym, iż Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, pomimo braku naruszenia przez organ wymienionych przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ nie wyjaśnił należycie, dlaczego wykluczył z płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego Wariant 4.3 obejmujący część obszaru działki rolnej nr 583 o pow. 4,90 ha i na jakiej podstawie.
W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zgodnie z art. 188 P.p.s.a., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.
2.2. Strona, działając bez pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu, wniosła o jej oddalenie w całości i nakazanie niezwłoczne wypłacenie Stronie należnych kwot oraz o zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania kasacyjnego.
2.3. W rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie wzięli udziału pełnomocnicy stron.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna jako nie zawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., sprowadzając swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań, oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., którą był związany.
3.1. Oś sporu koncentruje się wokół kwestii zasadności uchylenia decyzji organów obu instancji, wobec stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że w stanie faktycznym sprawy nie wyjaśniono należycie, dlaczego i na jakiej podstawie wykluczono z płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego Wariant 4.3 obejmujący część obszaru działki rolnej nr 583 o pow. 4,90 ha.
Z akt sprawy wynika, że u podstaw odmowy przyznania Stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 r., było po pierwsze ustalenie, że powierzchnia działki rolnej K1 położonej na działce ewidencyjnej nr 583 stwierdzona (kwalifikowalna) do płatności w ramach Wariantu 4.3. Murawy, ma powierzchnię jedynie 7,12 ha i jest znacząco mniejsza od powierzchni zadeklarowanej (11,50 ha), a po drugie, że część tej działki o pow. 4,90 ha nie spełnia definicji trwałego użytku zielonego (TUZ), określonej w art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, co wprost zaważyło na odmowie przyznania żądanej pomocy i pociągnęło za sobą sankcję oraz odmowę refundacji poniesionych przez producenta rolnego kosztów transakcyjnych, a także ustalenie wadliwej powierzchni kwalifikowalnej działki (TUZ). W skardze kasacyjnej organ nie zgodził się za stanowiskiem Sądu pierwszej w tej ostatniej kwestii.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej nie zdołano podważyć negatywnej oceny WSA co do wadliwie poczynionych przez organy ARiMR ustaleń faktycznych w zakresie rzeczywistego stanu działki rolnej K1, położonej na działce ewidencyjnej nr 583 w miejscowości M, gmina U, powiat lubartowski, woj. lubelskie, na chwilę podjęcia nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w konsekwencji zachodzi konieczność wyjaśnienia spornych kwestii prowadzących do odmowy przyznania Skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej skutkującej sankcjami i odmową refundacji kosztów transakcyjnych.
3.2. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w., z którego wynika, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zgodnie z art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w., są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji obowiązkiem organów ARiMR w niniejszej sprawie było wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i dokonanie jego oceny "na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" (art. 80 K.p.a.). Rację ma WSA w Lublinie, że w niniejszej sprawie organy obu instancji nie uwzględniły wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a mających znaczenie dla oceny ich wiarygodności i mocy dowodowej. Wnikliwej analizy wymaga bowiem wniosek o przyznanie płatności, którego wstępna kontrola administracyjna wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działki rolnej K1 (Wariant 4.3.), a w wyniku ponownej weryfikacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO), w dniu 17 kwietnia 2019 r. ustalono, że maksymalny kwalifikowalny obszar wyznaczony wynosi 7,12 ha. Natomiast w dniu 9 kwietnia 2019 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącego przeprowadzona została kontrola na miejscu – wizytacja terenowa, podczas której nieprawidłowości mieli ujawnić pracownicy ARiMR. Wobec nieprawidłowości związanych z kwalifikowalnością powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności, zdaniem WSA, obowiązkiem organu było podjęcie wszelkich niezbędnych działań, które doprowadziłyby do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy zadeklarowana we wniosku o płatności działka o powierzchni 11,50 ha, na której Strona zadeklarowała trwały użytek zielony (TUZ) i sposób użytkowania jako kośny, spełnia kryterium określone w art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013.
W skardze kasacyjnej pominięto, że konieczność wyjaśnienia powyższej kwestii została wcześniej dostrzeżona w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z dnia 23 maja 2019 r., uchylającej wydaną pierwotnie przez organ I instancji decyzję z dnia 6 marca 2019 r. Uznano, że nie wyjaśnienie przez organ I instancji rozbieżności dotyczącej ustalenia, czy zadeklarowana powierzchnia w ramach Wariantu: 4.3. Murawy, spełnia kryterium trwałego użytku zielonego w rozumieniu art. 1 lit. h) wskazanego rozporządzenia nr 1307/2013, stanowi przeszkodę w ocenie prawidłowości zastosowania właściwych norm prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę na wskazówkę samego organu II instancji, że zgodnie z art. 50 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej może wzywać do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonania czynności urzędowych.
W skardze kasacyjnej nie podważono stanowiska WSA, który nie zaakceptował poglądu organów obu instancji, według których część działki rolnej K1 nie była w ogóle użytkowana rolniczo. Zdaniem organów na części działki nr 583 o powierzchni 4,90 ha realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 5.10. – użytki przyrodnicze, zaś zgodnie z dokumentacją przyrodniczo ornitologiczną sporządzoną na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 realizowanego w latach 2013-2017 w zakresie pakietów przyrodniczych (dołączoną w dniu 11 lipca 2019 r.), wskazanej powierzchni nie można zakwalifikować do trwałych użytków zielonych (TUZ). Część działki o powierzchni 4,90 ha została zakwalifikowana bowiem do użytku przyrodniczego i przez 5 ostatnich lat była użytkowana jako taki obszar. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kluczowym w sprawie jest, że organ nie rozważył oświadczenia, z którego wynika, że Strona zastosowała się wprost do zaleceń eksperta i dlatego część działki była w całości użytkowana kośnie, a w latach 2015-2017 zaniechano koszenia i ograniczono się jedynie do przeciwdziałania zarastaniu użytku w wyniku sukcesji naturalnej (wycinanie drzew, głównie sosny zwyczajnej, kruszyny pospolitej, gruszy pospolitej i czeremchy amerykańskiej). Z kolei w 2018 r. cała działka nr 583 nie podlegała koszeniu, co oznacza że obszar ten nie był użytkowany rolniczo przez ostatnie 4 lata (2015-2018). Wobec powyższych rozbieżności uzasadnione są wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do powierzchni 4,90 ha w kontekście warunku wynikającego z art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (UE) 1307/2013, skoro ta część działki nie była wykorzystywana pod uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielonych. Organ wykluczył z płatności powierzchnię 4,38 ha, która w jego ocenie nie stanowiła TUZ, w oparciu o wyniki przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego oględzin działek referencyjnych w zakresie powierzchni MKO. W wyniku oględzin stwierdzono: "wg Planu rolnośrodowiskowego i dokumentacji przyrodniczej, kontrolowana działka rolna nie powinna być koszona w roku 2018 (Foto: 1-66)".
Zgodnie z treścią protokołu, powierzchnia zmierzona w ramach działki referencyjnej wyniosła 11,36 ha, natomiast z innych dokumentów wynika, że w przypadku działki ewidencyjnej nr 583 – MKO JPO wynosi 11,3553 ha, a MKO TUZ wynosi już tylko 7,1220 ha. Tymczasem trzeba zauważyć, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę protokołu z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji MKO oraz zaleceń, którym podlegał Skarżący w ramach realizacji poprzedniego planu rolnośrodowiskowego w latach 2013-2017 oraz dokumentacji przyrodniczej PROW 2013-2018. Wnikliwa analiza powyższych dokumentów doprowadziła WSA w Lublinie do niepodważonego w skardze kasacyjnej wniosku, że istnieje istotna rozbieżność co do spornej części działki nr 583, bowiem z analizy dotyczącej weryfikacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO), stanowiącej załącznik do pisma z dnia 13 września 2019 r. wynika, że w systemie GIS obszar o pow. 4,19 ha (część przedmiotowej działki) zakwalifikowany został jako grunt orny, co pozostaje w całkowitej niezgodności ze stanem rzeczywistym oraz wypisem z rejestrów gruntów. Słusznie zwrócono uwagę na informację z aplikacji, że działka jest "użytkowana wedle zaznaczonego obszaru przywrócona do użytkowania pakiet 4.3." Reasumując skarżący kasacyjnie organ nie wykazał błędu we wnioskowaniu Sądu pierwszej instancji, który zalecił dokonanie wnikliwej analizy wniosku Strony oraz dołączonych do niego załączników graficznych, a także porównanie go z wynikami kontroli na miejscu, jaka miała miejsce w kwietniu 2019 r. Na aprobatę zasługuje pogląd, że w przypadku opisanych powyżej rozbieżności (między danymi zawartymi w rejestrach organu a wynikami przeprowadzonej kontroli na miejscu) organ, wobec zmiany PROW, mógł podjąć działania zmierzające do ich wyjaśnienia, na podstawie art. 50 § 1 K.p.a., nie poprzestając na systemie LPIS. Ustalenie rzeczywistej powierzchni działek rolnych Skarżącego, kwalifikujących się do płatności rolnośrodowiskowych w 2018 r., ma istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnie nie zakwestionowano dokumentacji przyrodniczo-siedliskowej, dotyczącej działki ewidencyjnej nr 583, na potrzeby działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, z określonym czasem trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego od 15 marca 2018 r. do 15 marca 2023 r. Skarżący realizując w latach poprzednich Program Rolnośrodowiskowy PROW 2007-2013, sporną część działki nr 583 zadeklarował wówczas jako użytek przyrodniczy i przez ostatnie 5 lat była ona użytkowana jako taki właśnie obszar. W PROW 2014-2020 nie istnieje wariant 5.10. "Użytki przyrodnicze", stąd sporny obszar zakwalifikowano we wniosku jako TUZ, w celu dostosowania tego obszaru do wymagań nowego programu. Sąd pierwszej instancji zasadnie zwrócił uwagę, że sporna część działki nr 583 o powierzchni 4,38 ha ma identyczne wartości przyrodnicze, sposób użytkowania i ten sam numer ewidencyjny, co pozostała część tej działki, która zaliczona została do kwalifikowalnej powierzchni uprawniającej do płatności, a dodatkowo faktycznie jest tam niezmiennie od wielu lat łąka. W latach 2013-2017 przyznana została Stronie płatność rolnośrodowiskowa w ramach Wariantu 5.10. Użytki przyrodnicze-Natura 2000 na powierzchni 4,90 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 583, co nie oznacza, że Skarżący na wskazanej części powierzchni działki nie prowadził żadnej działalności rolniczej uprawniającej do płatności. Nie podważono stanowiska WSA w Lublinie, że Skarżący przekonująco wyjaśnił, że to właśnie w wyniku przeprowadzonych badań terenowych obszar działki ewidencyjnej nr 583 został podzielony na dwie części (działki rolne). Działka rolna A została zakwalifikowana do pakietu 5 i Wariantu 5.1., to jest "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków", natomiast działka rolna B została zakwalifikowana do Wariantu 5.10. "Użytki przyrodnicze", który w ramach realizacji poprzedniego zobowiązania rolnośrodowiskowego zakładał ograniczony sposób użytkowania, z koszeniem działki lub jego brakiem. Kluczowym w sprawie jest, że Strona postępowała zgodnie z ekspertyzą, w której na działce B w latach 2013 i 2014 zalecono koszenie, zaś w 2015 r. nastąpiła korekta programu zakazująca koszenia w latach 2015-2017, kiedy zalecono jedynie wycięcie drzew. Nie sposób nie zgodzić się z Sądem pierwszej instancji , że rolą organu jest prawidłowe zakwalifikowanie części obszaru ewidencyjnej działki rolnej nr 583, o powierzchni 4,90 ha (poprzednio oznaczonej jako działka B) w kontekście użytkowania w sposób ustalony w oparciu o wymogi określone w ekspertyzie przyrodniczej. Skarżący kasacyjnie organ nie obalił trafności oceny Sądu pierwszej instancji w zakresie braku wyjaśnienia, dlaczego wykluczono z płatności z tytułu programu rolno-środowiskowo-klimatycznego Wariant 4.3. obejmujący cześć obszaru działki rolnej nr 583 o powierzchni 4,90 ha i na jakiej podstawie.
Odnosząc się do zarzutu uchybienia art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w., poza sporem jest, że w postępowaniu w przedmiocie płatności rolnych strona zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia dowodów uzasadniających jej żądanie, ale również do współdziałania w tym zakresie z organem, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków, co powoduje, że na organie nie ciąży bezwzględny obowiązek poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy. Nie odmawiając racji skarżącemu kasacyjnie organowi, że "nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy", należy zauważyć, że nie o inicjatywę dowodową organu w niniejszej sprawie chodzi, ale o wyjaśnienie i analizę przez organ wszystkich dostępnych danych, w tym oświadczeń Strony oraz zaleceń eksperta, do których miała zastosować się Strona i która nie powinna z tego powodu ponosić negatywnych konsekwencji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku opisanych powyżej istotnych rozbieżności, rolą organu jest ich wyjaśnienie w celu dokonania prawidłowych ustaleń i zakończenia sprawy w oparciu o rzeczywisty i należycie ustalony stan faktyczny. Przepisy u.w.r.o.w. nie pozwalają organom na bagatelizowanie rozbieżności, skoro dysponują lub mogą pozyskać, stosując art. 50 § 1 K.p.a., materiał konieczny do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, który należy uwzględnić w całokształcie materiału dowodowego. Innymi słowy wprawdzie art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.w.r.o.w. nie dokonał przerzucenia gromadzenia dowodów na organ i to strona występując o określony rodzaj wsparcia, winna wykazać okoliczności, od których uzależnione jest jego przyznanie, to jednak organ w niniejszej sprawie nie wykazał podstaw do przyjęcia, że Strona winna z własnej inicjatywy wyjaśniać rozbieżności, co do których nie ma wiedzy lub świadomości. Nie sposób jest oczekiwać a priori od wnioskodawcy, że z własnej inicjatywy podejmie kroki zmierzające do wyjaśnienia elementów stanu faktycznego, które w jej ocenie nie budziły wątpliwości, skoro w tym zakresie organ nie ma zakazu działania. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 i ust. 2 u.w.r.o.w. uznać należy za bezzasadny.
3.3. Powołany w petitum skargi kasacyjnej przepis art. 3 § 1 P.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych i stosowanych środków. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że regulacja ta nie może zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd pierwszej instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Natomiast to, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa, nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 3 § 1 P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., które jako przepisy wynikowe stanowią prawną podstawę orzeczenia uchylającego decyzję, w przypadku, gdy zostały potwierdzone przez WSA zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym. Skuteczność zarzutu naruszenia przepisów wynikowych w skardze kasacyjnej zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Orzeczenie uwzględniające skargę nie jest bowiem skutkiem zastosowania jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić. Wobec powyższego zarzuty naruszenia opisanych powyżej przepisów P.p.s.a. uznać należy za bezskuteczne.
3.4. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niniejsza skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i oddalił ją, na podstawie art. 184 P.p.s.a.
M. Bejgerowska P. Piszczek B. Fischer

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI