I GSK 166/23

I GSK 166/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna
Piotr Pietrasz /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1945/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 187 poz 1342
par. 5 ust. 1 i 2
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 3, art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1945/20 w sprawie ze skargi I. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.181.2020.2.PM w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 12 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1945/20 oddalił skargę I. M. (dalej: strona, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ) z dnia 4 sierpnia 2020 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
I. M. (r.pr.) wniósł skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 2 ust. i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 dalej: ustawa),
2. § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 187 poz. 1342, dalej: rozporządzenie) przez uznanie, że na skarżącym spoczywa obowiązek wnoszenia opłaty abonamentowej RTV pomimo braku dowodu na przyznanie skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w wynikającym z powyższych przepisów terminie oraz zawiadomienia skarżącego o tym fakcie w tymże terminie.
II. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:
3. art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1421, dalej: u.p.e.a.),
przez ich błędne zastosowanie uznanie, za zasadną egzekucję administracyjną pomimo jej prowadzenia przy braku obowiązku wnoszenia przez skarżącego opłaty abonamentowej RTV,
4. art. 223 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 6 i art. 113 p.p.s.a. skutkiem czego doszło do naruszenia
5. art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.), jak również reguły dotyczące postępowania dowodowego i oceny dowodów zawarte w art. 180, 187 i 191 o.p.. skutkiem czego doszło do naruszenia
6. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. u.p.e.a. i art. 107 § 3 k.p.a. (Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.)
przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i ustaleniu dla potrzeb wydania wyroku stanu faktycznego zgodnego z niepopartym jakimikolwiek dowodami twierdzeniem organy egzekucyjne, przy zaniechaniu przez organy egzekucyjne przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w toku rozpatrywania zarzutów od tytułu egzekucyjnego i przyjęcia za prawdziwe twierdzeń wierzyciela niepopartych żadnymi dowodami co stanowi rażące naruszenie powołanych powyżej przepisów u.p.e.a., k.p.c., o.p. i k.p.a., a także
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzających go postanowień organów egzekucyjnych i P.P. w całości oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o uchylenie wyroku i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; w każdym z tych rozstrzygnięć postulował zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega, między innymi proces subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. Według art. 176 pkt 2 p.p.s.a, skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, ich niespełnienie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach powołanej podstawy. Uzasadnienie szczątkowe, błędne lub nie na temat podlega ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie – musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego.
Na wstępie – w kontekście powyższych uwag – wskazać należy, że redakcja zarzutu I.1 i II.4 petitum skargi kasacyjnej uniemożliwia ich merytoryczną ocenę, gdyż wprawdzie wskazano przepisy, które Sąd I instancji rzekomo naruszył, lecz nie wskazano – stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – na czym ono polegało.
Podobnie należy odnieść się do zarzutu II.3 gdyż naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 u.p.e.a. "przez ich błędne zastosowanie uznanie za zasadną egzekucję administracyjną pomimo jej prowadzenia przy braku obowiązku wnoszenia przez skarżącego opłaty abonamentowej RTV"; Sąd II instancji nie jest władny dokonać korekty aby uzyskać właściwy sens przytoczonego w cudzysłowie zapisu. Wreszcie powołując treść art. 3 u.p.e.a. (który liczy kilkanaście jednostek redakcyjnych) należałoby oczekiwać precyzyjnego określenia tych, które Sąd I instancji naruszył.
Poza kognicją NSA pozostaje także zarzut II.5 i II.6 petitum skargi, albowiem – na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji – powołane przepisy O.p. nie mają w sprawie zastosowania, a zatem błędna jest sugestia uczyniona in fine zarzutu II.5 "skutkiem czego doszło do naruszenia (...)" przepisów wskazanych w zarzucie II.6, co – z logicznego punktu widzenia jest absolutnie wykluczone.
Również i tam wskazuje się, że naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 miało miejsce "w zw. z art. u.p.e.a."; Sąd II instancji nie będzie oznaczał za autora skargi kasacyjnej przepisu u.p.e.a., który został pominięty w wadliwie sformułowanym zarzucie.
Wskazać zatem należy, że merytorycznej ocenie podlega zarzut I.2 petitum skargi kasacyjnej.
Przechodząc do wskazanego zarzutu dostrzec wypada, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia istnienia egzekwowanego obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, objętego tytułem wykonawczym z 1 lipca 2019 r. W toku postępowania strona skarżąca nie negowała, że w roku 2004 dokonała rejestracji odbiorników RTV, nie kwestionowała też faktu otrzymania upomnienia. Braku istnienia obowiązku konsekwentnie upatrywała w tym, że po dacie 13 grudnia 2008 r. nie nadano jej indywidualnego numeru indentyfikacyjnego, a z pewnością nie zawiadomiono jej o nadaniu takiego numeru. W ocenie strony nie może stanowić dowodu zawiadomienia duplikat wygenerowany z systemu informatycznego P.P. S.A. Natomiast brak wykazania powyższych okoliczności przez Pocztę oznacza – według strony nieistnienie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Należy wskazać, że decydujące znaczenie w kwestii obowiązku uiszczenia opłat mają precyzyjnie oznaczone regulacje ustawowe. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarejestrowanie odbiornika, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy abonamentowej obowiązku uiszczenia opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników przez skarżącego, uprawnionym było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Dowodem potwierdzającym obowiązek uiszczania opłat znajdującym się w aktach sprawy był złożony wniosek o rejestrację odbiornika z 24 sierpnia 2004 r. oraz wygenerowany duplikat zawiadomienia z 18 sierpnia 2008 r. o nadaniu stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Zgodnie z powołanym paragrafem rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (§ 5 ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu daje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 5 ust. 2).
Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Wbrew twierdzeniom skargi nie można zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu abonenta inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a mianowicie utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.
Prawodawca nie wprowadził przy tym obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV takiego numeru konieczne było doręczenie zawiadomienia. Zastosowane w rozporządzeniu Ministra Transportu pojęcie "przesłania zawiadomienia" posiada odmienne znaczenie semantyczne, gdyż nadaje ono zawiadomieniu charakter wyłącznie informacyjny. Jednocześnie nadanie Indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może być utożsamiane z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, lecz zawiadomienie o dokonaniu przedmiotowej czynności stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu § 3 pkt 2 Rozporządzenia, a abonenci rejestrujący odbiorniki na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów wykonawczych pozostali nimi, co wiąże się z kontynuacją obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Twierdzenia strony skarżącej, upatrujące przyczyn nieistnienia obowiązku w braku doręczenia jej przez P. P. S.A. zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez nią skutku w postaci uznania przez organ egzekucyjny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W tej sytuacji Sąd uznał za prawidłową interpretację wierzyciela, iż przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora wyznaczonego nadającego z urzędu Indywidualny numer identyfikacyjny dotychczasowym posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych. W związku z powyższym, brak dysponowania przez wierzyciela dowodem doręczenia skarżącemu przedmiotowego zawiadomienia, nie stanowi naruszenia obowiązku określonego w § 5 ust. 2 Rozporządzenia (por. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1167/20).
Jednocześnie zauważenia wymaga, iż w aktach sprawy brak jest dowodu, by zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV. Nie było to również podnoszone przez stronę skarżącą. Skarżący nie wykazywał też, że zachodzą po jego stronie przesłanki do zwolnienia od opłat abonamentowych. W konsekwencji dokonana w dniu 24 sierpnia 2004 r. rejestracja odbiornika pozostaje w mocy, a co za tym idzie aktualność zachowuje powiązany z nią obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej.
Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.