I SA/Kr 1041/21

I SA/Kr 1041/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący sprawozdawca/
Maja Chodacka
Paweł Dąbek
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1746/22 - Wyrok NSA z 2022-12-02
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono zaskarżone decyzje oraz decyzję ZUS z dnia 20.11.2020 r. nr 180100/71/2687/2020
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zq ust. 8 i 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Dz.U. 2020 poz 266
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1a,c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Maja Chodacka WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. spraw ze skarg F. I. B. I. w K. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 grudnia 2020 r. nr: [...] z dnia 19 stycznia 2021 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wrzesień i listopad 2020 r. uchyla zaskarżone decyzje oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2020 r., nr [...]
Uzasadnienie
Zaskarżonymi obecnie do WSA w Krakowie decyzjami: z 19 stycznia 2021 r., nr [...], oraz z 29 grudnia 2020 r., nr [...] organ odmówił F. I. B. I. w K. (skarżąca) zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, odpowiednio za listopad 2020 r., jak i utrzymał w mocy decyzję odmowną z 20 listopada 2020 r. - za wrzesień 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca nie spełnia warunków zwolnienia, wskazanych w art. 31 zo ust. 8 oraz art. 31 zo ust.10 ustawy o szczególnych rozwiązania rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa o Covid), gdyż na dzień: 30.09.2020 r. (dot. zwolnienia za listopad 2020 r.) oraz na dzień 30 czerwca 2020 r. (zwolnienie za wrzesień 2020 r.) w rejestrze REGON przeważającym rodzajem działalności był KOD PKD-94.99.Z, który nie uprawnia skarżącej do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wnioskowane okresy.
W ocenie organu ustalenia poczynione przez organ w ww. zakresie były prawidłowe i odpowiadały przytoczonym powyżej przepisom prawa. Organ nie miał zatem podstaw do przeprowadzenia wskazanych przez skarżącą dowodów tj. postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, Wydział XI Gospodarczy KRS z 8.06.2020 r. oraz zwracać się do skarżącej o złożenie wyjaśnień, gdyż wykraczałoby to poza ramy prowadzonego postępowania, którego wyłącznym wymogiem jest figurowanie kodu PKD uprawniającego do uzyskania zwolnienia w rejestrze REGON według stanu na dzień 30.09.2020 r. i 30 czerwca 2020 r.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID-19, poprzez błędne przyjęcie że skarżąca nie kwalifikuje się jako podmiot zwolniony z opłacania składek w sytuacji gdy Fundacja Instytut Business Innovation posiada przeważający kod PKP: 82.30.Z - Działalność związana z organizacja targów, wystaw i kongresów.
2) Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu że Fundacja nie posiada przeważającego kodu PKP: 82.30.Z - Działalność związana z organizacja targów, wystaw i kongresów i oparcie się jedynie na analizie konta Regon, w którym wpisana jest przeważająca działalność PKD-94.99.Z, w sytuacji gdy wszystkie Fundacje odgórnie mają wpisana taką działalność przeważającą i nie można dokonać zmiany, a nie oparcie się na postanowieniu Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, XI Wydział Gospodarczy KRS, z 08.06.2020 – [...], które jednoznaczne stwierdza, że przeważająca działalność Fundacji to - Działalność związana z organizacja targów, wystaw i kongresów - kod PKP: 82.30.Z.
3) Obrazę przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego mającego za podstawę słuszny interes strony skarżącej i utrzymanie tym samym w mocy zaskarżonej wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wskazywał, że Fundacja Instytut Business Innovation posiada przeważający kod PKP: 82.30.Z - Działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów, przedkładał odpis z KRS. Fundacja organizowała nieprzerwanie od 4 lat - targi pn. "M. T. B., I., W." oraz "K. D. F.", które również miały się odbyć w 2020 r.
4) Obrazę przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na rozpoznanie sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ administracji publicznej, iż w niniejszej sprawie materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący oraz, że okoliczności sprawy zostały w pełni udowodnione na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w sytuacji gdy organ administracji publicznej działając w granicach uznania administracyjnego oparł się jedynie na niepełnym materiale dowodowym wybiórczym zebranym w sprawie, dokonując przez to jego oceny w sposób wybiórczy i sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania, co z kolei zaprzecza wnikliwej i wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Tym samym Organ dokonał w sposób nieuprawniony wyboru materiału dowodowego zamiast rozpatrzeć go całościowo.
Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie.
W zaskarżonej decyzji organ po przytoczeniu podstaw prawnych decyzji tj.: art. 31zq ust. 8 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa o COVID) oraz § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 i w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazał, że zgłoszony według stanu z rejestru Regon na dzień 30 września 2020 r. i 30 czerwca 2020 r. przeważający kod PKD skarżącej 94.99.Z nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek z Tarczy Antycovidowej za wrzesień 2020 r. i listopad 2020 r.
Bezsprzecznie, stosownie do wskazanych powyżej przepisów art. 31zq ust. 8 i 10 ustawy o Covid, ujawniony w rejestrze REGON kod przeważającej działalności skarżącej 94.99.Z nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek z Tarczy Antycovidowej za wnioskowany okres. Jednak zdaniem Sądu, brzmienie powołanych przepisów i ich wykładnia językowa nie oznacza jednak, że organ może bezkrytycznie przyjmować dane statystyczne zawarte w REGON, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika na dzień 30 listopada 2020r. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w REGON.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że językowy rezultat wykładni art. 31zq ust. 8 i 10 ustawy o COVID 19 i §10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. prowadzi do wypaczenia celów ustawy, którymi stało się przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanymi przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Ratio legis rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było udzielenie wsparcia najbardziej poszkodowanym przedsiębiorcom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowym zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi. Zgodzić się należy z prezentowanym wielokrotnie stanowiskiem Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (choćby w znanej sądowi z urzędu sprawie sygn. akt: I SA/Bk 140/21), że z uwagi na cel ustawy, organy powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.
W ocenie Sądu, pozbawienie tego wsparcia jedynie z uwagi na fakt, że skarżąca fundacja nie uaktualniła na dzień wskazany w powołanych przepisach w odpowiedniej rubryce w rejestrze REGON kodu działalności gospodarczej, którą prowadzi faktycznie jako działalność przeważającą, kłóci się z konstytucyjnymi wartościami demokratycznego państwa prawnego, równości i niedyskryminacji. Poprzestanie na językowej wykładni omawianych przepisów może doprowadzić do sytuacji, że pomoc otrzymają przedsiębiorcy, którzy mają wpisany kod PKD - jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy - choć rzeczywiście nie prowadzą przeważającej działalności w zakresie objętym tym kodem.
W decyzji wskazano, że organ rentowy, ustaliwszy powyższe, nie mógł wręcz prowadzić dalszego postępowania wyjaśniającego, gdyż byłoby ono prowadzone poza granicami sprawy. Nie mógł zatem przeprowadzić wskazanych przez skarżącą dowodów, w tym najważniejszego - postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, Wydział XI Gospodarczy KRS z 8.06.2020 r., który zdaniem strony wskazuje jednoznacznie, że przeważającą działalnością Fundacji jest Działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów - kod PKP: 82.30.Z.
Jak obrazują akta sprawy, organ nie próbował wyjaśnić powyższych okoliczności w toku postępowania, nie rozpatrzył i nie poddał ocenie wskazanych przez stronę informacji, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107§3 k.p.a. Organ w istocie nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza co do rodzaju faktycznie wykonywanej przez Skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą. W toku postępowania nie zbadano zakresu faktycznie prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Organ nie podjął działań zmierzających do ustalenia, czy we wnioskowanym okresie skarżąca prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD 79.11.A. De facto postępowanie dowodowe w sprawie ograniczono wyłącznie do sprawdzenia wpisu skarżącej w rejestrze REGON.
W ocenie Sądu, w toku postępowania organ miał jednak obowiązek pełnego zbadania wszystkich możliwych okoliczności, zdarzeń i przesłanek mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Poprzestanie na sprawdzeniu zakresu prowadzonej przez Skarżącą działalności wyłącznie w aspekcie formalnym (a jednocześnie na podstawie nieaktualnego wpisu), stoi w sprzeczności zarówno z przepisami i podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak choćby zasadą prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Organ w swoich działaniach nie dążył do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z prawdą, a powinien takie działania podjąć. Przy wydaniu decyzji poprzestano wyłącznie na ocenie treści wpisu występującej w dniu 30 listopada 2020r. organ zdawał się nie zauważać innych okoliczności. Krytycznie zatem należy ocenić wybiórcze prowadzenie postępowania dowodowego przez organ, mimo posiadania odpowiednich narzędzi.
Skutkiem ww. uchybień organu było uznanie, że skarżąca nie spełnia przestanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Tym samym naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
Podkreślić trzeba, iż w celu prawidłowego odczytania charakteru prawnego danych zawartych w rejestrze REGON, która to kwestia jest decydująca w ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013r. sygn. akt: II UK 142/12 oraz z 23 listopada 2016r. sygn. akt: II UK 402/15, Sąd Najwyższy stwierdził że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy Skarżąca faktycznie wykonuje działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia działalności pod kodem PKD 55.10.Z, który to kod PKD uprawnia Przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Organ naruszył przepisy ustawy o COVID-19 określające kryteria pomocy przedsiębiorcom w zakresie zwolnienia ich ze składek na ubezpieczenia społeczne poprzez ich błędną interpretację, opartą jedynie o wykładnię językową.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zawarte w wyroku podglądy co do wykładni przepisów ustawy o COVID-19, będących podstawą prawną skarżonej decyzji. Ponadto organ przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony skarżącej. Organ wyczerpująco zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy, aby w rezultacie powtórnie ocenić spełnienie przez nią przesłanek przedmiotowego zwolnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd postanowił uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania nie orzeczono, gdyż strona skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych.