I GSK 1666/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-10
NSAAdministracyjneWysokansa
przedawnieniepostępowanie egzekucyjnesądy administracyjneochrona interesów finansowych UErozporządzenie Rady (WE) nr 1988/95przerwanie biegu terminuskarga kasacyjnafundacja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Fundacji, uznając, że wyroki sądów administracyjnych przerywają bieg terminu przedawnienia w sprawach dotyczących ochrony interesów finansowych UE.

Fundacja I. R. Z. L. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, kwestionując błędną wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95. Fundacja argumentowała, że sądy administracyjne nie są organami władzy w rozumieniu tego rozporządzenia i ich wyroki nie powinny przerywać biegu przedawnienia. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że sądy administracyjne, sprawując kontrolę nad administracją publiczną i wydając wyroki merytoryczne, są organami władzy, a ich akty (w tym wyroki) przerywają bieg terminu przedawnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Fundacji I. R. Z. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę Fundacji na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Głównym zarzutem Fundacji było naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Fundacja kwestionowała ustalenie początku biegu przedawnienia oraz przerwanie jego biegu, argumentując, że sądy administracyjne nie są organami władzy w rozumieniu tego rozporządzenia i ich wyroki nie powinny przerywać biegu przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne, zgodnie z Konstytucją RP, są władzą odrębną i niezależną, sprawującą kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Wydając wyroki merytoryczne, które kształtują sytuację prawną jednostki, sądy te podejmują akty, które należy uznać za akty właściwego organu władzy w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady. W związku z tym, każdy akt sądu administracyjnego skierowany do strony, w szczególności publiczne ogłoszenie wyroku lub jego doręczenie, powoduje skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy rozporządzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyroki sądów administracyjnych stanowią akty właściwego organu władzy, o których zawiadamia się stronę, i powodują skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne, sprawując wymiar sprawiedliwości i kontrolę nad administracją, wydają akty kształtujące sytuację prawną jednostki, podobnie jak decyzje administracyjne. Dlatego też, zgodnie z wykładnią art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady, sądy te są organami władzy, a ich akty (w tym wyroki) przerywają bieg przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Aktem właściwego organu władzy przerywającym bieg terminu przedawnienia jest każdy akt, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Sądy administracyjne są organami władzy w rozumieniu tego przepisu.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145a § § 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Konstytucja RP art. 173

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 174

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ustawa o NSA art. 21

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Przepis uchylony z dniem 1 stycznia 2004 r., nie miał zastosowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyroki sądów administracyjnych są aktami właściwego organu władzy w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95 i przerywają bieg terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Sądy administracyjne nie są organami władzy w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95 i ich wyroki nie przerywają biegu terminu przedawnienia. Błędna wykładnia art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95 przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne są organem władzy posiadającym uprawnienie do wydawania aktów odnoszących się do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95. Aktem właściwego organu władzy przerywającym bieg terminu przedawnienia jest każdy akt, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. W obowiązującym stanie prawnym sąd administracyjny może sprawę załatwianą w formie decyzji administracyjnej rozstrzygnąć co do istoty samodzielnie, stwierdzając istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku.

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Bogdan Fischer

sędzia

Grzegorz Dudar

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'organu władzy' w kontekście przerwania biegu przedawnienia w sprawach ochrony interesów finansowych UE, a także statusu wyroków sądów administracyjnych jako takich aktów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przerwania biegu przedawnienia w ramach rozporządzenia UE o ochronie interesów finansowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z przedawnieniem w kontekście środków unijnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem. Wyjaśnia rolę sądów administracyjnych w procesie ochrony interesów finansowych UE.

Wyroki sądów administracyjnych przerywają bieg przedawnienia w sprawach unijnych – kluczowa interpretacja NSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1666/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Grzegorz Dudar /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Lu 4/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-04-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1§ 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 1, art. 145a § 1 i 3, art. 149 § 1b, art. 154 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Tezy
Sądy administracyjne są organem władzy posiadającym uprawnienie do wydawania aktów odnoszących się do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę, w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej (Dz.U. UE.L1995.312.1).
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del.WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Fundacji I. R. Z. L. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 4/22 w sprawie ze skargi Fundacji I. R. Z. L. w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 10 listopada 2021 r. nr SKO.41/3760/EG/2021 w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 4/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji I. w L. (dalej powoływana także jako Fundacja) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej powoływane jako Kolegium) z dnia 10 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oddalił skargę.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie sądu pierwszej instancji wniósł pełnomocnik skarżącej Fundacji, zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1). na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnoty Europejskiej (Dz.U. UE.L1995.312.1, dalej powoływane jako rozporządzenie Rady) przez ustalenie błędnego początku biegu przedawnienia oraz błędnego ustalenia, iż bieg przedawnienia rozstał przerwany;
2). na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 173 Konstytucji RP oraz nie uwzględnienie treści art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm., dalej powoływana jako p.u.s.a.) i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm., dalej powoływana jako ustawa o NSA), że sądy administracyjne są organami władzy w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady, a ich orzeczenie mają charakter aktów stanowiących czynności odnoszących się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, a tym samym błędną wykładnię tego przepisu;
3) w konsekwencji zarzutów z pkt 1 i 2 – nie zastosowanie przepisów art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.).
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, pełnomocnik Fundacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także o zasądzenie kosztów sądowych, według norm przepisanych.
Pismem procesowym z 25 lipca 2022 r., skarżąca Fundacja zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Kolegium nie skorzystało z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji.
Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Przed odniesieniem się do zarzutów ujętych w skardze kasacyjnej konieczne jest przypomnienie zasad odnoszących się do konstrukcji tego środka zaskarżenia. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia sporządzanym przez fachowego pełnomocnika procesowego. W skardze tej zatem winny być sprecyzowane zarzuty kasacyjne w taki sposób, by możliwe było odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. W zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami prawa materialnego, których naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie spełnia tych wymogów, bowiem naruszenie przepisów prawa materialnego nie zostało powiązane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (lub także z innymi przepisami p.p.s.a.), a co było konieczne, bowiem sąd pierwszej instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, a wyłącznie ogranicza się do oceny wykładni bądź zastosowania tych przepisów przez organy. Wyłączną podstawę działań i rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny stanowią przepisy postępowania sądowoadministracyjnego.
Tym nie mniej, wskazać należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że nawet wadliwe przyporządkowanie zarzutu do podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje co do zasady takiego zarzutu, jeżeli sposób jego sformułowania pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt II FSK 636/09). W świetle zatem uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, Naczelny Sąd Administracyjny może - korzystając z przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych tekstu prawnego - spróbować samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dlatego też mimo nie powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego z konkretnym przepisem p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Skarżąca kasacyjnie Fundacja zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie jedynie przepisów prawa materialnego polegające na ich błędnej wykładni. W pierwszym zarzucie wskazała na błędną wykładnię art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady przez ustalenie błędnego początku biegu przedawnienia oraz błędnego ustalenia, iż bieg przedawnienia rozstał przerwany. Z kolei w drugim zarzucie wskazała na naruszenie art. 173 i art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 21 ustawy o NSA, poprzez błędne przyjęcie, że sądy administracyjne są organami władzy w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady. Jednakże już w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Fundacja wskazała, że aprobuje stanowisko sądu pierwszej instancji, że początek biegu terminu przedawnienia należy liczyć od momentu stwierdzenia szkody, zaś bieg tego terminu uległ przerwaniu wskutek wydania przez Ministra Rozwoju i Finansów decyzji z dnia 25 stycznia 2017 r. doręczonej Fundacji w dniu 31 stycznia 2017 r. Fundacja nie zgadza się jedynie z tymi twierdzeniami sądu pierwszej instancji, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło także w wyniku wydania wyroków przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt V SA/Wa 675/17 i Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akr I GSK 2470/18. Mając na uwadze powyższe, przyjąć należy, że w istocie skarżąca Fundacja zarzuca dokonanie przez sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 3 ust. 1 akapit 3 i ust. 2 rozporządzenia Rady jedynie w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia poprzez przyjęcie, że okolicznością powodującą jego przerwanie są również wydane i doręczone skarżącej Fundacji wyroki sądów administracyjnych.
Na wstępie wskazać przede wszystkim należy, że nieskuteczny był zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady, bowiem nie miał on w sprawie zastosowania. Przepis ten odnosi się do terminu wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną, a taka w niniejszej sprawie nie została wydana. Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem naruszyć przepisu, którego w sprawie nie stosowały organy egzekucyjne.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady, to wskazać przede wszystkim należy jego treść. W myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu (akapit 2). Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (akapit 3). Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 (akapit 4).
Dokonując wykładni art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady, sąd pierwszej instancji, opierając się m.in. na orzecznictwie TSUE – wyrok w sprawie C-52/14 P. – przyjął, że termin przedawnienia przerywa każdy akt właściwego organu, który nie musi być organem uprawnionym do przydzielenia dotacji lub odzyskania kwot wydatkowanych lub pobranych w wyniku nieprawidłowości. Takimi organami są również sądy administracyjne, bowiem zgodnie z art. 173 Konstytucji RP są władzą odrębną i niezależną od innych władz i wydając wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej (art. 174 Konstytucji RP) mogą rozstrzygać (i niewątpliwie rozstrzygają) o nieprawidłowościach w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia. Wyroki te stanowią zatem akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się stronę (zostaje ona powiadamiana o rozprawie i terminie ogłoszenia wyroku, ogłoszenie wyroku ma charakter publiczny i jawny, strona ma prawo do doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał wykładni art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady. Podkreślić przede wszystkim należy, że przepis ten wskazuje, że przerwanie biegu terminu przedawnienia powoduje każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Ustawodawca unijny w tym przepisie posługuje się pojęciem "każdy akt właściwego organu władzy", nie precyzując, o jaką władzę chodzi, a zatem przyjąć należy, że będzie to akt każdej władzy, istniejącej w danym kraju członkowskim, odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Akt ten musi jedynie określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.
Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji RP sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Art. 184 Konstytucji RP stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Powyższe nie oznacza jednak, że sądy administracyjne, oceniając legalność działania organów administracyjnych, zostały pozbawione możliwości orzekania merytorycznego. W obowiązującym stanie prawnym sąd administracyjny może sprawę załatwianą w formie decyzji administracyjnej rozstrzygnąć co do istoty samodzielnie, stwierdzając istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub obowiązku (art. 145a § 3 p.p.s.a.), orzekając o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku (art. 149 § 1b, art. 154 § 2 p.p.s.a.) lub też za pośrednictwem organu administracyjnego, zobowiązując ten organ do wydania decyzji i wskazując jednocześnie sposób załatwienia sprawy lub rozstrzygniecie (art. 145a § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny ma również obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli zachodzą ku temu podstawy (art. 145 § 3 p.p.s.a.). Zatem kontrola działalności administracji publicznej dokonywana przez sąd administracyjny obejmuje także możliwość reformatoryjnego (merytorycznego) orzekania w sprawie. W takiej sytuacji, sąd administracyjny w drodze wyroku ustala prawa i obowiązki podmiotu administrowanego. Wówczas sąd administracyjny przejmuje kompetencje organu administracyjnego, zaś rozstrzygając sprawę merytorycznie sąd kształtuje sytuację prawną jednostki w taki sam sposób jak czyni to decyzja administracyjna (zob. szerzej M. Jaśkowska, Decyzja administracyjna a wyrok sądu administracyjnego jako akty stosowania prawa (w:) W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz (red.), Fenomen prawa administracyjnego. Księga Jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna, Warszawa 2019 r., s. 410). W takiej sytuacji wyrok w zasadzie zastępuje decyzję administracyjną, zarówno w aspekcie formalnym jak i materialnym. Aspekt materialny wiąże się z tym, że sprawa administracyjna zostaje rozstrzygnięta nie w formie decyzji przez organ administracyjny tylko przez sąd administracyjny wyrokiem, zaś aspekt formalny wiąże się z tym, że postępowanie administracyjne kończy się nie decyzją ale wyrokiem. W takiej sytuacji wyrok sądu administracyjnego kończy jednocześnie postępowanie sądowoadministracyjne i postępowanie administracyjne. W doktrynie wskazuje się przy tym, że w obowiązującym stanie prawnym pod pojęciem decyzji użytym w przepisach prawa podatkowego, w związku z kształtowaniem sytuacji prawnopodatkowej jednostki, mieści się nie tylko decyzja w rozumieniu art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383) ale również wyrok sądu administracyjnego rozstrzygający sprawę co do istoty. (zob. szerzej P. Pietrasz, Merytoryczne orzekanie przez sądy administracyjne a sytuacja prawna jednostki w prawie podatkowym – wybrane problemy, Forum Prawnicze nr 5/2021 r., str. 55 i 65).
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, sądy administracyjne, będące zgodnie z art. 173 Konstytucji RP władzą odrębną i niezależną od innych władz, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej mogą, na zasadach określonych w p.p.s.a., rozstrzygać sprawy administracyjne co do istoty, a zatem podejmować akty kształtujące sytuacje prawną jednostki w taki sam sposób jak czyni to decyzja administracyjna. Wyroki sądów administracyjnych mogą zatem stanowić akty, stwierdzające czy też potwierdzające istnienie określonych nieprawidłowości związanych z wydatkowaniem środków unijnych. Oznacza to, że w świetle art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady, sądy administracyjne są organem władzy posiadającym uprawnienie do wydawania aktów odnoszących się do postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę. Tym samym, każda czynność sądu administracyjnego skierowana do strony, w szczególności związana z publicznym ogłoszeniem wyroku czy też doręczeniem stronie odpisu takiego wyroku, wydanego w sprawie kontroli legalności decyzji w przedmiocie zwrotu środków unijnych (kwot dofinansowania), powoduje skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady. Błędne jest zatem stanowisko skarżącej Fundacji, że sądy administracyjne nie są organami władzy w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Rady.
Za nieskuteczny należało uznać zarzut naruszenia art. 21 ustawy o NSA, bowiem przepis ten został uchylony z dniem 1 stycznia 2004 r., a zatem nie obowiązywał nie tylko na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, ale także postępowania egzekucyjnego jak i postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków unijnych przeznaczonych na realizację przez skarżącą Fundację określonego programu.
Brak podstaw do uwzględnienia zarzutów z punktów 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, skutkował uznaniem za nieskuteczny zarzut postawiony w pkt 3 skargi kasacyjnej – naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Mając na względzie powyższe, skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych, została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI