I GSK 1659/21

I GSK 1659/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Joanna Salachna /przewodniczący/
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 422/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-22
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 422/21 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 marca 2021 r. nr 6/CE/DOW/2021/ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia dla producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. T. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 lipca 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 422/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej; WSA) oddalił skargę K.T. (dalej: skarżący, strona, producent) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy/II instancji) z 1 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
11 grudnia 2014 r. K.T. złożył powiadomienie o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW)", realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468, dalej: rozporządzenie RM). Strona zadeklarowała swój udział w programie jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Operację wycofania jabłek z rynku przeprowadzono 30 grudnia 2014 r., zaś 21 stycznia 2015 r. producent złożył wniosek o przyznanie wsparcia.
Decyzją z 15 kwietnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (dalej: Dyrektor OT ARR) udzielił stronie wsparcia w łącznej kwocie 2 017,44 euro, która została przeliczona na kwotę 8 620,92 zł, za przeprowadzenie operacji wycofania jabłek z rynku.
Postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r. nr Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął wobec producenta z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW", a pismem z 9 sierpnia 2019 r. Dyrektor MOR ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OT ARR z 15 kwietnia 2015 r.
19 września 2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję, którą stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR z 15 kwietnia 2015 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 25 lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR.
Dyrektor MOR ARiMR decyzją z 27 listopada 2020 r., działając na podstawie § 7 pkt 1 w związku z § 4 rozporządzenia RM, odmówił przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.
Z dokonanych przez Dyrektora MOR ARiMR ustaleń wynikało, że strona od 9 lipca 2010 r. jest członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o. w B. (dalej: spółka, organizacja producentów). Organizacja ta na podstawie decyzji Dyrektora MOR ARiMR z 14 grudnia 2012 r. oraz 10 grudnia 2015 r. odpowiednio w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała program operacyjny. Decyzją z 1 marca 2021 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora MOR ARiMR z 27 listopada 2020 r.
Oddalając skargę na decyzję organu II instancji WSA w Warszawie wskazał, że organy obu instancji prawidłowo oceniły, że skarżący, jako indywidualny producent, będący jednocześnie członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do wystąpienia o przedmiotową pomoc. Spółka uczestniczyła bowiem w programie wycofywania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję i decyzją z 27 maja 2015 r. przyznano jej wsparcie w kwocie 14 337,34 euro. Płatność zrealizowano 23 czerwca 2015 r. Zdaniem WSA zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, zarówno krajowymi, jak i unijnymi, które stanowią, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczył, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. W ocenie WSA Prezes ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w sposób wyczerpujący i zrozumiały przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, jak również powołał podstawę prawną. W sprawie został zebrany materiał dowodowy, który był wystarczający do oceny istotnych okoliczności mających wpływ na rozpoznanie sprawy. Nie doszło też do naruszenia art. 2 Konstytucji RP czy też przepisów k.p.a.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 lipca 2021 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając to orzeczenie w całości, i zarzucając wyrokowi, że został wydany "z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy -Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Ponadto WSA wydając zaskarżony wyrok i utrzymując w obrocie prawnym decyzje w sprawie odmowy udzielenia wsparcia z tytułu wycofania wyprodukowanych przez skarżącego jabłek na bezpłatną dystrybucję Sąd ten naruszył normy postępowania przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania oraz normy prawa materialnego;
- poprzez ograniczenie kontroli legalności działania organów i zaniechanie dokonania kontroli legalności działania organów w całym postępowaniu od momentu zgłoszenia przez skarżącego zamiaru uczestnictwa w programie do zakończenia postępowania decyzją z dnia 1 marca 2021 r., w szczególności wykonania obowiązków organu wynikających z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP obowiązku prawidłowego poinformowania skarżącego o warunkach uczestnictwa w programie po zgłoszeniu przez skarżącego zamiaru uczestnictwa w programie – stanowi to naruszenie przez WSA w Warszawie VIII Wydział Zamiejscowy w Radomiu 3 § 1, art. 134 § 1, art.135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6 art. 7 art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania,
- jednozdaniowe, w uzasadnieniu wyroku sporządzonym przez WSA, ustosunkowanie się do zarzutów skargi w szczególności naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa (art. 8 k.p.a.) i zasady informowania strony (art. 9 k.p.a.) w całym postępowaniu od momentu zgłoszenia przez skarżącego zamiaru udziału w programie – stanowi to naruszenie przez WSA art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania,
- naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji – poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu konstytucyjnej zasady równej ochrony własności w ocenie legalności działania organów.
W skardze kasacyjnej wniesiono o: rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie z udziałem stron; uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości oraz uchylenie decyzji Prezesa ARiMR oraz decyzji organu pierwszej instancji. Ewentualnie kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez WSA oraz o zasądzenie od Prezesa ARiMR w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej.
Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Jak już wskazano, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia oraz właściwe zastosowanie. Zarzucając zaś naruszenie prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na zapadłe rozstrzygnięcie, przez który należy rozumieć istnienie uprawdopodobnionego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji.
Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wszystkich powyższych wymogów. Zauważyć przede wszystkim należy, że - obok tego, że wyartykułowany w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest spójny w odniesieniu do wskazanych ich podstaw prawnych, jak też różnie określonych przejawów tegoż naruszenia - uzasadnienie skargi kasacyjnej nie jest skorelowane z wszystkimi wskazywanymi zarzutami w tym sensie, że odnosi się wyłącznie do niektórych zarzutów (kwestii) oraz tylko do niektórych powołanych w petitum skargi kasacyjnej regulacji prawnych. Przy tym w odniesieniu tylko do części z powołanych w uzasadnieniu regulacji wskazano na czym naruszenie miało polegać oraz - w przypadku regulacji procesowych - podjęto próbę uprawdopodobnienia ich istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, w kontekście uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.; dalej powoływane orzeczenia tamże), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów w zakresie w jakim odnosi się do nich uzasadnienie skargi kasacyjnej spełniające wymogi, o których była mowa na wstępie.
W ramach argumentacji wskazano dalej, że Sąd I instancji nie analizował podstaw materialnych przedmiotowej decyzji w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP - konstytucyjnej ochrony własności (s. 7 skargi kasacyjnej). To zaś miało powodować, że WSA naruszył art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny za potrzebne uznał także wskazanie - na tle podnoszonych przez skarżącego kasacyjnie argumentów konstytucyjnej ochrony własności (których jednak nie uzasadnił, przywołując jedynie art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP) – że to skarżący kasacyjnie powiadomił organ o przystąpieniu do programu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw – DOW", czego czynić nie musiał (przystąpienie było dobrowolne) oraz deklarował swój udział jako podmiot kwalifikujący się do wsparcia. W postępowaniu administracyjnym wykazano natomiast, czego skarżący skutecznie nie zakwestionował, że nie spełniał warunków uzyskania wsparcia finansowego, a pomimo tego oświadczył organowi, że warunki te spełnia. W powiadomieniu strona zadeklarowała swój udział w programie jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Operację wycofania jabłek z rynku przeprowadzono 30 grudnia 2014 r., zaś 21 stycznia 2015 r. producent złożył wniosek o przyznanie wsparcia. Z dokonanych przez organy ustaleń wynikało, że strona od 9 lipca 2010 r. jest członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw F. Sp. z o.o. z siedzibą w B. Organizacja ta na podstawie decyzji Dyrektora MOR ARiMR z 14 grudnia 2012 r. oraz z 10 grudnia 2015 r. odpowiednio w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała program operacyjny. W prawidłowej ocenie Sądu pierwszej instancji organy obu instancji zasadnie oceniły, że skarżący, jako indywidualny producent, będący jednocześnie członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do wystąpienia o przedmiotową pomoc. Spółka uczestniczyła bowiem w programie wycofywania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję i decyzją z 27 maja 2015 r. nr przyznano jej wsparcie w kwocie 14.337,34 euro. Płatność zrealizowano 23 czerwca 2015 r.
Zdaniem NSA, zaprezentowane przez organ odwoławczy i zaakceptowane przez WSA stanowisko pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, zarówno krajowymi, jak i unijnymi. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Przeprowadzając 30 grudnia 2014 r. operację wycofania produktów z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji oraz deklarując swój udział jako producent indywidualny niebędący członkiem organizacji, działał wbrew obowiązującym przepisom krajowym i unijnym.
W zakresie pozostałych regulacji prawnych powołanych przez skarżącego kasacyjnie jako naruszone Naczelny Sąd nie będzie się wypowiadał, gdyż uzasadnienie w tym względzie nie spełnia wymogów, o których była już mowa. Poza tym nie mogły być one formalnie skuteczne wobec ustaleń już poczynionych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).