I GSK 1715/22

I GSK 1715/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo
Henryk Wach /sprawozdawca/
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2667/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-12
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 2667/20 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członka zarządu z tytułu wpłat na PFRON 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. P. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 maja 2022 r., V SA/Wa 2667/20 oddalił skargę [...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 2 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w zapłacie z tytułu wpłat na PFRON.
[...] (dalej: "Skarżący kasacyjnie") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz zażądano przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy:
(1) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a., poprzez oparcie się przez Sąd I instancji na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p."), co w efekcie doprowadziło do błędnego oddalenia skargi zamiast uchylenia decyzji Organu I instancji oraz Organu II instancji w części tj. w zakresie orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego oraz umorzenia postępowania w tym zakresie;
(2) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy przepisy art. 122, 187 § 1 i art. 191 O.p., zwalniały organy podatkowe z prowadzenia pełnego postępowania dowodowego, którego celem byłoby ustalenie możliwości uwolnienia się Skarżącego od odpowiedzialności prawnej za zobowiązania spółki [...] poprzez wykazanie przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 116 O.p.;
(3) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 70 § 1 w zw. z art. 118 § 1 O.p., poprzez utrzymanie Wyrokiem w mocy Decyzji w całości, w sytuacji, w której zobowiązanie [...] za okres grudzień 2014 roku - maj 2015 roku wygasło w skutek przedawnienia tego zobowiązania w myśl art. 70 ust. 1 O.p., z dniem 31 grudnia 2020 roku, co przemawiało za uwzględnieniem skargi i umorzeniem postępowania w zakresie przedawnionych zobowiązań;
(4) art. 180 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że w postępowaniu przed Organem I Instancji, Organ nie miał obowiązku dopuszczenia w tej sprawie dowodów zgłoszonych przez Skarżącego w postaci dowodu z dokumentów tj. dokumentacji finansowej Spółki [...] sprawozdań finansowych Spółki za lata 2014-2015, wydruków z zapisów rachunku bankowego Spółki, jak również powołania dowodu z opinii biegłego w zakresie ustalenia sytuacji finansowej Spółki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem niedopuszczenie ww. dowodów pozbawiło Skarżącego możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności prawnej za zobowiązania spółki [...] poprzez wykazanie przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 116 O.p.;
(5) art. 191 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnej, dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie którego Sąd przyjął, że wniosek o ogłoszenie upadłości [...] powinien być zgłoszony przez Skarżącego najpóźniej w dniu 3 czerwca 2014 roku, w sytuacji, w której zaniechano oceny kondycji finansowej [...] w tym okresie, w postępowaniu nie dopuszczono dowodów z dokumentacji finansowej [...] gdzie bez znajomości treści ww. dokumentów finansowych ustalenie istnienia stanu niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust 1 ustawy prawo upadłościowe w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2015 roku jest dowolne i błędne
(6) art. 191 O.p., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że Skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości [...] w dniu 3 czerwca 2014 roku, w sytuacji, w której przypisanie Skarżącemu winy powinno być poprzedzone wszechstronną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzedzoną przeprowadzeniem dowodu z dokumentów finansowych [...] z o.o., o których dopuszczenie wnioskował Skarżący, a bez której oceny Sąd nie mógł rozstrzygać o winie Skarżącego, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy i pozbawienie Skarżącego prawa do uwolnienia się od odpowiedzialności za nieuregulowane zobowiązania Spółki [...] względem PFRON;
(7) art. 187 w zw. z art. 191 O.p., polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie braku oceny kondycji finansowej Spółki [...] poprzez nieustalenie faktu, że Spółka na datę złożenia przez Skarżącego rezygnacji z funkcji członka zarządu (lipiec 2015 roku) posiadała wymagalne wierzytelności wobec swoich kontrahentów, które w pełni pokrywały zobowiązania, w tym zobowiązania PFRON, jak też faktu, iż w styczniu 2016 roku [...] posiadała wierzytelność w wysokości [...] złotych oraz, iż regulowała w latach 2014 - 2015 inne zobowiązania, co nie uzasadnia przyjęcia przez Sąd za prawidłową oceny, że w dnia 6 czerwca 2014 roku powstała okoliczność uzasadniająca zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości [...] ., bowiem trudności finansowe nie były trwałe a jedynie przejściowe, a co nie stanowi uzasadnionej przesłanki do zgłoszenia upadłości, a co znaczy, że Skarżący nie ponosi winy w tej sprawie za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłość, bowiem w analizowanym okresie stan niewypłacalności w ogóle nie zaistniał;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
(8) art. 116 ust. 1 i 2 O.p., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na utrzymaniu przez Sąd w mocy Decyzji uznającej odpowiedzialność solidarną członka zarządu za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od kwietnia 2014 roku do maja 2015 roku, w sytuacji, w której, doszło do błędnego ustalenia istnienia przesłanek pozytywnych pozwalających na orzeczenie tej odpowiedzialności, a po drugie, iż Skarżący wskazał na przesłankę negatywną tj., że nie ponosi on winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłości [...] w ww. okresie, bowiem analiza dokumentacji finansowej tej Spółki oraz regulowanie przez Spółkę innych zobowiązań wobec kontrahentów nie dawało obiektywnych podstaw do przedkładania wniosku o ogłoszenie upadłość tej Spółki w czerwcu 2014 roku;
(9) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 roku poprzez ich błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, że stan niewypłacalności powstaje z chwilą zaprzestania płacenia przez Spółkę długów, bez względu na przyczynę i trwałość opisanego stanu rzeczy, w sytuacji, w której nawet mając na uwadze brzmienie wskazanych przepisów do dnia 31 grudnia 2015 roku, w piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie podnoszono, że stan niewypłacalności to nie tylko zaprzestanie płacenia długów, ale także stan w którym dłużnik z braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań, gdzie błędna wykładnia tych przepisów doprowadziła do błędnego uznania przez Sąd, iż ziściła się przesłanka uzasadniająca zgłoszenie wniosku przez Skarżącego o ogłoszenie upadłości, w sytuacji, w której analiza sytuacji finansowej Spółki i fakt regulowania zobowiązań przez Spółkę w tamtym okresie nie dawał obiektywnych podstaw Skarżącemu, by już dnia 3 czerwca 2014 roku, zgłaszać wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Skarżący tym samym nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości czym uwolnił się od odpowiedzialności za długi spółki [...]
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 12 maja 2022 r., V SA/Wa 2667/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. [...] będąc zobowiązana do składania deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON za miesiące od kwietnia 2014 r. do maja 2015 r. złożyła deklaracje DEK-l-0 lecz nie dokonała wpłat należnych zobowiązań. Zawiadomieniem z 4 lipca 2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście zawiadomił o nieprzystąpieniu do egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z 17 maja 2019 r. obejmującego zobowiązania spółki za miesiące od kwietnia 2014 r. do maja 2015 r. z uwagi na fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z 12 września 2019 r. wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Dawida Pastuszki jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze spółką za zaległości [...] z tytułu wpłat na PFRON za miesiące od kwietnia 2014 r. maja 2015 r. zakończone decyzją z 28 października 2019 r. Ustalono, że Dawid Pastuszka od 13 grudnia 2013 r. do 1 lipca 2015 r. pełnił funkcję członka zarządu spółki, kiedy to z mocy prawa powstało zobowiązanie spółki do wpłat na PFRON. Wobec nieuiszczenia wpłaty za kwiecień 2014 r. wymagalnej 20 maja 2014 r., wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony do 3 czerwca 2014 r., lecz nie został złożony w ogóle. Ponadto, ustalono że 13 grudnia 2019 r. komornik dokonał wpłaty [...] złotych wyegzekwowanych od spółki na podstawie tytułu wykonawczego z 25 listopada 2019 r., która to wpłata została zaliczona na poczet zaległości podatkowych powstałych do listopada 2014 roku. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. W tym wypadku, kasator winien był w odniesieniu do każdego z osobna zarzutów podniesionych w petitum skargi kasacyjnej wykazać istnienie wpływu każdego z poszczególnych naruszeń na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Przepisami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie są przepisy p.p.s.a. oraz z mocy art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 1997 nr 123 poz. 776) odpowiednio stosowane przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt od (1) do (7) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, w pkt (3) podniósł zarzut przedawnienia.
Przedawnienie jest w pierwszym rzędzie instytucją materialnoprawną co oznacza, że nie jest dopuszczalne wsteczne działanie przepisów dotyczących przedawnienia, ta instytucja wywołuje również istotne skutki w postępowaniu administracyjnym (podatkowym; celnym). Przedawnienie obejmuje sytuacje, kiedy nie istnieje już żaden stosunek materialnoprawny, kiedy wygasły już wszelkie relacje pomiędzy podatnikiem, a organami podatkowymi (Państwem) w związku ze zdarzeniem prawnopodatkowym, od którego upłynął już ustawowy termin, który nie uległ wcześniej przerwaniu, bądź zawieszeniu i nie zachodziła sytuacja, że nie rozpoczął on swojego biegu.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1) O.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Według art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Zobowiązanie do wpłaty za kwiecień 2014 roku powstało z mocy prawa, a wobec braku wpłaty w terminie, 21 maja 2014 r. powstała zaległość podatkowa, a za maj 2015 roku 21 czerwca 2015 roku. Według art. 21 § 3 O.p., jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 108 § 3 O.p., w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji (....). Zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego wynikającego z ustawy, bez dokonywania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez strony stosunku prawnopodatkowego. Zobowiązanie to powstaje automatycznie, bez względu na wolę i zamiar podatnika. Jedyną przesłanką decydującą o jego powstaniu jest zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawodawca łączy powstanie zobowiązania. Według art. 59 § 1 pkt 9) O.p., zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Zgodnie zaś z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 70 O.p., ustawodawca uregulował instytucję przerwania biegu terminu przedawnienia, który biegnie na nowo od dnia następującego po wystąpieniu lub ustaniu pewnych okoliczności. Zobowiązania podatkowe powstałe za poszczególne miesiące od kwietnia do listopada 2014 roku przedawniały się 31 grudnia 2019 roku, a powstałe za grudzień 2014 roku i za poszczególne miesiące 2015 roku 31 grudnia 2020 roku. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1) O.p., zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. W ten sposób wygasły zobowiązania podatkowe za miesiące od kwietnia do listopada 2014 roku, ponieważ 13 grudnia 2019 r. komornik dokonał wpłaty 55.749 złotych wyegzekwowanych od spółki na podstawie tytułu wykonawczego z 25 listopada 2019 r., która to wpłata została zaliczona na poczet zaległości podatkowych powstałych do listopada 2014 roku. Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję 28 października 2019 r., a Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 2 października 2020 r., tj. przed 31 grudnia 2020 roku. Zgodnie z art. 118 § 1 O.p., nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Obie decyzje zostały wydane przed upływem terminu przedawnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli legalności decyzji ostatecznej zaakceptował stan faktyczny ustalony w sprawie przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a to oznacza że nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania z odpowiednimi przepisami postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.
Art. 49 ust. 1 ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest przepisem odsyłającym do odpowiedniego stosowania do wpłat na PFRON przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Przepisy tej ustawy mają odpowiednie zastosowania w rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest odpowiedzialność podatkowa członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu 12 września 2019 r. przez Prezesa Zarządu PFRON podczas którego zasadniczych ustaleń faktycznych dokonano na podstawie dokumentów. Kasator nie podważył skutecznie zaakceptowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustaleń faktycznych Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który na podstawie aktu notarialnego z 13 grudnia 2013 r. Repertorium nr 3482/2013 oraz oświadczenia Dawida Pastuszki z 1 lipca 2015 r. ustalił, że w okresie od 13 grudnia 2013 r. do 1 lipca 2015 r. pełnił on funkcję członka zarządu spółki. Kasator nie podważył również tego ustalenia, że egzekucja z majątku spółki na podstawie tytułu wykonawczego z 17 maja 2019 r. okazała się całkowicie bezskuteczna, co stwierdził Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście zawiadomieniem z 4 lipca 2019 r. o nieprzystąpieniu do egzekucji administracyjnej. Już po wydaniu decyzji z 28 października 2019 r. o odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki, egzekucja wobec spółki okazała się tylko częściowo bezskuteczna, ponieważ w toku postępowania odwoławczego od wskazanej decyzji 13 grudnia 2019 r. komornik dokonał wpłaty 55.749 złotych wyegzekwowanych od spółki na podstawie tytułu wykonawczego z 25 listopada 2019 r., która to wpłata została zaliczona na poczet zaległości podatkowych powstałych do listopada 2014 roku. Według 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, za kwiecień 2014 r. spółka miała dokonać wpłaty na PEFRON w terminie do 20 maja 2014, której nie dokonała podobnie, jak i za dalsze miesiące 2014 roku oraz za miesiące do maja 2015 roku. W dacie wszczęcia 12 września 2019 r. postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki, jak i w dacie wydania decyzji 28 października 2019 r. istniały obie przesłanki z art. 116 § 1 i 2 O.p.: zaległości podatkowe spółki powstały w czasie kiedy członek zarządu pełnił swoją funkcję; egzekucja z majątku spółki okazała się w całości bezskuteczna. Dawid Pastuszka nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, nie wykazał również, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Skoro pierwsza zaległość podatkowa powstała 21 maja 2014 roku, to czternastodniowy termin złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości upłynął 3 czerwca 2014 roku, takiego wniosku we właściwym czasie nie zgłoszono, jak również nie zgłoszono go w ogóle. Dawid Pastuszka nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Zwrot z art. 116 § 1 pkt 1) O.p. – członek zarządu nie wykazał (...) oznacza, że w postępowaniu podatkowym w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki, to nie organ podatkowy, a członek zarządu spółki ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1) O.p. obciąża członka zarządu spółki, który chce się uwolnić od odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe spółki.
Należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 16 stycznia 1934 r. C I 35/33 (Zbiór Orzecznictwa 1934, poz. 510) zaprezentował pogląd: "W omawianym zakresie decydujące znaczenie mają obiektywne kryteria oceny, czy chodzi o zaprzestanie płacenia długów. Problem winy lub jej braku nie ma tu znaczenia. Decyduje stan obiektywny. Obojętną jest rzeczą, czy zaprzestanie płacenia długów jest wynikiem "niechęci płacenia" czy źródłem tego jest brak środków."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów postępowania. W rozumieniu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie jest naruszeniem przepisów postępowania zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a., w tym innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd I instancji wydał wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.); Sąd rozstrzygnął w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ramach wyrażonej oceny prawnej w wyroku z 12 maja 2022 r. odniósł się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania: art. 180 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p.: "Sąd akceptuje przy tym stanowisko Ministra wskazującego, że organy administracji publicznej nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody zebrane w toku postępowania. (...) W realiach sprawy organ był uprawniony do nieprzeprowadzana wnioskowanych przez stronę dowodów z dokumentów w postaci dokumentacji finansowej Spółki, sprawozdań finansowych Spółki za lata 2014 - 2015, wydruków z zapisów rachunku bankowego Spółki, jak również do niepowołanie biegłego specjalisty w ww. zakresie na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej Spółki. Procedowanie takie nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, w szczególności nie stanowiło naruszenia przepisów art. 191, art. 197 ani art. 187 O.p., zaś zarzuty strony w powyższym zakresie są bezpodstawne."
Powtórzenie zarzutów skargi, która została oddalona przez Sąd I instancji - w skardze kasacyjnej, z dodaniem art. 122 O.p. ( W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym) nie może być skuteczne. Kasator pominął bowiem regulację prawną z art. 116 § 1 pkt 1) O.p. dotyczącą ciężaru dowodu. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie to stanowi logiczną, zwartą całość, i jednocześnie jest jedynie syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej. Zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy, wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu dotyczącego obu form naruszenia prawa materialnego jest zasadne w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na błędzie w subsumcji, błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, nie przystaje do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie.
W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt (8) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego: "art. 116 ust. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego błędne zastosowanie (...)." W istocie, zarzut ten dotyczy ustaleń z zakresu faktów, których zwalczanie nie może być skuteczne w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Omawiana podstawa kasacyjna przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego: przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W rozumieniu art. 174 pkt 1) p.p.s.a., prawa materialnego nie można naruszyć "poprzez jego błędne zastosowanie". Zgodnie z podstawową zasadą techniki prawodawczej tj. zasadą konsekwencji terminologicznej, do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami. Z tej zasady wynika, że "niewłaściwe zastosowanie" oraz "błędne zastosowanie" nie są pojęciami tożsamymi. Należy podkreślić, że w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. nie istnieje pojęcie "błędne zastosowanie", tym samym nieuprawnionym jest posługiwanie się tym zwrotem, jak to uczynił kasator w petitum skargi kasacyjnej. Ponadto, ustawa Ordynacja podatkowa nie zawiera jednostki redakcyjnej art. 116 ust. 1 i 2. Podstawą prawną decyzji ostatecznej jest art. 116 § 1 i 2 O.p., tą podstawą nie są wskazane przez kasatora w pkt (9) petitum skargi kasacyjnej art. 10 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, przez co nie mogły zostać naruszone.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).