I GSK 1697/21

I GSK 1697/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Uzasadnienie
Opłaty administracyjne
Telekomunikacja
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1205/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 18, art. 29 par. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 124 par. 2, art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2019 poz 2460
art. 185 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 3 pkt 3, art. 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1205/20 w sprawie ze skargi Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1205/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej powoływany jako Prezes UKE, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej powoływany jako DIAS, organ odwoławczy) z dnia 2 czerwca 2020 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 9 grudnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Wola odmówił przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 lipca 2019 r. wystawionego przez Prezesa UKE, wobec zobowiązanej spółki S. GmbH z siedzibą w B. (Republika Federalna Niemiec). Postanowienie to, w wyniku rozpoznania zażalenia Prezesa UKE, postanowieniem DIAS z 2 czerwca 2020 r. zostało utrzymane w mocy.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że należności objęte tytułem wykonawczym wystawionym przez Prezesa UKE dnia 17 lipca 2019 r. na niemiecką spółkę nie są ujęte w katalogu należności pieniężnych, do których mają zastosowanie procedury w zakresie realizacji postanowień ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 425), dalej powołana jako "ustawa o wzajemnej pomocy". Powołując się na doktrynę, DIAS ocenił, że organ egzekucyjny nie naruszył art. 29 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.), dalej powoływana jako u.p.e.a., ponieważ w niniejszej sprawie zobowiązanym jest spółka, która ma swoją siedzibę w Republice Federalnej Niemiec, a organ egzekucyjny już w zawiadomieniu z dnia 15 listopada 2019 r. poinformował wierzyciela, że w trakcie weryfikacji tytułu wykonawczego napotkano przeszkody (brak adresu na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, brak polskiego NIP oraz REGON) utrudniające skuteczne ustalenie składników majątkowych, więc już na początkowym etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (badanie tytułu wykonawczego) organ egzekucyjny wskazywał, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, bowiem zobowiązana spółka nie ma ani siedziby (adresu), ani majątku na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro w ogóle nie można ustalić ani miejsca pobytu zobowiązanego, ani jego żadnego majątku, to tym samym należy przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prezesa UKE uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem rozstrzygnięcia.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem sporu w sprawie jest wykładnia art. 2 pkt 1 ustawy o wzajemnej pomocy odnosząca się kwestii, czy wierzytelności Prezesa UKE należą do katalogu należności pieniężnych wskazanych w tym przepisie.
Odwołując się do treści art. 1 i 2 tejże ustawy, sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów wyrażonych w zaskarżonych rozstrzygnięciach, że opłata o której mowa w art. 185 w zw. z art. 186 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2019 r., poz. 2460 z późn. zm.) dalej powoływana jako p.t.) za dysponowanie częstotliwością jest daniną publiczną, jednakże nie jest podatkiem. Sąd zaznaczył, że opłaty - w odróżnieniu od podatków - cechuje odpłatność, co oznacza, iż podmiot, który je uiszcza, otrzymuje od podmiotu, na rzecz którego świadczy, określone świadczenie wzajemne, które może być realizowane w różny sposób, m.in. przez czynności urzędowe, usługi, uzyskanie określonego prawa itd. Trzeba zatem zgodzić się z organem, że opłata za prawo do dysponowania częstotliwością, wynikająca ze stosunków publicznoprawnych, jest w istocie daniną publiczną mającą przymusowy i bezzwrotny charakter, a także stanowi dochód budżetu państwa, jednakże nie może być uznana za podatek w rozumieniu art. 6 o.p.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że świadczenie podatkowe (art. 6 o.p.) powinno wynikać z ustawy podatkowej. Taką ustawą nie jest niewątpliwie ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne. Jednocześnie wpłata na rzecz UKE nie jest wpłatą na rzecz któregokolwiek z wymienionych w art. 6 o.p. podmiotów. Ustawa w art. 186 ust. 1 stanowi bowiem, że opłaty, o których mowa w art. 183-185 p.t., są pobierane przez UKE i stanowią dochód budżetu państwa lub przychód Funduszu Szerokopasmowego. Fundusz Szerokopasmowy, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2410, obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 777, z późn. zm.) jest bowiem funduszem celowym, posiadającym odrębność organizacyjną, prawną i finansową. Jako taki należy do sektora finansów publicznych, środki gromadzone przez ten Fundusz nie stanowią środków budżetowych, a gospodarowanie nimi należy do organów Funduszu zgodnie z uregulowaniami cyt. ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.
Sąd pierwszej instancji za niezasadne uznał również zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a., podkreślając że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji ciężar poszukiwania majątku zobowiązanego ciąży nie tylko na organie egzekucyjnym, lecz także na wierzycielu. Zasada wypływająca z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., nakładająca na organ egzekucyjny obowiązek podejmowania w toku postępowania egzekucyjnego, jak i na etapie wniosku o wszczęcie egzekucji, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, nie ma charakteru absolutnego. Wynika to ze specyfiki postępowania egzekucyjnego, w którym podmiotem zainteresowanym jest wierzyciel, zaś organ egzekucyjny jest właściwy do stosowania środków egzekucyjnych. Innymi słowy, w interesie wierzyciela jest to, czy i w jakim stopniu organ egzekucyjny znajdzie się w posiadaniu informacji na temat wierzytelności i innych praw majątkowych zobowiązanego. Ponadto obowiązki wierzyciela w jednakowym stopniu odnoszą się zarówno do poszukiwania majątku zobowiązanego, jak i zlokalizowania miejsca zamieszkania bądź pobytu albo prowadzenia działalności gospodarczej zobowiązanego. To wierzyciel doręcza zobowiązanemu – w pierwszej kolejności – upomnienie, które jest warunkiem dopuszczalności wszczęcia egzekucji, a następnie wskazuje w tytule wykonawczym firmę zobowiązanego i jego adres (art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), przekazując równocześnie organowi egzekucyjnemu dane, na podstawie których wierzyciel ustalił właściwość miejscową organu egzekucyjnego. Oznacza to, że wierzyciel jest obowiązany przed wszczęciem egzekucji do ustalenia: aktualnego miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, miejsca położenia przysługujących mu składników majątkowych, względnie – miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika zajętej wierzytelności. Należy tym samym przyjąć, że również w gestii wierzyciela było ustalenie wskazanych okoliczności, które umożliwiłyby wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W ocenie WSA nie można tym samym uznać, że sposób prowadzenia przez organ egzekucyjny postępowania celem wyjaśnienia spornych w niniejszej sprawie kwestii nie odpowiada wymogom, jakie nakładają na niego normy prawne wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim organ dokonał wszelkich możliwych czynności w toku postępowania wyjaśniającego, które wykazały brak informacji na temat składników majątkowych zobowiązanego oraz miejsca faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej (brak takiej działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), czym uprawdopodobnił wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Z uwagi na powyższe, sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle ustalonych okoliczności, organy obu instancji prawidłowo uprawdopodobniły, że w postępowaniu egzekucyjnym, którego wszczęcia żąda Prezes UKE, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co w istocie stanowiło również przesłankę do wydania postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezes UKE zaskarżając go w całości.
I. Skarżonemu wyrokowi na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mleć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie poddającego się kontroli kasacyjnej lub nie spełniającego wymagań wskazanych w powyższym przepisie, a także poprzez zaniechanie zwięzłego i przede wszystkim rzetelnego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron postępowania, a także dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej, a, co doprowadziło Sąd do wadliwego wniosku, iż Postanowienie nie jest dotknięte jest uchybieniem przepisów postępowania i prawa materialnego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, wskazanych w brzmieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i wydanie wyroku niezgodnie z aktami sprawy, a w konsekwencji uznanie, iż w wyniku uwzględnienia skargi zapadłoby identyczne rozstrzygnięcie, gdyby zaś Sąd zapoznał się prawidłowo z aktami sprawy uznałby, iż nie zachodzi uchybienie wskazane w brzmieniu art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchyliłby zaskarżone Postanowienie w całości;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z poźn. zm.), zwanej dalej: "Kpa" w związku z art. 144 Kpa i art. 29 § 2 pkt 2 w zw. z art. 29 § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, ze zm., zwaną dalej "u.p.e.a."), poprzez oddalenie skargi na Postanowienie, którym Dyrektor DIAS utrzymał w mocy postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji administracyjnej pomimo, że organ I instancji nie podjął wszystkich czynności zmierzających do ujawnienia majątku zobowiązanej Spółki - nie wystąpił o udzielenie pomocy do państwa członkowskiego w trybie ustawy o wzajemnej pomocy; w sytuacji, gdy Dyrektor DIAS naruszył wspomniane przepisy w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 138 § 1 Kpa w związku z 144 kpa i art. 2 pkt 1 do 7 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 425), zwanej dalej "ustawą o wzajemnej pomocy", oraz art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U z 2019 r. poz. 900 ze zm. dalej "Ordynacja podatkowa") poprzez oddalenie skargi od postanowienia, w którym organ egzekucyjny błędnie przyjął, iż wierzytelności Prezesa UKE wskazane w tytule wykonawczym, TW/CEN/447/19 nie należą do katalogu należności pieniężnych wskazanych przepisie art. 2 pkt 1-7 ustawy o wzajemnej pomocy, w sytuacji gdy postanowienie to powinno zostać uchylone;
5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Postanowienie było dotknięte było naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 124 § 2 kpa, w zw. z art. 144 kpa. i art. 18 u.p.e.a. polegającym na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także doszło do nierozpatrzenia przez Organ całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego Postanowienia w sposób niepoddający się kontroli sądowej.
II. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię a mianowicie art. 185 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz. U z 2019 r., nr 2460) w zw. z art. 186 ust. 1 i 2 P.t. (a wcześniej 186 P.t.), 187 P.t. i art. 188 P.t. w zw. z art. art. 3 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż należności objęte tytułem [...] nie należą do kategorii wskazanej w art. 2 pkt 1-7 ustawy o wzajemnej pomocy, w sytuacji gdy prawidłowa jest wykładnia wskazująca, że należności powyższe mogą być egzekwowane za granicą.
Wskazując na powyższe zarzuty Prezes UKE wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w tym zakresie, zasądzenie od Skarżącej na rzecz Prezesa UKE zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych i rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżący przedstawił argumentację wskazującą na zasadność wskazanych zarzutów kasacyjnych.
DIAS nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r. pełnomocnik Prezesa UKE podniósł zarzut nieważności postępowania przeprowadzonego przed sądem pierwszej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ustawy COVID-19 bez poinformowania skarżącego o terminie posiedzenia niejawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności rozpoznać należało najdalej idący, podniesiony na rozprawie w dniu 11 lutego 2025 r., zarzut rozpoznania spornej sprawy na posiedzeniu niejawnym przez sąd pierwszej instancji, bez poinformowania skarżącego o terminie rozpoznania sprawy, co zdaniem skarżącego świadczy o nieważności postępowania.
Podkreślić przede wszystkim należy, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, sporna sprawa została rozpoznana przez sąd pierwszej instancji nie w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 lecz w trybie postępowania uproszczonego, uregulowanego w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powyższe wynika wprost z treści zarządzenia Przewodniczącego V Wydziału WSA w Warszawie z 17 lutego 2021 r. (k. 24 akt sąd.) jak również sentencji zaskarżonego wyroku z 2 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1205/20, gdzie wskazano, że rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (k. 26 akt sąd.). Co prawda w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na str. 5 uzasadnienia wskazano, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, jednakże powyższe nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sądowych sprawy. Przyjąć należy, że w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest błędne, jednakże powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy, co w konsekwencji oznacza, że nie mogło stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Przechodząc do istoty postawionego zarzutu należy wskazać, że postępowanie uproszczone w takim zakresie, który został ukształtowany ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie z ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 685), stanowi odpowiedź prawodawcy na postulaty społeczne domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Tym samym postępowanie uproszczone nie stanowi niedopuszczalnego ograniczania prawa do sądu, lecz jedynie element skracania i przyśpieszania procedur sądowych bez pozbawienia strony należnych uprawnień procesowych (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 597/16, wyrok NSA z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt I OSK 511/18 - te i inne wyroki przytoczone w uzasadnieniu dostępne są w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Realizacja konstytucyjnego prawa do sądu jest unormowana przepisami prawa postępowania sądowoadministracyjnego, w którym to unormowaniu szczególne znaczenie ma regulacja praw procesowych stron tego postępowania. Podstawowym prawem procesowym w toku postępowania sądowoadministracyjnego, w tym w postępowaniu uproszczonym, jest prawo do obrony swoich praw (wyrok NSA z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2934/17). Jednocześnie wskazać należy, że uregulowana w przepisach art. 119 p.p.s.a. instytucja postępowania uproszczonego nie wzbudzała dotąd pod tym względem zastrzeżeń w orzecznictwie sądowym, mimo że wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym jest niezależne od woli stron (zob. np. wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1358/18, wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1110/20, wyrok NSA z 11 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 4109/18). Jeżeli zaś chodzi o zapewnienie prawa do wysłuchania, to jak także podkreśla się w orzecznictwie, że w przypadku rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, wystarczającą gwarancją jest możliwość ustosunkowania się na piśmie wobec stanowiska zawartego w – obligatoryjnej przecież – odpowiedzi na skargę, ewentualnie dalszych wzajemnie kierowanych pism stron (zob. np. wyrok NSA z 1 stycznia 2021 r., sygn. akt III FSK 3543/21).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że Prezes UKE nie został pozbawiony możności obrony swych praw. Niniejsza sprawa została rozpoznania przez sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jest to przepis szczególny w rozumieniu art. 90 § 1 p.p.s.a., który co do zasady wskazuje, że posiedzenia sądowe są jawne. Zgodnie z art. 91 § 2 p.p.s.a. strony zawiadamia się jedynie o posiedzeniach jawnych, zaś żaden z przepisów p.p.s.a. nie przewiduje informowania stron postępowania o rozpatrzeniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ani o terminie takiego posiedzenia. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, ponieważ podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty organu, są rozważane na podstawie akt sprawy, w tym złożonej skargi i odpowiedzi na skargę. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego otrzymał odpowiedź na skargę organu w dniu 7 września 2020 r. zaś zarządzenie o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego na dzień 2 marca 2021 r. zostało wydane 17 lutego 2021 r. Prezes UKE miał zatem blisko pół roku na zaprezentowanie ewentualnych dodatkowych argumentów potwierdzających swoje stanowisko w sprawie, dlatego też nie można mówić o pozbawieniu możliwości obrony jego praw przed sądem pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przewidziana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., ani też żadna inna przesłanka nieważności enumeratywnie wyliczona w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej zarzutami.
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem postanowienia DIAS z 2 czerwca 2020 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji stwierdził, że postanowienie to jest zgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi wniesionej na te postanowienie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie uprawdopodobnione zostały przesłanki z art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a., bowiem w postępowaniu egzekucyjnym, którego wszczęcia żąda Prezes UKE nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, z uwagi na brak informacji o jakimkolwiek majątku dłużnika w Polsce (dłużnik jest spółką niemiecką, nieposiadającą w Polsce adresu, numeru identyfikacji podatkowej (NIP) jak również numeru REGON). Jednocześnie sąd pierwszej instancji przyjął, że dochodzona przez Prezesa UKE opłata za dysponowanie częstotliwością pobierana na podstawie art. 185 ust. 1 i 2 p.t. mimo iż jest daniną publiczną nie jest podatkiem, dlatego też nie ma do niej zastosowania ustawa o wzajemnej pomocy.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi powinien wskazać konkretne, naruszone przez sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego powinien wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd oraz podać, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przede wszystkim nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut podniesiony w pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej - naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w ramach którego autor skargi kasacyjnej zarzuca uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszelkie możliwe naruszenia wynikające z tego przepisu (nie poddawanie się kontroli instancyjnej, zaniechanie zwięzłego i rzetelnego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron postępowania, braku dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej) jednakże w żaden sposób ich szerzej nie uzasadnia ani nie wykazuje istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wyjaśnić należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA: z 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09).
W niniejszej sprawie, uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy, odnosi się do istotnych dla sprawy kwestii spornych, a tym samym poddaje się kontroli instancyjnej. Wskazać należy, że WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił przyczyny, dla których oddalił skargę Prezesa UKE. To, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z powyższą oceną nie przesądza jeszcze o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości stanowiska sądu co przyjętego do wyrokowania stanu faktycznego czy też do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. m.in. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17, z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 1982/23). Wbrew stanowisku skarżącego, sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia – art. 151 p.p.s.a. jak również odniósł się do istoty zarzutów podniesionych w skardze. Brak było także podstaw aby przyjąć, że sąd zaniechał rzetelnego przedstawienia stanu sprawy. Stan sprawy jest niczym innym jak relacją z dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, jaki wystąpił do czasu wyrokowania oraz jego oceną pod względem zgodności z prawem – zob. m.in. wyrok NSA z 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2123/24, ONSAiWSA 2006/1, poz. 9. Taki zwięzły stan sprawy został przedstawiony przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Podobnie należało także ocenić zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. - zarzut z pkt I.2. petitum skargi kasacyjnej. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. W tej sprawie sąd pierwszej instancji wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zaskarżone w tej sprawie postanowienie DIAS wydane zostało w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w postępowaniu egzekucyjnym. Wyrok sądu pierwszej instancji mógł zatem zostać wydany na posiedzeniu niejawnym. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał też, aby sąd pierwszej instancji wydał zaskarżony wyrok z pominięciem akt niniejszej sprawy. Należy przy tym podkreślić, że czym innym jest orzekanie przez sąd administracyjny z pominięciem akt sprawy, a czym innym dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Należy wyraźnie odróżnić wyrokowanie na podstawie innego materiału niż wynikający z akt sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (zob. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanej przez sąd pierwszej instancji.
Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji. O naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby zatem mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez stronę skarżącą, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, bowiem dokonał oceny legalności postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji, zaś skarżący nie wskazał jakich to przepisów sąd pierwszej instancji nie uwzględnił przy rozpoznawaniu sprawy, nie wskazanych w skardze, a które powinien był uwzględnić z urzędu.
W punktach I.3-5 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a. Zestawienie w skardze kasacyjnej równocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest wadliwe. Nie można bowiem powoływać sprzecznych ze sobą przepisów, z których jeden stanowi o wyniku rozstrzygnięcia w postaci oddalenia skargi, drugi zaś uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia). Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu możliwość podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz "wynikowymi" - mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione we wskazanych zarzutach przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z 11 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2674/16, z 26 września 2018 r. sygn. akt II OSK 104/18, z 12 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 970/15; z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2387/12; z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2054/14). Powyższa wada skargi kasacyjnej nie uniemożliwiała jednak ustosunkowania się do zarzutów odnoszących się do konkretnych przepisów, czy to k.p.a., u.p.e.a. czy też ustawy o wzajemnej pomocy.
Za niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w pkt I.3 i I.5 petitum skargi kasacyjnej, sprowadzające się do naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 29 § 2 pkt 2 w zw. z art. 29 § 2a u.p.e.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do ujawnienia majątku zobowiązanej spółki - nie wystąpienie o udzielenie pomocy prawnej do władz innego państwa członkowskiego w trybie ustawy o wzajemnej pomocy oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 124 § 2, art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Stosownie do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że przepisy k.p.a. mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko w sprawach, które nie są uregulowane "inaczej". Ponadto, nawet wówczas, gdy zachodzi potrzeba ich stosowania należy czynić to w myśl zapisu ustawowego "odpowiednio", a nie wprost. Odpowiednie stosowanie określonych przepisów k.p.a. w zależności od przedmiotu regulacji prowadzić może do stosowania tych przepisów w pełnym zakresie (w ich bezpośrednim brzmieniu), zastosowania ich z odpowiednimi modyfikacjami lub do odmowy zastosowania przepisu z uwagi na odmienne unormowanie pewnych kwestii w u.p.e.a. Odpowiednie stosowanie prawa może zatem prowadzić do wniosku, że pewne unormowania przepisu, do którego nastąpiło odesłanie znajdują zastosowanie do instytucji regulowanej przez przepis odsyłający, inne natomiast nie mogą znaleźć takiego zastosowania. To oznacza, że "odpowiednie" zastosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym może być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, żeby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzupełniające zastosowanie przepisów k.p.a. możliwe jest wyłącznie w sytuacji, kiedy nie stoi to w sprzeczności z celami u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z 17 maja 2010 r., II OSK 872/09; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, UNIMEX, Wrocław 2011, str. 270-271). W związku z tym odpowiednie stosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, musi nastąpić przy uwzględnieniu specyfiki charakteryzującego się przymusowością postępowania egzekucyjnego, rządzących tym postępowaniem zasad, w tym zwłaszcza zasady efektywności i skuteczności stosowania środków egzekucyjnych prowadzących do wykonania obowiązku.
Mając powyższe na uwadze, przyjąć należy, że w postępowaniu egzekucyjnym strona (w tym również wierzyciel) nie może skutecznie stawiać zarzutu naruszenia art. 7 § 1 k.p.a., gdy sama nie korzysta z inicjatywy dowodowej, o której mowa w art. 7 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 7 § 1 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Słusznie zatem przyjął sąd pierwszej instancji, mając na uwadze specyfikę postępowania egzekucyjnego, że również obowiązkiem wierzyciela w jednakowym stopniu co organu egzekucyjnego, jest poszukiwanie majątku zobowiązanego czy też miejsca prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.
Według art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli organ egzekucyjny uprawdopodobni, że egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Na postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie. (art. 29 ust. 2a u.p.e.a.). Przesłanką odmowy przystąpienia do egzekucji jest zatem uprawdopodobnienie przez organ egzekucyjny, że w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Z akt sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 17 lipca 2019 r. wobec zobowiązanej spółki mającej siedzibę na terytorium Niemiec. Wierzyciel nie wskazał żadnego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucje należności objętej ww. tytułem, zaś organ egzekucyjny pierwszej instancji, z uwagi na brak adresu na terytorium Polski, brak polskiego nr NIP oraz nr REGON, nie był w stanie ustalić żadnych składników majątkowych, z których taką egzekucję można byłoby przeprowadzić. Mając powyższe na uwadze, na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku o uprawdopodobnieniu przez organ egzekucyjny, że z uwagi na brak jakichkolwiek informacji na temat miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce oraz składników majątkowych zobowiązanej spółki, prowadzona egzekucja będzie bezskuteczna i nie pozwala na uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Poszukiwania majątku spółki nie przyniosły rezultatów mogących przyczynić się do przeprowadzenia skutecznej egzekucji administracyjnej. Tym samym za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące poszczególnych przepisów k.p.a., szczególnie że skarżący nie wskazał jakie to jeszcze czynności (poza wystąpieniem o pomoc prawną do innego państwa członkowskiego UE o czym poniżej) organ miałby podjąć.
Brak było również podstaw do uwzględnienia zarzutu z pkt I.4 petitum skargi kasacyjnej oraz zarzutu z pkt II. – dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które to zarzuty z uwagi na ich powiązanie należało rozpoznać łącznie. Zdaniem skarżącego, w realiach niniejszej sprawy organ egzekucyjny, a w konsekwencji również sąd pierwszej instancji, dokonały błędnej wykładni art. 2 pkt 1-7 ustawy o wzajemnej pomocy i nieprawidłowo jego nie zastosowały, przyjmując że należności objęte tytułem wykonawczym nie należą do katalogu wymienionego w art. 2 pkt 1-7 ustawy o wzajemnej pomocy.
W tym miejscu wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej w sposób niestaranny sformułował powyższe zarzuty, mimo iż skarga kasacyjna należy do sformalizowanych środków prawnych wymagających - w świetle art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - określonej precyzji. Sposób zredagowania zarzutów naruszenia prawa materialnego czy też procesowego i ich uzasadnienie zawarte w skardze kasacyjnej rzutują bowiem w bezpośredni sposób na możliwość i zakres dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w ramach sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej. Skarżący w sposób ogólny zarzuca sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 2 pkt 1-7 ustawy o wzajemnej pomocy, nie precyzując konkretnie którą jednostkę redakcyjną (który pkt art. 2) naruszył sąd pierwszej instancji. Analizując rozwinięcie obu zrzutów skargi kasacyjnej jak i uzasadnienie całej skargi kasacyjnej, należy dojść do wniosku, że autor skargi kasacyjnej miał na względzie art. 2 pkt 1 ustawy o wzajemnej pomocy, dlatego też dalsze rozważania NSA będą ograniczone właśnie do tejże regulacji.
W myśl art. 1 ustawy o wzajemnej pomocy, określa ona zasady: 1) udzielania wzajemnej pomocy przez Rzeczpospolitą Polską i państwa członkowskie oraz państwa trzecie przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych; 2) wykorzystywania informacji otrzymywanych w ramach udzielania wzajemnej pomocy także do celów innych niż dochodzenie podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. Z kolei w art. 2 pkt 1 ustawa o wzajemnej pomocy stanowi, że stosuje się ją do podatków i należności celnych pobieranych przez Rzeczpospolitą Polską, państwo członkowskie lub w ich imieniu, przez ich jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej. W świetle powyższej regulacji, przyjąć należy, że aby wskazana ustawa mogła mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, wierzytelność Prezesa UKE – opłata określona w art. 185 ust. 1 i 3 p.t. - musi należeć do katalogu należności pieniężnych wskazanych w tym przepisie.
Ustawa o wzajemnej pomocy nie zawiera definicji podatku, dlatego też zasadnym jest, mając na uwadze wykładnię systemową, sięgnąć w niniejszej sprawie do legalnej definicji podatku, uregulowanej w art. 6 o.p. Zgodnie z powyższym przepisem podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Zgodzić się należało z DIAS, co prawidłowo zaakceptował sąd pierwszej instancji, że opłata określona w art. 185 ust. 1 i 3 p.t. – z tytułu dysponowania częstotliwością, mimo iż jest daniną publiczną nie spełnia wszystkich wymagań stawianych pojęciu podatku z kilku względów. Owszem, jest świadczeniem powszechnym, przymusowym i bezzwrotnym, jednakże wbrew wymaganiom przywołanej normy prawnej, nie ma charakteru nieodpłatnego oraz nie wynika z ustawy podatkowej. Za taką trudno bowiem uznać Prawo telekomunikacyjne. Oczywiście ustawodawca mógłby i w tej ustawie ustanowić określony podatek, ale winien to uczynić w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości. Tymczasem z przepisów p.t. nie tylko nie wynika wprost, iż zamiarem ustawodawcy było nadanie przedmiotowej opłacie statusu podatku, ale również nie ma podstaw do tego, aby fakt ten domniemywać i w konsekwencji stosować do tej opłaty przepisy mające charakter ogólny odnoszący się do wszystkich podatków.
Podkreślić w tym miejscu należy, że stosownie do art. 188 p.t. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do opłat, o których mowa w art. 183-185, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 5-9 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Odesłanie powyższe po pierwsze odnosi się jedynie do niektórych rozdziałów działów III o.p. (m.in. Zaległość podatkowa, Odsetki za zwłokę i opłata prolongacyjna, Wygasanie zaległości podatkowych, Przedawnienie, Nadpłata) a nie całej Ordynacji podatkowej, a po drugie wskazane przepisy mają jedynie odpowiednie zastosowanie, a zatem ich stosowanie powinno następować tylko w takim zakresie i w taki sposób, żeby uzupełniać, a nie modyfikować przepisy ustawy Prawo telekomunikacyjne. Skoro ustawodawca posłużył się zakresowym odesłaniem i to odpowiednio jedynie do niektórych przepisów o.p. (wśród tych przepisów nie zostały wymiennie przepisy działu I o.p. – Przepisy ogóle, zawierające m.in. pojęcie podatku art. 6 o.p.) to trudno jest przyjąć, że wskazana opłata powinna być uznana za podatek.
Zgodzić się również należało z sądem pierwszej instancji, że analizowana danina publiczna ma cechy odpłatności, a zatem również z tego powodu nie spełnia definicji podatku wynikającej z art. 6 o.p. Ekwiwalentem opłaty za dysponowanie określoną częstotliwością jest możliwość korzystania przez uprawniony podmiot z takiej częstotliwości, a zatem nie jest daniną nieodpłatną czego wymaga definicja podatku z art. 6 o.p.
Podkreślić należy, że skarżący błędnie utożsamia charakter i istotę opłaty za dysponowanie częstotliwością jedynie z należnością publicznoprawną, będącą dochodem budżetu państwa, a w konsekwencji niezasadnie odwołuje się do brzmienia art. 3 pkt 3 i 8 o.p. Słowniczek pojęć zawarty w art. 3 o.p. odnosi się jedynie dla potrzeb ustawy Ordynacja podatkowa i nie zawiera legalnych, systemowych definicji dla potrzeb także innych aktów prawnych, w tym wypadku ustawy o wzajemnej pomocy. Dlatego też zaliczenie przez ustawodawcę w art. 3 pkt 3 lit. c o.p. do podatków również opłat i niepodatkowych należności budżetowych nie świadczy to tym, że opłata za dysponowanie częstotliwością, o której mowa w art. 185 ust. 1 i 3 p.t. jest podatkiem w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o wzajemnej pomocy.
W związku z powyższym, mając przy tym na uwadze generalną zasadę praworządności wynikającą z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a., z której wynika, że organy administracji publicznej (w tym również organy egzekucyjne) działają jedynie na podstawie i w granicach prawa, brak było podstaw do przyjęcia w niniejszej sprawie, że organy egzekucyjne były zobowiązane do zastosowania ustawy o wzajemnej pomocy, bowiem dochodzona przez skarżącego należność względem zobowiązanej spółki z tytułu opłaty za dysponowanie częstotliwością o której mowa w art. 185 ust. 1 i 3 p.t. nie jest podatkiem w rozumieniu tejże ustawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.