I GSK 165/25

I GSK 165/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Henryk Wach /przewodniczący/
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3065/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-12-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1079
art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1-2, art. 51 ust. 1, art. 53 ust. 1 i ust. 3, art. 54 ust. 1, art. 68, art. 69 ust. 1 pkt 1, art. 77 ust. 1 i ust. 3, art. 80 ust. 1-3
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 125 ust. 3 lit. a
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del WSA. Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 3065/24 w sprawie ze skargi J. R. na czynność Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z dnia 16 października 2024 r. nr MJWPU.WOD.420-02A0/24 w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. R. na rzecz Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 grudnia 2024 r., sygn. V SA/Wa 3065/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu skargi J. R. (dalej zwanego skarżącym, beneficjentem lub wnioskodawcą) na czynność Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych (MJWPU) z dnia 16 października 2024 r., nr MJWPU.WOD.420-02A0/24, w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy skarżący złożył wniosek o dofinansowanie projektu nr FEMA.01.03-IP.01-02A0/24, pt. "Wzrost konkurencyjności i rozwój firmy G., poprzez wdrożenie wyników prac B+R i uruchomienie produkcji innowacyjnych samodezynfekujących się klawiatur numerycznych z zimną plazmą do zastosowania w urządzeniach dostępnych publicznie, w szczególności w panelach domofonowych", w konkursie nr FEMA.01.03-IP.01-015/24, w działaniu "Innowacyjność i konkurencyjność MŚP", w ramach Priorytetu "Fundusze Europejskie dla bardziej konkurencyjnego i inteligentnego Mazowsza" Programu Operacyjnego Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027, organizowanego przez MJWPU.
Pismem z 18 września 2024 r. skarżący został poinformowany, że projekt nie przeszedł pomyślnie etapu oceny merytorycznej. Uzyskał wprawdzie wymagane 60% punktów, jednakże z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów dla naboru, punktacja uzyskana przez projekt (28,00 pkt) nie pozwoliła na skierowanie go do dofinansowania.
Pismem z 1 października 2024 r. skarżący wniósł protest od negatywnej oceny projektu. Nie zgodził się on z oceną ekspertów w zakresie kryterium merytorycznego szczegółowego nr 8 "Projekt dotyczy wdrożenia nowego produktu nakierowanego na zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami".
W wyniku rozstrzygnięcia złożonego protestu, pismem z 16 października 2024 r., MJWPU poinformowała skarżącego, że protest nie został uwzględniony.
W skardze do WSA w Warszawie wnioskodawca zarzucił:
a) naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej (ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027) poprzez naruszenie zasady przejrzystości, rzetelności i bezstronności w ocenie wniosku skarżącego i jego arbitralną, stronniczą oraz nierzetelną ocenę dotyczącą spełnienia kryterium nr 8, w szczególności poprzez dowolną ocenę i brak uzasadnienia przesłanek, którymi kierował się organ wydając kwestionowane rozstrzygnięcie, w zakresie: nieprawidłowego zidentyfikowania przedmiotu projektu, stwierdzenia, że nie można uznać samoczyszczącej się klawiatury za produkt istotnie przyczyniający się do zapewnienia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami, stwierdzenia, że samoczyszcząca się klawiatura nie zniesie bariery we właściwościach środowiska, stwierdzenia, że tylko właściwości samoczyszczące klawiatury numerycznej, a nie panelu domofonowego, winny być oceniane w kryterium nr 8, ponieważ tylko o tych właściwościach wnioskodawca wspomniał we wniosku, a nie mogą być oceniane te właściwości klawiatury, które zostały przez wnioskodawcę opisane w załącznikach do wniosku, pomimo tego, że załączniki do wniosku o dofinansowanie również podlegają ocenie i osoby oceniające wniosek mają obowiązek się z nimi zapoznać, a obydwaj eksperci oceniający kryterium prawidłowo zidentyfikowali projekt jako dotyczący samodezynfekującego się panelu domofonowego, braku jakichkolwiek rozważań i stanowiska w przedmiocie definicji osób o szczególnych potrzebach, o których mowa w kryterium 8, przy jednoczesnym kategorycznym stwierdzeniu, że klawiatura będąca przedmiotem wniosku z całą pewnością nie zapewnia dostępności dla takich osób i nie zniesie żadnej z barier z jakimi mierzą się w/w osoby;
b) naruszenie art. 51 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak przejrzystości w ocenie kryterium "projekt dotyczy wdrożenia nowego produktu nakierowanego na zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami" spowodowany brakiem w regulaminie konkursu definicji pojęcia "osoby ze szczególnymi potrzebami" lub co najmniej wskazania o jakie osoby chodzi, a tym samym miarodajnego i bezstronnego kryterium marginalizującego ryzyko arbitralnej i swobodnej oceny kryterium przez ekspertów, co doprowadziło do negatywnej oceny kryterium przez jednego z ekspertów, który w niewłaściwy sposób zrozumiał pojęcie "osób o szczególnych potrzebach";
c) uznanie przez organ, że nie można przy ocenie cech nowego produktu kierować się właściwościami domofonu, w sytuacji, gdy wnioskodawca we wniosku jasno wskazał, że opisywana klawiatura jest "w szczególności" dedykowana do zastosowania w panelach domofonowych, natomiast inne zastosowania w urządzeniach publicznych są możliwe, co nastąpiło z uwagi na brak kompleksowej analizy wniosku zgodnie z przepisami ustawy wdrożeniowej i regulaminem konkursu;
d) dowolną a nie swobodną ocenę kryterium przez eksperta, który negatywnie ocenił kryterium polegająca na bezpodstawnym uznaniu, że: projekt nie dotyczy wdrożenia nowego produktu nakierowanego na zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami, w projekcie nie przewidziano nowego produktu, który przyczyni się do zapewnienia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami, samo dezynfekujący panel domofonowy nie przewiduje rozwiązania dla osób ze szczególnymi potrzebami;
e) błędne sporządzenie informacji o wyczerpaniu środków w przedmiotowym konkursie, które ograniczyło się jedynie do konkluzji, że wyczerpano środki bez przywołania okoliczności potwierdzających ten fakt.
WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy, oddalił ją wyrokiem z 5 grudnia 2024 r.
Sąd stwierdził, że nietrafny jest zarzut arbitralnej, stronniczej oraz nierzetelnej oceny dotyczącej spełnienia kryterium merytorycznego szczegółowego nr 8. Niesporne jest, że w opisie zawartym we wniosku w punkcie B.6 "Kryteria merytoryczne szczegółowe (należy odnieść się do kryteriów)" wnioskodawca wskazał w odniesieniu do kryterium nr 8, że projekt dotyczy wdrożenia nowego produktu nakierowanego na zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Projekt dotyczy rozwiązań do samoczynnej dezynfekcji powierzchni dotykowych konsoli bankomatów, domofonów i ekranów dotykowych z wykorzystaniem niechemicznych metod niszczenia wirusów i flory bakteryjnej. W całej dokumentacji, a w szczególności we wniosku o dofinansowanie, wnioskodawca przedstawia nowe rozwiązanie jako samodezynfekującą się klawiaturę numeryczną i skupia się na wykazaniu właściwości/cech, które świadczyć będą o jej nowości czy też o innowacyjności. Przewagę konkurencyjną nad innymi tego typu rozwiązaniami stanowić ma zatem umożliwienie cyklicznego wytwarzania warstwy zjonizowanej (tzw. "zimna plazma") na powierzchni dotykanej przez użytkowników. Wytworzenie na powierzchni warstwy tzw. zimnej plazmy powoduje zniszczenie wirusów i flory bakteryjnej, zaś dotykanie tak zdezynfekowanej powierzchni nie jest szkodliwe dla człowieka. Proponowane rozwiązanie, zgodnie z deklaracjami wnioskodawcy, przyczyni się do bezpieczeństwa i ochrony ludzi przed zarażeniem się wirusami, w tym wirusem SARS CoV2.
Zgodnie z opisem kryterium nr 8 kryterium promuje projekty mające na celu stworzenie/ulepszenie co najmniej jednego/jednej produktu/usługi istotnie przyczyniającego/przyczyniającej się do zapewnienia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami, rozumianego/rozumianej jako zniesienie jednej lub więcej barier we właściwościach środowiska (w tym: przestrzeni fizycznej, rzeczywistości cyfrowej, systemów informacyjno- komunikacyjnych, produktów, usług), co w efekcie pozwoli osobom ze szczególnymi potrzebami na korzystanie z niego na zasadzie równości z innymi. W ramach kryterium ocenie podlega, czy wnioskodawca we wniosku o dofinansowanie wskazał, że nowe cechy/funkcjonalność rezultatów projektu odpowiadają na zdefiniowane potrzeby w/w osób.
W spornym projekcie mamy natomiast do czynienia z klawiaturą numeryczną samoczyszczącą, która na tym etapie jest elementem możliwym do zamontowania, jak wskazuje wnioskodawca, nie tylko w domofonach, ale także w bankomatach, ekranach dotykowych, terminalach, etc. W powyższym kontekście, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia protestu, zasadnie podniesiono, iż trudno uznać, iż sama klawiatura samoczyszcząca zamontowana np. w bankomacie obsługiwać będzie Bluetooth czy automatycznie otwierać jakiekolwiek bramki.
Skoro zatem wnioskodawca odnosił się zarówno w polu B.6 wniosku o dofinansowanie, jak i w pozostałych miejscach dokumentacji, do właściwości samoczyszczących klawiatury numerycznej - to one winny być oceniane w przedmiotowym kryterium.
Tak też uczyniła jedna z osób oceniających, która w swoim uzasadnieniu wskazała, iż w projekcie nie przewidziano nowego produktu, który przyczyni się do zapewnienia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami rozumianego w myśl opisu do kryterium nr 8. Nie można bowiem za taki uznać samodezynfekującej się klawiatury numerycznej. W świetle opisu spornego kryterium nie można uznać, iż jest to produkt istotnie przyczyniający się do zapewnienia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami rozumianej jako zniesienie jednej lub więcej barier we właściwościach środowiska (w tym: przestrzeni fizycznej, rzeczywistości cyfrowej, systemów informacyjno-komunikacyjnych, produktów, usług). Samoczyszcząca klawiatura numeryczna nie zniesie bariery we właściwościach środowiska.
Nieuprawniony jest zarzut braku przejrzystości w ocenie kryterium nr 8. W przywołanej w skardze definicji osób ze szczególnymi potrzebami mowa o jest o przezwyciężeniu bariery, którą w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. poz. 1696, z póżn. zm.) w art. 2 pkt 1 zdefiniowano jako przeszkodę lub ograniczenie architektoniczne, cyfrowe lub informacyjno-komunikacyjne, które uniemożliwia lub utrudnia osobom ze szczególnymi potrzebami udział w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami. Przywołana definicja bariery zawiera katalog zamknięty przeszkód, do których nie zaliczają się rozwiązania dotyczące zanieczyszczonych powierzchni. W katalogu tym chodzi o likwidację bezpośrednich ograniczeń w dostępie dla osób ze szczególnymi potrzebami w życiu codziennym.
Nietrafny jest ponadto zarzut dowolnej a nie swobodnej oceny kryterium nr 8 przez eksperta, który negatywnie ocenił to kryterium. Ocena ekspertów jest z zasady indywidualna i niezależna, wobec czego punktacja jak i uzasadnienia do przyznanej punktacji Członków Komisji mogą być różne, a ocenę końcową stanowi średnia arytmetyczna dwóch ocen, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Sąd podzielił stanowisko MJWPU, że rozstrzygnięcie protestu zostało sporządzone w sposób wszechstronny, a przedstawiona argumentacja jest spójna i uwzględnia treść dokumentacji aplikacyjnej przedstawionej przez Wnioskodawcę oraz aspekty oceniane w ramach spornego kryterium.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł wnioskodawca, zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (prawidłowe sporządzenie uzasadnienia i rozpoznanie sprawy, w szczególności rozpoznanie istoty wszystkich zarzutów skargi wniesionej przez skarżącego, prowadziłoby do jej uwzględnienia, co w sytuacji istniejących uchybień organu w procesie oceny projektu, a następnie rozpatrzenia protestu, czyni stwierdzone uchybienia przepisom procesowym, które skutkowały oddaleniem skargi, istotnymi z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art 45 ust. 1 i 2 i art. 76 ustawy wdrożeniowej poprzez:
a. niedopełnienie obowiązku kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia ani poprzedzającej go oceny projektu pod kątem ich zgodności z ustawą wdrożeniową i regulaminem, bez względu na zarzuty i wnioski skargi skutkujące niesłusznym oddaleniem skargi,
b. ograniczenie uzasadnienia wyroku do ogólnego powtórzenia opinii eksperta zawartej w uzasadnieniu oceny projektu i szczątkowo argumentacji rozstrzygnięcia protestu przez organ, jednocześnie z arbitralnym wskazaniem, że nie ma podstaw do zakwestionowania tej oceny jako nieprawidłowej, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty skargi z uwagi na brak samodzielnej oceny całokształtu sprawy oraz brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego; brak podania jakiejkolwiek oceny prawnej i podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem;
2. art. 73 ust. 8 pkt. 1) lit. a ustawy wdrożeniowej poprzez skutkujące oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem, a to w następstwie pominięcia lub niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji niżej wymienionych przepisów i w konsekwencji niedostrzeżenie, iż w ramach prowadzonego przez organ konkursu doszło do wadliwej - z naruszeniem zasad rzetelności i przejrzystości weryfikacji spełniania jednego z kryteriów oceny projektów (kryterium 8), samo kryterium nie zostało właściwie opisane w dokumentacji konkursowej, a więc istniały podstawy do uwzględnienia skargi i stwierdzenia, że ocena projektu została dokonana z naruszeniem prawa, w szczególności:
a. art. 45 ust. 1 i 2 oraz art. 54 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, nakazującym właściwej instytucji dokonywanie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i zachowaniem zasady proporcjonalności, co doprowadziło do niedostrzeżenia przez Sąd wadliwości systemowej jednego z kryteriów wyboru (nr 8) i błędnej jego oceny przez eksperta;
b. art. 68 ustawy wdrożeniowej polegającym na zaniechaniu skorzystania z pomocy ekspertów przez organ na etapie rozpatrzenia protestu, mimo iż do prawidłowej oceny projektu i rozpatrzenia protestu niezbędne były specjalistyczna wiedza, umiejętności i doświadczenie w dziedzinie objętej wnioskiem, szczególnie, że na etapie oceny wniosku 2 ekspertów oceniło kryterium 8 diametralnie różnie;
c. art. 44 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 ust. 1, 2 i 3 ustawy wdrożeniowej poprzez dokonanie oceny projektu przez organ na podstawie oceny eksperta, której sposób uzasadnienia, a także jej lakoniczność nie pozwala na weryfikację prawidłowości dokonanej oceny, a w tym ilości przyznanych punktów; co więcej sposób uzasadnienia oceny wskazuje na to, że ekspert nieprawidłowo zdefiniował kryterium, szczególnie błędnie zrozumiał pojęcie "osób ze szczególnymi potrzebami,
d. art. 68 w zw. z art. 69 ust. 1 pkt. 1) w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez nierzetelne rozpatrzenie protestu skarżącej, w szczególności brak wszechstronnego odniesienia się organu do podniesionych zarzutów, brak samodzielnej oceny projektu i braki w uzasadnieniu rozstrzygnięcia protestu utrudniające, a nawet uniemożliwiające weryfikację jego prawidłowości,
e. art. 51 ust. 1 pkt. 3) i 4) ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 2 pkt. 1) i 3) ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami poprzez brak przejrzystości w ocenie kryterium "projekt dotyczy wdrożenia nowego produktu nakierowanego na zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami" spowodowany brakiem w regulaminie konkursu definicji pojęcia "osoby ze szczególnymi potrzebami" lub co najmniej wskazania o jakie osoby chodzi, a tym samym miarodajnego i bezstronnego kryterium marginalizującego ryzyko arbitralnej i swobodnej oceny kryterium przez ekspertów, co doprowadziło do negatywnej oceny kryterium przez jednego z ekspertów, który w niewłaściwy sposób zrozumiał pojęcie "osób o szczególnych potrzebach",
f. art. 77 ust. 1 i 3 ustawy wdrożeniowej pominięcie faktu błędnego sporządzenia/przedstawienia przez organ informacji o wyczerpaniu środków w przedmiotowym konkursie i nie wykazania tej okoliczności przez organ
II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 76 ustawy wdrożeniowej naruszenie prawa materialnego, tj:
1. art. 125 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie zasady przejrzystości i rzetelności oraz proporcjonalności wynikających z tych przepisów i nie dostrzeżenie przez Sąd, że organ narusza zasady przejrzystości i pewności prawnej;
2. art. 2 pkt. 1) i 3) ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami poprzez jego błędną wykładnię dotycząca pojęcia "bariera" oraz "osoby ze szczególnymi potrzebami" i w konsekwencji uznanie, że produkt skarżącego nie znosi barier dla osób ze szczególnymi potrzebami,
3. art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 56 ust. 5 w zw. z art. 68 w zw. z art. 69 ust. 1 pkt. 1) ustawy wdrożeniowej poprzez ich błędną wykładnię przez Sąd I instancji, który w konsekwencji:
a. pominął, że organ nierzetelnie i nieprzejrzyście dokonał rozpoznania protestu, w szczególności nie dokonał rzetelnej oceny projektu w zakresie przedstawionych zarzutów odnośnie do kryterium merytorycznego punktowego, co należy uznać za naruszenie zasad ujętych wart. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej;
b. pominął, że w ramach sądowej kontroli zgodności z prawem oceny projektu dochodzi do pełnej kontroli oceny dokonanej przez członków Komisji Oceny Projektów (dalej "KOP") i powołanych ekspertów, a następnie Komisji Odwoławczej, polegającej na zbadaniu, czy argumentacja członków KOP, ekspertów i Komisji Odwoławczej jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa i doświadczenia życiowego, a także pozostająca w związku z ustalonymi kryteriami, a stanowisko ekspertów musi charakteryzować się brakiem błędów logicznych, przyznana punktacja musi być zawsze uzupełniona o szczegółowe wyjaśnienie zasad oceny, wskazanie przyczyn spełnienia bądź braku spełnienia kryteriów oceny, a także o jasne, logiczne i wyczerpujące uzasadnienie oceny projektu, co należy uznać za naruszenie zasad ujętych w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, bowiem Sąd nie dokonał rzetelnej analizy opinii eksperta kwestionowanej przez skarżącego lecz ocenił ja ogólnie i szczątkowo, czemu nie towarzyszyła analiza prawna zagadnienia,
c. pominął, że oparcie oceny projektu przez organ na podstawie ocen ekspertów, których sposób uzasadnienia, a także jego lakoniczność nie pozwala na weryfikację prawidłowości dokonanej oceny, a w tymi ilości przyznanych punktów, należy uznać za naruszenia zasad ujętych w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, bowiem Sąd nie dokonał żadnej analizy opinii eksperta kwestionowanej przez skarżącego;
d. pominął, że odmienny sposób oceny tego samego kryterium przez dwóch ekspertów oznacza, iż kryterium to może prowadzić do dowolnej oceny, co skutkuje naruszeniem zasad ujętych w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej;
e. nie odniósł się do faktu, że argumentacja oceniających nie była zrozumiała dla skarżącego, nie prezentowała w precyzyjny sposób przesłanek wyboru ani dokonanej oceny punktacji, co należy uznać za naruszenie zasad ujętych w art. 45 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej, - co skutkowało błędnym uznaniem, iż ocena projektu przez organ była zgodna z prawem, mimo że naruszała zasady przejrzystości, rzetelności, proporcjonalności i pewności prawnej, a co oznacza, iż Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, na podstawie art. 188 P.p.s.a., poprzez ustalenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie.
Oprócz tego skarżący kasacyjnie wystąpił o zasądzenie na swoja rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie powtórzył i rozwinął argumentację swoich zarzutów, wskazując na niewyjaśnienie przez eksperta, jak należy rozumieć pojęcia osób ze szczególnymi potrzebami. W jego bowiem ocenie szczególne potrzeby, w myśl art. 2 pkt 3 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. poz. 1696, z póżn. zm.) może mieć każdy człowiek, a nie tylko osoba niepełnosprawna.
MJWPU w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. W tym zakresie wskazała, że nie kwestionuje samoczyszczącej klawiatury numerycznej, ale jej zasadność wykorzystania w likwidacji barier we właściwościach środowiska dla osób ze szczególnymi potrzebami. Dodał również, że nie można w tym aspekcie ograniczać się wyłącznie do domofonu, albowiem zakres wykorzystania klawiatury może być szerszy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.
Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji, tj. czy miał on postać niezasadnego zastosowania konkretnej regulacji czy też nieuprawnionego niezastosowania innej regulacji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (por. np. wyrok NSA z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15 – dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia.
W niniejszym przypadku skarżący kasacyjnie przeciwko wyrokowi WSA w Warszawie sformułował liczne zarzuty, zarówno dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.
Jeżeli chodzi o pierwszą grupę zarzutów, tj. tych opartych na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. to stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw, co jest przede wszystkim wynikiem wadliwego sposobu ich skonstruowania.
I tak w pierwszym spośród nich zarzucono naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 i art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 76 ustawy wdrożeniowej (ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. poz. 1079 z późn. zm.), a to w związku z niedopełnieniem przez WSA w Warszawie obowiązku kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, w związku z powtórzeniem w jego motywach jedynie oceny eksperta. Innymi słowy skarżący w tym wypadku zarzuca Sądowi I instancji przede wszystkim brak samodzielnej oceny całokształtu sprawy oraz nieodniesienie się do wszystkich postawionych w skardze zarzutów.
Ustosunkowując się do tego rodzaju stwierdzeń na wstępie zauważyć należy, że pierwszy ze wskazanych jako naruszone przepisów – art. 141 § 4 P.p.s.a., dotyczy wyłącznie wymogów, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie te wymogi. W tym zakresie zauważyć bowiem należy, że w jego motywach Sąd I instancji wyraźnie wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia oraz zamieścił należyte jej wyjaśnienie.
Z brzmienia wyżej przytoczonego przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. nie sposób jest wywieść, że wojewódzki sąd administracyjny jest zobligowany odnieść się do wszystkich zarzutów jakie zostały zawarte w skierowanej do niego skardze, co sugeruje skarżący kasacyjnie. Sąd winien bowiem odnieść się jedynie do tych spośród nich, które mają istne znaczenie, z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, w dodatku może to uczynić w sposób łączny.
W tym miejscu dodać także należy, że z perspektywy art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można oceniać zasadności stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepis ten nie stanowi bowiem merytorycznej podstawy rozstrzygnięcia rozpoznawanej przez sąd sprawy. Dodać także należy, że wbrew sugestiom skarżącego kasacyjnie, podzielenie argumentacji strony przeciwnej – w tym wypadku organu, samo przez się nie może świadczyć o niedopełnieniu obowiązków kontroli, tj. jej nieuprawnionym zawężeniu czy też arbitralności.
Niezależnie od powyższego dodać także należy, że WSA w Warszawie odniósł się do ocen ekspertów, którzy zajęli odmienne stanowiska, co do cech ocenianego przez nich projektu. W tym zakresie wyraził pogląd, że ocena ekspertów jest z zasady indywidualna i niezależna, wobec czego punktacja jak i uzasadnienia do przyznanej punktacji Członków Komisji mogą być różne. Tego rodzaju stwierdzenie przeczy o braku samodzielnej oceny Sądu czy jej arbitralności.
Co zaś się tyczy art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, to w tym wypadku zauważyć należy, że odnosi się on do zakresu orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny, w granicach konkretnej sprawy. Zakres kontroli sądowej, zgodnie z jego brzmieniem, nie jest, poza nielicznymi wyjątkami nieznajdującymi zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, ograniczony treścią sformułowanych w skierowanej do niego skardze zarzutów.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie sposób jest stwierdzić, że WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż po pierwsze nie wykroczył poza granice sprawy, po drugie zaś brak jest podstaw do przyjęcia, że nie rozpoznał sprawy w jej granicach, w sposób nieuprawniony ograniczając się do wybiórczego potraktowania zarzutów skargi. Zajął on bowiem wyraźne i jednoznaczne stanowisko w istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy kwestiach. To że nie podzielił argumentacji skarżącego kasacyjnie, nie może być potraktowane jako ich arbitralne pominięcie.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynika jakie jest stanowisko Sądu I instancji w kwestiach podnoszonych przez skarżącego, tak więc nie można w tym wypadku mówić o naruszeniu przez WSA w Warszawie art. 134 § 1 P.p.s.a.
Przechodząc do rozbudowanego i złożonego z licznych podpunktów procesowego zarzutu skargi kasacyjnej, oznaczonego w niej nr 2, stwierdzić należy, że w tym wypadku skarżący kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji liczne i niejednakowe rodzajowo nieprawidłowości, które wiąże z naruszeniem przepisów ustawy wdrożeniowej, tj.: art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1 i ust. 2, art. 51 ust. 1, art. 53 ust. 1 i ust. 3, art. 54 ust. 1, art. 68 , art. 69 ust. 1 pkt 1, art. 77 ust. 1 i ust. 3, art. 80 ust. 1-3 tego aktu. Wśród nich wyróżnić należy: niedostrzeżenie wadliwości systemowej jednego z merytorycznych kryteriów wyboru, niezdefiniowanie w regulaminie pojęcia "osoby ze szczególnymi potrzebami", nieskorzystanie z pomocy ekspertów w ramach oceny protestu, zaakceptowanie wadliwej oceny eksperta, brak samodzielnej oceny projektu. Jeżeli chodzi o dwie pierwsze postaci nieprawidłowości to w tym wypadku stwierdzić należy, że są one związane z problematyką dotyczącą wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Taki bowiem charakter mają zarówno te regulacje konkursowe, które dotyczą jednego z merytorycznych kryteriów wyboru, jak również definiują, na potrzeby konkursowego rozstrzygnięcia, pojęcie "osoby ze szczególnymi potrzebami". W związku z tym brak jest podstaw do rozpatrywania tego rodzaju zagadnień z punktu widzenia formalnoprawnych regulacji procesowych – tj. wymienionych w skardze przepisów ustawy wdrożeniowej.
Jeżeli chodzi natomiast o nieskorzystanie z pomocy ekspertów w ramach oceny protestu, zaakceptowanie wadliwej oceny eksperta czy brak samodzielnej oceny projektu, to w zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie w tym wypadku kwestionuje przede wszystkim sposób dokonania oceny jego projektu przez jednego z ekspertów, jak również sposób jej weryfikacji. Ocena ekspercka projektu, jeżeli chodzi o jej postać, realizowana jest jednak nie tylko z punktu widzenia kryteriów wskazanych wprost w ustawie wdrożeniowej. Wprawdzie jej przepisy zakreślają ogólne ramy tej kontroli i wskazują jej podstawowe zasady, to jednak sposób oceny projektów przedłożonych w ramach konkretnego naboru (konkursu) odbywa się według reguł właściwych dla tego naboru. W niniejszym przypadku zasady przeprowadzania oceny eksperckiej i ich ewentualnej dodatkowej weryfikacji, określone zostały w Regulaminie pracy komisji oceny projektów EFRR powołanych w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027. Żadne z postanowień tego regulaminu nie zostało jednak wskazane w zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania, wobec czego stwierdzić należy, że podstawa prawna tego zarzutu jaki procesowego (oznaczonego w skardze kasacyjnej numerem 2 jest niepełna, co nie może pozostać bez wpływu na rezultaty oceny jego zasadności. To postanowienia tego aktu (Regulaminie pracy komisji oceny projektów EFRR) odnoszą się bowiem wprost do sytuacji w której oceny ekspertów są różne, w związku z czym podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości w tym zakresie nie mogą być wyłącznie przepisy ustawy wdrożeniowej.
Mając więc na uwadze powyższe wady (braki) ocenianych zarzutów stwierdzić należy, że w tej sytuacji nie mogły one zostać uznane za zasadne.
Na marginesie rozważań w tym zakresie nadmienić jedynie należy, że sytuacja w której dwaj eksperci dokonują odmiennej oceny projektu, w ramach konkretnego kryterium, sama w sobie nie stanowi nieprawidłowości, co słusznie zauważył Sąd I instancji. W takim wypadku istotne są proceduralne zasady postępowania w takich wypadkach, wynikające z zastosowania określonych regulacji konkursowych.
Jeżeli chodzi o kwestię poprawności informacji o wyczerpaniu środków to w tym zakresie również brak jest podstaw do uznania zasadności tego zarzutu. Przede wszystkim bowiem żaden z wymienionych w tym wypadku przepisów (art. 77 ust. 1 i ust. 3 ustawy wdrożeniowej) nie precyzuje wymogów tego rodzaju informacji. Skarżący kasacyjnie nie wykazał zaś, że tego rodzaju informacja była nieprawdziwa czy nierzetelna, podobnie jak tego że taka - wadliwa informacja mogła mieć wpływ na wynik sprawy, co jest obligatoryjnym wymogiem skargi kasacyjnej.
Przechodząc do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, że także w tym przypadku brak jest podstaw do ich uwzględnienia.
W pierwszym z nich skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji niezastosowanie art. 125 ust. 3 lit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013 r. w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, co godziło w zasadę przejrzystości i rzetelności postępowania oraz zasadę proporcjonalności. Odnosząc się do tego jego postaci stwierdzić należy, że dwie pierwsze zasady, w tym wypadku wywodzone z przepisów o charakterze ogólnym i ustrojowym, związane są z zastosowaniem przepisów procesowych, wobec czego brak jest podstaw do rozpatrywania ich urzeczywistnienia w konkretnym przypadku w ramach zarzutów opartych na twierdzeniach dotyczących prawa materialnego.
Ponadto nie można także pominąć tego, że w art. 125 ust. 3 lit. a rozporządzenia 1303/2013 prawodawca unijny zawarł jedynie swoistego rodzaju delegację dla instytucji zarządzającej do sporządzenia i, po zatwierdzeniu, stosowania odpowiednich procedur wyboru, spełniających określone kryteria. Takie procedury w rozpatrywanym wypadku zostały opracowane, a sam ten przepis, tj. jego charakter i postać, nie pozwala na przyjęcie go za samodzielne kryterium oceny, co sugeruje skarżący kasacyjnie.
Co zaś się tyczy zasady proporcjonalności to twierdzenia skarżącego kasacyjnie w tym zakresie są mało precyzyjne i niejasne. Nie sposób jest też problematyki związanej z urzeczywistnieniem tej zasady rozpatrywać jedynie z punktu widzenia art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, bez powiązania go z konkretnymi regulacjami, znajdującymi bezpośrednio zastosowanie na gruncie danej sprawy. Tak więc zarzut w zaprezentowanej w skardze kasacyjnej postaci nie mógł zostać uwzględniony.
Jeżeli chodzi o zarzut błędnej wykładni art. 2 pkt 1 1 i pkt 3 ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. poz. 1696, z póżn. zm.) to w tym aspekcie należy zwrócić uwagę, że przepis ten został przywołany przez Sąd I instancji jedynie posiłkowo, gdyż pojęcie bariery dla osób ze szczególnymi potrzebami zostało nakreślone w kryteriach wyboru projektów, w szczególności merytorycznym kryterium nr 8. Do tego zapisu skarżący kasacyjnie w ramach omawianego zarzutu się jednak nie odwołuje. Ponadto w istocie nie wskazał on też w sposób jednoznaczny i precyzyjny na czym w tym wypadku poległ błąd wykładni przepisu wymienionej w nim ustawy. W tej sytuacji brak jest więc podstaw do uznania trafności przedmiotowego zarzutu.
W ramach trzeciego z zarzutów, określonych przez skarżącego kasacyjnie jako dotyczące naruszenia prawa materialnego, jako jego podstawa prawna zostały wymienione wyłączenie przepisy ustawy wdrożeniowej (art. 45 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 5 w zw. z art. 68), mające jednoznacznie procesowy charakter. Podobnie twierdzenia przedmiotowych zarzutów, co do podnoszonej w nim postaci naruszenia prawa, dotykające problematyki eksperckiej oceny projektów, mają procesowy charakter. Tych zaś kwestii nie sposób rozpatrywać w ramach zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W tym wypadku dodać również należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego, oznaczony numerem 3 w istocie stanowi powielenie zarzutów procesowych, do których Naczelny Sąd Administracyjny już się odniósł w ramach niniejszych rozważań. Konkludując więc stwierdzić należy, że przedmiotowy zarzut, jako nieprawidłowo sformułowany, nie mógł zostać uznany za zasadny.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz MJWPU kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.