I GSK 1717/25

I GSK 1717/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Ol 374/25 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-09-30
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 74 ust. 1
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. T. Sp. z o. o. w W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 września 2025 r., sygn. I SA/Ol 374/25 w sprawie ze skargi P. T. Sp. z o. o. w W. na informację Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 30 września 2025 r., I SA/Ol 374/25 oddalił skargę P. T. Sp. z o. o. w W. (dalej "spółka", "skarżąca") na informację Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z [...] lipca 2025 r., w przedmiocie negatywnej oceny projektu.
Wyrok wraz z uzasadnieniem Sąd I instancji przesłał skarżącej za pośrednictwem ePUAP i jego doręczenie miało miejsce w dniu 5 listopada 2025 r.
Następnie w imieniu skarżącej skargę kasacyjną wniósł reprezentujący ją radca prawny, który nadał skargę kasacyjną w dniu 5 grudnia 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 13 stycznia 2026 r., I GSK 1717/25 odrzucił skargę kasacyjną spółki.
Sąd wskazał, że z art. 74 ust. 1 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079); dalej "ustawa wdrożeniowa" skargę kasacyjną należy wnieść bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od doręczenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego z uzasadnieniem. W sprawie odpis zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem i z pouczeniem został doręczony skarżącej 5 listopada 2025 r. Oznacza to, że 14-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego upłynął 19 listopada 2025 r. Skarga kasacyjna została nadana 5 grudnia 2025 r. w placówce Poczty Polskiej, na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, a następnie przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego 15 grudnia 2025 r. (vide. k. 368 akt sądowych). Co za tym idzie złożony środek zaskarżenia wywiedziono z uchybieniem terminu.
Pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie wyrokiem z 30 września 2025 r., I SA/Ol 374/25. Uzasadniając go wskazał, że pełnomocnik spółki działał pod wpływem błędu co do trybu i terminu wniesienia środka zaskarżenia. Co za tym idzie na skutek błędu pełnomocnika spółka nie wniosła skargi kasacyjnej w terminie. Trudno aby za powyższe winę ponosiła spółka. W związku z powyższym w ocenie spółki, ta bez własnej winy nie wniosła skargi kasacyjnej w terminie. Zwróciła się ona bowiem do profesjonalnego pełnomocnika o pomoc prawną w sprawie i pozostawała w przeświadczeniu, że skarga kasacyjna zostanie nadana we właściwym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935, ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podstawowe znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma więc ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie, jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2015 r., I OZ 104/15). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że kryteria oceny zachowania należytej staranności, obowiązujące w odniesieniu do czynności procesowych podejmowanych przez profesjonalnych pełnomocników ulegają podwyższeniu. Skutki działania pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla sfery prawnej mocodawcy, w zakresie wniosków o przywrócenie terminu w postępowaniu sądowym, były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Jeśli strona jest zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania przez niego należytej staranności. Istotnym jest przy tym, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczającym jest nawet lekkie niedbalstwo. Brak winy w uchybieniu terminu przez skarżącego nie zostanie skutecznie wykazany, jeżeli skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi dokonywania określonych czynności procesowych, a tego wskutek niedbalstwa zaniechał.
Należy również mieć na uwadze, że strona działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Z powyższego wynika, że skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają tym samym bezpośrednio jego mocodawcę. Jak już wskazano wyżej, w tej sytuacji kryterium należytej staranności podlega podwyższeniu, bowiem profesjonalny pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy.
Dodatkowo podkreślić należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. Powyższe oznacza, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z 26 października 2016 r., II OZ 1223/16, postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., I OZ 1315/19, postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., I OZ 1315/19, postanowienie NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OZ 247/21).
Podkreślenia wymaga przy tym, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy także oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. To strona bowiem ponosi wszelkie konsekwencje działania bądź zaniechania reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika (por. np. wyrok NSA z 15 listopada 2018 r., II GSK 1486/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym wykładnia przepisów dotyczących przywracania terminów nie może być nadmiernie rygorystyczna, jak również nie powinna być przesadnie liberalna, natomiast zawsze powinna uwzględniać wszystkie elementy stanu faktycznego konkretnej sprawy, tak aby zasadność przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie budziła wątpliwości. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (wyrok NSA z 15 listopada 2018 r., II GSK 1486/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z 10 października 2010 r., II OZ 849/10, z 2 października 2002 r. V SA 793/02, publ. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). W tym miejscu należy zaznaczyć, że Sąd podziela stanowisko NSA przedstawione w wyroku z 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97 (LEX nr 36902), z którego wynika, że nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza dokonania czynności procesowej nadania pisma przez inną osobę. W orzecznictwie wskazano także, że nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników, czy innych osób (por. postanowienie NSA z 5 września 2013 r., II FZ 746/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Olsztynie zasadnie odmówił spółce przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Powołane, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, okoliczności nie uzasadniają braku jej winy, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi kasacyjnej. Spółka działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika.
Odnosząc się do okoliczności podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, stwierdzić trzeba, że przedstawiona argumentacja nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.
Nie można utożsamiać tego, że spółka niejako jest zwolnienia z braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej tylko z tego powodu, że zleciła nadanie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie profesjonalnemu pełnomocnikowi. Uszło uwadze skarżącej kasacyjnie, że pełnomocnik odpowiada za działania osoby trzeciej w zakresie, w jakim powierzyła jej dokonanie określonych czynności, w tym za działania skutkujące uchybieniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto pełnomocnik spółki nie dołożył należytej staranności przy zapobieżeniu uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wszak mógł on ustalić z odwołaniem się do regulacji zawartej w tej mierze w ustawie z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079); dalej "ustawa wdrożeniowa", która warunkuje złożenie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. Powyższego zabrakło. Błędnie założył on, że mają zastosowanie ogólne reguły wniesienia skargi kasacyjnej do NSA zawarte w p.p.s.a. Co za tym idzie za błędy i zaniedbania pełnomocnika obciążają one spółkę - jego mocodawcę i zarazem nie uwalniają jej od winy w niezachowaniu terminu.
W tej sytuacji oraz w świetle przedstawionych okoliczności sprawy trudno uznać, że pełnomocnik spółki nie ponosi winy w uchybieniu terminu.
Reasumując stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej kasacyjnie nie wykazał, że nie ponosi winy w zakresie niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.