I GSK 1707/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-25
NSArolnictwoŚredniansa
płatności rolneONWARiMRpostępowanie administracyjnekontroladowodyNSAWSArolnictwo

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że wyrok WSA uchylający decyzję o przyznaniu płatności ONW był zasadny, mimo częściowo błędnego uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW). WSA w Olsztynie uchylił decyzję organu ARiMR, wskazując na brak raportu z kontroli administracyjnej jako naruszenie procedury. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że wyrok WSA był prawidłowy, choć jego uzasadnienie mogło być wadliwe. Sąd podkreślił, że choć brak formalnego obowiązku sporządzania raportu z kontroli, organ musi jasno przedstawić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora ARiMR od wyroku WSA w Olsztynie, który uchylił decyzję o przyznaniu płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW) na rok 2020. WSA uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 77 k.p.a., poprzez brak włączenia do akt sprawy raportu z kontroli administracyjnej, co uniemożliwiło wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, stwierdził, że choć uzasadnienie wyroku WSA mogło być częściowo wadliwe (zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został uwzględniony), to samo rozstrzygnięcie było zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że organ administracji, mimo braku formalnego obowiązku sporządzania raportu z kontroli, musi jasno przedstawić podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia, w tym sposób ustalenia różnic w powierzchniach działek rolnych. NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od organu na rzecz strony skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, choć organ musi jasno przedstawić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, brak formalnego obowiązku sporządzania raportu z kontroli nie jest samodzielną podstawą do uchylenia decyzji.

Uzasadnienie

Sąd I instancji uznał brak raportu za naruszenie procedury. NSA stwierdził, że organ musi przedstawić sposób ustalenia różnic w powierzchniach, ale niekoniecznie musi to być raport z kontroli. Kluczowe jest jasne uzasadnienie i oparcie na dostępnych dowodach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184 § in fine

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.a.r.i.m.r. art. 10 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

u.w.r. art. 26 § ust. 1 i 2 pkt 2

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

u.w.r. art. 3 § ust. 1 pkt 12

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie ONW art. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie ONW art. 3 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 art. 70

Ustawa z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 art. 21 § ust. 2 pkt 2 i ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok WSA uchylający decyzję organu był zasadny, mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Organ musi jasno przedstawić podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie ma formalnego obowiązku sporządzania raportu z kontroli.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA. Naruszenie art. 135 p.p.s.a. przez WSA. Naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. przez brak raportu z kontroli administracyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej. Wykazanie tego rodzaju, istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, jaką stanowi różnica pomiędzy powierzchnia deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną konkretnej działki, niekoniecznie jednak musi odbywać się na podstawie protokołu z kontroli administracyjnej.

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Salachna

członek

Jacek Boratyn

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności ONW, wymogów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w tym znaczenia raportu z kontroli i uzasadnienia decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania płatności ONW i procedury administracyjnej w tym zakresie. NSA podkreśla, że wyrok odpowiada prawu mimo błędów w uzasadnieniu WSA, co może sugerować pewną elastyczność w ocenie formalnych uchybień, jeśli cel sprawy został osiągnięty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście płatności rolnych. Pokazuje, jak istotne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji i dowodzenie faktów, nawet w rutynowych sprawach.

Czy brak raportu z kontroli może unieważnić decyzję o płatnościach rolnych? NSA wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1707/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Joanna Salachna
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Ol 242/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-06-09
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 10 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 242/22 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie na rzecz R. A. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 242/22 po rozpoznaniu skargi R. A. (dalej "skarżący", "strona"), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: "Dyrektor ARiMR") z dnia [...] lutego 2022r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 i poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego R. A. 697 ( sześćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
Skarżący zwrócił się do Kierownika ARiMR z wnioskiem z 15 czerwca 2021 r., zmienionym 18 czerwca 2021 r., o przyznanie płatności ONW na rok 2020 (PROW 2014-2020). Zadeklarował do wniosku działki rolne o łącznej powierzchni 18,61 ha. Decyzją z [...] września 2021 r. Kierownik ARiMR przyznał beneficjentowi płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I na rok 2020 w łącznej wysokości 3.298,97 zł. Powołał w sentencji art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 182), dalej "u.w.r.", a także § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 ze zm.), dalej "rozporządzenie ONW". Organ wskazał na wyniki przeprowadzonej kontroli administracyjnej, z której wynikało, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2020. Wyliczył, że procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych, położonych na obszarze ONW z ograniczeniami naturalnymi strefy I, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej, wynosi 0,98%.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] lutego 2022 r. uznał poprawność przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli administracyjnej wniosku oraz załączników graficznych. Nie zgodził się z żądaniem skarżącego naliczenia wnioskowanych płatności do powierzchni deklarowanej, nie cały bowiem zadeklarowany grunt kwalifikował się do objęcia płatnościami w roku 2020. Dyrektor ARiMR powtórzył wyliczenia Kierownika ARiMR (18,43 ha x 179 zł = 3.298,97 zł) i podstawy prawne wyliczenia płatności. Wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b) rozporządzenia 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ocenił, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu w postaci wizytacji terenowej zwłaszcza zimą, i wykonania dodatkowych oględzin na spornych działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] pod kątem ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności, gdyż okoliczność mająca być przedmiotem dowodu została ustalona już w sposób właściwy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa oraz wynikami przeprowadzonej kontroli administracyjnej.
Skarżący zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 242/22 ją uwzględnił i uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd I instancji podkreślił, że organ odwoławczy wyjaśnił, że powierzchnie działek rolnych ustalane są w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1) (Dz.U.UE.L.2013.347.549 ze zm.), zwanego dalej jako "rozporządzenie 1306/2013". W aktach administracyjnych brak jest raportu z kontroli administracyjnej. A zatem rozważania organów obu instancji są oderwane od materiału dowodowego i przyjęta w decyzji podstawa faktyczna nie ma oparcia w materiale dowodowym sprawy. W konsekwencji powyższych ustaleń i rozważań prawnych, Sąd I instancji uznał, że rozstrzygnięcie nie jest zgodne z prawem. W sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania. W rezultacie Sąd I instancji podzielił zarzuty skargi w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego.
Następnie organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 czerwca 2022 roku, sygn. akt I SA/O1 242/22 uchylającego decyzję Dyrektora Warmińsko - Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Olsztynie z dnia [...] lutego 2022 roku nr [...] o utrzymaniu w mocy Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Gołdapi w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub szczególnymi ograniczeniami (ONW) za rok 2020 oraz poprzedzającej tę decyzję wskazaną decyzję organu I instancji, doręczonego organowi administracji w dniu 23 czerwca 2022 roku i - powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz..329 ze zm.), dalej "p.p.s.a." zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a. polegającego na uchyleniu zaskarżonej decyzji (oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji) w oparciu o wadliwą konstatację, iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w postaci:
- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w powiązaniu art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j.: Dz.U. 2020, 1371 ze zm.), które miało polegać na zaniechaniu włączenia do akt sprawy raportu z kontroli administracyjnej wniosku strony, co należało utożsamić z naruszeniem obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, który - w ocenie Sądu I instancji - w istocie nie został rozpatrzony i zebrany; przy czym wadliwość ta była w szczególności skutkiem pominięcia regulacji, które wskazują na brak jakichkolwiek podstaw do sporządzania raportu czy też sprawozdania z kontroli administracyjnej, a w konsekwencji - nie kreują po stronie organów Agencji generalnego obowiązku komunikowania producentowi rolnemu wyników kontroli administracyjnej przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności; niezależnie od powyższego skarżonym wyrokiem uchylone zostały decyzje organów obu instancji mimo braku jakichkolwiek ustaleń do co wpływu przywołanych wyżej naruszeń na wynik postępowania administracyjnego;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na zaniechaniu dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie wpływu stwierdzonych przez Sąd I instancji naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy, co nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie;
c) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że brak raportu z kontroli administracyjnej uniemożliwił wydanie wyroku w oparciu o akta sprawy w sytuacji, gdy jednocześnie organowi II instancji nie został postawiony zarzut naruszenia obowiązku wyartykułowanego w art. 54 § 2 ustawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i na art. 176 § 1 pkt 3 i art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi, a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm prawem przypisanych. Nadto, mając na względzie art. 176 § 2 powołanej wyżej ustawy oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy z przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o jej oddalenie oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt. I GSK 1778/22 w analogicznej sprawie.
Skarżący kasacyjnie organ podniósł wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które, w jego ocenie, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Spośród trzech tego rodzaju zarzutów dwa, tj. zarzuty oznaczone literami a i c, mają komplementarny charakter, gdyż odnoszą się do bezpośrednich przyczyn uchylenia przez WSA w Olsztynie zaskarżonej decyzji. Z tego więc względu zostaną one omówione łącznie. Istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy organ w sposób prawidłowy zebrał i rozpoznał materiał dowodowy.
Odmienny charakter wykazuje natomiast zarzut oznaczony literą b, poprzez który to skarżący kasacyjnie organ kwestionuje prawidłowość uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, z punktu widzenia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. W związku z tym zarzut ten wymaga odrębnego potraktowania.
Odnosząc się więc do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż nie znajduje on uzasadnionych podstaw. W tym aspekcie zauważyć bowiem należy, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości to, że przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego, dotyczącego wyłącznie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., może być takie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy lub uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 174.).
W niniejszym przypadku z tego rodzaju sytuacją nie mamy do czynienia. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, co legło u podstaw wydania wyroku uchylającego ostateczną decyzję organu, a także to jakie Sąd zajął stanowisko w przedmiocie stanu faktycznego sprawy. WSA w Olsztynie wyjaśnił też związek pomiędzy stwierdzonym przez niego uchybieniem, a sposobem załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Uzasadnienie zaskarżonego w sprawie wyroku spełnia wszystkie wymogi, o których mowa w zacytowanym wyżej przepisie. W szczególności w jego motywach wskazano prawną podstawę podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia oraz zamieszczono jej wyjaśnienie. W związku z tym nie sposób jest zarzucić WSA w Olsztynie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności takiego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych.
Przechodząc do pozostałych dwóch zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, na wstępie rozważań w tym przedmiocie stwierdzić należy, że poprzez te zarzuty skarżący kasacyjnie organ kwestionuje stanowisko Sądu I instancji w zakresie którym uznał on, że organ nie dopełnił spoczywających na nim obowiązków odnośnie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie. W tym aspekcie organ nie zgodził się ze stanowiskiem WSA w Olsztynie, że wyrazem niedopełnienia przez niego obowiązków w tym zakresie było niezałączenie do akt sprawy protokołu kontroli administracyjnej.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania ich zasadności, chociaż stanowisko WSA w Olsztynie, zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie do końca jest zasadne.
Odnosząc się do zarzutu oznaczonego literą a, w którego treści wymieniono art. 135 p.p.s.a. należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis stanowi uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., sygn. akt: III OSK 5636/21, z 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, z 11 grudnia 2014 r., II GSK 1979/13, z 17 maja 2018 r., I FSK 205/18, tamże). Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2011 r., II GSK 50/10). W tej sprawie Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika ARiMR nie odpowiada prawu, a tym samym skorzystał z uprawnień zawartych w art. 135 p.p.s.a. Natomiast przepis ten nie służy celom, jakich w nim upatruje skarżący.
W zakresie stwierdzonego przez WSA w Olsztynie niedopełnienia przez organ odwoławczy obowiązków w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie nie sposób jest podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że wywiązał się on z nich w sposób należyty. Jeżeli chodzi bowiem o działkę nr [...], to na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można stwierdzić dlaczego uznał, że różnica pomiędzy jej powierzchnią deklarowaną (1,62 ha), a powierzchnią stwierdzoną (1,58 ha) wynosi właśnie 0,04 ha. Również w przypadku działki nr [...] zadeklarowano powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,45 ha a organ uznał że powierzchnia stwierdzona wynosi 3,31 ha. Nie jest zaś zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego uzupełnianie tego rodzaju braków zaskarżonej decyzji, w szczególności w odniesieniu do argumentów jej uzasadnienia czy też czynienie samodzielnych ustaleń w tym przedmiocie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału. Stanowisko organu w konkretnej, rozstrzyganej przez niego sprawie, winno bowiem w sposób jasny i jednoznaczny wynikać z treści uzasadnienia wydanej przez niego decyzji.
WSA w Olsztynie stwierdził braki w zakresie materiału dowodowego sprawy, tj. jego zebrania i oceny, koncentrując się na braku w nim raportu z kontroli administracyjnej. Z tym ostatnim stwierdzeniem nie można się jednak w pełni zgodzić, gdyż różnicę pomiędzy powierzchnią stwierdzoną działki, a powierzchnią deklarowaną można wykazać na podstawie wszelkich dostępnych dowodów, niekoniecznie zaś tylko w oparciu o protokół kontroli administracyjnej wniosku. Odnośnie tego rodzaju dokumentu rację ma organ, że nie ma on jednoznacznie i formalnie sprecyzowanego obowiązku jego sporządzenia, a zwłaszcza komunikowania stronie rezultatów tego rodzaju czynności. Niemniej jednak jeżeli powołuje się on w podstawie swojego rozstrzygnięcia na rezultaty tego rodzaju czynności, a organ II instancji potwierdza ich prawidłowość to winien je w odpowiedni sposób przedstawić, wskazując ich wynik oraz sposób dojścia do niego, aby umożliwić przeprowadzenie kontroli swojego stanowiska w tym zakresie. Sąd I instancji, pomimo związania granicami sprawy, nie był zaś zobligowany do czynienia ustaleń w tym właśnie zakresie.
Wykazanie tego rodzaju, istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, jaką stanowi różnica pomiędzy powierzchnia deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną konkretnej działki, niekoniecznie jednak musi odbywać się na podstawie protokołu z kontroli administracyjnej, jak to przyjął WSA w Olsztynie.
Z uwagi więc na powyższe w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, przyjmując różnicę pomiędzy powierzchnią stwierdzoną, a deklarowana działki, organ będzie zobligowany do przedstawienia swojego umotywowanego stanowiska w tym względzie. W omawianym zakresie może oprzeć się zarówno na protokole kontroli administracyjnej, jednakże w razie jego niesporządzenia (na brak tego rodzaju obowiązku organ powołał się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co sugeruje, że dokument ten nie tyle nie został załączony do akt sprawy, ale w ogóle nie był sporządzony), winien odrębnie i niezależnie od protokołu, dokonać analizy zebranych dowodów w tym względzie. Chodzi tu przede wszystkim o dokumentację fotograficzną, ale również inne dostępne dowody, sięgnięcie do których może okazać się konieczne, w stanie sprawy wyjaśniając stwierdzenia takie jak "Potwierdzić należy poprawność przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli administracyjnej rzeczonego wniosku oraz załączników fotograficznych" (s. 3 decyzji organu II instancji).
W tym miejscu zaznaczyć także należy, że z uwagi na znaczny upływ czasu, oraz faktyczne zmiany stanu gruntów na działkach, NSA potwierdza bezprzedmiotowość wniosku o dokonanie kontroli na miejscu, gdyż wykluczyć należy przydatność takiej kontroli do określenia stanu faktycznego działek w 2020 r.
Mając więc na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjnie, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. oddalił skargę. Zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada bowiem prawu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI