I GSK 1771/20

I GSK 1771/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Dariusz Dudra /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
I SA/Bk 136/20 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2020-08-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 252 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 136/20 w sprawie ze skargi E. A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 10 grudnia 2019 r. nr 43.10/D-8/20/2019 w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 136/20, oddalił skargę E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 10 grudnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Decyzją z dnia 4 października 2019 r. Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 60 pkt 1 oraz w zw. z art. 252 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm., dalej: u.f.p.) oraz art. 90 ust. 3d w zw. z art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 poz. 1943 ze zm., dalej: u.s.o.) w zw. z art. 97 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 17 ze zm.; dalej: u.f.z.o.), określił E. D., będącej organem prowadzącym Niepubliczny Terapeutyczny Punkt Przedszkolny "[...]" w B. przypadającą do zwrotu dotację w kwocie 33 051,65 zł wraz z odsetkami jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Powyższą kwotę stanowiły:
1) dwie premie wypłacone pracownikom punktu przedszkolnego w październiku 2017 r. i grudniu 2017 r., nazwane "[...]" w kwocie 14 952,42 zł oraz "premią świąteczną" w kwocie 8 442,07 zł;
2) premia wypłacona nauczycielowi obecnemu w pracy w 2017 r. dwanaście dni (przebywającemu na urlopie macierzyńskim) w wysokości 2 810 zł;
3) premia wypłacona nauczycielowi nieobecnemu w pracy w listopadzie 2017 r. (przebywającemu na urlopie z powodu zakończenia współpracy z punktem przedszkolnym) w kwocie 432 zł;
4) premia wypłacona Dyrektorowi punktu przedszkolnego przyjętemu do pracy 4 października 2017 r. w kwocie 861 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 11 lutego 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, wypłacone premie nie służyły realizacji celów dotacji. Po pierwsze, miały one charakter motywujący (na co wyraźnie wskazała skarżąca w odwołaniu), a przez to beneficjentem dotacji, z której pokryto premie stał się nauczyciel, a nie dziecko. Po drugie, służyły one podniesieniu wynagrodzeń nauczycieli. Wobec tego wypłata dodatkowych premii nie była związana z kształceniem, wychowaniem i opieką w tym profilaktyką społeczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarżąca otrzymała w 2017 r. z budżetu Miasta B. dotację na prowadzenie Niepublicznego Terapeutycznego Punktu Przedszkolnego "[...]" w łącznej wysokości 736 136,54 zł. Rozliczając dotację, wykazała, że została ona wykorzystana na: wynagrodzenia nauczycieli brutto – 469 581,90 zł, wynagrodzenie pozostałych pracowników brutto – 65 295,63 zł, składki ZUS i FP od pracodawcy – 74 071,73 zł, odpisy na fundusz świadczeń socjalnych – 0,00 zł, zakup pomocy dydaktycznych i książek – 7 305,92 zł, zakup materiałów i wyposażenia – 11 222,10 zł, wydatki remontowe – 13 637,87 zł, opłaty za wynajem pomieszczeń – 71 452,00 zł, opłaty za media (energia elektryczna, cieplna, gaz, woda itp.) – 12 183,29 zł, usługi telekomunikacyjne – 0,00 zł, pozostałe wydatki: środki czystości – 1 767,62 zł, badania lekarskie pracowników – 656,00 zł, regeneracja tonerów – 2 651,42 zł, wysyłka, usługi transportowe – 516,00 zł, wykonanie pieczątki – 89,69 zł, dofinasowanie szkoleń pracowników – 1 850,00 zł, spektakle edukacyjne – 1 000, 00 zł, bilety MPK – 113,00 zł, prowadzenie dokumentacji BHP – 300 zł, znaczki pocztowe – 39,00 zł, szkolenie psychologa "[...]" – 300,00 zł, przegląd kotła, kontrola kominiarska – 359,90 zł, usługa serwisowa laptopów edukacyjnych – 772,99 zł, prowizje i opłaty bankowe – 604,48 zł, edukacyjna zabawa dla dzieci – 330,00 zł. Suma wydatków opłaconych z dotacji wykazana w rozliczeniu wyniosła 100% otrzymanej dotacji. Najwyższy udział w wydatkach ogółem stanowiło wynagrodzenie nauczycieli brutto – 64%. W trakcie audytu przeprowadzonego w punkcie przedszkolnym przez IAS, dotyczącego prawidłowości wydatkowanej przez placówkę na rok 2017 dotacji, stwierdzono, że w jej rozliczeniu ujęto wydatek niecelowy i niezasadny w części dotyczącej wypłacenia premii uznaniowej pracownikom (nauczycielom) w 2017 r.
WSA zgodził się ze stanowiskiem organu, że wypłacone premie, również w kontekście ich jednoznacznej nazwy "[...]", "[...]", nie służyły realizacji celów dotacji. Po pierwsze premie miały charakter motywujący (na co wyraźnie wskazuje sama skarżąca), a przez to beneficjentem dotacji, z której pokryto premie stał się nauczyciel, a nie dziecko. Po drugie służyły one podniesieniu wynagrodzeń nauczycieli. Wobec tego wypłata dodatkowych premii nie była związana z kształceniem, wychowaniem i opieką w tym profilaktyką społeczną. Ponadto, co wynika z art. 90 ust 3d pkt 1 lit b u.s.o., dotacja przeznaczona jest na pokrycie bieżących wydatków szkół, przedszkoli (...), związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust 7. Zatem taka polityka finansowa organu prowadzącego spowodowała w roku 2017 r. kumulację kwoty pozostałej w dyspozycji na koniec 2017 roku i potrzebę jej rozdysponowania w postaci premii wypłaconej podwójnie w październiku 2017 r. oraz w grudniu 2017 r. i nie służyła realizacji celu z art. 90 ust 3d ustawy. Zdaniem WSA, podnoszenie wynagrodzeń pracowników nie powinno odbywać się kosztem dotacji oświatowej, przeznaczonej na cele wskazane w art. 90 ust. 3d u.s.o..
Sąd I instancji podzielił też stanowisko organu w kwestii wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w związku z dokonaniem wypłat premii nauczycielom nieobecnym w pracy. Nauczyciel o inicjałach P.D. w całym 2017 r. był obecny w pracy tylko przez 12 dni, w tym w styczniu 5 dni i w lutym 7 dni. Od marca do grudnia przebywał na urlopie, zwolnieniu lekarskim, urlopie macierzyńskim i urlopie rodzicielskim. Łączna kwota wypłaconej premii wynosiła 2 810,00 zł. Natomiast nauczyciel o inicjałach B.SZ. zatrudniony do 22 listopada 2017 r. był nieobecny w pracy przez cały listopad – przebywał na urlopie w związku z zakończeniem współpracy z punktem przedszkolnym. Zatem wypłaconej premii uznaniowej w wysokości 432,00 zł nie można zakwalifikować do rozliczenia dotacji jako wydatku dotyczącego realizacji zadań punktu przedszkolnego w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej (art. 90 ust 3d ustawy). Premia ta nie była wypłacona w związku z pokryciem wydatków bieżących związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką w tym kształceniem specjalnym, czy profilaktyką społeczną (bowiem te pokrywała comiesięcznie wypłacana premia uznaniowa), i w konsekwencji jest to wydatek niezgodny z dyspozycją art. 90 ust 3 d ustawy.
Dalej WSA stwierdził, że dotacja oświatowa nie powinna być też przeznaczona na wypłatę premii w kwocie 861,00 zł Dyrektorowi punktu przedszkolnego. Jak wynika z § 2 pkt 2 zarządzenia organu prowadzącego, że "wysokość premii uznaniowej ustala Organ prowadzący, w formie wydanego zarządzenia w sprawie przyznania premii uznaniowych". Do wydania omawianego aktu regulującego przyznanie premii nie doszło. Nie było to jednak samoistnym powodem negatywnej oceny przesłanek jej przyznania, w kontekście art. 90 ust 3d ustawy. Z wyjaśnień organu prowadzącego wynika bowiem, że przyznaną premią próbowano zrekompensować pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku Dyrektora punktu przedszkolnego niskie wynagrodzenie zasadnicze (3206 zł brutto).
Podsumowując, Sad stwierdził, ze organ prowadzący wykorzystał niezgodnie z przeznaczeniem i rozliczył ze środków dotacji za rok 2017 wydatek na premie uznaniowe nauczycieli w kwocie 27 470,49 zł. Z uwagi na niezakwalifikowanie do rozliczenia dotacji powyższych wydatków do rozliczenia z dotacji nie kwalifikują się również opłacone od ww. wydatków kwoty składki ZUS od pracodawcy w wysokości 5 581,16 zł.
Zdaniem WSA w sprawie zebrano kompletny i wyczerpujący materiał dowodowy (do czego również w największym stopniu przyczyniła się sama Skarżąca), co – wbrew zarzutom skargi – dawało podstawę do podjęcia przewidzianego prawem rozstrzygnięcia. Sam fakt, iż materiał dowodowy został przez organy obu instancji oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 8, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Strona brała czynny udział w postępowaniu zarówno przed zawiadomieniem o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, jak i po tym fakcie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 90 ust. 3d u.s.o. w zw. z art. 97u.f.z.o. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wydatki przeznaczone na premie wypłacone poszczególnym pracownikom punktu przedszkolnego oraz na wynagrodzenie (w części premii) dyrektora placówki oświatowej nie stanowią bieżących wydatków związanych z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu uzasadnia wniosek przeciwny, tym bardziej że wydatki tego rodzaju zostały przewidziane w polityce płacowej placówki oświatowej;
2) art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w zw. z art. 44 ust. 3 u.f.p. poprzez nieprawidłową interpretację i przyjęcie, że wydatki przeznaczone na premie wypłacone poszczególnym pracownikom punktu przedszkolnego oraz na wynagrodzenie (w części premii) dyrektora placówki oświatowej podlegają zwrotowi jako poniesione niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy środki te zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co skutkowało oddaleniem skargi, w sytuacji gdy Sąd I instancji powinien uchylić decyzję organu Ii instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostało naruszone prawo w stopniu pozwalającym na uwzględnienie skargi, w sytuacji gdy organ I I II instancji dopuścił się naruszenia prawa, przyjmując, że wydatki przeznaczone na premie wypłacone poszczególnym pracownikom punktu przedszkolnego oraz wynagrodzenie jego dyrektora (w części premii) nie stanowiły bieżących wydatków placówki przeznaczonych na realizację zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej;
3) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sąd I instancji w sposób należyty obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji, która w dużej części opierała się na powtórzeniu podniesionej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu II instancji – bez własnej, dogłębnej analizy stanu faktycznego i zarzutów przedstawionych we wniesionej skardze.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z 26 marca 2014r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle ważkie, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. I GSK 1821/14, z 6 marca 2019r., sygn. II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie częściowo zmierza uzasadnienie omawianych zarzutów w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób wystarczająco logiczny i jasny przedstawia stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Brak akceptacji strony wnoszącej skargę kasacyjną oceny prawnej Sądu I instancji wyrażonej w wyroku nie jest wystarczającą podstawą do jego skutecznego zakwestionowania z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocenianym uzasadnieniu w sposób prawidłowy przedstawił przesłanki oddalenia skargi. Podkreślić należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, lecz ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do zarzutów skargi w kwestach mających istotne znaczenie w sprawie poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyroki NSA z 18 listopada 2016r., sygn. II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018r., sygn. II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018r., sygn. II GSK 2671/16; z 4 października 2018r., sygn. II GSK 2983/16). Zauważyć w związku z tym należy, że część analityczna uzasadnienia pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji, który doprowadził do stanowiska o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym możliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie naruszył też art. 133 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09; LEX nr 594014). Żadna z wyżej wymienionych sytuacji jednak w tej sprawie nie zaistniała.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji także naruszenie art. 151 p.p.s.a. (pkt 1. zarzutów procesowych) i 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Podkreślić wobec tego należy, że zarzut naruszenia tych przepisów – jako przepisów o charakterze wynikowym – wymaga dla swej skuteczności powołania z innym przepisem prawa. Zastosowanie tego przepisu jest bowiem wynikiem naruszenia innych przepisów prawa, które w takim zarzucie powinien wskazać skarżący kasacyjnie. Wobec tego, że skarżący kasacyjne nie powiązał ww. przepisów wynikowych z żadnym innym przepisem procesowym, stwierdzić należy, że zarzuty te są nieskuteczne.
Odnosząc się natomiast do zarzutów prawa materialnego, wskazać należy, że zarówno przepis art. 90 ust. 3d u.s.o. (pkt 1 skargi kasacyjnej), jak i art. 44 ust. 3 u.f.p. (pkt 2 skargi kasacyjnej) posiada dalsze jednostki redakcyjne, które nie zostały w podstawie kasacyjnej przytoczone. Taka wadliwość zarzutów uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ich merytoryczne rozpoznanie. Zauważyć należy, że przepis art. 90 ust. 3d u.s.o., w stanie prawnych obowiązującym w 2017 r., zawierał punkty i podpunkty, określające, na co mogą być wykorzystane dotacje. Wobec braku sprecyzowania, który konkretnie przepis został, zdaniem skarżącej kasacyjnie, naruszony poprzez błędną wykładnię, zarzut ujęty w pkt 1 skargi kasacyjnej nie mógł okazać się skuteczny. Podobnie, zarzucając naruszenie przepisu art. 44 ust. 3 u.f.p., regulującego zasady dokonywania wydatków publicznych, autor skargi kasacyjnej nie wskazał, który z zawartych w nim punktów (lub też ewentualnie podpunktów) został, jego zdaniem, naruszony.
W konsekwencji niepodważenia stanu faktycznego sprawy oraz nieskuteczności ww. zarzutów naruszenia prawa materialnego, jako nieusprawiedliwiony należało ocenić zarzut naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Zgodnie z tym przepisem, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Niezależnie od powyższego, mając na uwadze argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne wskazać, że zaprezentowany w zaskarżonym wyroku i decyzjach pogląd co do uznania, że wypłata dodatkowych premii nie może być uznana za związaną z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym profilaktyką społeczną – ma oparcie w orzecznictwie NSA. W wyroku z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1540/22, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. – niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki – winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Zatem premie i nagrody nie mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej.
W orzecznictwie tak Sądu Najwyższego, jaki i sądów powszechnych przyjęto, że świadczenie pieniężne nazwane w zakładowych przepisach płacowych (albo w umowie o pracę) "premią uznaniową", wypłacane pracownikowi systematycznie, w regularnych odstępach czasu, za zwyczajne wykonywanie obowiązków służbowych, a więc w szczególności za sumienne i staranne wykonywanie pracy – art. 100 § 1 ustawy 29 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1465, dalej k.p.) w oderwaniu od przesłanek nagrody określonych w art. 105 k..p. jest składnikiem wynagrodzenia za pracę. Co oznacza, że pracownikowi przysługuje roszczenie o jego wypłatę.
Nawet przy użyciu w regulaminie wynagradzania nazwy "premia uznaniowa" należy odróżnić premię od nagrody, przy czym "premia uznaniowa" wypłacana systematycznie i ujmowana jako składnik wynagrodzenia za pracę jest premią a nie nagrodą (zob. wyrok SN z dnia 27 stycznia 2022 r.)
W ocenie Naczelnego Sądu Najwyższego, jeżeli premia stanowi stały, systematycznie wypłacany składnik wynagrodzenia osoby realizującej cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, przy założeniu że jej uzyskanie zależne jest od osiągnięcia dodatkowych, określonych przez pracodawcę założeń związanych z realizacja celów szkoły, zwłaszcza, gdy jej wypłata jest zapisana w umowie o pracę a pracownikowi przysługiwałoby roszczenie o jej zapłatę, to ten element wynagrodzenia może być sfinansowany z dotacji oświatowej. Oczywiście w granicach wynikających z art. 35 ust. 1 u.f.z.o.
Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, dotacja ma służyć realizacji zadań placówki oświatowej w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wypłacane premie tego celu nie realizowały, stanowiąc w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników, bez wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywania obowiązków pracownika. Organ nie jest uprawniony aby ingerować w decyzje pracodawcy, a więc pracodawca niewątpliwie mógł premiować nauczycieli, tyle tylko, że nie kosztem dotacji uzyskanej na zupełnie inne cele.
W konsekwencji należało uznać, że w sprawie doszło do wykorzystania dotacji oświatowej niezgodnie z jej przeznaczeniem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.