I GSK 177/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę ZUS, uznając, że organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia deklaracji składkowej, mimo wcześniejszych naruszeń proceduralnych.
Sprawa dotyczyła odmowy zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z powodu niezłożenia deklaracji w terminie. WSA uchylił decyzję ZUS, uznając naruszenie procedury przez organ. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował wcześniejsze orzeczenie i że organ prawidłowo zastosował przepisy K.p.a. dotyczące przywrócenia terminu, a postanowienie o odmowie przywrócenia terminu było prawomocne i wiążące.
Sprawa rozpoczęła się od decyzji ZUS odmawiającej G. K. zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za maj 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji w terminie. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA z powodu naruszeń proceduralnych (brak pouczenia o możliwości przywrócenia terminu), ZUS ponownie rozpoznał sprawę. Pouczył o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale następnie odmówił jego przywrócenia, powołując się na art. 58 § 1 K.p.a. WSA w kolejnym wyroku uchylił decyzję ZUS, uznając, że organ błędnie zinterpretował wcześniejsze orzeczenie sądu i nie zastosował się do jego wskazań, oceniając wniosek o przywrócenie terminu przez pryzmat standardowego miernika staranności, zamiast uwzględnić wcześniejsze naruszenia organu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował własne wcześniejsze orzeczenie. NSA podkreślił, że wyrok z 9 marca 2022 r. nakazywał jedynie rozważenie zastosowania instytucji przywrócenia terminu, a nie nakazywał jego uwzględnienia. NSA uznał, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu było prawomocne i wiążące, a zarzuty skargi dotyczyły odrębnej sprawy administracyjnej. W konsekwencji NSA oddalił skargę G. K. na decyzję ZUS.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd I instancji błędnie zinterpretował własne wcześniejsze orzeczenie i sformułował wskazania sprzeczne z nim.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA błędnie odczytał swoje wcześniejsze wytyczne, nakazując przywrócenie terminu, podczas gdy wyrok jedynie nakazywał rozważenie takiej możliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 58 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przywrócenie terminu.
ustawa o COVID-19 art. 15zzzzzn(2) § ust. 1 pkt 2 i ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Możliwość przywrócenia terminu do złożenia deklaracji.
ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Warunek zwolnienia z obowiązku opłacania składek - przesłanie deklaracji do 30 czerwca 2020 r.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ stosuje się do oceny prawnej i wskazań sądu.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada ograniczonej kognicji NSA.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uwzględnia skargę kasacyjną.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżoną decyzję.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania.
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony.
k.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pouczenie strony.
k.p.a. art. 77 § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
ustawa o COVID-19 art. 31zq § ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji błędnie zinterpretował własne wcześniejsze orzeczenie. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia deklaracji było prawomocne i wiążące. Złożenie deklaracji z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi przesłankę odmowy prawa do zwolnienia z opłacania składek.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego G. K. dotyczące naruszenia przez ZUS przepisów K.p.a. i ustawy COVID-19 w kontekście odmowy przywrócenia terminu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji nie zastosował się do tej oceny i do tych wskazań. W uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku Sądu I instancji sformułowano wskazania i zalecenia dla organu, które stoją w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez ten Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 9 marca 2022 r. Nakaz rozważenia zastosowania tego trybu nie był równoznaczny z nakazem uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej. Postanowienie z dnia 14 lipca 2022 r. nie zostało odrębnie zaskarżone, wiązało zatem zarówno organ wydający decyzję, jak i kontrolujący tę decyzję sąd administracyjny.
Skład orzekający
Joanna Salachna
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Piotr Piszczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście przepisów szczególnych (ustawa COVID-19) oraz zasady związania sądu oceną prawną wyrażoną we własnym, prawomocnym orzeczeniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą COVID-19 i terminami składania deklaracji ZUS, ale ogólne zasady interpretacji orzeczeń i stosowania przepisów proceduralnych są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych, gdzie interpretacja wcześniejszych orzeczeń i stosowanie przepisów proceduralnych ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. Pokazuje też, jak ważne jest prawidłowe zaskarżanie postanowień.
“NSA: Błędna interpretacja własnego wyroku przez WSA prowadzi do uchylenia orzeczenia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 177/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Salachna /przewodniczący/ Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/ Piotr Piszczek Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane II SA/Go 628/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-12-07 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 775 art. 58 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1842 art. 15zzzzzn(2), art. 31zq ust. 3 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Go 628/22 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr 110000/71/341375/2022 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od G. K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 628/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, zwany dalej także "Sądem I instancji", po rozpoznaniu skargi G. K., zwanego dalej "skarżącym", na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 sierpnia 2022 r., nr 110000/71/341375/2022, zwanego dalej "ZUS" lub "organem", w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, uchylił zaskarżoną decyzję oraz postanowienie ZUS z dnia 14 lipca 2022 r. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 21 października 2020 r. ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za miesiąc maj 2020 r. Decyzja została utrzymana w mocy przez ZUS decyzją z dnia 25 listopada 2020 r. Na tę decyzję G. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 8/22, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że bezspornym był brak zwolnienia z obowiązku złożenia deklaracji. Sąd zwrócił uwagę na ciążący na organie obowiązek prowadzenia postępowania z zachowaniem wszystkich zasad i wymogów przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", m.in. zasady wynikającej z art. 10 K.p.a. i art. 79a § 1 K.p.a. stanowiącego konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. W tym zakresie Sąd zauważył, iż w niniejszej sprawie skarżący, przed wydaniem decyzji rozstrzygającej jego wniosek, nie otrzymał od organu informacji o braku przesłania wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Sąd dodał również, iż organ nie poinformował o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co naruszyło gwarancje strony w postępowaniu, bezpośrednio wpływając na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd stwierdził naruszenie przez organ przepisów art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. oraz art. 15 zzzzzn(2) ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". W wytycznych tego wyroku wskazano, że organ uwzględni powyższą ocenę prawną i zastosuje przepisy art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVlD-19. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pouczył stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji za miesiąc maj 2020 r. wskazując, iż wniosek powinien być uzasadniony okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Po jego złożeniu przez skarżącego ZUS, postanowieniem z dnia 14 lipca 2022. r., odmówił przywrócenia terminu, powołując się na przepis art. 58 § 1 K.p.a. Zdaniem ZUS, strona nie spełniła "obiektywnego" miernika staranności i nie wykazała podnoszonych przez nią twierdzeń dotyczących przyczyn uchybienia terminu, czyli wadliwego działania systemu informatycznego służącego do przyjmowania deklaracji. Następnie ZUS opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID19, ponownie utrzymał w mocy własną decyzję odmowną z dnia 21 października 2020 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7 K.p.a, i art. 8 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w postaci kierowanej do organu korespondencji w formie elektronicznej oraz braku reakcji na złożone dokumenty w zewnętrznej skrzynce odbiorczej w formie papierowej; - art. 46 § 1 i § 3 K.p.a. przez brak możliwości potwierdzenia pism organowi w formie papierowej; - art. 57 K.p.a., który nie przewiduje sytuacji zachowania terminu po złożeniu pisma w skrzynce wystawionej przez organ poza miejscem jego urzędowania bez możliwości monitorowania doręczeń; - art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 3 zdanie 1 tego aktu przez niezastosowanie się organu do zasady prawidłowej (poprawnej) legislacji, zdekodowanej przez Trybunał Konstytucyjny z zasady demokratycznego państwa prawnego. Uwzględniając skargę Sąd I instancji stwierdził, że orzeka w warunkach związania ocena prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną w swoim prawomocnym wyroku z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 8/22. Sąd I instancji wskazał, że z treści uzasadnienia wydanej w ponowionym postępowaniu decyzji z dnia 18 sierpnia 2022 r. wynika, iż organ błędnie zinterpretował ocenę prawną oraz nieprawidłowo zrealizował wytyczne Sądu wynikające z powyższego wyroku. Organ błędnie - na tle wyroku z dnia 9 marca 2022 r. - dokonał oceny warunków i przesłanek przywrócenia terminu do złożenia deklaracji za maj 2020 r. Niewątpliwie organ błędnie poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej, jednocześnie wskazując, iż wniosek powinien być uzasadniony okolicznościami powiązanymi ze stanem epidemii wywołanym COVID-19. Ograniczenie takie nie wynika z treści przepisu art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19, ani też na takie ograniczenie nie wskazał Sąd w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. Jednak przede wszystkim Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż organ błędnie dokonał oceny w zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu, nie uwzględniając w sposób prawidłowy oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. Oceny tej należało dokonać bowiem nie przez pryzmat standardowego miernika staranności wnioskującego o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., ale z uwzględnieniem tego, że to z winy organu, który przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie - co stwierdził Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 9 marca 2022 r. - naruszył przepisy art. 8, art. 9. art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 K.p.a., nie została udzielona stronie należna jej ochrona, wobec czego doszło do odebrania skarżącemu "szansy" złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie. W perspektywie takiego istotnego naruszenia prawa (gwarancji) strony, w sytuacji terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19, mając na uwadze okoliczności sprawy, organ powinien był uwzględnić wniosek i przywrócić termin do złożenia deklaracji za maj 2020 r. Inna interpretacja godzi bezpośrednio w istotę wyroku wydanego w tej sprawie i prowadzi do obejścia skutków stwierdzonych w nim naruszeń prawa. W sytuacji bowiem naruszenia przez organ w/w praw strony skarżącej w postępowaniu, organ nie powinien rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej, wymagać od wnioskodawcy uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił ZUS. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a.". Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 15zzzzzn(2) ust. 1-3 ustawy o CO\/ID-19, polegające na uznaniu, że strona skarżąca była zobowiązana zakomunikować stronie przeciwnej przed upływem ustawowego terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, tj. przed dniem 30 czerwca 2020 r., o niezłożeniu dokumentów rozliczeniowych i to w czasie, który umożliwiłby ich złożenie w ustawowym terminie; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 15zzzzzn(2) ust. 1-3 ustawy o CO\/lD-19 poprzez przyjęcie, że do przywrócenia terminu do składania dokumentów rozliczeniowych (w tym za maj 2020 r.) nie jest konieczne uprawdopodobnienie braku winy w złożeniu tych dokumentów przez stronę przeciwną po upływie przepisanego terminu; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. art.135 P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez przyjęcie istnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz postanowienia z dnia 14 lipca 2022 r., mimo iż strona skarżąca wykonała wskazania Sądu I Instancji co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 8/22; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 10 § 1, art. 79a K.p.a. poprzez przyjęcie, że jeżeli na stronę przeciwna został nałożony obowiązek złożenia deklaracji, to obowiązkiem strony skarżącej było poinformowanie strony przeciwnej o tym obowiązku. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 poprzez przyjęcie, że strona przeciwna składająca dokumenty rozliczeniowe nie musiała dochować terminu ustawowego, jeśli nie została pouczona o treści tego przepisu przez stronę skarżącą. W oparciu o te zarzuty skarżący kasacyjnie ZUS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Sformułowano również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej oparte zostały na obu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a. Ich treść prowadzi jednak do wniosku, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej obecnie sprawie jest kwestia tego, czy orzekający w sprawie organ, a w konsekwencji także Sąd I instancji prawidłowo zastosowali się do oceny prawnej i wskazań sformułowanych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 8/22. Analiza akt administracyjnych i na tej podstawie sekwencji działań podjętych przez ZUS po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Go 8/22, wskazuje, że organ ten, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., zastosował się do sformułowanej w nim oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania. Organ ponownie rozpoznając sprawę pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia deklaracji za miesiąc maj 2020 r., o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19. Przy czym należy pamiętać, że termin złożenia tej deklaracji już minął z dniem 30 czerwca 2020 r., więc z przyczyn oczywistych w stanie faktycznym i prawnym jaki zaistniał po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 9 marca 2022 r. nie można było zastosować instytucji pouczenia, o której stanowi art. 79a K.p.a. przed upływem tego terminu. Organ rozpoznał wniosek i odrębnym postanowieniem odmówił przywrócenia uchybionego terminu powołując się na art. 58 § 1 K.p.a. Następnie wydał decyzję utrzymującą w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia 21 października 2020 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Rozpoznając skargę od tej decyzji Sąd I instancji związany był oceną wyrażoną przez siebie w opisywanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2022 r. Sąd ten nie zastosował się jednak do tej oceny i do tych wskazań. Co więcej, w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku Sądu I instancji sformułowano wskazania i zalecenia dla organu, które stoją w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez ten Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 9 marca 2022 r. W uzasadnieniu tym pojawiają się pod adresem ZUS zarzuty naruszenia wskazań, których w istocie nie było w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 9 marca 2022 r. W wyroku tym Sąd nie wskazywał, że warunki i przesłanki przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19 "należało oceniać nie przez pryzmat standardowego miernika staranności, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., lecz odczytywać w kontekście braku realizacji przez organ obowiązków procesowych z art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 K.p.a., co odebrało możliwość złożenia deklaracji w terminie". Sąd I instancji wyraził jedynie pogląd, że termin, o którym mowa w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 może zostać przywrócony, gdyż jest takim terminem, o którym stanowi art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19. Nie ulega wątpliwości, że o ile taki wniosek zostanie złożony, to do jego rozpoznania znajdzie zastosowanie art. 58 K.p.a. z modyfikacjami wynikającymi z art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19. Nadzwyczajne i epizodyczne są (były) bowiem jedynie okoliczności w jakich ustawodawca dopuścił zastosowanie instytucji przywrócenia tego terminu, jednak już przesłanki jego przywrócenia i tryb postępowania wynikają z art. 58 K.p.a., i w oparciu o ten przepis odbywa się ocena ich spełnienia. W tych okolicznościach zasadne są zarzuty natury procesowej wskazane w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej. Należy w tym miejscu podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 9 marca 2022 r. stwierdził, że, z uwagi na cel wprowadzenia zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, organ powinien rozważyć zastosowanie w sprawie instytucji przewidzianej w obowiązujących od dnia 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Sąd nakazał zatem jedynie rozważenie zastosowania instytucji przywrócenia uchybionego terminu, o której stanowi art. 58 K.p.a. w nadzwyczajnych realiach, o których stanowi (stanowił) art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19. Nakaz rozważenia zastosowania tego trybu nie był równoznaczny z nakazem uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej. Art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19 przewiduje jedynie możliwość przywrócenia uchybionego terminu, natomiast przesłanki i tryb zastosowania tej instytucji reguluje K.p.a. Niezasadny jest sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 15zzzzzn(2) ust. 1-3 ustawy o CO\/ID-19, polegające na uznaniu, że strona skarżąca była zobowiązana zakomunikować stronie przeciwnej przed upływem ustawowego terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, tj. przed dniem 30 czerwca 2020 r., o niezłożeniu dokumentów rozliczeniowych i to w czasie, który umożliwiłby ich złożenie w ustawowym terminie. Taki obowiązek nakłada na organy administracji publicznej art. 79a K.p.a. Niemniej jego uchybienie mogło być sanowane przez zastosowanie instytucji przywrócenia uchybionego terminu w sytuacji przewidzianej w art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19 i w trybie uregulowanym w art. 58 K.p.a. Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia prawa procesowego wskazany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej oraz zarzut naruszenia prawa materialnego. Kwestie wskazane w obu zarzutach były bowiem prawomocnie przesądzone na gruncie rozpoznawanej sprawy w przywoływanym kilkakrotnie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 marca 2022 r., sygn akt II SA/Go 8/22. Jako że organ administracji zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 9 marca 2022 r., stan faktyczny sprawy był ustalony prawidłowo i niesporny a przyczyną uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku jest błędne odczytanie przez Sąd I instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 9 marca 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i w tej sytuacji rozpoznał skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 sierpnia 2022 r., nr 110000/71/341375/2022. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, gdyż odpowiada ona prawu. Stosownie do treści art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek jest zwolniony z ich składania. G. K. nie złożył deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r., natomiast ZUS w odrębnym postępowaniu postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. odmówił przywrócenia tego terminu na podstawie art. 59 K.p.a. w związku z art. 58 K.p.a. oraz art. 15zzzzn(2) ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Złożenie deklaracji rozliczeniowej z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi przesłankę odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zarzuty skargi (przywołane w części historycznej niniejszego uzasadnienia) stanowią w istocie polemikę z przyczynami odmowy przywrócenia terminu do złożenia deklaracji. Należy jednak podkreślić, że jakkolwiek zachowanie, uchybienie lub przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej jest kwestią wstępną (elementem prejudykatu) dla sprawy przyznania lub odmowy przyznania prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, to jednak postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tej deklaracji wydane w sytuacji przewidzianej w art. 15zzzzzn(2) ustawy o COVID-19 dotyczy sprawy odrębnej od sprawy przyznania lub odmowy przyznania prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to odrębność przedmiotu rozstrzygnięcia, przesłanek, trybu, prawnej formy działania oraz środków zaskarżenia. Postanowienie z dnia 14 lipca 2022 r. nie zostało odrębnie zaskarżone, wiązało zatem zarówno organ wydający decyzję, jak i kontrolujący tę decyzję sąd administracyjny. Zarzuty skargi – jako nieodnoszące się do sprawy zakończonej decyzją ZUS z dnia 18 sierpnia 2022 r. a dotyczące formalnie odrębnej sprawy administracyjnej (sprawy odmowy przywrócenia terminu) - nie mogły zostać uwzględnione. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 151 P.p.s.a., uwzględniając skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI