I GSK 1700/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-26
NSArolnictwoŚredniansa
środki unijnePROWgrupa producentów rolnychpomoc finansowarolnictwocykl produkcyjnykwalifikowalność kosztówARiMR

NSA oddalił skargę kasacyjną spółdzielni producentów rolniczych dotyczącą odmowy przyznania pomocy finansowej z UE z powodu nieprawidłowego rozliczenia przychodów z pierwszego roku działalności.

Spółdzielnia Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." zaskarżyła decyzję Prezesa ARiMR o odmowie przyznania pomocy finansowej z UE, twierdząc, że WSA błędnie ocenił jej przychody. Spółdzielnia domagała się uwzględnienia przychodów ze sprzedaży produktów wytworzonych przed datą uznania grupy. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące okresu rozliczeniowego i kwalifikowalności przychodów, które muszą być związane z cyklem produkcyjnym rozpoczętym po utworzeniu grupy.

Spółdzielnia Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." (dalej: Grupa) złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) odmawiającą przyznania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2014-2020. Problem dotyczył kwalifikowalności przychodów ze sprzedaży produktów rolnych w pierwszym roku działalności Grupy. Grupa domagała się uwzględnienia przychodów ze sprzedaży produktów wytworzonych przez członków przed datą uznania Grupy (15 września 2016 r.), argumentując, że cały cykl produkcyjny rozpoczął się wcześniej. Organy administracji oraz WSA uznali, że do naliczenia pomocy finansowej można uwzględnić jedynie przychody ze sprzedaży produktów wytworzonych w gospodarstwach członków w okresie, który obejmuje cały cykl produkcyjny produktu, a który rozpoczął się po dacie uznania Grupy. W związku z tym, przychody ze sprzedaży produktów wytworzonych przed 15 września 2016 r. nie mogły być uwzględnione. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące pomocy finansowej dla grup producentów rolnych wymagają, aby sprzedaż produktów była powiązana z cyklem produkcyjnym rozpoczętym po utworzeniu grupy, a błędnie zinterpretowane przez skarżącą przepisy dotyczące okresu prowadzenia działalności i kwalifikowalności przychodów zostały prawidłowo zastosowane przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przychody te nie mogą być uwzględnione, ponieważ okres prowadzenia działalności przez beneficjenta, od którego liczy się pierwszy rok płatności, rozpoczyna się od dnia następującego po dniu wydania decyzji o uznaniu grupy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące pomocy finansowej dla grup producentów rolnych, w tym art. 27 rozporządzenia 1305/2013 i § 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jasno określają, że pierwszy rok płatności rozpoczyna się od dnia następującego po dniu wydania decyzji o uznaniu. Sprzedaż produktów musi być powiązana z cyklem produkcyjnym rozpoczętym po tej dacie, aby mogła być uznana za kwalifikowalną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

ustawa o PROW art. 27

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

rozporządzenie wykonawcze art. 11 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez beneficjenta, licząc od dnia następującego po dniu wydania decyzji o uznaniu.

rozporządzenie 809/2014 art. 63 § ust. 1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Jeżeli kwota, którą należy wypłacić beneficjentowi wyłącznie w oparciu o wniosek o płatność, przekracza o więcej niż 10% kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o płatność, należy zastosować zmniejszenia. Kwota zmniejszenia stanowi różnicę między tymi dwiema kwotami. W przypadku przekroczenia całkowitej kwoty wsparcia, należy odmówić przyznania środków.

rozporządzenie 1305/2013 art. 27 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

Następujące po sobie okresy płatności muszą być kolejnymi, co oznacza, że w każdym kolejnym roku rozpoczynają się w tym samym dniu miesiąca i kończą w tym samym dniu miesiąca - poprzedzającym dzień początkowy - kolejnego roku.

Pomocnicze

ustawa o PROW art. 4

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

ppsa art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 183

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie wykonawcze art. 12 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Do wniosku o płatność dołącza się wykazy faktur VAT i rachunków potwierdzających m.in. wartość i ilość produktów lub grupy produktów wytworzonych przez członków beneficjenta i sprzedanych beneficjentowi oraz przychody netto beneficjenta za okres, którego dotyczy wniosek.

rozporządzenie wykonawcze art. 14 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Wysokość pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez beneficjenta ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została uznana.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowa interpretacja przepisów dotyczących okresu rozpoczęcia działalności grupy producentów rolnych i kwalifikowalności przychodów. Nieskuteczność zarzutów skargi kasacyjnej z powodu ich nieprecyzyjnego sformułowania.

Odrzucone argumenty

Możliwość uwzględnienia przychodów ze sprzedaży produktów wytworzonych przed datą uznania grupy producentów rolnych. Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez beneficjenta, licząc od dnia następującego po dniu wydania decyzji o uznaniu. Cały proces produkcyjny w zakresie upraw zbóż, który nastąpił przed utworzeniem Grupy, tj. przed 15 września 2016 r. – nie mógł być wzięty pod uwagę, ponieważ skarżąca wówczas nie istniała. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący

Bogdan Fischer

członek

Piotr Kraczowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikowalności przychodów i okresu rozpoczęcia działalności grup producentów rolnych w kontekście pomocy finansowej z UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów PROW na lata 2014-2020 i sposobu rozliczania pierwszego roku działalności grupy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania rolnictwa z funduszy UE i precyzyjnej interpretacji przepisów, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców z branży rolnej.

Jak rozliczyć przychody z UE w pierwszym roku działalności grupy producentów rolnych? Kluczowa interpretacja NSA.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1700/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Michał Kowalski /przewodniczący/
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 390/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-06
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 217
art. 4, art. 27
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 176 i art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Cudna po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółdzielni Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 390/21 w sprawie ze skargi Spółdzielni Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." w L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 października 2020 r. nr 25/20 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie grup i organizacji producentów" 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Spółdzielni Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." w L. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 6 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 390/21 oddalił skargę Spółdzielni Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." w L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z 30 października 2020 r. nr 25/20 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Szczecinie decyzją z 15 września 2016 r. nr 1/2016/GPR/UZN uznał grupę producentów rolnych Spółdzielnia Producentów Zbóż i Roślin Oleistych "Z." (dalej: Grupa, skarżąca) w kategorii: ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych i zatwierdził plan biznesowy.
Na podstawie decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor ARiMR) przyznano Grupie pomoc finansową w ramach działania "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 od 16 września 2016 r. do 15 września 2021 r.
Grupa 14 listopada 2017 r. złożyła wniosek o płatność za okres od 16 września 2016 r. do 15 września 2017 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy.
Dyrektor ARiMR decyzją z 9 lipca 2020 r. nr 16OR/6982/001/20 odmówił przyznania środków z tytułu pomocy finansowej.
W wyniku rozpoznania odwołania Grupy, Prezes ARiMR decyzją z 30 października 2020 r. nr 25/20 utrzymał w mocy ww. decyzję z 9 lipca 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezesa ARiMR stwierdził, że przychody Grupy ze sprzedaży produktów wytworzonych przez członków przed nadaniem Grupie statusu uznania (przed 15 września 2016 r., tj. faktury dokumentujące sprzedaż produktów w okresie od 19 września 2016 r. do 10 maja 2017 r. dotyczące cyklu produkcyjnego zbóż członków Grupy sprzed okresu uznania Grupy) w wysokości 2 222 932,08 zł nie mogą być uwzględnione do naliczenia kwoty pomocy finansowej za pierwszy rok działalności Grupy, tj. w okresie od 16 września 2016 r. do 15 września 2017 r.
Natomiast zgodnie z przedstawionymi fakturami wartość udokumentowanych przez Grupę rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu, na które Grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków w okresie, który obejmuje cały cykl produkcyjny produktów wytworzonych, tj. w okresie od 11 sierpnia 2017 r. do 14 września 2017 r. wynosiła 1 031 647,92 zł.
Prezes ARiMR podkreślił, że to Grupa decyduje o terminie jej utworzenia, a co za tym idzie, powinna uwzględnić okres agrotechniczny, czy też czas procesu produkcyjnego produktu ze względu, na który zostanie uznana, tak, aby w pierwszym okresie działalności produkty były wytworzone i sprzedane przez członków Grupy producentów rolnych.
Podsumowując, Prezes ARiMR uznał, że Grupa w złożonym wniosku o płatność wnioskowała o kwotę za pierwszy rok działalności, tj. od 16 września 2016 r. do 15 września 2017 r. w wysokości 325 458,00 zł. Natomiast kwota, którą należy wypłacić Grupie, za pierwszy rok działalności, wynosi 103 164,79 zł. Jednak kwota zmniejszenia płatności, tj. 103 164,79 zł. nie kwalifikuje się do wypłaty, ponieważ różnica pomiędzy kwotą wnioskowaną o płatność przez Grupę, wynosi: 222 293,21 zł.
W związku z faktem, że kwota kary przekracza całkowitą kwotę wsparcia, Prezes ARiMR stwierdził, stosownie do art. 63 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 2014.227.69 z 2014.07.31; dalej rozporządzenie 809/2014), że Dyrektor OR ARiMR w takiej sytuacji był zobligowany odmówić przyznania środków z tytułu pomocy finansowej, za 1 rok działalności Grupy.
Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę Grupy na decyzję Prezesa ARiMR.
W motywach wyroku WSA wskazał, że zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1284, ze zm.; dalej: rozporządzanie wykonawcze) – pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez beneficjenta, licząc od dnia następującego po dniu wydania decyzji o uznaniu.
Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego – wysokość pomocy w danym roku prowadzenia działalności przez beneficjenta ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została uznana, oraz ze sprzedaży produktów przetworzonych objętych załącznikiem I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wytworzonych z produktów lub grupy produktów, ze względu na które beneficjent został uznany, wyprodukowanych przez jego członków i sprzedanych kupującym niebędącym członkami beneficjenta, współmałżonkiem członka beneficjenta, podmiotami powiązanymi kapitałowo lub osobowo w sposób bezpośredni lub pośredni z udziałem beneficjenta lub jego małżonkiem.
Skarżąca została uznana za grupę producentów rolnych decyzją Dyrektora OT ARR w Szczecinie z 15 września 2016 r. (pierwszy roczny okres płatności zaczął się od 16 września 2016 r. a zakończył 15 września 2017 r.). Ta decyzja stanowiła uznanie strony za grupę producentów rolnych w kategorii produktu: ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych, zatwierdzenie planu biznesowego w zakresie produkcji produktu lub grup produktów ziarno zbóż lub nasiona roślin oleistych, ze względu na które grupa została utworzona i stwierdziła wygaśnięcie decyzji Marszałka Województwa Zachodnio-pomorskiego z 15 lipca 2015 r. Z tego wynika, że za dzień uznania Grupy Dyrektor ARiMR trafnie przyjął datę 15 września 2016 r., w której wydana została ww. decyzja.
Zgodnie z art. 27 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE. L.2013.347.487 z 2013.12.20; dalej: rozporządzenie 1305/2013) następujące po sobie okresy muszą być kolejnymi, co oznacza, że w każdym kolejnym roku rozpoczynają się w tym samym dniu miesiąca i kończą w tym samym dniu miesiąca - poprzedzającym dzień początkowy - kolejnego roku. WSA podkreślił, że zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego i zgodnie z art. 27 rozporządzenia 1305/2013 pomoc finansowa w pierwszym roku działalności wynosi 10% wartości produktów sprzedanych. Jednocześnie stosownie do art. 63 ust. 1 rozporządzenia 809/2014, jeżeli kwota, którą należy wypłacić beneficjentowi wyłącznie w oparciu o wniosek o płatność, przekracza o więcej niż 10% kwotę, którą należy wypłacić beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku o płatność, należy zastosować zmniejszenia. Kwota zmniejszenia stanowi różnicę między tymi dwiema kwotami.
WSA podniósł także, że w § 12 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego wskazano, że do wniosku o płatność dołącza się wykazy faktur VAT i rachunków potwierdzających m.in. wartość i ilość produktów lub grupy produktów wytworzonych przez członków beneficjenta i sprzedanych beneficjentowi oraz przychody netto beneficjenta za okres, którego dotyczy wniosek, ze sprzedaży produktów wytworzonych przez jego członków oraz ze sprzedaży produktów przetworzonych, wytworzonych z produktów lub grupy produktów, ze względu na które beneficjent został uznany, wyprodukowanych przez jego członków i sprzedanych odbiorcom.
Weryfikując przedłożone dokumenty na etapie postępowania wyjaśniającego organy wskazały, które faktury dokumentują jedynie sprzedaż, jednak nie przedstawiają całego cyklu produkcyjnego zboża od momentu zasiania do zbiorów po uzyskaniu uznania przez Grupę, co można by zakwalifikować jako produkcję tej Grupy.
W tej sytuacji WSA uznał racje organu, że cały proces produkcyjny w zakresie upraw zbóż (tj. pszenicy, jęczmienia i rzepaku), który nastąpił przed utworzeniem Grupy, tj. przed 15 września 2016 r. – nie mógł być wzięty pod uwagę, ponieważ skarżąca wówczas nie istniała. Zatem sprzedaż począwszy od 19 września 2016 r. do 10 maja 2017 r. nie może być traktowana jako koszt kwalifikowalny za pierwszy rok działalności Grupy. Oznacza to, że przychody Grupy ze sprzedaży produktów wytworzonych przez członków przed nadaniem Grupie statusu uznania w wysokości 2 222 932,08 zł nie mogły być uwzględnione do naliczenia kwoty pomocy finansowej za pierwszy rok działalności Grupy. Z kolei wartość udokumentowanych przez Grupę rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu, na które Grupa została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków w okresie, który obejmuje cały cykl produkcyjny produktów wytworzonych, tj. w okresie od 11 sierpnia do 14 września 2017 r. wynosił 1 031 647,92 zł.
WSA wskazał także, że na gruncie postępowań w sprawie przyznania płatności w ramach działania "Grup producentów rolnych'", zasady ogólne wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zostały ograniczone ze względu na treść przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217; dalej: ustawa o PROW). Oznacza to, że na stronie ciążył obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Organ jest jedynie obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
WSA podkreślił, że pomoc jest udzielana wtedy, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona. Postępowanie w sprawie wypłaty pomocy finansowej wszczęte przez stronę, prowadzone jest każdorazowo przez organ na podstawie złożonego wniosku o płatność za dany okres rozliczeniowy i ma odrębny charakter (kończone jest wydaniem stosownej decyzji). Zatem inną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, a inną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej. Gdyby było inaczej to już sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez właściwy organ niezależnie od tego czy, co i kiedy grupa produkowałaby skutkowałby koniecznością przyznania pomocy. Takie stanowisko jest jednak nie do zaakceptowania. Z uwagi na powyższe, WSA oddalił skargę Grupy.
Grupa – reprezentowana przez adwokata – złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku, skarżąc go w całości. Skargę kasacyjną Grupa oparła na naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i podniosła zarzuty naruszenia:
1. § 2 w zw. z § 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia wykonawczego rozpoczął swój byt prawny;
2. § 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie dochowała wskazanego w ww. przepisie 12 miesięcznego prowadzenia działalności jako beneficjent, podczas gdy termin ten licząc od 15 lipca 2015 r. został zachowany;
3. § 12 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego poprzez uznanie, iż dokumenty przedłożone na etapie postępowania wyjaśniającego w postaci faktur nie przedstawiają całego cyklu produkcyjnego zboża od momentu wysiania do zbiorów, co można zakwalifikować jako produkcję grupy podczas gdy przedłożone dokumenty dotyczą kwestii produkcyjnych w całej rozciągłości.
Nadto skargę kasacyjną skarżąca oparła na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i podniosła zarzut naruszenia:
4. art. 4 ustawy o PROW poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji niezastosowanie przepisów kpa dotyczących obliczania terminów do rozstrzyganej w niniejszej sprawie w drodze decyzji administracyjnej indywidualnej sprawy dotyczącej przyznania środków z tytułu pomocy finansowej;
5. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji w postaci naruszenia przez organ przepisów § 11 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 4 ustawy o PROW.
Podnosząc powyższe skarżąca Grupa wniosła o uchylenie ww. wyroku i rozpoznanie skargi; ewentualnie uchylenie ww. wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ – reprezentowany przez radcę prawną – wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Grupy na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, NSA związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 ppsa).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji.
Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że – jak wyżej wskazano – stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 ppsa zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) – w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 ppsa prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ppsa obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyroki NSA: z 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; z 22 września 2010 r., II FSK 764/09; z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, a uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć przy tym należy, że dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.
Poczynienie powyższych uwag było niezbędne zważywszy na konstrukcję i uzasadnienie rozpoznawanej skargi kasacyjnej.
Skarżąca kasacyjnie w zakresie zarzutów dotyczących prawa materialnego zarzuciła ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie.
I tak punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie § 2 w zw. z § 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia wykonawczego, rozpoczął swój byt prawny.
Skarżąca kasacyjnie nie wyjaśnia jednak, na czym polega błędna wykładnia tych przepisów przez WSA i co oznacza wyrażenie "rozpoczął swój byt prawny". Uzasadnienia skargi kasacyjnej nie precyzuje tego zwrotu. Tak przedstawiony zarzut nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
W punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie § 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie dochowała wskazanego w ww. przepisie 12 miesięcznego prowadzenia działalności jako beneficjent, podczas gdy termin ten licząc od 15 lipca 2015 r. został zachowany.
Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.
Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego – pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez beneficjenta, licząc od dnia następującego po dniu wydania decyzji o uznaniu, w którym mowa w § 2.
Przepis ten, wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie, jasno odwołuje się do dnia wydania decyzji o uznaniu, którą była – jak przyjęły organy, a co zaaprobował WSA – decyzja Dyrektora OT Agencji Rynku Rolnego w Szczecinie nr 1/2016/GPR/UZN z 15 września 2016 r. Nie jest to decyzją, jak wskazuje skarżąca kasacyjnie, decyzja Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego w Szczecinie z 9 lipca 2015 r., która stwierdziła spełnienie warunków określonych w przepisach prawa o grupach producentów oraz dotyczyła wpisu skarżącego do rejestru grup producentów rolnych. Powyższe oznacza, że w świetle § 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, pierwszy roczny okres płatności dla Grupy zaczął się od 16 września 2016 r. a zakończył 15 września 2017 r., co prawidłowo przyjęto w sprawie.
W punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie § 12 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego poprzez uznanie, iż dokumenty przedłożone na etapie postępowania wyjaśniającego w postaci faktur nie przedstawiają całego cyklu produkcyjnego zboża od momentu wysiania do zbiorów, co można zakwalifikować jako produkcję Grupy, gdy przedłożone dokumenty dotyczą kwestii produkcyjnych w całej rozciągłości.
Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.
Skarżąca kasacyjnie nie tłumaczy bowiem, jak należy rozumieć ten przepis według niej, a przecież zarzuca jego błędną wykładnię. Poza tym, jak zauważył WSA, cały proces produkcyjny w zakresie upraw zbóż, który nastąpił przed utworzeniem Grupy, tj. przed 15 września 2016 r. – nie mógł być wzięty pod uwagę, ponieważ skarżąca wówczas nie istniała. Faktury przedstawione przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego dokumentują sprzedaż (w okresie po uzyskaniu przez Grupę statutu uznanej), jednak nie przedstawiają całego cyklu produkcyjnego zboża od momentu zasiania do zbiorów po uzyskaniu uznania przez Grupę. Dlatego sprzedaż w okresie zadeklarowanym przez Grupę tj. od 19 września 2016 r. do 10 maja 2017 r. nie może być traktowana jako koszt kwalifikowalny za pierwszy rok działalności Grupy, ponieważ okres wytworzenia określonych produktów przypadał przed rozpoczęciem 12 miesięcy liczonych od dnia wydania decyzji o uznaniu.
W zakresie naruszenia przepisów postępowania, skarżąca postawiła dwa zarzuty.
W punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 4 ustawy o PROW poprzez jego niezastosowanie.
Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony z dwóch powodów.
Po pierwsze, jego prawidłowa konstrukcja wymagała powiązania art. 4 ustawy o PROW z odpowiednimi przepisami procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez WSA, ponieważ – jak wyżej wskazano – wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów postępowania administracyjnego, lecz przeprowadza kontrolę prawidłowości ich zastosowania przez organy.
Po drugie, skarżąca kasacyjnie nie wyjawia w istocie, dlaczego uważa, że przepis ten nie został w sprawie zastosowany. Zgodnie z omawianym przepisem – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy (...), chyba że ustawa stanowi inaczej.
Takim wyjątkowym przepisem, o jakim mowa w art. 4 ustawy o PROW, jest przepis art. 27 ustawy o PROW, który modyfikuje zasady postępowanie administracyjnego w sprawie przyznania pomocy, co zostało dokładnie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a czego nie dostrzega skarżąca kasacyjnie.
W punkcie 6 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, poprzez jego niezastosowanie i art. 151 ppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji w postaci naruszenia przez organ § 11 rozporządzenia wykonawczego i art. 4 ustawy o PROW.
Jest to zarzut nieusprawiedliwione. Artykuły 145 § 1 pkt 1 i art. 151 ppsa są tzw. przepisami wynikowymi, i warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej oraz podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że naruszenie tych przepisów prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Skoro więc, żaden z przepisów wymienionych w zarzutach pkt 1-4 petitum skargi kasacyjnej nie został naruszony, to nie może być mowy o błędnym zastosowaniu przez WSA przepisu art. 151 ppsa o oddaleniu skargi.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że takie stanowisko, jak przyjęte w niniejszej sprawie za inne lata płatności dla Grupy, znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I GSK 773/20 (za drugi rok działalności) i prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 28 września 2020 r., sygn. akt V SA 2367/20 (za trzeci rok działalności).
Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 zw. z. z art. 207 § 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI