I GSK 1684/05

I GSK 1684/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Socha /sprawozdawca/
Jan Grabowski /przewodniczący/
Janusz Zajda
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA 4007/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-01-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grabowski, Sędziowie NSA Janusz Zajda, Czesława Socha (spr.), Protokolant Karolina Mamcarz, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2005 r. sygn. akt V SA 4007/03 w sprawie ze skargi [...] K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej I uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, II zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz K. C. "[...]" kwotę 336 zł (trzysta trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 stycznia 2005 r. o sygnaturze V SA 4007/03 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2003 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ze skargi K. C. Firmy - "[...]" w Warszawie. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że decyzjami ostatecznymi z dnia 17, 19 -21, 31 października 1998 r. oraz 2-6 listopada 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie wymierzył K. C. opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonywanie czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego.
W dniu 16 grudnia 2002 r. K. C. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie wnioski w trybie art. 265- § 1 Kodeksu celnego, o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie oraz o zwrot pobranych opłat.
Decyzjami z dnia 4 marca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, a Dyrektor Izby Celnej w Warszawie po rozpatrzeniu odwołań K. C. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu I instancji.
Oddalając skargę K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie Sąd podkreślił, że decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzające K. C. opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec niewniesienia przez zainteresowanego środków odwoławczych. K. C. złożył w dniu 17 kwietnia 2000 r. do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wnioski o uchylenie ostatecznych Decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie w trybie art. 265- Kodeksu celnego, które następnie cofnął, co skutkowało umorzeniem postępowania, a w dniu 16 grudnia 2002 r. ponownie wystąpił z wnioskami o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265- Kodeksu celnego oraz o zwrot pobranych opłat.
Sąd podzielił stanowisko skarżącego, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej w oparciu o art. 265- Kodeksu celnego. Z treści oraz usytuowania tego przepisu w dziale V tytułu VII Kodeksu celnego wynika, że odnosi się on wyłącznie do zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Sąd stwierdził, że odmienne stanowisko organu w tej kwestii nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji zaskarżona decyzja powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Zwrócił też uwagę, że w zarzutach sformułowanych we wniosku skarżący nawet nie nawiązał do przesłanek z art. 265- warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś nie wykazał czy interes publiczny czy tez ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem decyzji wymiarowych.
Zdaniem Sądu, skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosząc zarzuty dotyczące wadliwości wydanych decyzji wymiarowych, ostatecznie wnosił o ich uchylenie jako decyzji wydanych bez podstawy prawnej - co mogłoby wskazywać, że jego stanowisko zostało w istocie oparte na przepisie art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie zaś na art. 265- Kodeksu celnego.
Sąd stwierdził, że jedynie z faktu, że tak we wniosku, jak i w odwołaniu skarżący oparł swoje zarzuty na tym, że na skutek wyroków NSA i SN zapadłych w analogicznych sprawach zmieniła się interpretacja przepisów prawa, na podstawie których wydane zostały decyzje wymiarowe, można przypuszczać, że wnioskując o uchylenie tych decyzji w trybie art. 265- Kodeksu celnego odwoływał się do przesłanki mówiącej o " ważnym interesie strony". Sąd uznał ponadto, że przesłanka "ważnego interesu strony", do której odwoływał się skarżący składając wniosek o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265- Kodeksu celnego nie została prawnie zdefiniowana, podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego". Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265- Kodeksu celnego tryb ma charakter nadzwyczajny Sąd przyjął, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony" podobnie jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Zmiana interpretacji prawa, dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego", jaka nastąpiła po wydaniu wyroków przez NSA i SN w ocenie Sądu, winna być brana pod uwagę przez organ przy rozpatrywaniu sprawy jako okoliczność istotna z punktu widzenia interesu strony. Jednakże nie może to być podstawą do "automatycznego" przyjęcia, że skoro nastąpiła zmiana interpretacji prawa, to strona jest zwolniona od wykazania swojego ważnego interesu, z powodu którego miałaby nastąpić zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji, albo że tylko przez samą zmianę interpretacji przepisów ów ważny interes strony zachodzi.
Zdaniem Sądu w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, prowadzonym w trybie art. 265- Kodeksu celnego, nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak sama strona rozumie swój "ważny" interes. To czy ma ona "interes" i czy jest to interes "ważny" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to strona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny.
Sąd zauważył, że w kwietniu 2000 r. skarżący składał już wnioski o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 265- Kodeksu celnego, jednak wnioski te następnie cofnął, co zdaniem Sądu ma istotne, przesądzające wręcz znaczenie w sprawie, dowodzi bowiem, że sama strona uznała, że jej interes nie jest na tyle "ważny", skoro nad ten interes przedłożyła inny, wynikający z cofnięcia wniosków. Cofnięcie złożonych w 2000 r. wniosków i ponad dwuletnie "milczenie" strony, wyklucza zdaniem Sądu możliwość uznania, że za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawiał ważny interes strony w rozumieniu art. 265-. Strona nie wyjaśniła, czym uzasadnia, że jej interes, który nie był dość "ważny" w kwietniu 2000 r., kiedy, stosując się do "perswazji" organu cofnęła wnioski, stał się na nowo ważny w grudniu 2002 r., kiedy ponownie złożyła wnioski w trybie art. 265-.
Sąd odniósł się także do kwestii występowania w sprawie "interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to oprócz aspektu społecznego, obejmuje również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. W interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej - nawet wadliwej.
W tym kontekście Sąd odniósł się do przepisów art. 246 § 4 i § 5 Kodeksu celnego, które zostały uznane przez organy celne za "przepisy szczególne" w rozumieniu art. 265-, wskazując, że ustawodawca ustanowił w tych przepisach trzyletnią cezurę czasową jako maksymalny okres, w ramach którego przewiduje się możliwość podjęcia działań zmierzających do zwrotu należności celnych.
Sąd uznał, że wskazywany przez skarżącego przepis § 5 art. 246, obligujący organ do dokonania zwrotu należności celnych z urzędu, nawet potencjalnie nie może mieć zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przepis ten mógłby, zdaniem Sądu mieć zastosowanie w przypadku, gdyby doszło do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 265- Kodeksu celnego przed upływem 3 lat od powiadomienia o należnościach celnych, gdyż wtedy wystąpiłaby określona w § 5 art. 246 przesłanka "stwierdzenia" przez organ okoliczności uzasadniającej zwrot należności celnej, jak również powstałaby podstawa faktyczna i prawna do złożenia przez stronę wniosku na podstawie § 4 tego przepisu.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut skarżącego, że zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego, w wersji przed nowelizacją, jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonych dla należności celnych. Wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie celnym innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu tego rodzaju opłat. Sprzeczne z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, że opłata pobrana nienależnie lub bez podstawy prawnej nie może być zwrócona stronie.
Sąd stwierdził, że brak było podstaw do zwrotu z urzędu pobranych opłat manipulacyjnych w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, ponieważ wyrok Sądu wydany w danej sprawie nie może stanowić podstawy do uruchamiania nadzwyczajnego trybu postępowania w innych sprawach. Zmiana interpretacji prawa dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu", o jakiej niewątpliwie można mówić po wydaniu wyroków przez NSA i SN, może mieć wpływ na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 265- Kodeksu celnego, ale nie może zastępować ani ważnego interesu strony, ani interesu publicznego.
Fakt, że art. 246 Kodeksu celnego nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, nie oznacza zdaniem Sądu, iż nie powinien on być uwzględniany w ogóle. Przepis ten ma istotne znaczenie przy dokonywaniu wykładni systemowej i jego postanowienia mogły, a nawet powinny stanowić dodatkowy element uzasadnienia prawnego decyzji. Wskazana bowiem w tym przepisie cezura czasowa wyznacza istotną przesłankę dla oceny zarówno interesu publicznego, jak i ważnego interesu strony.
Wskazując na powyższe Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego ważnego interesu, który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji i wobec braku podstawowej przesłanki z art. 265- Kodeksu celnego wniosek strony o zmianę lub uchylenie tej decyzji nie mógł być uwzględniony.
Odnosząc się do kwestii uznaniowego charakteru decyzji wydanej na podstawie art. 265- Kodeksu celnego Sąd wskazał, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy miały miejsce tego rodzaju naruszenia przepisów postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W związku z tym, że takie uchybienia nie zostały stwierdzone w zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Sąd nie zgodził się również z zarzutem dotyczącym orzekania przez organy celne w przedmiocie zwrotu opłaty z naruszeniem przepisów o właściwości wskazując, że z treści decyzji jasno wynika, że przedmiotem rozstrzygania przez organy celne, był wyłącznie wniosek złożony w trybie art. 265- Kodeksu celnego, a art. 246 musiał być posiłkowo rozważany ze względu na okoliczności sprawy.
W skardze kasacyjnej K. C. zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzucił błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Chodzi o art. 246 § 4 i 5, 2631, 2651, 275 § 4 pkt 5, 277 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeksu celnego (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), art. 2, 7, 31 ust. 3, 32, 45 ust. 1, 64 ust. 3, 184 Konstytucji RP. Naruszenie przepisów postępowania w zakresie istotnym i mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269), dalej: p.u.s.a., art. 3 § 1, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. c), § 2, ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej: p.p.s.a., art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1, 191, 210 § 1 pkt 6 i § 4. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)
W uzasadnieniu podał, że zaprezentowane stanowisko Sądu I instancji nie jest prawidłowe. Wskazał, że ustalenia prawne poczynione przez WSA w zaskarżonym wyroku diametralnie różnią się od ustaleń zawartych w zaskarżonych decyzjach
Brak dochowania terminu do złożenia wniosku o zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o którym mowa w art. 246 § 4 - Kodeksu celnego stanowi przesłankę negatywną, o której mowa w art. 265 - Kodeksu celnego. Wystąpienie jej wyklucza wzruszenie decyzji w trybie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, niezależnie od ewentualnego zaistnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego.
Skarżący podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, przekonanie WSA, iż w obrocie prawnym może pozostawać decyzja, która co prawda została wadliwie uzasadniona lecz prawidłowo rozstrzyga co do meritum sprawy. Sąd krytycznie odnosząc się błędnego uzasadnienia decyzji dokonanego przez organy zastąpił je własnym, a praktyka tego rodzaju w zasadniczy sposób eliminuje prawo strony do skorzystania ze zwykłych środków zaskarżenia, ponieważ "ostateczne" uzasadnienie rozstrzygnięcia pojawiało się poza etapem postępowania administracyjnego.
Strona zarzuciła wyrokowi WSA wyrażenie przekonania, że powołanie się przez wnioskodawcę na wadliwość decyzji przekreśla możliwość zastosowania trybu określonego w art. 265 1 Kodeksu celnego, gdyż w tym przypadku odpowiednie będą inne tryby. Zdaniem skarżącej działania organów celnych w tej sprawie nie mogą w żaden sposób być uznane za praworządne. Przyjęcie przez WSA oraz organy celne stanu, w którym w obrocie prawnym istnieje niewątpliwie błędna kwalifikacja dodatkowych opłat manipulacyjnych, jako zgodnego z prawem, pomimo niebudzących wątpliwości orzeczeń NSA i SN przesądzających istotne dla niniejszej sprawy zagadnienie, jest oceną nie mającą nic wspólnego z działaniami praworządnymi.
Zdaniem skarżącego WSA nie odniósł się do kilku istotnych zarzutów zawartych w skardze na decyzje organów celnych, między innymi Sąd nie odniósł się do nieuwzględnienia wartości celnej towarów przy dokonywaniu wymiaru opłat manipulacyjnych dodatkowych, co było błędem dyskwalifikującym decyzje o ich wymiarze. Stanowi to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA nie zajął także stanowiska wobec postawionych w skardze zarzutów odnośnie rozumienia normy zawartej w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego stanowiącej podstawę poboru opłat.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie skorzystał z prawa odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznawana sprawa kasacyjna jest identyczna z kilku innymi, jakie zostały wniesione od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących tego samego rodzaju spraw, w których mimo nieco odmiennie prezentowanych motywów, Sąd odniósł się do tej samej w istocie problematyki prawnej. Jednorodne we wszystkich sprawach stany faktyczne oraz identyczna lub podobna argumentacja wykorzystana przez strony w postępowaniu administracyjnym i sądowym usprawiedliwiały posłużenie się w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zbliżoną do siebie lub taką samą argumentacją. Dotyczy ona głównie oceny wymogów formalnych skargi kasacyjnej i szeregu kwestii prawnych powstałych na tle kluczowego problemu jakim jest żądanie uchylenia decyzji ostatecznych wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe.
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. zarzucając że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W związku z oparciem przez skarżącego skargi kasacyjnej na obydwu podstawach kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być rozważane przez Naczelny Sąd Administracyjny dopiero wówczas, gdy skarga kasacyjna nie została oparta na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., albo gdy podstawa okazała się nieuzasadniona.
Rozpoznanie przytoczonych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania wymaga na wstępie wyjaśnienia istotnej dla oceny tych zarzutów kwestii zakresu przedmiotowego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.
W złożonych wnioskach skarżący domagał się uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe oraz zwrotu tych opłat, jako nienależnie pobranych. Uchylenia tych decyzji skarżący domagał się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 265- Kodeksu celnego, natomiast nie wskazał podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu pobranych od niego opłat. W toku postępowania skarżący stwierdził, że zwrot tych opłat powinien być zrealizowany przez organ celny w oparciu o ogólne zasady cywilnoprawne z uwagi na to, że według skarżącego po uchyleniu decyzji o wymiarze tych opłat tracą one walor opłat manipulacyjnych.
Zgłoszone przez skarżącego żądania wymagały wydania przez organ celny dwóch odrębnych rozstrzygnięć, przy czym w pierwszej kolejności powinna być rozstrzygnięta kwestia uchylenia decyzji ostatecznych wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe, gdyż tylko w tym przypadku możliwy będzie zwrot pobranych opłat.
Organy celne po rozpatrzeniu wniosków skarżącego orzekły wyłącznie o pierwszym żądaniu skarżącego odmawiając uchylenia decyzji wymiarowych w trybie art. 265- § 1 Kodeksu celnego. Odmiennej oceny zakresu przedmiotowego tego rozstrzygnięcia nie uzasadnia okoliczność, iż w uzasadnieniach decyzji organów celnych obydwu instancji zostały zawarte stwierdzenia dotyczące niemożności zwrotu należności celnych, gdyż stwierdzeń tych nie można traktować jako rozstrzygnięcia zgłoszonego przez skarżącego żądania zwrotu pobranych opłat, lecz jedynie jako uzasadnienie prezentowanej przez organ celny tezy, że upływ terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego stoi na przeszkodzie uchyleniu decyzji ostatecznych w trybie art. 265- Kodeksu celnego.
W postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 265- Kodeksu celnego organy celne, rozpatrując wniosek skarżącego o uchylenie decyzji wymiarowych, powinny były zbadać czy w sprawie występują określone w tym przepisie przesłanki uzasadniające uchylenie tych decyzji, nie powinny natomiast rozstrzygać o przesłankach zwrotu opłat manipulacyjnych nie objętych hipotezą art. 265- § 1 Kodeksu celnego.
Z kolei Sąd I instancji rozpoznając skargę powinien skontrolować, czy zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w Warszawie jest zgodna z prawem, a w szczególności, czy w decyzji tej w sposób prawidłowy został zastosowany przepis art. 265- § 1 Kodeksu celnego stanowiący podstawę żądania zawartego we wniosku o uchylenie decyzji wymiarowych. Granice rozpoznania tej skargi wyznaczało z jednej strony kryterium legalności działania organu celnego, z drugiej zaś strony te aspekty prawne stosunku administracyjnego, który został objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Treścią rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej była odmowa uchylenia ostatecznych decyzji wymiarowych i to rozstrzygniecie wyznaczało granice rozpoznania przez Sąd I instancji i wyłączało "wkraczanie" z ocenami prawnymi w sprawę zwrotu pobranych opłat manipulacyjnych. (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 p.p.s.a. przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest sprawa sądowoadministracyjna rozumiana jako kontrola przez sąd administracyjny działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do kontroli legalności funkcjonowania tej administracji, a jedynym kryterium orzekania przez sad administracyjny jest zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Przedmiotem kontroli legalności jest przestrzeganie prawa przez organy wykonujące administracje publiczną czyli ochrona prawa przedmiotowego, a efektem tej kontroli - w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny jego naruszenia - jest zastosowanie przez sąd prawem przewidzianych środków.
Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu celnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie celnym (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), Sąd administracyjny nie może zastąpić organu celnego w wykonaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym.
W postępowaniu przed sądem administracyjnym, postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.), a prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne.
W świetle przyznanych sadowi administracyjnemu kompetencji w zakresie kontroli legalności funkcjonowania administracji publicznej sąd ten poza wskazanym wyżej zakresem uzupełniającego postępowania dowodowego, nie może samodzielnie ustalać stanu faktycznego sprawy i oceniać na tej podstawie legalności zaskarżonego aktu.
Skarżący zasadnie zarzuca w skardze kasacyjnej, że takie właśnie naruszenie przepisów postępowania zaistniało w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd I instancji dokonał samodzielnych ustaleń faktycznych i ocenił na ich podstawie, że w sprawie nie występują pozytywne przesłanki dla zastosowania nadzwyczajnego trybu uchylenia decyzji wymiarowych przewidzianego w art. 265- § 1 Kodeksu celnego. Należy w tym miejscu podkreślić, że pozytywne przesłanki zastosowania tego przepisu nie zostały w ogóle zbadane w postępowaniu celnym gdyż organy celne na skutek błędnej wykładni art. 265- Kodeksu celnego uznały, że przepis ten nie może stanowić podstawy do wzruszenia decyzji wymiarowych.
Z przytoczonych powodów nie zachodzi potrzeba ustosunkowywania się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną i na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
KM