I GSK 1769/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-03
NSApodatkoweŚredniansa
prawo celneopłaty celneopłata manipulacyjnadecyzja ostatecznatryb nadzwyczajnyKodeks celnyprawo administracyjnepostępowanie sądoweskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy uchylenia decyzji ostatecznych w sprawie opłat manipulacyjnych, podkreślając, że tryb nadzwyczajny nie służy ponownej kontroli legalności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą uchylenia ostatecznych decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe. Sąd I instancji uznał, że strona nie wykazała przesłanek z art. 265¹ Kodeksu celnego (ważny interes strony lub interes publiczny) do wzruszenia decyzji ostatecznych. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że tryb nadzwyczajny nie służy ponownej ocenie legalności decyzji, a zarzuty strony nie wykazały istnienia przesłanek do zastosowania art. 265¹ K.c.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. C. Przedsiębiorstwa Usługowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Decyzja ta utrzymywała w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcia odmawiające uchylenia ostatecznych decyzji wymierzających K. C. opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe funkcjonariuszy celnych wykonywane poza siedzibą urzędu. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek z art. 265¹ Kodeksu celnego, tj. ważnego interesu strony lub interesu publicznego, które uzasadniałyby wzruszenie decyzji ostatecznych. Podkreślono, że tryb nadzwyczajny z art. 265¹ K.c. nie służy ponownej kontroli legalności decyzji, a ciężar dowodu w zakresie wykazania ważnego interesu spoczywa na stronie. NSA podzielił argumentację WSA, stwierdzając, że zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, nie miały uzasadnionych podstaw. Sąd wskazał, że strona w istocie kwestionowała legalność pierwotnych decyzji, a nie wykazała przesłanek do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych. Podkreślono, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych, a tryb z art. 265¹ K.c. ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowany zamiennie z trybami zwykłymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego nie może być oparty na zarzutach dotyczących legalności pierwotnej decyzji, ponieważ tryb ten nie służy ponownej kontroli legalności, a jedynie wzruszeniu decyzji z uwagi na ważny interes strony lub interes publiczny.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 265¹ K.c. stanowi nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, który nie może być stosowany zamiennie z trybami zwykłymi (odwołanie, skarga do sądu). Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przy wydawaniu pierwotnej decyzji powinny być podnoszone w ramach tych zwykłych trybów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kodeks celny art. 265¹ § 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kodeks celny art. 275 § 4 pkt 5

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

Kodeks celny art. 277

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

Kodeks celny art. 276 § 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 123 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 200 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 262

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 247

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 240

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Konstytucja art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tryb nadzwyczajny z art. 265¹ Kodeksu celnego nie służy ponownej ocenie legalności decyzji ostatecznych. Zarzuty strony nie wykazały istnienia przesłanek (ważny interes strony, interes publiczny) do zastosowania art. 265¹ Kodeksu celnego. Interes publiczny przemawia za pewnością obrotu prawnego i trwałością decyzji ostatecznych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która naruszyła art. 265¹ Kodeksu celnego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a.) przez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej naruszającą rażąco przepisy o postępowaniu (art. 263¹ K.c., art. 120-122, 187 § 1, 191, 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 K.c.). Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezbadanie zasadności zarzutu odnośnie do niewystąpienia istotnej przesłanki poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych w myśl art. 275 § 4 pkt 5 K.c. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku istoty zarzutu dyskryminacyjnego traktowania miejsc uznanych. Naruszenie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez akceptację błędnego jego zastosowania. Naruszenie art. 265¹ Kodeksu celnego przez jego błędną interpretację (ciężar dowodu, interes publiczny). Naruszenie art. 277 Kodeksu celnego poprzez akceptację niewłaściwego zastosowania. Naruszenie art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez akceptację niestosowania. Naruszenie art. 32 oraz art. 217 Konstytucji, w związku z art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, poprzez pominięcie normatywnej treści tych przepisów.

Godne uwagi sformułowania

Tryb nadzwyczajny z art. 265¹ Kodeksu celnego nie służy ponownej kontroli legalności decyzji ostatecznej. Ciężar dowodu w zakresie wykazania ważnego interesu strony spoczywa na stronie. Interes publiczny przemawia za pewnością obrotu prawnego i trwałością decyzji ostatecznych.

Skład orzekający

Kazimierz Brzeziński

przewodniczący

Tadeusz Cysek

sprawozdawca

Józef Waksmundzki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 265¹ Kodeksu celnego, granice kontroli sądowej w trybach nadzwyczajnych, zasada pewności obrotu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych w prawie celnym; orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie dotyczącym trybów nadzwyczajnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie celnym – możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie ma znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców.

Kiedy można wzruszyć ostateczną decyzję celną? NSA wyjaśnia granice trybu nadzwyczajnego.

Sektor

finanse publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1769/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Józef Waksmundzki
Kazimierz Brzeziński /przewodniczący/
Tadeusz Cysek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński Sędziowie Tadeusz Cysek (spr.) NSA Józef Waksmundzki Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. C. Przedsiębiorstwo Usługowe z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1/06 w sprawie ze skargi K. C. "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że decyzjami z 2000 i 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie wymierzył K. C. – prowadzącemu Agencję Celną "[...]" opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy celnych na wniosek strony poza siedzibą urzędu celnego.
W dniu 20 stycznia 2003 r. K. C. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w Pruszkowie, w trybie art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), zwanej dalej: Kodeks celny, wnioski o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie oraz o zwrot pobranych opłat manipulacyjnych.
Decyzjami z [...] czerwca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe.
Po rozpatrzeniu odwołań K. C., Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2005 r., o nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu celnego I instancji.
Oddalając skargę K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie Sąd podkreślił, że decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzające opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nieskorzystania przez zainteresowanego ze środków odwoławczych.
Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. Negatywną przesłanką jest natomiast zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Niespełnienie chociażby jednej z przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej skutkuje niedopuszczalnością wzruszenia decyzji w tym trybie.
Sąd zwrócił uwagę, że w zarzutach sformułowanych we wnioskach o uchylenie decyzji wymiarowych, skarżący nawet nie nawiązał do przesłanek z art. 265¹ Kodeksu celnego warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie, a w szczególności nie wykazał czy interes publiczny, czy też ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem tych decyzji.
Sąd stwierdził, że przesłanka "ważnego interesu strony", do której odwoływał się skarżący składając wnioski o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego nie została prawnie zdefiniowana, podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego". Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265¹ Kodeksu celnego tryb ma charakter nadzwyczajny Sąd przyjął, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że celem trybu nadzwyczajnego z art. 265¹ Kodeksu celnego nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji, Sąd przyjął, że w ramach wszczętego na wniosek strony postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej, "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy. Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265¹ Kodeksu celnego tryb jest trybem nadzwyczajnym oraz że stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy zdaniem Sądu przyjąć, że ów "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.
Zdaniem Sądu, w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, prowadzonym w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego, nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak strona rozumie swój "ważny" interes. To czy ma ona "ważny interes" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to ona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny.
Sąd odniósł się także do kwestii występowania w sprawie "interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to oprócz aspektu społecznego, obejmuje również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. W interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej – nawet wadliwej.
W kontekście interesu publicznego Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organy celne na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego pobierały opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności wykonywane poza siedzibą urzędu celnego. Dowodzi tego ugruntowane orzecznictwo dotyczące określenia "siedziby urzędu celnego". W związku z tym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje "interes publiczny", który umożliwiałby wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.
Wskazując na powyższe Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego ważnego interesu, który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji i wobec braku podstawowej przesłanki z art. 265¹ § 1 Kodeksu celnego. wniosek strony o zmianę lub uchylenie tej decyzji nie mógł być uwzględniony przez żaden z organów.
Sąd I instancji podniósł również, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego. jest decyzją o charakterze uznaniowym, bowiem w przepisie tym ustawodawca stwierdził, że przy spełnieniu określonych przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. W judykaturze oraz w doktrynie przyjmuje się zatem, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w art. 2651 Kodeksu celnego., organ może ale nie musi wzruszyć decyzję ostateczną. Tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W związku z tym, że takich uchybień w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono, również i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.
W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących art. 277 Kodeksu celnego. Sąd I instancji stwierdził, że kwestia czy w wyniku ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowych byłaby możliwość wydania decyzji orzekającej o zwrocie pobranych kwot na zasadach przewidzianych dla zwrotu należności celnych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej oraz niezagwarantowania czynnego udziału strony, Sąd stwierdził, że organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Sąd stwierdził, że organ celny II instancji trafnie zauważył, że strona brała udział w postępowaniu, gdyż podpisywała bez zastrzeżeń protokoły, stanowiące podstawę do wydania decyzji.
Za nietrafny Sąd uznał, również zarzut naruszenia zasady równego traktowania stron stwierdzając, że Dyrektor Izby Celnej słusznie wskazał, że istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a więc podmioty posiadające takie miejsca miały możliwość uzyskania przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. W decyzji dotyczącej miejsca uznanego "[...]" skarżący został poinformowany o konieczności ponoszenia z tego tytułu opłat manipulacyjnych dodatkowych, a zatem musiał liczyć się z określonymi skutkami. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.
Ponadto Sąd podkreślił, że na nieustosunkowanie się przez Naczelnika Urzędu Celnego do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego., zostało w całości konwalidowane w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie.
K. C. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W podstawach skargi kasacyjnej, skonstruowanych w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. skarżący zarzucił:
I. Naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która naruszyła art. 265¹ Kodeksu celnego w ten sposób, iż błędnie odmawiając zastosowania tego przepisu bezpodstawnie odmówiła uchylenia i zmiany decyzji wymierzającej Firmie opłaty manipulacyjne;
2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej naruszającej rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 263¹ Kodeksu celnego, art. 120 – 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia, wbrew osądowi WSA, miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:
• decyzja Dyrektora Izby Celnej (jak również decyzja organu I instancji) nie zawierała dostatecznych ustaleń faktycznych i prawnych, w zakresie wnioskowanym przez stronę, a odnoszących się do przesłanek wymiaru opłat tj. rodzaju czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych (czynności służbowe – czynności kontroli celnej) w miejscu uznanym [...] oraz wartości celnej towarów, mającej bezpośredni wpływ na wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych, przez co decyzja ta naruszała art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej;
• organy celne błędnie przyjęły, że wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącego w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego oraz że postępowanie prowadzące do wydania decyzji nie wymagało zachowań zgodnych z normami wyrażonymi w art. 122, art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej;
3. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezbadanie zasadności zarzutu skarżącego odnośnie do niewystąpienia istotnej przesłanki poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych w myśl art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, tj. wykonywania "czynności służbowych" przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym;
4. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku istoty zarzutu dyskryminacyjnego traktowania miejsc uznanych zawartego w skardze i w konsekwencji nie uznanie jego zasadności.
II. Naruszenia przepisów prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:
2. Naruszenie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez akceptację błędnego jego zastosowania w wyniku przyjęcia, że na wniosek [...] w miejscu uznanym wykonywane były jakiekolwiek czynności służbowe;
3. Naruszenie art. 265¹ Kodeksu celnego przez jego błędną interpretację, tj.:
• poprzez przyjęcie, że na Firmie jako wnioskodawcy spoczywał ciężar przeprowadzania oczywistych dowodów na to, że wnioskowane uchylenie decyzji skutkować będzie zaspokojeniem zarówno ważnego, finansowego interesu strony, jak i interesu publicznego,
• poprzez przyjęcie, że przesłanka interesu publicznego zasadzającego się na eliminowaniu wadliwych i szkodzących porządkowi prawnemu decyzji nie jest wystarczająca by decyzje takie uchylać, ponieważ eliminowanie decyzji godzi w pewność obrotu prawnego i gospodarczego;
4. Naruszenie art. 277 Kodeksu celnego poprzez akceptację niewłaściwego zastosowania i przyjęcie, iż ma on zastosowanie także do zwrotu kwot uprzednio pobranych jako opłaty manipulacyjne dodatkowe;
5. Naruszenie art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez akceptację niestosowania przez organy celne zawartej tam normy, w przypadkach gdy wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych stanowi iloczyn liczby godzin przepracowanych przez funkcjonariuszy celnych i stawki godzinowej określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r.;
6. Naruszenie art. 32 oraz art. 217 Konstytucji, w związku z art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, poprzez pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem pobór opłat manipulacyjnych dodatkowych poza granicami administracyjnymi Warszawy realizowany był wyłącznie w miejscach uznanych, mimo że odprawy celne na wniosek stron dokonywane były także w jednostkach organizacyjnych administracji celnej oraz pominięcie fundamentalnej zasady nakładania danin jedynie w drodze ustawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił szczegółowe argumenty na uzasadnienie przytoczonych w jej petitum podstaw kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Warszawie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Treść przytoczonych w skardze zarzutów kasacyjnych wymagała w pierwszej kolejności oceny zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 265¹ Kodeksu celnego skoro ma on decydujące o wyniku sprawy znaczenie. Przy ocenie tego zarzutu należy wziąć pod uwagę, że skarżący w swoich wnioskach z dnia 2 grudnia 2002 r. żądał uchylenia decyzji ostatecznych o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy celnych poza siedzibą urzędu celnego podając jako uzasadnienie swojego żądania:
- naruszenie przez organ celny w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o nałożeniu opłat manipulacyjnych dodatkowych art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego;
- naruszenie przez organ art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu;
- naruszenie przez organ art. 192 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji na podstawie nieudowodnionego stanu faktycznego, a to z uwagi na brak możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do przeprowadzonych dowodów;
- naruszenie przez organ art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez błędną interpretację wyrażonej tam normy;
- naruszenie przez organ art. 32 Konstytucji RP poprzez dyskryminacyjne traktowanie miejsc uznanych w stosunku do oddziałów i posterunków celnych pod względem opłat pobieranych za czynności przeprowadzane w nich przez urzędników organów celnych.
Treść tych zarzutów wskazuje, że skarżący w istocie nie nawiązał do przesłanek z art. 265¹ Kodeksu celnego, lecz zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a więc kwestionował legalność decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe. Zarzucane we wniosku wady tych decyzji podlegały weryfikacji w trybie zwykłym przez wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz skargi do sądu administracyjnego.
Uchylenie tych decyzji, jak prawidłowo orzekł Sąd I instancji nie mogło natomiast nastąpić w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego, ponieważ powołane we wniosku wady prawne tych decyzji nie wyczerpują przesłanek uchylenia (zmiany) decyzji ostatecznej w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. System ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. To ogólne założenie stosowania trybów nadzwyczajnych ma również pełne zastosowanie do weryfikacji decyzji ostatecznych w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego. Weryfikacja decyzji ostatecznej w tym trybie nie może polegać na ocenie jej legalności, a do tego w istocie zmierzały zarzuty zawarte we wniosku skarżącego.
Sąd I instancji prawidłowo przyjął, ze badanie przesłanki interesu publicznego lub ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Ważnego interesu strony nie można bowiem tylko rozumieć w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest korzystne, ważne dla interesu gospodarczego strony, gdyż według takiego rozumowania żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej na stronę obowiązek zapłaty należności celnych, spełniałoby w sposób automatyczny wymaganie ważnego interesu strony, zawarte w art. 265¹ Kodeksu celnego.
Trafne jest także stanowisko Sądu I instancji, ze wymienione przez skarżącego wady decyzji ostatecznych nie wskazują na istnienie w sprawie interesu publicznego, który miałby polegać na wyeliminowaniu tych decyzji z obrotu prawnego. Niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby decyzje wydawane przez organy administracji publicznej były zgodne z prawem, a istniejące rozwiązania proceduralne (odwołanie, skarga do sądu administracyjnego), pozwalają na osiągnięcie takiego pożądanego celu.
Z art. 128 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego wynika, że decyzje, od których nie służy odwołanie są ostateczne, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. W tym kontekście należy stwierdzić, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych. Decyzje ostateczne organów celnych mogą być wzruszone w razie wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego) albo wznowienia postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Skarżący, kwestionując decyzje o wymiarze opłat manipulacyjnych dodatkowych, nie powołał się jednak na przytoczone wyżej przepisy, ale oparł swoje żądanie na art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Ten przepis stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartej na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i 240 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, nie jest zatem prawidłowe powołanie się przez skarżącego na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącego, niezgodnych z prawem.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.