I GSK 172/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Szczecinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty. Sprawa wywodziła się z decyzji o zwrocie nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, która została ostatecznie uchylona przez sądy administracyjne. Po zwrocie kwoty przez ARiMR, skarżący wystąpił o odsetki, jednak organy odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na wyłączenie stosowania przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odsetek przez ustawę o ARiMR. WSA w Szczecinie podtrzymał stanowisko organów, uznając odmowę wszczęcia postępowania za formalnie uzasadnioną. NSA uznał jednak, że WSA błędnie ocenił zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania powinna opierać się na oczywistych przesłankach formalnych, a kwestia naliczania odsetek od nadpłaty, zwłaszcza w kontekście zmieniającego się stanu prawnego i braku przepisów przejściowych, wymaga merytorycznej analizy w ramach wszczętego postępowania. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów ARiMR, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organom w celu wszczęcia postępowania i merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania, gdy istnieje potrzeba merytorycznej analizy przepisów prawa materialnego i kolizyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń publicznych i zmieniającego się stanu prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami ustawy o ARiMR i Ordynacji podatkowej, ale ogólne zasady interpretacji art. 61a k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna w sytuacji, gdy kwestia materialnoprawna (prawo do odsetek od nadpłaty) wymaga szczegółowej analizy, a nie jest oczywistą przeszkodą formalną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce tylko w ściśle określonych, oczywistych sytuacjach formalnych, a nie w przypadku, gdy istnieje potrzeba merytorycznej analizy przepisów prawa materialnego i kolizyjnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie ocenił zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. przez organy ARiMR. Odmowa wszczęcia postępowania ma charakter formalny i powinna być stosowana wąsko. Kwestia prawa do odsetek od nadpłaty, zwłaszcza w kontekście zmieniającego się stanu prawnego i braku przepisów przejściowych, wymaga merytorycznego rozpatrzenia w ramach wszczętego postępowania, a nie formalnej odmowy jego wszczęcia.
Czy postanowienie Prezesa ARiMR o uznaniu za zasadne ponaglenia na bezczynność organu zawiera wiążącą wykładnię przepisów prawa materialnego, do której organy niższej instancji są zobowiązane się stosować?
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o uznaniu za zasadne ponaglenia na bezczynność zawiera jedynie ocenę co do bezczynności organu i nie może zawierać merytorycznych wskazówek co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym art. 138 § 2a k.p.a. nie ma zastosowania.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że postanowienie wydawane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. (dotyczące bezczynności) ocenia jedynie fakt dopuszczenia się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Nie zawiera ono merytorycznych wskazówek co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku. Dlatego też wykładnia przepisów zawarta w takim postanowieniu nie jest wiążąca dla organu rozpatrującego wniosek.
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce w ściśle określonych sytuacjach, przy czym sytuacje takie muszą być ujmowane wąsko i dotyczyć oczywistych przesłanek podmiotowych i przedmiotowych, które wprost – bez koniecznej interpretacji stanu faktycznego lub prawnego – prowadzą do wniosku, że postępowanie nie może być wszczęte.
ustawa o Agencji art. 29 § ust. 7 pkt 1 lit. b
Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Wyłączyła stosowanie przepisów art. 78 i 78a Ordynacji podatkowej do pewnych spraw, co było podstawą odmowy wszczęcia postępowania przez organy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2 zdanie drugie
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § ust. 2a
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie ma zastosowania do postanowień o uznaniu za zasadne ponaglenia na bezczynność organu.
o.p. art. 78
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący oprocentowania nadpłaty, którego stosowanie zostało wyłączone przez ustawę o Agencji.
o.p. art. 78a
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący oprocentowania nadpłaty, którego stosowanie zostało wyłączone przez ustawę o Agencji.
o.p. art. 72 § § 1
Ordynacja podatkowa
Definicja nadpłaty.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla postanowienie organu i rozpoznaje sprawę.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie i rozpoznaje skargę, jeżeli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. była nieprawidłowa, ponieważ kwestia prawa do odsetek od nadpłaty wymaga merytorycznej analizy, a nie formalnej przeszkody. • NSA podkreślił, że postanowienie o uznaniu za zasadne ponaglenia na bezczynność nie zawiera wiążącej wykładni prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA i organów ARiMR o zasadności odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na wyłączenie stosowania art. 78 i 78a o.p. przez ustawę o ARiMR. • Argument, że postanowienie Prezesa ARiMR o uznaniu za zasadne ponaglenia zawierało wiążącą wykładnię przepisów prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a k.p.a. może mieć miejsce w ściśle określonych sytuacjach, przy czym sytuacje takie muszą być ujmowane wąsko. • postanowienie wydawane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter wyłącznie formalny, stanowiący barierę do wszczęcia postępowania administracyjnego. • rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący
Henryk Wach
członek
Grzegorz Dudar
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania, gdy istnieje potrzeba merytorycznej analizy przepisów prawa materialnego i kolizyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń publicznych i zmieniającego się stanu prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami ustawy o ARiMR i Ordynacji podatkowej, ale ogólne zasady interpretacji art. 61a k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i jak sądy kontrolują granice stosowania odmowy wszczęcia postępowania, co jest kluczowe dla dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
“Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego może być furtką do uniknięcia merytorycznej analizy? NSA wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.