I GSK 1639/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-01-26
NSAAdministracyjneŚredniansa
sądy administracyjneskarga kasacyjnadopuszczalność skargiczynność organuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiprawo do sąduKomisja Europejskakonopieodmiany roślin

NSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącą wniosku do KE o zakaz wprowadzenia do obrotu odmiany konopi Finola, uznając czynność za niedopuszczalną do zaskarżenia.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną J.C. od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło skargę na czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi polegającą na złożeniu wniosku do Komisji Europejskiej o upoważnienie do ustanowienia zakazu wprowadzenia do obrotu odmiany konopi Finola. Sąd I instancji uznał, że czynność ta nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem, ani innym aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną i uznając, że czynność organu nie zawiera władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, nie jest podejmowana w sprawie indywidualnej i nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez J. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, które odrzuciło skargę na czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Czynność ta polegała na złożeniu wniosku do Komisji Europejskiej w sprawie upoważnienia do ustanowienia zakazu wprowadzenia do obrotu odmiany konopi Finola. WSA uznał, że zaskarżona czynność nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem ani innym aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), ponieważ nie zawiera władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, nie jest podejmowana w sprawie indywidualnej i nie dotyczy stosunku administracyjnego. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że NSA nie prowadzi postępowania dowodowego, a kontrola sądowoadministracyjna jest ograniczona do spraw określonych w ustawie. NSA uznał, że prawo do sądu nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom proceduralnym. W związku z tym, odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej nie narusza prawa do sądu. Sąd nie znalazł również podstaw do skierowania pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uznając, że wykładnia przepisów prawa unijnego nie była niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taka czynność nie stanowi aktu lub czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ nie zawiera władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, nie jest podejmowana w sprawie indywidualnej i nie dotyczy stosunku administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zaskarżona czynność nie spełnia konstytutywnych cech aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., w tym nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie jest podejmowana w sprawie indywidualnej i nie ma charakteru władczego rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej obejmuje inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach określonych postępowań administracyjnych.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli (...) sprawa nie podlegała orzecznictwu sądu administracyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać istotne postępowanie sprawy, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie prawne i faktyczne.

p.p.s.a. art. 166

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.

rozporządzenie 2100/94 art. 13 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin

Określa skutki wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, w tym prawo posiadacza do działań takich jak wytwarzanie, rozmnażanie, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż, eksport, import, przechowywanie.

rozporządzenie 1307/2013

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmieniające załącznik X do tego rozporządzenia

rozporządzenie 639/2014 art. 9 § ust. 5 zdanie pierwsze, drugie i trzecie

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia

Dotyczy wniosku o upoważnienie do ustanowienia zakazu wprowadzania do obrotu odmiany konopi oraz zakazu przyznawania dopłat bezpośrednich do upraw tej odmiany.

dyrektywa 2002/53 art. 18

Dyrektywa Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych

Dotyczy zakazu wprowadzania do obrotu odmian roślin.

KPPUE art. 47

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do oikeudenmukaisen oikeudenkäynnin.

TFUE art. 34

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Dotyczy zakazu środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przywozie i wywozie między Państwami Członkowskimi.

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Umożliwia sądom krajowym zwracanie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi wykładni prawa UE.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi polegająca na złożeniu wniosku do Komisji Europejskiej nie jest aktem lub czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Zaskarżona czynność narusza prawo do sądu gwarantowane przez Konstytucję RP i KPPUE. Zaskarżona czynność dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa i powinna podlegać kontroli sądu administracyjnego. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez braki uzasadnienia WSA. Naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi mimo jej dopuszczalności.

Godne uwagi sformułowania

zakres kontroli działalności administracji publicznej nie zawiera ono jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony skarżącej nie budzi wątpliwości, że zaskarżona czynność nie stanowi decyzji administracyjnej prawo do sądu zagwarantowane w Konstytucji RP nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom skierowanie pytań o treści zaprezentowanej w skardze kasacyjnej nie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zakresu kognicji sądów administracyjnych w zakresie zaskarżania czynności organów administracji publicznej oraz interpretacja prawa do sądu w kontekście niedopuszczalności skargi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaskarżenia czynności organu poprzedzającej postępowanie unijne; ogólne zasady dotyczące dopuszczalności skargi są szeroko stosowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na czynności organów, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Choć temat jest techniczny, dotyczy ochrony praw obywateli przed działaniami administracji.

Kiedy czynność urzędnika nie podlega kontroli sądu? NSA wyjaśnia granice kognicji sądów administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1639/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3229/21 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-02-08
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3229/21 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. C. na czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie złożenia wniosku do Komisji Europejskiej w sprawie upoważnienia do ustanowienia zakazu wprowadzenia do obrotu odmiany konopi Finola postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3229/21, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm. dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę J. C. na czynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie złożenia wniosku do Komisji Europejskiej w sprawie upoważnienia do ustanowienia zakazu wprowadzenia do obrotu odmiany konopi Finola.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych p.p.s.a. określa art. 3 § 2 tej ustawy.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest czynność organu administracji polegająca na złożeniu wniosku do Komisji Europejskiej w sprawie upoważnienia do ustanowienia zakazu wprowadzenia do obrotu odmiany konopi. W skardze pełnomocnik strony zaskarżył również wysłanie do Komisji Europejskiej powiadomienia o powyższym wniosku. W ocenie WSA, nie budzi wątpliwości, że zaskarżona czynność nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Nie jest to również żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 9 p.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest to, czy zaskarżona czynność mieści się w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji złożenie wniosku i wysłanie powiadomienia o nim do Komisji Europejskiej nie stanowi aktu, ani też czynności wymienionej w § 2 art. 3 p.p.s.a, które podlegałaby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie zawiera ono jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony skarżącej. Organ nie rozstrzygał również merytorycznie o istocie sprawy. Złożenie wniosku przez organ i wysłanie o nim powiadomienia do Komisji Europejskiej nie były też podejmowane w sprawie indywidualnej, ponieważ przedmiotem sprawy nie jest określony stosunek administracyjny w postaci uprawnienia lub obowiązku, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zaskarżona czynność nie była również skierowana do oznaczonego podmiotu w stosunku administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe regulacje normatywne, jak i przedmiot skargi Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zaskarżonej czynności nie można uznać za akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zatem nie podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. polegające na:
a) kompletnym pominięciu obligatoryjnych elementów uzasadnienia, tj. przedstawienia stanu sprawy, postawionych zarzutów oraz argumentów za dopuszczalnością skargi (w tym ograniczeniu się do sformułowania "skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do WSA w Warszawie skargę'' oraz pominięciu faktu, iż skarżący jest posiadaczem wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin w odniesieniu do odmiany konopi FINOLA zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (dalej: "rozporządzenie 2100/94")),
b) braku jakiegokolwiek odniesienia się do istotnych i mających podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnień związanych ze skutkami przysługiwania prawa podmiotowego do odmiany konopi FINOLA indywidualnie skarżącemu, w tym do zagadnienia bezpośredniego wpływu zaskarżonych czynności na to prawo, który to bezpośredni wpływ wynika z treści art. 9 ust. 5 zdanie trzecie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (dalej: "rozporządzenie 639/2014"), oraz do zagadnienia związanego z faktem, ze zaskarżone czynności stanowią samodzielny i niepodlegający później kontroli krok w procesie wprowadzenia w drodze rozporządzenia Rady Ministrów zakazu wprowadzania odmiany FINOLA do obrotu w Polsce,
c) braku jakiegokolwiek odniesienia się do naruszenia prawa skarżącego do Sądu, i to zarówno w świetle art. 45 ust. i Konstytucji i stanowiska zajętego przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2020 r., sygnatura akt SK 12/20, jak i w świetle art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej: "KPPUE") oraz pytań prejudycjalnych, o których zadanie skarżący wnosił;
d) wewnętrznej niespójności zaskarżonego postanowienia, wyrażającej się w przyjęciu, że warunkiem dopuszczalności skargi jest m.in. skierowanie czynności do oznaczonego adresata, a następnie - wobec skierowania jej do takiego adresata - jej odrzucenie m.in. z uwagi na nieskierowanie czynności do oznaczonego adresata w stosunku administracyjnym", bez jakiegokolwiek wyjaśnienia tej różnicy, a ponadto wyrażającej się w oderwanej od wcześniejszych wywodów Sądu argumentacji utożsamiającej czynność zaskarżalną z czynnością rozstrzygającą o istocie sprawy, a czynność indywidualną z czynnością, której przedmiotem jest "określony stosunek administracyjny w postaci uprawnienia lub obowiązku, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego,
co w konsekwencji prowadzi do niemożliwości skutecznej kontroli kasacyjnej zaskarżonego postanowienia, nie sposób bowiem ustalić, jakie elementy stanu faktycznego Sąd uwzględnił, a jakie pominął ani jakie przepisy stosowania i jakiej dokonania ich wykładni dochodząc do wydanego rozstrzygnięcia.
Na wypadek zaś niepodzielenia zarzutu powyższego:
2. naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z art. 9 ust. 5 zdanie trzecie rozporządzenia 639/2014, art. 18 zdanie pierwsze dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych (dalej: "dyrektywa2002/53") art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2100/94 polegające na przyjęciu, że zaskarżona czynność dotycząca odmiany konopi FINOLA nie stanowią innej czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., i w konsekwencji odrzuceniu skargi, mimo że czynność ta w rzeczywistości miała taki charakter, dotyczyła bowiem jednej, oznaczonej odmiany konopi posiadającej swojego indywidualnego właściciela (skarżącego), wpływała bezpośrednio i ex leqe na prawo do dopłat do tej odmiany oraz de facto uniemożliwiała wykonywanie uprawnień składających się na prawo podmiotowe skarżącego do tej odmiany, a ponadto była niezbędnym krokiem na drodze do wprowadzenia na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów całkowitego zakazu wprowadzania tej odmiany do obrotu w Polsce, przy czym kontrola zgodności z prawem tej czynności na dalszym etapie tego procesu nie jest możliwa, co miało wpływ na wynik sprawy, prowadząc do bezzasadnego odrzucenia skargi.
Z kolei na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 KPPUE w związku z art. 9 ust. 5 zdania pierwsze, drugie i trzecie rozporządzenia 639/2014, art. 18 zdanie pierwsze dyrektywy 2002/53 oraz art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2100/94, a także z art. 34 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: "TFUE") przez ich niewłaściwe zastosowanie, a właściwie niezastosowanie, polegające na niezastosowaniu art. 45 ust. i Konstytucji oraz art. 47 KPPUE i w konsekwencji pozbawieniu skarżącego - przez odrzucenie skargi - prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez Sąd.
W motywach wskazano na argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Jednocześnie wniesiono o zadanie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu w trybie art. 267 TFUE następujących pytań w trybie prejudycjalnym:
1. Czy z zasady skutecznej ochrony sądowej oraz z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej wynika, ze osobie będącej posiadaczem wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin w odniesieniu do odmiany konopi zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin musi przysługiwać skuteczny środek prawny przed sądem w razie dokonania przez Państwo Członkowskie - na podstawie art. 9 ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (dalej: "rozporządzenie 639/2014") – powiadomienia Komisji Europejskiej o wniosku w sprawie upoważnienia do ustanowienia zakazu wprowadzania do obrotu tej odmiany zgodnie z art. 18 dyrektywy Rady 2002/53/WE z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie Wspólnego katalogu odmian gatunków roślin rolniczych?
2. Czy wpływ na odpowiedź na pytanie pierwsze ma okoliczność, że posiadacz wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin w odniesieniu do odmiany konopi jest obywatelem i ma miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim oraz że materiał siewny tej odmiany, której dotyczy wniosek o wprowadzenie zakazu wprowadzania do obrotu, przywożony jest z innego Państwa Członkowskiego, w związku z czym przewidziany w art. 9 ust. 5 zdanie trzecie rozporządzenia 639/2014 zakaz przyznawania dopłat bezpośrednich do upraw tej odmiany stanowi środek o skutku równoważnym do ograniczenia w przywozie, o którym mowa w art. 34 TFUE?
W piśmie z dnia 7 listopada 2022 r. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 20 października 2022 r. w sprawie T-653/21 C przeciwko Komisji. Skarżący wskazał, że wobec tego, że dokument ten powstał w dniu 20 października 2022 r., nie było możliwe jego przedstawienie na wcześniejszym etapie postępowania. Przy czym dokument ten jedynie potwierdza prawidłowość stanowiska skarżącego kasacyjnie, istotnie wpływając na ocenę zasadności zarzutu kasacyjnego dotyczącego zapewnienia dostępu do sądu (zarzut 3 skargi kasacyjnej) oraz przesądzając, że zawarta w odpowiedzi na skargę kasacyjną argumentacja organu co do tego, że skarżący ma zapewniony dostęp do sądu przed sądami unijnymi, jest nietrafna.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy się odnieść do wniosku skarżącego o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 20 października 2022 r. w sprawie T-653/21 C przeciwko Komisji. Przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ NSA nie przeprowadza postępowania dowodowego o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten jest adresowany do Sądu I instancji. Stąd też NSA nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przeprowadzenie wnioskowanego dowodu. Nadto wskazać należy, że sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń, celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Może to jedynie uczynić w granicach zakreślonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., ale nawet wówczas celem tego postępowania nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy prawidłowo organy ustaliły stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 19 września 2017 r., I FSK 136/16 dostępny w CBOSA).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W literaturze i w orzecznictwie wskazuje się, że zaskarżane do sądu administracyjnego mogą być akty i czynności, które:
- nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.,
- są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.,
- muszą mieć charakter publicznoprawny,
- dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. np. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19; J.P. Tarno, w: J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 54; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA: z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06 i z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06).
Wskazane wyżej cztery elementy określa się w nauce mianem konstytuujących pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 31-32; B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych [art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.], "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 9).
Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona czynność nie stanowi decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Nie jest to również żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 9 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że złożenie wniosku i wysłanie powiadomienia o nim do Komisji Europejskiej nie stanowi aktu, ani też czynności wymienionej w art. 3 § 2 p.p.s.a, które podlegałaby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie zawiera ono jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony skarżącej. Organ nie rozstrzygał również merytorycznie o istocie sprawy. Złożenie wniosku przez organ i wysłanie o nim powiadomienia do Komisji Europejskiej nie były też podejmowane w sprawie indywidualnej, ponieważ przedmiotem sprawy nie jest określony stosunek administracyjny w postaci uprawnienia lub obowiązku, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zaskarżona czynność nie była również skierowana do oznaczonego podmiotu w stosunku administracyjnym.
Uwzględniając powyższe rozważania bezprzedmiotowe okazało się poddanie analizie zaskarżonej czynności pod kątem spełniania pozostałych cech aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 45 Konstytucji RP, wskazać należy, że zarzut ten nie może odnieść pożądanego przez stronę skarżącą skutku. Podkreślić należy, że w doktrynie i judykaturze powszechnie przyjmuje się, że prawo do sądu zagwarantowane w Konstytucji RP nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacki) czy finansowym (koszty sądowe). Wskazać należy, że wprawdzie prawo do rozstrzygnięcia sprawy jest elementem prawa do sądu, jednak należy uznać, że prawo do rozstrzygnięcia sprawy oznacza możliwość uzyskania rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym, przy założeniu, że postępowanie mogło być skutecznie wszczęte i mogło w ten sposób toczyć się (zob. P. Grzegorczyk, K. Weitz, M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja. Komentarz, T. I, Warszawa 2016, s. 1149).
Stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poza spełnieniem wymagań niezależności, bezstronności i niezawisłości, rozpoznający sprawę sąd musi jeszcze być właściwy. Posłużenie się przez ustrojodawcę tym przymiotnikiem wskazuje, że czynienie użytku z prawa do sądu ma następować nie przed jakimkolwiek sądem, lecz tylko właściwym ze względu na przedmiot sprawy (materię sporu) (tak J. Boć [w:] J. Boć (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej Polskiej; J. Boć, Komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., Wrocław 1998, s. 91 oraz A. Zieliński, Prawo do sądu a struktura sądownictwa, PiP 2003, z. 4, s. 31).
Twierdzenia skarżącego sprowadzają się do przekonania, że zostało ograniczone mu prawo do sądu. W obowiązującym w Polsce porządku konstytucyjnym prawo do sądu nie jest natomiast nieograniczone, w rozpoznawanej sprawie prawo to jest ograniczone procedurą sądowoadministracyjną, która została szczegółowo wskazana na wstępie.
Z przytoczonych przepisów (art. 1 i 3 p.p.s.a.) jasno wynika, że wobec ustalenia, że skarga została złożona w sprawie niepodlegającej kontroli sądu administracyjnego, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązany jest do odrzucenia takiej skargi. Z faktu, że Sąd pierwszej instancji zastosował konkretny przepis ustawy (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), który wprost nakazuje w określonym przypadku odrzucenie skargi, nie można wywodzić, że doszło do naruszenia prawa do sądu.
Odnosząc się do szczególnie eksponowanego argumentu skargi kasacyjnej, że skarżący jest posiadaczem wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin w odniesieniu do odmiany konopi FINOLA zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (dalej: "rozporządzenie 2100/94")) – pkt 1a) petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że kwestię uprawnień posiadacza wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin reguluje w szczególności art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2100/94. Z ust. 1 powołanego powyżej przepisu wynika, że wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin wywiera taki skutek, iż posiadaczowi lub posiadaczom wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, przysługuje prawo do wykonywania działań wymienionych w ust. 2. Działania te to: wytwarzanie lub rozmnażanie (reprodukcja), przygotowanie do rozmnażania, oferowanie do sprzedaży, sprzedaż lub inne wprowadzenie do obrotu, eksport ze Wspólnoty, import do Wspólnoty, przechowywanie do każdego z powyższych celów. Jak słusznie stwierdził organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, z przepisu tego w żaden sposób nie wynika, że z uzyskaniem wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin wiąże się nierozłącznie uprawnienie dla rolników korzystających z chronionej odmiany roślin, do uzyskania płatności bezpośrednich i płatności obszarowych w ramach PROW.
W związku z powyższym za niezasadne należało uznać zarzuty zarówno naruszenia przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego zawarte w skardze kasacyjnej, kwestionujące prawidłowość odrzucenia skargi przez WSA w Warszawie.
Mając na uwadze powyższe uwagi, stwierdzić należy, że stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, a zarzuty skargi kasacyjnej w żadnym stopniu go nie podważyły.
Przechodząc do wniosku o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE należy stwierdzić, że skierowanie pytań o treści zaprezentowanej w skardze kasacyjnej nie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. W świetle treści art. 267 TFUE Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym m.in. o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i EBC. W przypadku, gdy pytanie z tym związane zostanie podniesione przed sądem jednego z krajów członkowskich to w sytuacji, gdy właściwy sąd uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, może zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. Naczelny Sąd Administracyjny na tle rozpatrywanej sprawy nie powziął jednak wątpliwości co do wykładni wskazanych przepisów prawa unijnego, co uzasadniono wyżej.
Z przytoczonych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI