I GSK 164/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-04-18
NSApodatkoweWysokansa
wartość celnazgłoszenie celnerabatimportkodeks celnypostępowanie celneNSAspółka z o.o.lekiwartość transakcyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie nieprawidłowego zadeklarowania wartości celnej leków, uznając, że rabat handlowy, nawet udzielony po odprawie, wpływa na wartość celną towaru.

Spółka z o.o. importowała leki, deklarując ich wartość celną na podstawie faktur. Organy celne zakwestionowały tę wartość, wskazując na istnienie umowy dystrybucyjnej przewidującej rabat (1,7% wartości sprzedaży), który nie został ujawniony przy zgłoszeniu celnym. WSA utrzymał w mocy decyzję organów celnych. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów Kodeksu celnego dotyczących wartości celnej i rabatów. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że rabat handlowy, nawet jeśli udzielony po odprawie celnej i udokumentowany notą kredytową, stanowi element kształtujący cenę towaru i musi być uwzględniony przy ustalaniu wartości celnej.

Sprawa dotyczyła importu leków przez "[...]" Spółkę z o.o. z Słowenii. Organy celne zakwestionowały prawidłowość zgłoszenia celnego, uznając, że zadeklarowana wartość celna była zaniżona z powodu nieujawnienia umowy o dystrybucję i dostawę z dnia 3 stycznia 2000 r., zmienionej aneksem, która przewidywała dla importera dochód w wysokości 1,7% wartości sprzedanych produktów. Organy celne ustaliły nową wartość celną, uwzględniając rabat wynikający z tej umowy, który został udokumentowany notami kredytowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów celnych. Spółka wniosła skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Kwestionowała m.in. wpływ umowy o współpracy handlowej i not kredytowych na wartość celną, argumentując, że rabat został udzielony po dokonaniu odprawy celnej i dotyczył towarów, które uzyskały już status krajowy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że umowa o współpracy handlowej, nawet jeśli nie była umową sprzedaży, a rabat został udzielony po odprawie celnej i udokumentowany notą kredytową, ma ścisły związek z ceną importowanych leków i wpływa na ich wartość celną. NSA podkreślił, że wartość celna jest związana z rzeczywistą, ostateczną ceną towaru, która może być ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i konstytucyjnych, uznając je za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, rabat handlowy, nawet udzielony po odprawie celnej i udokumentowany notą kredytową, stanowi element kształtujący cenę towaru i musi być uwzględniony przy ustalaniu wartości celnej, zgodnie z przepisami Kodeksu celnego i Wyjaśnieniami WCO.

Uzasadnienie

NSA uznał, że umowa o współpracy handlowej, nawet jeśli nie była umową sprzedaży, a rabat został udzielony po odprawie celnej i udokumentowany notą kredytową, ma ścisły związek z ceną importowanych leków i wpływa na ich wartość celną. Wartość celna jest związana z rzeczywistą, ostateczną ceną towaru, która może być ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (34)

Główne

k.c. art. 23 § § 1

Kodeks celny

Wartość celna towaru jest wartością transakcyjną, czyli ceną faktycznie zapłaconą lub należną, nawet jeśli została ostatecznie ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego. Nacisk kładziony jest na cenę rzeczywistą, całkowitą i ostateczną.

k.c. art. 23 § § 9

Kodeks celny

Podobnie jak w § 1, podkreśla znaczenie ceny faktycznie zapłaconej lub należnej jako podstawy wartości celnej.

k.c. art. 85 § § 1

Kodeks celny

Należności celne są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Wartość celna w rozumieniu art. 23 jest odnoszona do dnia przyjęcia zgłoszenia celnego dla potrzeb ustalenia należności, ale nie oznacza to, że wartość transakcyjna nie może być korygowana o zdarzenia późniejsze.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania.

Pomocnicze

k.c. art. 64 § § 2

Kodeks celny

Obowiązek dołączenia do zgłoszenia celnego wszystkich dokumentów niezbędnych do objęcia towaru procedurą celną.

k.c. art. 66 § § 1

Kodeks celny

Obowiązek przedstawienia przez zgłaszającego dokumentów.

k.c. art. 83 § § 1

Kodeks celny

Uprawnienie organu celnego do przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru.

k.c. art. 83 § § 3

Kodeks celny

Możliwość podjęcia przez organ celny działań w celu właściwego zastosowania prawa celnego w oparciu o nowe dane.

k.c. art. 65 § § 4

Kodeks celny

Organ celny może wydać decyzję uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe.

k.c. art. 65 § § 5

Kodeks celny

Termin 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego na wydanie decyzji przez organ celny pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

p.p.s.a. art. 181

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje skargę kasacyjną.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddala skargę kasacyjną.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych § § 12 ust. 1

Obowiązek wskazania w dokumencie SAD upustów/rabatów uwidocznionych na fakturze.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych § Załącznik nr 6

Instrukcja wypełniania dokumentu SAD. Część V. Pole 45.

Konstytucja RP art. 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 7

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

Układ Europejski art. 68

Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony

Przepisy dotyczące handlu towarami.

Układ Europejski art. 69

Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony

Przepisy dotyczące handlu towarami.

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego.

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu prowadzenia postępowania dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Ordynacja podatkowa art. 200 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Umożliwienie stronie wypowiedzenia się w zakresie ustaleń organu.

Ordynacja podatkowa art. 210 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Elementy decyzji administracyjnej - uzasadnienie.

Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej

Nowelizacja Kodeksu celnego, dodanie § 5a do art. 65.

k.c. art. 230 § § 5 i 6

Kodeks celny

Przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminu.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zasady ustroju sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rabat handlowy, nawet udzielony po odprawie celnej i udokumentowany notą kredytową, stanowi element kształtujący cenę towaru i musi być uwzględniony przy ustalaniu wartości celnej. Importer ma obowiązek dołączenia do zgłoszenia celnego wszystkich dokumentów mających znaczenie dla ustalenia wartości celnej. Przepisy ustawy (Kodeks celny) mają pierwszeństwo przed przepisami rozporządzenia wykonawczego.

Odrzucone argumenty

Rabat udzielony po odprawie celnej i udokumentowany notą kredytową nie wpływa na wartość celną towaru, ponieważ został udzielony na podstawie umowy niebędącej umową sprzedaży i dotyczył towaru, który uzyskał status krajowy. Organy celne naruszyły przepisy rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wypełniania dokumentu SAD (pole 45), co powinno skutkować uchyleniem decyzji. Sąd powinien był zawiesić postępowanie ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie dotyczące zgodności z Konstytucją przepisów Kodeksu celnego.

Godne uwagi sformułowania

wartość celna towaru jest wartością transakcyjną, czyli ceną faktycznie zapłaconą lub należną, jeżeli nawet została ostatecznie ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego. rabat, jeżeli jest świadczeniem odnoszącym się do ceny towaru, kształtuje tę cenę, niezależnie od tego, kiedy został faktycznie zrealizowany i jakie intencje kryją się za jego udzieleniem. wartość celna w rozumieniu art. 23 § l i 9 Kodeksu celnego jest zatem jego wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna, jeżeli nawet została ostatecznie ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego. wartość celna w rozumieniu art. 23 § l i 9 Kodeksu celnego jest zatem jego wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna, jeżeli nawet została ostatecznie ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Skład orzekający

Czesława Socha

przewodniczący

Jan Bała

członek

Urszula Raczkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wartości celnej towarów w imporcie, zwłaszcza w kontekście rabatów handlowych udzielanych po odprawie celnej i wpływu umów dystrybucyjnych na cenę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów Kodeksu celnego i interpretacji pojęć związanych z wartością celną. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych obszarów prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu handlu międzynarodowego – prawidłowego ustalania wartości celnej, co ma bezpośredni wpływ na koszty importu. Interpretacja wpływu rabatów udzielanych po odprawie jest istotna dla przedsiębiorców.

Rabat po odprawie celnej? NSA wyjaśnia, jak wpływa na wartość towaru i koszty importu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 164/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Socha /przewodniczący/
Jan Bała
Urszula Raczkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA 3237/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-11-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha, Sędziowie NSA Jan Bała, Urszula Raczkiewicz (spr.), Protokolant Małgorzata Suchocka, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3237/03 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe skargę kasacyjną oddala
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3237/03, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "[...]" Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddalił skargę.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd przedstawił przebieg sprawy. Podał, że w dniu 22 marca 2000 r. "[...]" Spółka z o.o. w Warszawie (importer) zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na podstawie zgłoszenia celnego o numerze [...], leki sprowadzone ze Słowenii. Do zgłoszenia celnego dołączono deklarację wartości celnej i faktury zakupu wystawione przez firmę "[...] ze Słowenii.
W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach od 25 października do 12 listopada 2001 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w Warszawie w firmie importera ustalono, że wartość celna importowanych leków została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy w następstwie nieujawnienia umowy o dystrybucję i dostawę z dnia 3 stycznia 2000 r. zawartej z importerem, zmienionej następnie aneksem z dnia 5 stycznia 2000 r. W umowie tej strony postanowiły, że eksporter zapewni [...] Sp. z o.o. odpowiedni dochód w wysokości 17% (zmienione aneksem na 1,7%) wartości produktów sprzedawanych osobom trzecim, za rok rozrachunkowy.
Decyzją z dnia 26 lutego 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie uznał zgłoszenia celne zawarte w wymienionych dokumentach SAD za nieprawidłowe i ustalił na nowo wartość celną importowanych leków.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 30 czerwca 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że wartość celna importowanych leków została ustalona w sposób nieprawidłowy.
Organ celny wskazał, że Spółka przekazywała kontrahentowi zagranicznemu środki pieniężne w wysokości zgodnej z kwotą wynikającą z faktury handlowej. Po otrzymaniu noty kredytowej, którą księgowano, dokonywano kompensaty z kolejnymi otwartymi fakturami, powodując pomniejszenie zobowiązań wobec eksportera o udzielone firmie dyskonto w wysokości 1,7% dochodu ze sprzedaży.
Wskazując na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że strona, wiedząc że ceny leków wskazane na załączonej do zgłoszenia celnego fakturze nie były ostateczne, nie dopełniła obowiązku poinformowania organów celnych o możliwości otrzymania w przyszłości not kredytowych, jak i nie przedłożyła tych dokumentów po ich otrzymaniu od kontrahenta zagranicznego. Zdaniem organu fakt zawarcia umowy miał decydujący wpływ na ustalenie wartości celnej towaru. Prawidłową wartość celną ustalono zatem w wyniku proporcjonalnego rozbicia kwoty wynikającej z ujawnionych not kredytowych w stosunku do wartości celnej towarów objętych zgłoszeniami celnymi [...] Sp. z o.o. z 2000 r.
Strona zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 czerwca 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz nieważności poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji, względnie o uchylenie obu decyzji.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 23 § l, art. 23 § 4, art. 23 § 9 oraz art. 85 § l Kodeksu celnego, zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (zał. do M.P. Nr 67, poz. 657), a ponadto art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 12 grudnia 1991 r. (zał. do Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.), rażące naruszenie przepisów proceduralnych, to jest art. 120-123, art. 180, art. 187 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a także naruszenie art. 124, art. 127 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wymienionym wyroku z dnia 2 listopada 2004 r. nie podzielił trafności zarzutów skargi.
W szczególności Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że ujawniona w toku kontroli postimportowej umowa z dnia 3 stycznia 2000 r. (wraz z aneksem z dnia 5 stycznia 2000 r.) oraz noty kredytowe, zarejestrowane w księgowości importera miały wpływ na ustalenie wartości celnej sprowadzonych farmaceutyków. Realizacja postanowień umowy powodowała, że ceny leków podane w załączonych do zgłoszeń celnych fakturach nie były ostateczne i skarżąca zgłaszając towar do procedury dopuszczenia do obrotu o tym fakcie wiedziała. Powinna zatem poinformować organy celne o zawarciu z eksporterem umowy z dnia 3 stycznia 2000 r. i o możliwości otrzymania rabatów na podstawie tej umowy. Sąd nie podzielił zarzutu strony dotyczącego niezastosowania przez organy celne przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1193). Wymienione rozporządzenie określa jedynie przykładowo (§ 206) dokumenty, które należy dołączyć do SAD. Faktura jest dokumentem stanowiącym podstawę ustalenia wartości celnej, ale nie jest jedynym dokumentem temu celowi służącym. W sytuacji gdy faktura nie odzwierciedlała wartości celnej towaru, Spółka zobowiązana była do złożenia przy zgłoszeniu celnym wszystkich dokumentów, które mają znaczenie dla określenia wartości celnej, czego także nie uczyniła.
Chybiony w ocenie Sądu I instancji jest zarzut naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 68 i 69 Układu Europejskiego. Regulacja dotycząca wartości celnej przedmiotu importu zawarta w Kodeksie celnym opiera się na rozwiązaniach prawnych przyjętych w Porozumieniu w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf celnych i Handlu, co oznacza, że rozstrzygnięcia wydane w tym zakresie na podstawie tego Kodeksu nie mogą być poczytane za naruszające prawo Wspólnoty bądź Konstytucyjne zasady praworządności i sprawiedliwości.
Sąd nie uznał także zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia w postępowaniu celnym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżąca miała możliwość zapoznawania się aktami sprawy, składania wyjaśnień i wniosków, z czego toku postępowania korzystała, o czym świadczą m.in. jej obszerne wyjaśnienia. Zarówno przed wydaniem decyzji przez organ celny pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy, zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, organy te umożliwiły skarżącej wypowiedzenie się w zakresie ustaleń dokonanych przez organy celne oraz zgłoszenia wniosków dowodowych.
Sąd stwierdził, że zarzut skarżącej dotyczący niezachowania toku instancyjności i rozstrzygnięcia sprawy na poziomie drugiej instancji jest gołosłowny. Powołane przez skarżącą pismo Prezesa GUC z 28 września 2001 r. skierowane do dyrektora UC wskazywało jedynie na konieczność zwrócenia uwagi na prawidłowość deklarowania wartości celnej przez importera leków. O ocenie prawidłowości zgłoszeń celnych miały decydować wyniki kontroli.
W ocenie Sądu decyzje organów celnych obu instancji zostały wydane na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, co czyni nietrafnymi zarzuty skargi, wskazujące na brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego, naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz działania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa.
Za chybiony został uznany zarzut naruszenia art. 21 Kodeksu celnego, ponieważ nie można przyjąć takiej wykładni tego artykułu, według której uniemożliwia on ocenę prawidłowości wszystkich zgłoszeń celnych w zakresie deklarowanej wartości celnej. Zdaniem Sądu wniosek taki nie jest uzasadniony, skoro ustawodawca poddał kontroli wszystkie elementy zgłoszenia celnego, a wartość celna zadeklarowana w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego przez stronę nie była prawdziwa (a jest ona jednym z elementów zgłoszenia).
Ponadto Sąd podkreślił, że żaden przepis nie zobowiązywał krajowych organów celnych do występowania o opinię Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej (WCO) w sprawie zasadności obniżania wartości celnej w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Sporna kwestia nie stanowiła zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, a ty samym nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania.
"[...]" Sp. z o.o. w Warszawie wniosła skargę kasacyjną od omawianego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparła na podstawach określonych w art. 174 pkt l i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; zwanej dalej Prawo o p.s.a.).
W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżanemu wyrokowi:
I) Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, to jest:
1. Naruszenie § 12 ust. l rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1193; zwanego dalej "rozporządzeniem Ministra Finansów") oraz załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów - "Instrukcji wypełniania dokumentu SAD. Część V. Pole 45", poprzez brak zastosowania w sprawie;
2. Naruszenie art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (zwanej dalej "Konstytucją RP"), przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie (to jest brak zastosowania), wspomnianego rozporządzenia Ministra Finansów - Instrukcji wypełniania dokumentu SAD. Część V. Pole 45 oraz określeniu obowiązków strony skarżącej bez wskazania ich źródła w postaci powszechnie obowiązującego przepisu prawa.
Skarżąca podkreśliła, że skoro przepisy rozporządzenia Ministra Finansów nakładały na importera obowiązek wskazania w dokumencie SAD jedynie upustów/rabatów uwidocznionych na fakturze i skorygowanie wartości celnej o te wartości, to sprzeczne z zasadą praworządności jest domniemywanie istnienia obowiązku ujawniania także upustów (rabatów, zniżek) udokumentowanych w inny sposób, a zwłaszcza tych upustów (rabatów, zniżek), które nie były udokumentowane (nie istniały) w dacie dokonania zgłoszenia celnego.
Ponadto skarżąca podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie wskazał żadnego przepisu prawa, z którego wywodzi istnienie obowiązku złożenia oświadczenia o ewentualnym późniejszym dostarczeniu niezbędnego dokumentu (co wynika z regulacji zawartej w art. 64 § 2 Kodeksu celnego), jak również powinności poinformowania organów celnych o możliwości otrzymania w przyszłości not kredytowych, a także przedłożenia tych dokumentów po ich otrzymaniu od kontrahenta zagranicznego.
3. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie (tj. brak zastosowania) w sytuacji, gdy strona skarżąca działając w zaufaniu do przepisów prawa, tj. Instrukcję wypełniania i stosowania dokumentu SAD. Część V. Pole 45, stanowiącej załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów nie wypełniała pola 45 deklaracji SAD, gdyż nie otrzymywała upustów/rabatów na fakturach handlowych, a przepis ten wprowadził wymóg ujawniania w polu 45 dokumentu SAD jedynie upustów/rabatów wskazanych na fakturze handlowej. Skoro bowiem przez długi czas akceptowana była określona interpretacja przepisów prawa dotyczących zasad wypełniania deklaracji SAD, a także ustalona została praktyka w tym zakresie, zmiana tej interpretacji - na rzecz interpretacji sprzecznej z literalnym brzmieniem przepisu - to zakwestionowanie istnienia wcześniejszej praktyki stanowi naruszenie pewności prawa oraz zasady ochrony zaufania do działań państwa.
4. Naruszenie przepisów art. 23 § l i art. 85 § l Kodeksu celnego z uwagi na błędną wykładnię art. 23 § l Kodeksu celnego polegającą na przyjęciu, iż wystawione na rzecz strony skarżącej po dokonaniu importu noty kredytowe miały wpływ na cenę importowanych towarów, a co za tym idzie na wartość transakcyjną, a przez to na wartość celną importowanych towarów, oraz błędną wykładnię art. 85 § l Kodeksu celnego polegającą na przyjęciu, że stan towaru i jego wartość celna w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego mogą zostać ustalone z uwzględnieniem zdarzeń mających miejsce po dniu zgłoszenia celnego i odnoszących się do towarów krajowych.
Skarżąca w niniejszej sprawie zadeklarowała wartość celną na poziomie ceny transakcyjnej, będącej ceną należną za towar, wynikającą z faktur handlowych. Nie mogła zadeklarować wartości celnej na poziomie ceny zapłaconej, gdyż w momencie dokonania zgłoszenia celnego zapłata ta jeszcze nie nastąpiła. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 85 § l Kodeksu celnego należności celne są wymagane według stanu towaru oraz jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego. A zatem dla kwestii ustalenia wartości transakcyjnej, a co za tym idzie wartości celnej towaru, znaczenie ma wyłącznie dzień dokonania zgłoszenia celnego.
Zdaniem skarżącej, nie ulega wątpliwości, że noty kredytowe, na podstawie których stronie skarżącej przyznane zostały konkretne kwoty upustów, skarżąca otrzymała po dokonaniu odpraw celnych. Nie było zatem żadnych podstaw do kwestionowania ceny wykazanej na fakturach handlowych jako wartości transakcyjnej importowanych towarów.
II) Naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. Naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane p.p.s.a.) poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie jako niezgodnej z prawem z uwagi na jej wydanie z pominięciem rozporządzenia Ministra Finansów – Instrukcji wypełniania dokumentów SAD. Część V. Pole 45, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na fakt, że gdyby ta decyzja została wydana z uwzględnieniem tych przepisów, to rozstrzygnięcie w sprawie musiałoby polegać na odstąpieniu od uwzględnienia premii pieniężnej niewykazanej na fakturze handlowej – importowej.
2. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez dokonanie sprzecznych z istniejącym w sprawie materiałem dowodowym, to jest z umową dystrybucji i dostawy z dnia 3 stycznia 2000 r. oraz notami kredytowymi, ustaleń w zakresie statusu towarów (krajowy/zagraniczny) w momencie otrzymania przez stronę skarżącą not kredytowych. Gdyby WSA prawidłowo ustalił stan faktyczny i podstawę rozstrzygnięcia, mogłoby to skutkować wydaniem orzeczenia uwzględniającego fakt, że noty kredytowe dokumentujące upusty odnosiły się do towarów, które już były towarami krajowymi i jako takie nie mogły wpływać na wartość celną tych towarów.
3. Naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 135 i art. 145 § l pkt l lit. c p.p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2003 r., wydanej z naruszeniem art. 122, 187 § l i art. 191 Ordynacji podatkowej z uwagi na dokonanie przez organy administracji celnej sprzecznych z istniejącym w sprawie materiałem dowodowym ustaleń w zakresie praw i obowiązków wynikających z postanowień umowy z dnia 3 stycznia 2000 r. przez uznanie, że: - umowa ta była umową sprzedaży, podczas gdy była to umowa w przedmiocie współpracy handlowej między eksporterem a importerem,
- noty kredytowe wpływały na obniżenie ceny wykazanej na fakturach wystawianych przez zagranicznego kontrahenta. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwoliłoby na uznanie, że cena towaru wykazana na fakturze jest ceną ostateczną.
- zaniechanie przez Dyrektora Izby Celnej w Warszawie wyjaśnienia i usunięcia rozbieżności dotyczącej kwestii wpływu upustów na wartość celną importowanych towarów, występujących pomiędzy organami celnymi w tej samej sprawie (pismo Urzędu Celnego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2001 r., a decyzje organów celnych w niniejszej sprawie). Wyjaśnienie istniejących rozbieżności mogło doprowadzić do stwierdzenia, że premie pieniężne przyznane po dokonaniu importu towarów na polski obszar celny nie mają wpływu na wartość celną tych towarów.
4. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wskazuje to na pominięcie przez Sąd w procesie rozpoznawania sprawy wykładni niektórych przepisów prawa celnego.
5. Naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez brak zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez WSA w sytuacji, gdy w dacie rozpoznawania sprawy i wydania wyroku toczyło się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie ze skargi na konstytucyjnej skarżącej w sprawie konstytucyjności przepisów, na podstawie których wydano zaskarżony wyrok. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania wyroku mimo istnienia faktu uzasadniającego zawieszenie postępowania wstrzymujące rozstrzygnięcie sprawy.
6. Naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., tj. oddalenie skargi pomimo wystąpienia przesłanek do stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji ze względu na wydanie zaskarżonej decyzji przez Dyrektora Izby Celnej po upływie terminu przedawnienia, a więc bez podstawy prawnej. Zaskarżony wyrok został wydany ponadto z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wydając wyrok Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności mieszczących się w granicach sprawy, a mających fundamentalne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Odmowa przez Sąd stwierdzenia braku podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji
spowodowała utrzymanie w mocy decyzji mimo istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za nie mające uzasadnionych podstaw.
Skarżąca kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3237/03 opierając skargę kasacyjną na dwóch podstawach, określonych w art. 174 pkt l i 2 p.p.s.a., a więc na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozważając podniesione zarzuty należy stwierdzić, co następuje:
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego i przedawnienia przedmiotowej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest bezzasadny. Przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego stanowi, że decyzja, o której mowa w § 4, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z treści art. 65 § 4 Kodeksu celnego wynika natomiast, że wskazany w art. 65 § 5 Kodeksu celnego termin 3 lat dotyczy wydania decyzji przez organ celny pierwszej instancji, gdyż do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Wskazuje na to nadto brzmienie przepisu art. 65 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której: l) uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe, 2) uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub części; a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego, b) określa kwotę wynikającą z długu celnego, c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a) i b).
Czynności wymienione w pkt 2 tego przepisu należą do zadań organu celnego pierwszej instancji wymienionych w art. 283 pkt 1-3 Kodeksu celnego i są to zadania związane bezpośrednio z obrotem towarowym przez granicę celną i prawnymi obowiązkami osób dokonujących tego obrotu lub w nim uczestniczących. Przepis art. 65 § 4 nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną.
Odmiennego stanowiska nie uzasadnia pogląd - jak chce tego skarżąca, że w następstwie zmiany stanu prawnego ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122) do art. 65 Kodeksu celnego dodano § 5a, który odsyła do stosowania art. 230 § 5 i 6 Kodeksu celnego i że w związku z tym bieg terminu ulega zawieszeniu z dniem wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego. Celem dokonanej nowelizacji było, przez dodanie odwołania, jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu dla wydania decyzji, wydłużenie czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wydłużenie tego czasu przez ustawodawcę nie może być interpretowane w kierunku odwrotnym przez przyjęcie, że przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego musi być także wydana decyzja organu odwoławczego. Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy (w stanie prawnym sprzed noweli wprowadzonej ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r.) decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego należy mieć na uwadze, że przedawnienie prawa do wydania decyzji zostało ustalone w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ terminu przedawnienia dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego, nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony.
W dalszej kolejności ocena zasadności skargi kasacyjnej wymaga wpierw rozważenia zasadności zarzutów o charakterze procesowym, odnoszących się do ustaleń faktycznych Sądu. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być bowiem zweryfikowane tylko w odniesieniu do określonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.
Skarżąca zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 141 § 4, art. 135 i art. 145 § l pkt l lit. c ustawy p.p.s.a.), przez dokonanie sprzecznych ustaleń z istniejącym w sprawie materiałem dowodowym. Naruszenie to dotyczyło ustaleń co do treści i charakteru umowy o współpracy handlowej z dnia 3 stycznia 2000 r., zawartej pomiędzy firmami "[...]" ze Słowenii i "[...]" Sp. z o.o., i w związku z tym ustaleń co do charakteru rabatu udzielonego skarżącej przez jej zagranicznego kontrahenta, jak również wpływu tego rabatu na cenę importowanych leków, stanowiącą element wartości celnej towaru, a ponadto brak ustosunkowania się w zaskarżonym wyroku WSA do zarzutu zastosowania się przez skarżącą do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1193).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego skargę kasacyjną - zawarta w zaskarżonym wyroku ocena ustaleń faktycznych organów celnych w tym zakresie jest prawidłowa. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że sporny rabat nie miał związku z ceną importowanych leków, ponieważ był udzielony na podstawie umowy (z dnia 3 stycznia 2000 r.) nie będącej umową sprzedaży leków, lecz umową zapewniającą wsparcie finansowe importerowi leków. O braku związku tego rabatu z ceną leków, według skarżącej, świadczy ponadto fakt, że udzielono go dopiero po dokonaniu zgłoszeń celnych, na podstawie okoliczności zaistniałych po wprowadzeniu leków na polski obszar celny (sprzedaży zrealizowanej w Polsce przez importera) i na podstawie odrębnej, wystawionej przez dostawcę (eksportera) noty kredytowej, dotyczącej towaru, który uzyskał już status towaru krajowego.
Z treści wspomnianej umowy "o współpracy handlowej" wyraźne wynika, że zawarte w niej ustalenia co do upustów (rabatów) mają ścisły związek z zakupem leków przez polskiego importera ("[...]") u jego słoweńskiego kontrahenta ("[...]). Zarówno przyznanie rabatu, jak i sposób ustalania jego wysokości zostały ściśle powiązane z transakcjami sprzedaży leków. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości również fakt, że noty kredytowe o udzieleniu rabatu, na podstawie których organy celne zakwestionowały prawidłowość ustalenia wartości celnej leków w zgłoszeniu celnym z dnia 22 marca 2000 r., dotyczyły konkretnych faktur za zakup leków. Udzielony w ten sposób rabat został przez dostawcę leków ściśle przyporządkowany do konkretnych transakcji, a zatem odnosił się bezpośrednio do ceny transakcyjnej towaru. Taka jest zresztą istota upustu cenowego (rabatu). Są to świadczenia sprzedawcy na rzecz kupującego, powodujące obniżenie ceny sprzedaży.
Nie można zatem rabatu oderwać od ceny towaru ani przyjąć, że nie jest on elementem kształtującym tę cenę na tej tylko podstawie, że miał służyć jako wsparcie finansowe importera, albo że udzielono go dopiero po wprowadzeniu towaru importowanego na polski obszar celny. Rabat, jeżeli jest świadczeniem odnoszącym się do ceny towaru, kształtuje tę cenę, niezależnie od tego, kiedy został faktycznie zrealizowany i jakie intencje kryją się za jego udzieleniem. Takie rozumienie funkcji rabatu znajduje potwierdzenie w regulacji art. 23 § l Kodeksu celnego, w którym przewidziano, że wartością celną towaru jest wartość transakcyjna rozumiana nie tylko jako cena zapłacona, ale także jako cena należna również w znaczeniu "należna w przyszłości i po uzyskaniu nowych danych kształtujących cenę".
W myśl powszechnej w obrocie handlowym zasady wolności kontraktowej strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, określić również sposób i czas ustalenia ceny sprzedaży. Mogą tę cenę określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia, co oznacza, że cena zostanie ostatecznie skonkretyzowana dopiero po zawarciu umowy sprzedaży.
Umowa z dnia 3 stycznia 2000 r., przewidująca udzielanie upustów, jest zatem w istocie umową dotyczącą określenia ceny sprzedaży leków, jako że upust wyraźnie odnosił się do ceny zakupionych leków.
Sąd nie podziela więc zarzutów skargi kasacyjnej co do tego, że upust od ceny zakupu, udzielony przez eksportera po dostarczeniu towaru nabywcy i po dopuszczeniu tego towaru na polski obszar celny, nie ma związku z jego ceną i przez to nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu wartości transakcyjnej będącej wartością celną towaru. Argument odnoszący się do momentu powstania prawa do rabatu nie ma bowiem w tej kwestii istotnego znaczenia. Podkreślono już, że strony w zasadzie swobodnie ustalają warunki sprzedaży, w tym swoje zobowiązania dotyczące ceny. Cena jest co prawda elementem konstytuującym umowę sprzedaży, ale to nie oznacza, że musi być ostatecznie ustalona w chwili zawarcia umowy i że nie może być przez strony później skonkretyzowana lub zmieniona. Jeżeli zatem po zawarciu umowy sprzedaży sprzedający udzielił kupującemu świadczenia dotyczącego bezpośrednio zakupionego towaru i powodującego obniżenie jego pierwotnie ustalonej ceny, to nie ma podstaw do przyjęcia, że to świadczenie nie jest elementem ceny dlatego tylko, że nie pozostaje w ścisłym związku czasowym z zawarciem umowy sprzedaży.
Te uwagi dotyczące ustalania ceny w ramach umowy sprzedaży mają charakter ogólny i odnoszą się również do transakcji w międzynarodowym obrocie handlowym, a więc zakupu towarów w imporcie, podlegających zgłoszeniu w celu objęcia procedurą celną. Prawo celne zawiera szereg regulacji specyficznych, właściwych tylko temu systemowi prawa. Nie ingeruje jednak w podstawowe instytucje prawne cywilnego obrotu gospodarczego.
Kodeks celny w art. l stanowi, że ustawa reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, a także związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Tej fundamentalnej zasadzie odpowiadają pozostałe regulacje prawne Kodeksu celnego. Z dalszych zasad ogólnych wynika, że wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje w chwili faktycznego przywozu towaru na ten obszar i jednocześnie powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego (art. 2 § l i 2 Kodeksu celnego). Jednym z istotnych obowiązków, jaki ustawa nakłada na osobę dokonującą zgłoszenia celnego (zgłaszającego) towaru przywożonego na polski obszar celny, w celu objęcia go określoną procedurą celną, do której towar jest zgłaszany – jest dołączenie wszystkich dokumentów, których przedstawienie jest niezbędne do objęcia towaru procedurą celną (art. 64 § 2 i art. 66 § l Kodeksu celnego). Nałożenie tego obowiązku na zgłaszającego i jego właściwe wykonanie ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości dokonanego zgłoszenia celnego, a w konsekwencji otrzymania dopuszczalnego dla towaru przeznaczenia celnego, tj. objęcia procedurą celną, do której został zgłoszony (art. 57 § l w zw. z art. 60 § l).
Prawidłowo dokonane zgłoszenie celne powoduje, że organ celny niezwłocznie przyjmuje zgłoszenie celne, co oznacza, że towar zostaje objęty procedurą celną i zostaje określona kwota wynikająca z długu celnego oraz zwolnienie towaru, (art. 65 § l i 3 oraz art. 75 § l). Spełnienie wszystkich wymogów określonych prawem przy objęciu towarów procedurą dopuszczenia do obrotu nadaje towarowi niekrajowemu status celny towaru krajowego (art. 84 i art. 3 § l pkt 18 lit. b). Zwolnienie towaru i nadanie mu statusu celnego towaru krajowego nie ogranicza organu celnego w uprawnieniu do podejmowania czynności z zakresu kontroli celnej, jak niezasadnie wywodzi strona skarżąca. W Kodeksie celnym nie ma też żadnych przepisów, które uzasadniałyby stwierdzenie, że strony umowy mogą czynić ustalenia co do ostatecznej ceny towaru importowanego tylko do chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, czy też momentu objęcia towaru procedurą celną dopuszczenia do obrotu. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, przepisy Kodeksu celnego przewidują uprawnienie dla organu celnego do przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek (strony bądź jej przedstawiciela) kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru (art. 83 § l). Celem tej kontroli jest sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a jej zakresem objęte może być nie tylko samo zgłoszenie celne, ale także wszystkie dokumenty (obowiązek przedstawienia których ciąży na osobie dokonującej zgłoszenia celnego - art. 66 § l) i dane handlowe, które dotyczą operacji przywozu towaru objętego zgłoszeniem celnym. Jeżeli z przeprowadzonej kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną (w tej sprawie dopuszczenia do obrotu) zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe (nieprawidłowe) dane lub niekompletne dane lub dokumenty - organ celny ma prawo podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane (art. 83 § 3).
Do działań organu celnego, podejmowanych w ramach kontroli celnej, należy wykonywanie czynności takich m.in. jak przeszukiwanie pomieszczeń, kontrola wymaganych i innych dokumentów oraz kontrola księgowości, a nadto kontrola towarów, jeżeli istnieje jeszcze możliwość ich okazania (art. 83 Kodeksu celnego). Uprawnienia organu celnego w omawianym zakresie są ograniczone jedynie cezurą czasową określoną w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. W sprawie objętej niniejszą skargą kasacyjną przedmiotem sporu nie jest importowany towar, spór dotyczy natomiast prawidłowości określenia przez organ celny wartości celnej w obniżonej kwocie w związku z nieprzedstawieniem przez skarżącą w momencie dokonywania zgłoszenia celnego wymaganych prawem dokumentów, dotyczących przyznania przez eksportera upustów od sprzedanych importerowi towarów.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że osoba, która przywozi na polski obszar celny towar i dokonując zgłoszenia towaru w celu objęcia go właściwą procedurą celną z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 64 § 2 Kodeksu celnego, nie dołącza do zgłoszenia zawartej z eksporterem umowy o udzieleniu nabywcy upustu (rabatu), mającego wpływ na ustalenie prawidłowej wartości celnej towaru (art. 23 § 1) - nie może w sposób prawnie skuteczny w skardze kasacyjnej podnosić zarzutu naruszenia prawa przez Sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie.
Skutkiem prawnym naruszenia przez skarżącą omawianego obowiązku jest wydanie przez organ celny decyzji na podstawie art. 65 § 4 Kodeksu celnego. Decyzję organ celny może wydać z urzędu, jeżeli strona uprzednio nie zgłosi wniosku w tej mierze.
W związku z powyższym należy uznać za całkowicie bezzasadne zarzuty skarżącej, że WSA w wyroku z dnia 2 listopada 2004 r. naruszył przepisy postępowania (art. 135, 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), sankcjonując naruszenie przez organy celne przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych. Organy celne, zdaniem skarżącej, naruszyły to rozporządzenie uznając, że przedstawione do odprawy celnej dokumenty były niekompletne, chociaż z określonych w tym zarządzeniu zasad wypełniania Deklaracji Wartości Celnej i z zawartego tam wzoru tego dokumentu nie wynika, że była ona zobowiązana do ujawnienia umowy o udzielenie rabatu i podania faktu uzyskania rabatu, skoro umowa ta nie była umową sprzedaży, a rabat nie był uwidoczniony w fakturze, a ponadto odmawiając uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie jako wydanej z naruszeniem prawa.
Stwierdzić należy, że skoro umowa o współpracy handlowej z dnia 3 stycznia 2000 r. określa z punktu widzenia importowanych leków istotne warunki ich sprzedaży mające wpływ na cenę, to jak wyżej wskazano powinna być dołączona do zgłoszenia celnego (art. 64 § 2).
Zauważyć należy, że podnoszenie przez stronę skarżącą rzekomego naruszenia przez organy celne i Sąd przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r., a w szczególności instrukcji wypełniania dokumentu SAD odnośnie pola 45, traktowanego jako podstawa wskazująca na naruszenie prawa procesowego i materialnego, w tym naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP – jest chybione, ponieważ w hierarchii aktów prawnych podstawowe znaczenie ma przepis ustawy, a więc wymogi zawarte w art. 64 § 2 w zw. z art. 83 Kodeksu celnego.
Strona zarzuciła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia przepisów art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego, przez ich błędną wykładnię. Z przepisów tych wynika bowiem, zdaniem skarżącej, że wartość celna towaru ustalona w tym przypadku na podstawie wartości transakcyjnej, czyli ceny należnej za importowane leki, to wyłącznie wartość na dzień dokonania zgłoszenia celnego. W tym dniu wartość celną importowanych leków określała wartość transakcyjna, wyrażona w cenie leków podanej w fakturze zakupu. Nie było żadnych podstaw do zakwestionowania tej wartości w trybie art. 83 § 3 Kodeksu celnego, z powodu przyznania skarżącej rabatu po dokonaniu odprawy celnej. Wartość celna w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego nie może być bowiem weryfikowana ze względu na okoliczności powstałe po przyjęciu zgłoszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrujący skargę kasacyjną, nie podziela wykładni przepisów art. 23 § l i art. 85 § l Kodeksu celnego zaprezentowanej przez stronę skarżącą. Regulacje zawarte w tych przepisach są ze sobą powiązane, jako że ustalanie wartości celnej służy określeniu należności celnych. Związek ten nie sięga jednak tak daleko, iżby w treści art. 85 § l Kodeksu celnego widzieć unormowanie dopełniające definicję wartości celnej, określoną w art. 23 § 1. Zasady ustalania wartości celnej towarów zostały uregulowane w Tytule II Elementy kalkulacyjne, dział III – wartość celna towarów (Kodeksu celnego), w tym głównie w art. 23. Natomiast przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego odnosi się do kwestii wymagalności należności celnych i jest zamieszczony w Tytule IV – Przeznaczenie celne, dział II, rozdział 2 "Dopuszczenie do obrotu".
Trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę, że przepisy art. 23 § l i § 9 Kodeksu celnego odnoszą wartość celną towaru do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Ustawodawca kładzie więc nacisk na cenę rzeczywistą, całkowitą i ostateczną, obejmującą wszystkie płatności dokonane lub mające być dokonane w zamian za towar. Dlatego właśnie nie wiąże ustalenia tak rozumianej ceny z żadną cezurą czasową. Takie powiązanie prowadziłoby do sprzeczności. Jeżeli wartością celną jest rzeczywista, ostateczna cena towaru, to nie może być to - przy założeniu, że strony mają swobodę co do sposobu i czasu ustalenia ceny ostatecznej - wyłącznie cena na określony dzień, to jest dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Cena na ten dzień mogłaby bowiem, z wielu względów, nie odpowiadać cenie faktycznie zapłaconej lub należnej (cenie całkowitej). W świetle art. 23 § l i 9 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest zatem jego wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna, jeżeli nawet została ostatecznie ustalona lub zapłacona po przyjęciu zgłoszenia celnego.
Przepis art. 85 § l Kodeksu celnego dotyczy natomiast wymagalności należności celnych. Stanowi, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Dla potrzeb ustalenia należności celnych wartość celna w rozumieniu art. 23 § l i 9 Kodeksu celnego jest więc odnoszona do dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z treści przepisu art. 85 § l Kodeksu celnego nie można jednak wyprowadzać wniosku, że wartość transakcyjną (wartość celną) towaru ustala się ostatecznie na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego. Nie jest zatem uprawnione stwierdzenie, że okoliczności wpływające na cenę importowanego towaru nie pozwalają na weryfikację wartości celnej tego towaru, jeżeli zaistniały po dniu przyjęcia zgłoszenia celnego.
Wykładnia art. 23 § l i 85 § l Kodeksu celnego, według której przepisy te dopuszczają możliwość uwzględniania przy ustalaniu wartości celnej towaru według jego wartości transakcyjnej okoliczności mających wpływ na faktyczną cenę towaru, zaistniałych po przyjęciu zgłoszenia celnego, znajduje potwierdzenie w Wyjaśnieniach Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO – robocza nazwa organizacji) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. zawartych w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908).
W szczególności z opinii nr 5.2 i 5.3 wynika, że rabat powinien być uwzględniany przy ustalaniu wartości transakcyjnej towarów według ceny faktycznie zapłaconej lub należnej również wtedy, gdy w momencie ustalania wartości transakcyjnej istnieje jedynie możliwość uzyskania rabatu, lecz rabat nie został jeszcze faktycznie zrealizowany. Również w opinii 15.1 dopuszcza się uwzględnienie w wartości transakcyjnej towaru, ustalanej według ceny faktycznie zapłaconej lub należnej, rabatu przyznanego z uwzględnieniem wcześniejszej transakcji, jeżeli tylko rabat stanowi element ceny towaru zgłaszanego obecnie do odprawy (przykład 2, pkt 9-13). W świetle tej opinii rabat tzw. postimportowy, przyznany wstecz i nie brany pod uwagę przy ustalaniu wartości transakcyjnej, to tylko rabat przyznawany wstecz z tytułu zakupu towarów poprzednio importowanych, a nie rabat dotyczący ceny towarów zgłaszanych obecnie do odprawy (przykład 3 pkt 16 i przykład 4 pkt 17).
Omawianej kwestii dotyczy ponadto komentarz nr 4.1 Wyjaśnień Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej WCO stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. Potwierdza on także tezę, że przy ustalaniu wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej należy brać również pod uwagę cenę ostateczne ustaloną dopiero po dostarczeniu towaru, na podstawie umowy sprzedaży określającej ceny jedynie prowizorycznie lub zawierającej tzw. klauzulę rewizji cen.
W świetle przedstawionych rozważań pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego, nie są uzasadnione.
W szczególności nie jest uzasadnione powoływanie w ramach podstawy skargi kasacyjnej określonej w art. 174 pkt l Prawa o p.s.a. (naruszenie prawa materialnego) zarzutu niezastosowania przez Sąd przepisów omawianego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. zawierających Instrukcję wypełniania dokumentu SAD w polu 45.
Zarzut dotyczący naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o p.s.a. w wyniku niezawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez WSA w sytuacji, gdy istniała przesłanka do takiego zawieszenia ze względu na postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest – zdaniem Sądu - również bezzasadny. Okoliczność, że skarżąca w innej sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem uznała, że jej konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone i w konsekwencji wniosła skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z przepisami art. 20, art. 22 i art. 31 ust. 2 zd. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 23 § 1 i art. 23 § 9 oraz art. 83 § 3 Kodeksu celnego, nie stwarzała dla niej w niniejszej sprawie uprawnienia do żądania zawieszenia postępowania sądowego, a w szczególności uprawnienie takie dla strony nie wynika z art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o p.s.a., bowiem przepis ten dotyczy możliwości działania sądu z urzędu, a nie na wniosek. Dlatego też zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o p.s.a. nie stanowi w niniejszej sprawie usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej. Dodatkowo należy zauważyć, że jakkolwiek rozstrzyganie o zgodności ustawy zwykłej z Konstytucją nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to jednak kwestia ta nie pozostaje poza orzeczniczym zainteresowaniem tych sądów i w przypadku pojawienia się takiej wątpliwości sąd administracyjny władny jest zwrócić się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie toczącej się przed tym sądem sprawy. W sprawie niniejszej Sąd I instancji uznał, że wątpliwości takie nie zachodzą i ta ocena nie nasuwa zastrzeżeń.
Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia przez Sąd przepisów Konstytucji RP (art. 2 i 7), skoro były one w dużej mierze oparte na zarzutach dotyczących omawianej instrukcji wypełniania dokumentu SAD.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Dlatego też na podstawie art. 181, 183 § l i 184 Prawa o p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.
m.s.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI