I GSK 1731/21

I GSK 1731/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Henryk Wach /sprawozdawca/
Joanna Wegner /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 329/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-09
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 329/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. Sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., V SA/Wa 329/21 oddalił skargę G. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji.
G. Sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca kasacyjnie") wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji RP (Dz.U.1997.78.483) oraz art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ustawy (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym podczas gdy:
a) powyższy przepis ustawy z 2 marca 2020 r., umożliwia skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne jedynie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym a nie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym;
b) rozpoznanie sprawy nie było konieczne, a przeprowadzenie rozprawy nie wywołałoby nadmiernego zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i była możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku;
c) Sąd w piśmie z 11 lutego 2021 r., skierowanym do pełnomocnika Skarżącej zapytał czy Skarżąca wyraża zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, czym Sąd dał wyraz temu, że bez zgody Skarżącej nie skieruje sprawy na posiedzenie niejawne;
d) pismem z 23 lutego 2021 r., pełnomocnik Skarżącej nie wyraził zgody na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne;
e) pełnomocnik Skarżącej nie został poinformowany o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, co uniemożliwiło mu wyrażenie ostatecznego stanowiska w sprawie, w tym odniesienie się do twierdzeń zwartych w odpowiedzi organu na skargę;
- co w konsekwencji spowodowało nieważność postępowania, o którym mowa w art. 183 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), albowiem Skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swoich praw;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario i 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględniania z uwagi na to, że organ administracyjny, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez jego bezzasadne zastosowanie i utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, pomimo tego, że decyzja ta winna zostać uchylona a sprawa merytorycznie rozpoznana zgodnie z wnioskiem z 31 marca 2017 r.;
3) prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w postaci artykułu 115 ust. 2 Komisji (UE) NR 543/2011 z 7 czerwca 2011 r., ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (zwanego dalej: Rozporządzeniem wykonawczym) poprzez zawieszenie płatności bez jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania wniosku o płatność, mimo że nawet istnienie podejrzenie popełnienia przestępstwa oszustwa w stosunku do Grupy (co Skarżąca stanowczo kwestionuje), nie zwalnia to organu z obowiązku merytorycznego zbadania czy płatność rzeczywiście przysługuje;
4) prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w postaci artykułu 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego, pomimo tego, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych, aby uznać, że w stosunku do Skarżącej istnieje podejrzenie popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy z wniosku złożonego 31 marca 2017 r. (o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej do dnia 4 kwietnia 2012 r., na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku), albowiem żadne postępowanie karnego w zakresie pomocy objętej tym wnioskiem nie toczy się;
5) prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w postaci artykułu 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego, pomimo tego organ winien samodzielnie ocenić czy istnieje prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa oszustwa a nie jedynie powoływać się na fakt prowadzenia przez prokuraturę postępowania przygotowawczego;
6) prawa materialnego w postaci artykułu 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego poprzez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że nie ma znaczenia w jakim zakresie toczy się postępowanie karne (jakiego okresu dotyczy), podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazuje na to, że można zawiesić płatność pomocy jedynie za okres który jest przedmiotem postępowania karnego -w niniejszym postępowaniu organ zawiesił płatności za drugie półrocze 5 roku PDU (tj. za czerwiec-grudzień 2016 r.), podczas gdy z ustalenia organu wynika, że śledztwo w sprawie wyłudzenia mienia (rzekomo w stosunku do członków grupy G.) w okresie od grudnia 2007 roku do grudnia 2015 roku, a zatem to postępowanie nie dotyczy płatności, o którą wniosła Skarżąca w niniejszym postępowaniu, a zatem brak było podstaw dla zawieszenia płatności, o którą Skarżąca wnosiła;
7) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a oraz poprzez brak zbadania w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a tym samym brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co wszystkich istotnych zarzutów zwartych w skardze, które to naruszenie w istocie uniemożliwia kontrolę zaskarżonego wyroku;
8) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario i 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględniania z uwagi na to, że organ II Instancji, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia przepisów o postępowaniu mogących mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia w postaci art. 7 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodów zawnioskowanych w piśmie pełnomocnika Skarżącej z 13 lipca 2020 r. (o nazwie "pismo w ślad za odwołanie od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 roku") w postaci:
a) decyzji nr [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z [...] maja 2017 r., wydanej wobec A. Sp. z o.o., na okoliczność tego, że Dyrektor OR ARiMR w Warszawie merytorycznie rozpoznał wniosek innej grupy producenckiej "o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania", mimo toczącego się (wobec tej innej grupy producenckiej) postępowania karnego dotyczącego popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007, co świadczy o braku podstaw do zawieszenia płatności również w niniejszym postępowaniu dotyczącym G. i konieczności merytorycznego rozpoznania wniosku o płatność za drugie półrocze ostatniego roku PDU;
b) prawomocnego wyroku z 13 lutego 2019 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (V Sa/Wa 1469/18) wraz z uzasadnieniem na okoliczność, że decyzja Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z [...] grudnia 2011 r. (znak [...]) dokonująca wstępnego uznania G. Sp. z o.o. została wydana prawidłowo, a zatem brak jest podstaw, aby uznać, że decyzja dokonująca wstępnego uznania G. Sp. z o.o. została wydana wskutek przestępstwa;
c) postanowienia Prokuratury Okręgowej w Toruniu z 15 stycznia 2019 r. ([...]) o umorzeniu śledztwa na okoliczność tego, że postanowienie Prokuratury Okręgowej w Toruniu z [...] marca 2017 r. ([...]) nie może zatem świadczyć o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, skoro:
I) przedmiotowe postępowanie zostało umorzone przez Prokuraturę Okręgową w Toruniu, która uznała, że brak jest podstaw, aby uznać, że decyzja Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z [...] grudnia 2011 r. (znak [...]) dokonującej wstępnego uznania G. Sp. z o.o. została wydana wskutek przestępstwa;
II) przedmiotowe postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Toruniu nie dotyczyło jakiejkolwiek działalności reprezentantów/członków G. Sp. z o.o.;
III) przedmiotowe postępowanie nie dotyczyło wniosków o przyznanie jakichkolwiek płatności dla G. Sp. z o.o;
a zatem brak jest podstaw, aby uznać, że decyzja dokonująca wstępnego uznania G. Sp. z o.o. została wydana wskutek przestępstwa;
d) postanowienie o umorzeniu dochodzenia z [...] czerwca 2017 r., (Prokuratura Rejonowa Centrum-Zachód w Toruniu, [...]) "w sprawie przedłożenia pisemnego nierzetelnego oświadczenia i szeregu dokumentów dot. okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania nienależnego wsparcia finansowego poprzez zawyżenie przez G. wnioskowanej kwoty pomocy finansowej o 214.019,97 złotych tj. popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 kodeksu karnego" na okoliczność tego, że sam fakt prowadzenia postępowania przygotowawczego w fazie in rem nie jest wystarczający do uznania, że istnieje podejrzenie oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007, skoro tego typu postępowanie karne w stosunku do G. Sp. z o.o. o rzekome wyłudzenie płatności było już uprzednio prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Centrum-Zachód w Toruniu, lecz zostało prawomocnie umorzone z uwagi na brak podstaw faktycznych;
e) postanowienia Prokuratury Okręgowej w Siedlcach z [...] grudnia 2019 r. o żądaniu wydania rzeczy i przeszukaniu na okoliczność, że w zakresie zainteresowania Prokuratury Okręgowej w Siedlcach były dokumenty jedynie za okres 2011-2015 a zatem prokuratura nie prowadzi postępowania w zakresie przyznania płatności za okres od lipca 2016 roku do grudnia 2016 roku, które to płatności są przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, a zatem brak było podstaw do wydania przez organ I Instancji decyzji o zawieszeniu płatności za okres od lipca 2016 roku do grudnia 2016 roku.
9) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario i 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi mimo zaistnienia podstaw do jej uwzględniania z uwagi na to, że organ II Instancji, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia:
a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy oraz poprzez - mimo ciążącego obowiązku - niedokonanie jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego czy istnieje podejrzenie, że zachowanie którejkolwiek osoby działającej w imieniu Skarżącej mogło wypełnić znamiona przestępstwa oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007, za okres czerwiec-grudzień 2016 roku, którego to okresu dotyczył wniosek będący przedmiotem niniejszego postępowania;
b) art. 80 k.p.a., polegającą na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego poprzez uznanie, że w stosunku do Skarżącej istnieje podejrzenie popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007, mimo, że z postanowienia o wszczęciu postępowania Prokuratury Okręgowej w Toruniu z [...] marca 2017 roku (sygn. akt [...]) wynika, że postępowanie dotyczy niedopełnienia obowiązków przez członka zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w związku z wydaniem decyzji o wstępnym uznaniem G., a zatem nie dotyczy rzekomego wyłudzenia dotacji za pośrednictwem G. Sp. o.o. (ponadto prawomocny wyrok z 13 lutego 2019 roku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (V Sa/Wa 1469/18) przesądził o prawidłowości decyzji z [...] grudnia 2011 roku o wstępnym uznaniu G. Sp. z o.o.)
c) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia na podstawie jakich dowodów organ administracyjny ustalił stan faktyczny, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym poprzez:
- brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu;
- brak jakiegokolwiek odniesienia się do treści pisma Skarżącej z 13 lipca 2020 r. i zawartych tam wniosków dowodowych;
d) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że naruszenia, o których mowa powyżej winny spowodować uchylenie przez Prezesa ARiMR decyzji organu I Instancji i uwzględnienie wniosku a przynajmniej merytoryczne zbadanie czy wnioskowana płatność przysługuje;
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 9 czerwca 2021 r., V SA/Wa 329/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzją z [...] grudnia 2011 r. Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego dokonał wstępnego uznania spółki dla grupy produktów "warzywa" i zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania grupy za organizację producentów owoców i warzyw realizowanego w latach 2012 - 2016.
[...] marca 2017 r. spółka złożyła wniosek do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bydgoszczy o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw wstępnie uznanej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Wyrokiem z 13 lutego 2019 r., V SA/Wa 1469/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 kwietnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 31 sierpnia 2017 r. stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu z 30 grudnia 2011 r. 2 lipca 2019 r. spółka została ponownie wpisana do rejestru wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw. Decyzją z 8 czerwca 2020 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiesił płatność pomocy z wniosku złożonego 31 marca 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. (drugie półrocze 5 roku realizacji planu dochodzenia do uznania). Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 5 listopada 2020 r. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie powołując się na śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach ([...]), którego przedmiotem jest podejrzenie wyłudzenia przez spółkę dotacji unijnych. W uzasadnieniu prawnym wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa tj. art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.6.2011 str. 1). Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skoro śledztwo toczyło się w dacie wydania zaskarżonych decyzji, determinowało zasadność kontrolowanych decyzji o zawieszeniu płatności. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 kwietnia 2019 r., I GSK 3507/18 (LEX nr 2684511) wyraził następującą ocenę prawną: "Stosownie do art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 "Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony". Analogiczną instytucję i przesłanki zawieszenia płatności - pomimo nieco innej redakcji przepisu - regulowało poprzednio obowiązującego rozporządzenie nr 543/2011, które w art. 115 ust. 2 stanowiło "Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007". Tożsamość regulacji prawnej obu przepisów nie pozwala na podzielenie poglądu skarżącej kasacyjnie, że nastąpiła diametralna zmiana przesłanek zawieszenia płatności, polegająca na tym, że na gruncie tego pierwszego przepisu podstawę zawieszenia płatności mogła stanowić wyłącznie okoliczność postawienia zarzutu o czyn zabroniony przeciwko danemu podmiotowi (in personam), podczas gdy na gruncie drugiego wystarczyło samo podejrzenie popełnienia czynu i wszczęcie postępowania w sprawie (in rem). Skarżąca kasacyjnie - zdaniem Sądu kasacyjnego - przywiązuje zbyt dużą wagę do użytego w art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 słowa "zarzut", pomijając kontekst jego użycia i całokształt przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słowa tego nie można interpretować w sposób wskazywany w skardze kasacyjnej. Regulację art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 należy bowiem interpretować w kontekście - pomijanego przez skarżącą spółkę - celu jej ustanowienia. Celem tym jest zaś - co słusznie wyartykułował Sąd I instancji - zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. W tym kontekście zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. Zawieszenie płatności nie jest tożsame z odmową wypłaty środków z funduszu unijnego, lecz odroczeniem niejako w czasie tej wypłaty, tak aby nie narażać funduszu na straty, które przykładowo z uwagi na sytuację uprawionego lub ustanie jego bytu nie będą mogły być odwrócone. Płatność z funduszu unijnego z tytułu utworzenia grupy producentów rolnych, jej działalnością oraz kosztami zrealizowanych inwestycji służy przecież pokryciu kosztów związanych z tymi celami. W konsekwencji nie oznacza to udzielenia pomocy w każdym przypadku poniesienia kosztów powołania do życia grupy producentów niezależnie od tego, czy koszty te są uzasadnione, zgodne z prawem. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy pomoc z funduszy unijnych jest zasadna w danym przypadku, czy służy ona realizacji celów unijnych. Również forma niedokonana czasownika wyrażonego zwrotem "dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy" potwierdza powyższy sposób rozumowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891. Pomijając ten aspekt podnieść też trzeba, że dochodzenie w ujęciu normatywnym, ale i potocznym oznacza czynności prowadzone przez prokuratora lub policję, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem. A zatem sam fakt prowadzenia tych czynności nie może być utożsamiany z postawieniem zarzutów konkretnym podmiotom, na co błędnie zdaniem skarżącej spółki ma wskazywać sformułowanie "dopóki zarzut nie zostanie ustalony". To ostatnie sformułowanie odnosi się nie do faktu postawienia zarzutów danym podmiotom, lecz wskazuje na okres zawieszenia płatności. Płatność podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony. Natomiast konsekwencją stwierdzenia popełnienia przez uznaną wstępnie grupę producentów rolnych oszustwa jest - stosownie do art. 60 ust. 2 rozporządzenia nr 2017/891 (analogicznie art. 115 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011) - m.in. odmowa płatności, a w razie jej wypłaty żądanie zwrotu wypłaconych kwot. Uwzględniając więc i ten aspekt udzielania przez krajowe organy pomocy ze środków unijnych dla uznanej wstępnie grupy nie sposób podzielić prezentowanej w skardze kasacyjnej wykładni art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891. Nie zasługuje bowiem na akceptację dokonywanie interpretacji przepisów prawa w oparciu o wybiórczo traktowaną regulację prawną, w tym kontekst stosowania danej instytucji prawnej. Nie jest też zasadne twierdzenie skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji dokonał rozszerzającej wykładni art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891, która - zdaniem skarżącej spółki - z uwagi na sankcyjny charakter instytucji zawieszenia płatności jest niedopuszczalna. Skarżąca kasacyjnie błędnie utożsamia tę instytucję z karą administracyjną za delikt administracyjny. Zawieszenie płatności - jak na to wskazuje sama nazwa - nie wykazuje cech kary administracyjnej, lecz jest konsekwencją zarzutu oszustwa rozumianego jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego i ma charakter przejściowy. Wobec tego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 należy interpretować w ten sposób, że płatność ulega zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. in rem. (...) Nie ma w świetle zaprezentowanej wykładni art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, na jakim etapie znajdowało się śledztwo w sprawie spornego w sprawie oszustwa, jak i jaki był zakres podmiotowy tego śledztwa. Istotna jest natomiast okoliczność, że objęło ono tym zakresem II półrocze 2012 r. oraz oparto je na zarzucie podejrzenia popełnienia oszustwa przez skarżącą kasacyjnie. Te okoliczności zostały zaś wyjaśnione przez organy obu instancji, co następnie zaakceptował Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że okoliczność wyczerpująca określoną w art. 60 rozporządzenia nr 2017/891 przesłankę zawieszenia wnioskowanej przez spółkę płatności została udowodniona. Sama skarżąca nie kwestionowała też, że prowadzone śledztwo nie dotyczy okoliczności rzutujących na tę przesłankę, a jej wątpliwości co do tej przesłanki są li tylko konsekwencją odmiennej wykładni tej przesłanki, dokonanej przez Sąd I instancji i organy. Nie może też odnieść skutku zarzut oparty wyłącznie na kreowaniu przez stronę nie mających uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym wątpliwości co do relewantnych prawnie okoliczności faktycznych, czy też sugerowanie nieprawidłowości dokonanych w sprawie ustaleń i oczekiwanie od organów działania z urzędu na okoliczności odmienne od wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a będące w istocie wynikiem subiektywnego punktu widzenia sprawy przez skarżącą kasacyjnie. Taka postawa skarżącej kasacyjnie nie zasługuje na aprobatę nie tylko dlatego, że skarżąca jako podmiot, którego dotyczy zawiadomienie popełnienia oszustwa na szkodę finansów publicznych posiada bieżącą wiedzę o przebiegu postępowania karnego i uprawniona była wskazać z własnej inicjatywy okoliczności dotyczące tego postępowania, ale także dlatego, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w istocie potwierdziła prawidłowość ustaleń faktycznych w sprawie, skoro przyznała, że postępowanie to jest prowadzone w oparciu o dokonane przez organ zawiadomienie, a treści tego zawiadomienia nie podważa. Ta okoliczność tym bardziej nie pozwala uznać za zasadne zgłaszane przez skarżącą kasacyjnie wątpliwości co do udowodnienia zaistnienia przesłanki zawieszenia płatności."
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast, według art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 stycznia 2023 r., II OSK 126/20 (LEX nr 3503676) wyraził następującą ocenę prawną: "Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku."
Takie rozumienie prawomocności orzeczenia nie godzi w samodzielność jurysdykcyjną sądu, ponieważ wynika z potrzeby ochrony pewności obrotu i wykreowanej przez wcześniejsze, prawomocne orzeczenie sądowe sytuację podmiotu w relacjach z organami administracji publicznej. Trudno byłoby akceptować sytuację, kiedy przy tożsamym przedmiotowo stanie faktycznym sprawy, jego ocena miałyby prowadzić do wyrażenia odmiennej oceny prawnej, sprzecznej z wyrażoną wcześniej w sprawie innego podmiotu. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjnego, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Oparcie skargi kasacyjnej na podstawach sprzecznych z oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny nie może być skuteczne, co do kwestii prawnej ukształtowanej w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w składzie obecnym w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2021 r., V SA/Wa 329/21 zobowiązany jest zbadać zgodność podstaw kasacyjnych z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2019 r., I GSK 3507/18.
Podstawą prawną decyzji jest przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego powołany w decyzji jako podstawa prawna decyzji oraz wyjaśniona w uzasadnieniu prawnym decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takim przepisem prawa jest ten, który kształtuje sytuację prawną podmiotu przez pozbawienie uprawnienia i nałożenie określonego obowiązku, będącego sankcją za jego nieprzestrzeganie lub też przez nie stwierdzenie uprawnienia. Brak powołania podstawy prawnej decyzji nie pozbawia jej bytu prawnego, bowiem powołanie podstawy prawnej nie jest warunkiem istnienia decyzji, lecz warunkiem jej prawidłowości w znaczeniu formalnym. Decyzja powołująca błędną podstawę prawną nie jest wydana bez podstawy prawnej, jeśli ta podstawa prawna istnieje i ma zastosowanie w konkretnej sprawie. Decyzja taka narusza przepis postępowania - art. 107 § 1 pkt 4) k.p.a., lecz na gruncie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. nie jest to "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy".
Podstawą prawną decyzji ostatecznej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2020 r. jest obowiązujący do 1 stycznia 2023 r. Artykuł 60 Oszustwo rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011: 1. Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawiając w wyroku z 9 czerwca 2021 r. wykładnię pojęcia oszustwo wskazał: "Pojęcie "podejrzenia oszustwa" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1848/2006 z dnia 14 grudnia 2006 r. dotyczącego nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 595/91 (Dz. Urz. UE L 355 z 15.12.2006, str. 56). Zgodnie z tym przepisem pojęcie "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" (oszustwa) ma znaczenie przypisane mu w art. 1a pkt 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1681/94 z dnia 11 lipca 1994 r. (Dz. Urz. UE L 178 z 12.7.1994, str. 43), zgodnie z którym jest to nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i/lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego działania, w szczególności nadużycia finansowego określonego w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej. Wskazane w powyższym przepisie odniesienie do Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE C 316 z 27.11.1995, str. 49) w istotny sposób wyjaśnia charakter wskazanej przesłanki zawieszenia płatności. Jak wynika z art. 1 pkt 1 lit. a Konwencji, nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskiej polegają w odniesieniu do wydatków na jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym: wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu sprzeniewierzenie lub bezprawne zatrzymanie środków z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetów zarządzanych przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu; nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku, w tym samym celu; niewłaściwego wykorzystania takich środków do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane."
Aby prawidłowo odczytać regulację prawną Artykułu 60 Oszustwo rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 należy mieć na uwadze, że ma ona na celu ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich oraz, to że prawodawstwo unijne w innych aktach posługuje się pojęciami zbliżonymi: "(...) każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości"; "W przypadku gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu (...)."
Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1), nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Natomiast według art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Z kolei, według art. 2 ust. 1 i 4 wskazanego rozporządzenia, kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego. Muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot. Z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego, procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu Państw Członkowskich. Przepisy te zawarte w Tytule I Zasady ogólne rozporządzenia Rady nr 2988/95 regulują tryb postępowania w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i służą realizacji prawa materialnego, nie przesądzając o treści uprawnień lub obowiązków prawnych. To unijne odesłanie do prawa Państw Członkowskich jest zgodne z zasadą autonomii proceduralnej, uprawnienia do uregulowania pewnych kwestii w prawie krajowym, przy zagwarantowaniu praw i zasad płynących z tego prawa, tak by zapewnić pełną skuteczność przepisów prawa Unii Europejskiej.
TSUE w wyroku z 8 maja 2024 r. w sprawie C-734/22 stwierdził:
"Art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich należy interpretować w ten sposób, że pojęcie "aktu odnoszącego się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości" wydanego przez właściwy organ i podanego do wiadomości danej osoby, skutkującego przerwaniem "okresu przedawnienia", obejmuje dokumenty pozasądowe, takie jak sprawozdanie z audytu, żądanie zwrotu, wezwanie do zapłaty lub wezwanie przedsądowe, o ile akty te pozwalają adresatowi poznać w wystarczająco precyzyjny sposób transakcje, których dotyczy podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości."
Zgodnie z art. 103 Ograniczenia długu celnego ust. 2 UKC, w przypadku gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie z prawem krajowym. Wcześniej, podobna regulacja była w art. 211 ust. 4 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoich wyrokach: z 16 lipca 2009 r., C-124/08; z 19 października 2017 r., C-522/16; z 17 czerwca 2010 r., C-75/09) przedstawił wykładnię dotyczącą użytych w tych przepisach pojęć z zakresu postępowania karnego, i tak:
Artykuł 221 ust. 3 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny należy interpretować w ten sposób, że organy celne mogą skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych podlegających, zgodnie z prawem, zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, w wypadku gdy organy te nie mogły określić dokładnej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był wskazany dłużnik. Wykładnię tę wynikającą z brzmienia, jak i systematyki omawianego przepisu potwierdza także użycie zwrotu "można powiadomić" w art. 221 ust. 3 zdanie drugie kodeksu celnego, które odsyła do wyrażenia "powiadomienie dłużnika" znajdującego się w zdaniu pierwszym tego ustępu. Zgodnie więc z tym przepisem o należnościach podlegających zapłacie można powiadomić nie tylko dłużnika, który jest sprawcą czynu podlegającego ściganiu karnemu.
Nic bowiem nie wskazuje na to, by prawodawca Unii miał zamiar wyłączyć z zakresu stosowania art. 221 ust. 4 kodeksu celnego czyny podlegające postępowaniu sądowemu w sprawach karnych, które uniemożliwiły pobór, w całości lub w części należności celnych w ramach dopuszczenia do swobodnego obrotu. Wykładnia przeciwna do powyższej mogłaby osłabić realizację celu tego przepisu polegającego na rozszerzeniu możliwości pokrycia długu celnego. W konsekwencji należy stwierdzić, że wówczas gdy zastosowanie ma art. 201 kodeksu celnego, można odstąpić od przewidzianego w art. 221 ust. 3 kodeksu celnego trzyletniego terminu na powiadomienie, jeżeli towary, o których mowa, zostały dopuszczone do swobodnego obrotu w sposób niezgodny z prawem po sporządzeniu zgłoszenia celnego w oparciu o nieprawdziwe dane, a okoliczność ta stanowi czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karnych.
Artykuł 221 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem nr 2700/2000, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu stanowiącemu, że w sytuacji gdy brak zapłaty należności celnych wynika z przestępstwa, bieg terminu przedawnienia długu celnego rozpoczyna się w dniu, w którym wydany w postępowaniu karnym wyrok lub wyrok nakazowy stały się niewzruszalne. W tym względzie po pierwsze art. 221 ust. 4 kodeksu celnego sam nie ustanawia jakiegokolwiek terminu przedawnienia ani podstaw zawieszenia lub przerwania biegu mającego zastosowanie terminu przedawnienia. Po drugie, ograniczając się do odniesienia do "warunków przewidzianych w obowiązujących przepisach", art. 221 ust. 4 wspomnianego kodeksu dokonuje odesłania do prawa krajowego w odniesieniu do zasad przedawnienia długu celnego, w sytuacji gdy dług ten powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, ściganiu karnemu.
Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt 7) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 stwierdził: "Przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia." Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku spełnia wymogi ustawowe.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli określono w art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. kasator nie wskazał i nie uzasadnił, jakich to naruszeń prawa nie podniesionych w skardze nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę na decyzję ostateczną z 5 listopada 2020 r.
W pkt 2), pkt 8), pkt 9) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji "naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 a contrario i 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi (...)." Są to przepisy wynikowe określające środki, które stosują sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej. W oparciu o te przepisy wojewódzki sąd administracyjny: oddala skargę; uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części dając temu wyraz w sentencji wyroku, która zawiera odpowiednie rozstrzygnięcie sądu.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, według art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia przepisom prawa materialnego. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a.
Jeśli chodzi o naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Tym samym, nawet stwierdzone przez Sąd I instancji inne naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 3 k.p.a.) nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ uzasadnienie prawne decyzji nie jest wynikiem sprawy, jest nim decyzja (jej sentencja) załatwiająca sprawę. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał skutecznej oceny legalności decyzji ostatecznej, tym samym zaakceptował jej uzasadnienia.
Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opartej na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Kasator winien zatem powołać, jako naruszony przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z przepisem prawa materialnego.
Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na błędzie w subsumcji, który polega na błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Wskazując tę postać naruszenia prawa materialnego kasator winien zatem wyjaśnić, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie nie przystaje do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Inaczej mówiąc, omawiany zarzut wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego.
Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być podnoszony w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez kasatora ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego.
W pkt 3) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji: "naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w postaci artykułu 115 ust. 2 Komisji (UE) nr 543/2011 (...) poprzez zawieszenie płatności bez jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania wniosku o płatność (...)"; w pkt 4) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji: "naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w postaci artykułu 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego, pomimo tego, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych, aby uznać (...)"; w pkt 5) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji: "naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w postaci artykułu 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego pomimo tego organ winien samodzielnie ocenić czy istnieje prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa oszustwa (...)"; w pkt 6) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji: "naruszenie prawa materialnego w postaci artykułu 115 ust. 2 Rozporządzenia Wykonawczego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu (...)".
Stwierdzenie: "płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013" jest ustaleniem z zakresu faktów wynikającym z dokumentów urzędowych (śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach [...]). Skutkiem tego ustalenia jest obligatoryjne zawieszenie płatności (Państwa członkowskie zawieszają płatności), dopóki zarzut nie zostanie ustalony. Zwalczanie tego ustalenia nie może być skuteczne w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Obowiązujący do 1 stycznia 2023 r. Artykuł 60 Oszustwo rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 ust. 1: "Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony" brzmi jednoznacznie i nie wymaga specjalnych zabiegów interpretacyjnych. Obowiązkiem państwa członkowskiego jest zawieszenie płatności zawsze wtedy, kiedy przedmiotem dochodzenia (śledztwa) krajowego jest oszustwo w odniesieniu do pomocy, która ma zostać udzielona. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2022 r., I GSK 28/19 wyraził następującą ocenę prawną: "Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego."
Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5) p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Przepis ten dotyczy wyłącznie pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przyjmuje się, że pozbawienie strony możności obrony swych praw jest skutkiem takich uchybień w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przez które strona nie może brać udziału w istotnej części postępowania sądowego. Zasadniczo chodzi o udział w jawnej rozprawie, ponieważ istota posiedzenia niejawnego polega na tym, że nie mają zastosowania przepisy dotyczące przebiegu posiedzenia jawnego. Strony - najpierw skarżący, a potem organ – nie mogą zgłosić ustnie swoich żądań i wniosków oraz złożyć wyjaśnień. Nie mogą ponadto wskazywać podstaw prawnych i faktycznych swych żądań i wniosków. Zasadniczą przyczyną pozbawienia strony możności obrony swych praw jest nieprawidłowość zawiadomienia o rozprawie, przede wszystkim zaś niezawiadomienie o rozprawie (art. 109 p.p.s.a.). Pojęcie pozbawienie strony możności obrony swych praw nie jest tożsame z pojęciem prawa do obrony. W postępowaniu sądowoadministracyjnym, które nie jest postępowaniem kontradyktoryjnym strona nie korzysta z prawa do obrony, ponieważ ta zasada funkcjonuje jedynie w postępowaniu karnoprocesowym, ponadto w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie funkcjonuje zasada odpowiedzialności na zasadzie winy. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jeśli sąd nie odrzucił skargi, to zgodnie z art. 62 pkt 3) p.p.s.a., przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia wyznacza termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy, w którym sprawa ma być rozpoznana. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, jeżeli ustanowiono pełnomocnika doręczenia należy dokonać tej osobie.
Według art. 10 p.p.s.a., rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Przepis szczególny art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stanowi: Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, (...) może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania.
Według art. 91 § 1 p.p.s.a., posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy. O posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie (...). Zawiadomienie powinno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem (art. 91 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 167 p.p.s.a., przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego (Rozdział 10 Orzeczenia sądowe). Z kolei, według art. 198 p.p.s.a., przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Przykładem może być art. 49 § 2 zdanie drugie (zażalenie na zarządzenie w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpoznania) p.p.s.a. oraz art. 227 § 1 p.p.s.a. (zażalenie na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy). Przewodniczący w sądzie pierwszej instancji może dokonać autokontroli swoich zarządzeń na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 198 p.p.s.a. i uchylić zarządzenie wzywające do uiszczenia opłaty sądowej. Skoro ustawa nie przewiduje wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wyznaczające posiedzenie sądowe z urzędu, to nie mają odpowiedniego zastosowania przepisy Działu IV Środki odwoławcze (p.p.s.a.)
Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne i zarządzi przeprowadzenie posiedzenia niejawnego (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych), to według art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Postępowanie uproszczone jest odstępstwem od zasady jawności postępowania sądowego wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP oraz art. 10 p.p.s.a. Jego istota sprowadza się do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów dającym większą ochronę interesów strony przez wnikliwe zbadanie sprawy niż rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego. Natomiast, zgodnie z art. 122 p.p.s.a., sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Ten przepis daje możliwość wyeliminowania tych wszystkich przypadków, w których skierowano sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym, a która nie powinna z różnych przyczyn być w tym trybie rozpoznawana. Jest to zabezpieczenie przed rozpoznaniem w postępowaniu uproszczonym sprawy, która wymaga rozprawy.
Z przedstawionej regulacji prawnej wynika, że art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stosuje przewodniczący na etapie wyznaczania z urzędu posiedzenia sądowego (art. 91 § 1 p.p.s.a.) z zachowaniem siedmiodniowego terminu z art. 91 § 2 p.p.s.a., a nie wojewódzki sąd administracyjny orzekający na wyznaczonym posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z tego też powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygając sprawę wyrokiem nie mógł naruszyć przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, którego nie zastosował i nie mógł zastosować.
Według art. 191 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Kasator nie wskazał postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, w konsekwencji nie wykazał wpływu tego nieokreślonego postanowienia na rozstrzygnięcie sprawy (oddalenie skargi). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wydał, ponieważ nie mógł wydać postanowienia w przedmiocie zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wyznaczające posiedzenie sądowe z urzędu, kiedy przewodniczący uznał rozpoznanie sprawy za konieczne i wymagał tego stan sprawy, to w rozumieniu art. 191 p.p.s.a. brak jest przedmiotu rozpoznania (postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia) przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z 11 lutego 2021 r., poinformował pełnomocnika o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, pełnomocnik pismem z 23 lutego 2021 r. oświadczył, że nie wyraża na to zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym 9 czerwca 2021 r. wydał wyrok oddalający skargę. Pomiędzy informacją o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a posiedzeniem niejawnym upłynęły zatem prawie cztery miesiące, czyli więcej niż siedem dni. Profesjonalny pełnomocnik reprezentujący stronę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, która była pierwszym pismem w sprawie, a następnie dowiedział o tym że skarga nie została odrzucona i zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Powołując się zatem na sygnaturę akt (art. 46 § 2 pkt 2) p.p.s.a.) miał możliwość złożenia dalszego pisma procesowego realizując w ten sposób uprawnienie do czynnego udziału w postępowaniu. Pismo w postępowaniu sądowym (pismo strony) obejmuje wnioski i oświadczenia stron składane poza rozprawą (art. 45 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).