I GSK 173/24

I GSK 173/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1696/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-08
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 183 § 2 pkt. 4 i art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1696/22 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 maja 2022 r. nr 95/2022 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na operacje typu premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej 1. oddala skargą kasacyjną, 2. zasądza od D. D. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1696/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę D. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 maja 2022 r. nr 95/2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 29 grudnia 2020 r. (data nadania przesyłki poleconej) skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na ww. operacje w celu uruchomienia działalności pozarolniczej w ramach kodu, wg Polskiej Klasyfikacji Działalności 66.21.Z Działalność związana z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat, 74.90.Z Pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna, gdzie indziej niesklasyfikowana. Przedmiotem ww. wniosku był między innymi zakup samochodu VW TIGUAN LIFE z silnikiem 2,0 TDI SCR 110 kW z automatyczną skrzynią biegów za kwotę 151 190,00 zł brutto, zakup laptopa Lenowo Legion 5-15IMH za kwotę 5 166,00 zł brutto, zakup drukarki Brother HL-L3210CWYJ za kwotę 1 230,00 zł brutto oraz zakup urządzenia Garmin Gpsmap 66i.
W decyzji z dnia 17 listopada 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej ze względu na niespełnienie warunku określonego w § 3 ust. 1 pkt 4, 5 i 6 oraz ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r. poz. 1196, dalej: "rozporządzenie"). W ocenie organu pierwszej instancji, skarżący w składanych biznesplanach i wyjaśnieniach nie przedstawił dowodów, że dokonał optymalnego wyboru samochodu osobowego.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, organ w decyzji z 10 maja 2022 r. podzielił ustalenia faktyczne i ocenę organu pierwszej instancji. Wskazał na treść art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305) oraz § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, jak również art. 33 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. (Dz.U.UE.L 2018.193.1 z dnia 30 lipca 2018 r., ze zm.) oraz rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.12.1). Organ wyjaśnił, że przy ocenie ekonomicznej operacji w każdym przypadku należy mieć na uwadze, czy wnioskodawca dokonał wyboru optymalnego rozwiązania, mając na uwadze najniższy koszt osiągnięcia danego efektu, uwzględniając nakłady, które inwestor musi ponieść, by zrealizować projekt w oparciu o prognozowaną wielkość zapotrzebowania na usługi, które będzie świadczyć oraz wielkość przychodów, które przyniesie mu realizacja projektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że istotą sporu jest zatem dokonanie oceny, czy planowany do zakupu środek trwały w postaci pojazdu marki VW TIGUAN LIFE z silnikiem 2,0 TDI SCR 110 kW z automatyczną skrzynią biegów za kwotę 151 190,00 zł miał na uwadze cel, którego realizację ma umożliwiać zakup ww. środka oraz czy skarżący dokonał wyboru optymalnego rozwiązania, mając na uwadze najniższy koszt osiągnięcia danego efektu, uwzględniając nakłady, które musi ponieść by zrealizować projekt w oparciu o prognozowaną wielkość zapotrzebowania na usługi, które będzie świadczyć oraz wielkość przychodów, które przyniesie mu realizacja projektu.
Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zakupiony pojazd ma służyć do przemieszczania się skarżącego do klienta w celu udzielenia usług m.in. w zakresie wyceny produkcji rolnej, czy wyceny szkód w uprawach rolnych. W związku z tym konieczne jest zbadanie, czy są na rynku dostępne pojazdy, które wywiążą się ze wspomnianej roli na takim samym poziomie, a których cena jest niższa oraz czy możliwy jest wybór innego pojazdu, który mogłyby zostać wykorzystany do ww. celu, a jego wybór byłby właściwszy z punktu widzenia uzasadnienia ekonomicznego operacji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący nie wyjaśnił racjonalnie, jakie parametry techniczne, czy też kryteria, o których wspomniał brał pod uwagę przy wyborze i dlaczego. Skarżący nie wyjaśnił także, dlaczego w swojej analizie ograniczył się tylko i wyłącznie do samochodu tej marki, nie przedstawił żadnej logicznej analizy porównawczej kilku modeli samochodów. Wybrany przez skarżącego samochód organ prawidłowo uznał za pojazd wyższej klasy niż samochody klasy średniej innych mniej prestiżowych, ale uznanych na rynku marek o podobnych parametrach technicznych, a o niższej cenie ofertowej zakupu. Skarżący nie przedstawił zatem na tyle przekonujących argumentów, by uznać, że dokonał optymalnego wyboru samochodu marki VW TIGUAN LIFE – samochodu uważanego, wedle organu, za pojazd wyższej klasy. Na rynku istnieją bowiem samochody klasy średniej o podobnych parametrach technicznych i wyposażeniu, ale tańsze. Tym samym nie wykazał, że zakup przedmiotowego środka trwałego jest racjonalnie powiązany z podejmowaną działalnością.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów skarżących miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji naruszył powyższe przepisy postępowania sądowoadministracyjnego i nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku i brak jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów skarżących miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało naruszeniem powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i miało istotny wpływ na wynik sprawy bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a, i nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji poza granice zakreślone w skardze; naruszenie powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję, w szczególności z uwagi na naruszenia przez Organ II instancji przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 10, 77, 107 § 3 k.p.a.
4) naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego tj. art. 183 § 2 pkt. 4 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w wydaniu wyroku orzekał sędzia w procedurze wyboru którego brak było konsultacji samorządu sędziowskiego danego sądu, a organ konstytucyjny samorządu sędziowskiego (Krajowa Rada Sądownictwa), który pozytywnie zaopiniował jego kandydaturę, został częściowo wybrany w sposób wadliwy - skład sądu sprzeczny z przepisami prawa, co skutkuje nieważnością postępowania.
Nadto zarzucono naruszenie art. 19 p.p.s.a., gdyż sędzia nie został wyłączny, a jego wadliwy wybór na stanowisku sędziego (w sposób wyżej opisany) wywołuje wątpliwość co do jego bezstronności - gdyż władza ustawodawcza oraz wykonawcza może wywierać wpływ na sędziego z uwagi na ich zaangażowanie w mianowanie - sędzia zatem nie może wykonywać swych funkcji całkowicie niezależny - co skutkuje nieważnością postępowania.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
W pierwszej kolejności odnosząc się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 183 § 2 pkt 4 i art. 19 p.p.s.a. przez orzekanie w sprawie sędziego (asesora sądowego) wybranego na urząd w procedurze wyboru którego brak było konsultacji samorządu sędziowskiego danego sądu, a organ konstytucyjny samorządu sędziowskiego (Krajowa Rada Sądownictwa), który pozytywnie zaopiniował jego kandydaturę, został częściowo wybrany w sposób wadliwy, a zatem skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, co skutkuje nieważnością postępowania należy wskazać, że postanowieniem z dnia 14 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego w tej sprawie.
Przystępując do rozważań na tle pozostałych zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że spór na gruncie rozpatrywanej sprawy sprowadza się w istocie do dokonania oceny, czy planowany do zakupu środek trwały w postaci pojazdu marki VW TIGUAN LIFE z silnikiem 2,0 TDI SCR 110 kW z automatyczną skrzynią biegów za kwotę 151 190,00 zł miał na uwadze cel, którego realizację ma umożliwiać zakup wspomnianego środka oraz czy skarżący dokonał wyboru optymalnego rozwiązania, mając na uwadze najniższy koszt osiągnięcia danego efektu, uwzględniając nakłady, które musi ponieść by zrealizować projekt w oparciu o prognozowaną wielkość zapotrzebowania na usługi, które będzie świadczyć oraz wielkość przychodów, które przyniesie mu realizacja projektu.
W rozpatrywanej sprawie zakupiony pojazd ma służyć do przemieszczania się skarżącego do klienta w celu udzielenia usług m.in. w zakresie wyceny produkcji rolnej, czy wyceny szkód w uprawach rolnych. W związku z tym konieczne jest zbadanie, czy są na rynku dostępne pojazdy, które wywiążą się ze wspomnianej roli na takim samym poziomie, a których cena jest niższa oraz czy możliwy jest wybór innego pojazdu, który mogłyby zostać wykorzystany do ww. celu, a jego wybór byłby właściwszy z punktu widzenia uzasadnienia ekonomicznego operacji.
Skarżący powinien zatem wykazać, że środek transportu będzie służył jedynie do celów określonych w przedsięwzięciu, a warunki techniczne i wyposażenie samochodu są adekwatne do rodzaju świadczonej usługi oraz że są niezbędne do wykonywania działalności pozarolniczej. Dopiero taka analiza pozwala na ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie jest efektywne, racjonalne i celowe, a zatem czy operacja jest uzasadniona ekonomicznie.
Skarżący w składanych biznesplanach i wyjaśnieniach nie przedstawił wystarczających dowodów, że dokonał optymalnego wyboru samochodu osobowego, a zatem jakie np. brał pod uwagę parametry techniczne lub rozwiązania technologiczne, koszty zakupu i eksploatacji spośród dostępnych na rynku pojazdów, uzasadniając wybór pojazdu marki VW TIGUAN LIFE. Skarżący wskazał, że planowana działalność nie będzie prowadzona jedynie lokalnie, a na znacznie większym terenie, co najmniej województwa lubelskiego oraz ościennych. Wiąże się to z koniecznością dojazdu do klientów oddalonych nawet o kilkaset kilometrów od miejsca prowadzenia działalności oraz konieczności poruszania się tym samochodem w terenie w celu dotarcia do gruntów rolnych klienta. Dodał, że faktycznie istnieje możliwość zakupu tańszego auta, jednakże ono nie spełniłoby wszystkich kryteriów, jakimi się kierował przy wyborze, przede wszystkim w zakresie relacji jakości do ceny, niezawodności oraz czasu reakcji serwisu w razie awarii.
W świetle powyższego, skarżący nie wyjaśnił racjonalnie, jakie parametry techniczne, czy też kryteria, o których wspomniał brał pod uwagę przy wyborze i dlaczego. Skarżący nie wyjaśnił także, dlaczego w swojej analizie ograniczył się tylko i wyłącznie do samochodu tej marki, nie przedstawił żadnej logicznej analizy porównawczej kilku modeli samochodów. Wybrany przez skarżącego samochód organ prawidłowo uznał za pojazd wyższej klasy niż samochody klasy średniej innych mniej prestiżowych, ale uznanych na rynku marek o podobnych parametrach technicznych, a o niższej cenie ofertowej zakupu. Skarżący nie przedstawił zatem na tyle przekonujących argumentów, by uznać, że dokonał optymalnego wyboru samochodu marki VW TIGUAN LIFE – samochodu uważanego, wedle organu, za pojazd wyższej klasy. Na rynku istnieją bowiem samochody klasy średniej o podobnych parametrach technicznych i wyposażeniu, ale tańsze. Tym samym nie wykazał, że zakup przedmiotowego środka trwałego jest racjonalnie powiązany z podejmowaną działalnością.
W tym świetle za pozbawione usprawiedliwionej podstawy uznano zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 183 § 2 pkt. 4 i art. 19 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).