I GSK 1635/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneWysokansa
dofinansowanie UEkorekta finansowaprawo zamówień publicznychnieprawidłowośćbudżet UEpostępowanie administracyjneNSAWSAfinanse publiczne

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, potwierdzając, że sąd I instancji prawidłowo uchylił decyzję o zwrocie dofinansowania z powodu niewystarczającego uzasadnienia przez organ co do wysokości nałożonej korekty finansowej.

Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu dofinansowania z funduszy UE z powodu naruszenia procedur zamówień publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nie uzasadnił wystarczająco, dlaczego zastosował maksymalną korektę finansową w wysokości 25%, zamiast niższej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra, podzielając stanowisko WSA, że brak odpowiedniego uzasadnienia miarkowania korekty stanowił wadę postępowania.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej nakładającą na beneficjenta obowiązek zwrotu 25% dofinansowania z funduszy UE. Beneficjent, D. P., zawarł umowę o dofinansowanie projektu w ramach programu Polska Cyfrowa. Kontrola wykazała nieprawidłowości w procedurze udzielania zamówień, w tym zbyt krótki termin składania ofert oraz dyskryminacyjne warunki udziału, co skutkowało nałożeniem korekt finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy prawidłowo stwierdziły nieprawidłowości, ale nie wykazały, dlaczego zastosowano maksymalną korektę finansową w wysokości 25%, podczas gdy przepisy (Taryfikator) przewidywały możliwość jej obniżenia do 10% lub 5% w zależności od wagi naruszenia. Sąd I instancji podkreślił, że organy winny uzasadnić wybór najwyższej stawki, biorąc pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz argumentację strony. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra, uznając, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia WSA, odpowiada prawu. NSA potwierdził, że organy administracji miały obowiązek uzasadnić wybór maksymalnej korekty finansowej, a brak takiego uzasadnienia stanowił wadę postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma obowiązek uzasadnić wybór wysokości korekty finansowej, szczególnie gdy przepisy (np. Taryfikator) przewidują możliwość jej obniżenia w zależności od charakteru i wagi nieprawidłowości. Brak takiego uzasadnienia stanowi wadę postępowania.

Uzasadnienie

Sąd I instancji uchylił decyzję, wskazując na brak uzasadnienia organu co do wyboru maksymalnej korekty finansowej. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że choć przepisy o korektach finansowych (Taryfikator) przewidują możliwość miarkowania stawki, organy nie wykazały, dlaczego nie skorzystały z tej możliwości i nie uzasadniły wyboru najwyższej stawki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień § § 9 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień § § 9 ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień § § 7

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie uzasadnił wystarczająco wyboru maksymalnej wysokości korekty finansowej (25%), mimo że przepisy przewidują możliwość jej miarkowania (do 10% lub 5%) w zależności od wagi naruszenia. Naruszenie krajowych procedur zamówień publicznych, skutkujące ograniczeniem konkurencji, stanowi nieprawidłowość w rozumieniu prawa UE i może prowadzić do szkody w budżecie UE.

Odrzucone argumenty

Minister argumentował, że sąd I instancji błędnie zastosował przepisy UE (rozporządzenie 1083/2006, które było już uchylone) i że organ nie był zobligowany do dodatkowego miarkowania korekty, skoro Taryfikator zawierał już zmiarkowane wartości. Minister kwestionował naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., twierdząc, że uzasadnienie wyroku WSA było kompletne.

Godne uwagi sformułowania

brak uzasadnienia miarkowania wysokości korekty charakter i waga stwierdzonej nieprawidłowości ograniczenie uczciwej konkurencji potencjalna szkoda w budżecie ogólnym UE uznaniowość nie oznacza dowolności

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący

Bogdan Fischer

sędzia

Małgorzata Kowalska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie wysokości korekt finansowych w sprawach o zwrot środków UE, obowiązek organów administracji do szczegółowego wyjaśniania decyzji, interpretacja pojęcia 'nieprawidłowości' w kontekście funduszy UE i prawa zamówień publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia procedur zamówień publicznych przy wydatkowaniu środków UE i zastosowania Taryfikatora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet w skomplikowanych kwestiach finansowych i proceduralnych związanych ze środkami unijnymi. Podkreśla znaczenie ochrony konkurencji i prawidłowego wydatkowania funduszy UE.

Czy brak uzasadnienia korekty finansowej UE może uratować beneficjenta przed zwrotem pieniędzy?

Sektor

finanse publiczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1635/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1668/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-13
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,c,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1483
art. 184 ust. 1,  art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U. 2016 poz 200
§ 9 ust. 1 i ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków  poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień
Dz.U. 2024 poz 572
art. 80, art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 2 pkt 7,  art. 98
ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36,, art. 143
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Juszyńska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1668/21 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 31 grudnia 2020 r. nr DRC-VI.7643.1.2020.ML/JO/MP w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. oddala skargę kasacyjna; 2. zasądza od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz D. P. 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1668/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. P. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 31 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
3 października 2016 r. D. P., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], zawarł z Centrum Projektów Polska Cyfrowa umowę o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "[...]" w ramach działania 1.1 "Wyeliminowanie terytorialnych różnic w możliwości dostępu do szerokopasmowego Internetu o wysokich przepustowościach", osi priorytetowej pn. "[...]" w ramach programu Operacyjnego Polska Cyfrowa.
Pismem z 8 maja 2017 r., poinformowano beneficjenta o wynikach przeprowadzonej kontroli ex-post w przedmiocie zapytania ofertowego w ramach niniejszego projektu. Wskazano, że beneficjent wyznaczył za krótki termin składania ofert w czasie krótszym niż wymagany w sekcji 6.5.3 pkt 5 lit. a) tiret vi Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-20120 z dnia 10 kwietnia 2015 r. Nadto zarówno w dokumentacji dotyczącej przedmiotowego postępowania przetargowego, jak i w zapytaniu ofertowym beneficjent wskazał, że termin składania ofert w tym postępowaniu upływa 22 września 2016 r., o godz. 11.00, a zapytanie o cenę zostało opublikowane 12 września 2016 r., co oznaczało, że beneficjent wyznaczył tylko 9 dni zamiast wymaganego terminu wynoszącego 14 dni, wskazanego w Wytycznych. Wobec powyższego, na podstawie pozycji 15 załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2016 r., poz. 200) - dalej jako: "Taryfikator" - obowiązującego na dzień podpisania umowy, CPPC naliczyło wobec beneficjenta korektę finansową w wysokości 10%.
CPPC nałożyło na beneficjenta również korektę finansową w wysokości 25% w związku z tym, że ustalone przez beneficjenta warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia bądź dokonanie opisu sposobu oceny spełniania warunków udziału w nim mogłoby utrudniać uczciwą konkurencję. Beneficjent w zapytaniu ofertowym zażądał od wykonawców wykazania "posiadania środków finansowych lub zdolności kredytowej w wysokości nie mniejszej niż 5.000 000 zł i wystawionej nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert". Według beneficjenta miało to stanowić potwierdzenie spełniania przez wykonawców określonych warunków "ekonomiczno-finansowych". Dodatkowo zwrócono uwagę, że beneficjent zażądał od wykonawców, aby wykazali, że "w okresie ostatnich 3 lat wykonywali minimum dwa zamówienia o wartości nie mniejszej niż 4.000 000 zł brutto każde, w ramach, którego budowano sieci informatyczne oraz dostarczano infrastrukturę IT przy wsparciu środków unijnych", co według beneficjenta miało stanowić potwierdzenie spełniania określonych przez niego warunków związanych z "wiedzą oraz doświadczeniem". Natomiast, zgodnie z pkt 2 protokołu zapytania ofertowego z 29 września 2016 r., szacunkowa wartość przedmiotowego zamówienia wynosi 2 694 022,33 zł netto (3 313 647,48 zł brutto), a zatem warunek udziału w postępowaniu ustalono ewidentnie nieproporcjonalnie do przedmiotu zamówienia, bowiem przewyższa on o ponad 1 500 000,00 zł (w odniesieniu do warunku "ekonomiczno-finansowego") bądź 500 000,00 zł (w odniesieniu do warunku "wiedzy oraz doświadczenia"), szacunkową wartość przedmiotu zamówienia.
Powołując się na poz. 13 pkt 1 Taryfikatora, CPPC nałożyło na beneficjenta korektę finansową w wysokości 25% wskazując, że w przypadku stwierdzenia w ramach jednego zamówienia kilku nieprawidłowości indywidualnych, wartość korekt finansowych nie podlega sumowaniu i w takiej sytuacji do stwierdzonych nieprawidłowości (tj. ustalenie terminu składania ofert krótszego niż przewidziany we właściwych procedurach, jako minimalny oraz określenie dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia) stosuje się jedną korektę finansową o najwyższej wartości, tj. w przypadku tej sprawy 25%.
Beneficjent złożył zastrzeżenia do stwierdzonych przez CPPC naruszeń, nie zgadzając się z nimi w całości.
Pismem z 4 września 2017 r. CPPC podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i poinformowało o zakończeniu procedury odwoławczej w ramach kontroli.
Pismem z 31 maja 2019 r. CPPC, na podstawie art. 207 ust. 8, w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze. zm., dalej: "u.f.p."), wezwało beneficjenta do zwrotu środków w łącznej wysokości 99.170,82 zł.
Beneficjent po otrzymaniu powyższego wezwania nie dokonał zwrotu wskazanych środków.
Decyzją z 9 stycznia 2020 r. CPPC zobowiązało skarżącego do zwrotu 25% dofinansowania, odpowiadającego kwocie 99.170,82 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Strona, 27 stycznia 2020 r., złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazała na niedostateczne rozważenie zaistnienia przesłanek do nałożenia korekty finansowej oraz brak wskazania przez organ powodów nałożenia najwyższej możliwej korekty w wysokości 25%.
Minister decyzją z 31 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, działania beneficjenta były nieprawidłowe, co w konsekwencji spowodowało naruszenie sekcji 6.5.3 pkt 5 lit. a) tiret VI Wytycznych skutkujące naliczeniem korekty finansowej w wysokości 10%, za naruszenie polegające na: ustaleniu terminu składania ofert krótszego niż przewidziany we właściwych procedurach, jako minimalny.
Strona naruszyła także sekcję 6.5.1 pkt 5 Wytycznych, co zobligowało CPPC do naliczenia najwyżej korekty finansowej w wysokości 25% na podstawie poz. 13 pkt 1 Taryfikatora za: określenie dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia. W tym zakresie beneficjent (zamawiający) ustalił warunki udziału w postępowaniu zamówieniowym w sposób nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia, jak również nie przewidział możliwości wezwania wykonawców do uzupełnienia/wyjaśnienia treści ofert przez co w znaczącym stopniu naruszono zasadę uczciwej konkurencji. Kwestia powodów nałożenia ww. korekty była już przedmiotem odrębnego, przeprowadzonego w całości, postępowania, na podstawie art. 24 i 25 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1431 ze zm.) - dalej: "ustawa wdrożeniowa", zakończonego pismem z 4 września 2017 r. ustosunkowującego się do zarzutów strony. Zgodnie z art. 25 ust. 11 ustawy wdrożeniowej powyższe pismo CPPC stanowiło ostateczną informację pokontrolną, od której nie przysługuje możliwość złożenia dalszych zastrzeżeń. Ostateczna informacja pokontrolna zawierała w szczególności prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione w toku kontroli i ich ocenę prawną czy stanowisko wobec zgłoszonych przez podmiot kontrolowany zastrzeżeń. W związku z tym, zdaniem Ministra, organ odwoławczy nie jest uprawniony do analizowania po raz kolejny zasadności nałożenia przez organ I instancji obowiązku zwrotu spornej kwoty, gdyż procedura opisana w art. 24 i 25 ustawy wdrożeniowej nie przewiduje takiej możliwości. Na chwilę obecną nie ma możliwości prawnych, aby dokonać ponownej weryfikacji ww. ustaleń.
W ocenie organu odwoławczego niezrozumiałe jest twierdzenie beneficjenta, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wyjaśniono, dlaczego zastosowana przez organ korekta finansowa została określona w maksymalnej wysokości 25% i dlaczego nie została pomniejszona do poziomu 10% czy 5% wydatków kwalifikowalnych, którą orzekł organ I instancji, ponieważ wszystkie dowody zgromadzone w niniejszej sprawie stanowią dokumenty urzędowe, którym (z mocy prawa) przysługuje domniemanie prawdziwości, co oznacza, że stwierdzone w nich okoliczności w rzeczywistości przedstawiają się tak, jak w treści dokumentów branych pod uwagę do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję strona wskazała m.in. na naruszenie przez organy przy jej wydaniu art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu dofinansowania z pominięciem charakteru i wagi stwierdzonej nieprawidłowości oraz strat poniesionych przez konkretne fundusze.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 11668/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 31 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. WSA podzielił zarzut naruszenia art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu dofinansowania z pominięciem charakteru i wagi stwierdzonej nieprawidłowości.
Sąd I instancji odwołał się do pojęcia "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, wskazując, że do nieprawidłowości dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych z budżetu UE, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa UE. Wykrycie naruszenia tego prawa prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, a wiążących się z wykryciem nieprawidłowości, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, tj. nałożenia korekty finansowej (art. 98 rozporządzenia 1083/2006). Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.
Sąd I instancji podkreślił, że organy zasadnie uznały, iż beneficjent wyznaczył termin składania ofert w czasie krótszym niż wymagany w sekcji 6.5.3 pkt 5 lit. a) tiret vi Wytycznych. Prawidłowo również przyjęły, że warunek udziału w postępowaniu ustalono ewidentnie nieproporcjonalnie do przedmiotu zamówienia. Jednakże samo stwierdzenie nieprawidłowości przy realizacji umowy nie musi oznaczać wystąpienia skutków finansowych dla budżetu UE.
Sąd I Instancji zauważył, iż organy zamiennie stosują pozycje z Taryfikatora, raz w wersji pierwotnej określonej ww. rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień, a następnie w wersji nadanej przez rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 22 lutego 2017 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U. z 2017 poz. 615), które również zawiera wyrażone procentowo wielkości korekt finansowych przypisane konkretnym rodzajom naruszeń prawa zamówień publicznych. W tym przypadku wskazują na pozycje o numerze 12 pkt 1 i 14. Za prawidłowe WSA uznał zastosowanie rozporządzenia w wersji obowiązującej od 22 marca 2017 r., gdyż zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia jedynie do nieprawidłowości stwierdzonych w postępowaniach o udzielenie zamówienia prowadzonych zgodnie z warunkami wynikającymi z ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych wszczętych przed dniem 28 lipca 2016 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie organy, prawidłowo uznały, że w sprawie mamy do czynienia z kategorią nieprawidłowości o jakiej mowa w pozycji 12 i 14 Taryfikatora.
WSA w Warszawie zauważył, że punkt 12 tabeli Taryfikatora, co prawda przypisuje do stwierdzonego naruszenia zastosowany w sprawie wskaźnik korekty w wysokości 25%, ale równocześnie zaznaczono, iż "wysokość korekty może zostać obniżona do 10% lub 5%". Sąd podkreślił, że zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w przypadku kategorii nieprawidłowości indywidualnych, której w załączniku do rozporządzenia przypisano więcej niż jedną stawkę procentową, zastosowanie stawki procentowej o niższej wysokości niż maksymalna wysokość dla danej kategorii nieprawidłowości indywidualnych jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione charakterem i wagą stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej. W rozpatrywanej sprawie CPPC nałożyło na beneficjenta korektę finansową w wysokości 25%, bowiem w sytuacji naliczenia większej niż jedna korekty finansowej, korekty te nie sumują się i w takiej sytuacji nalicza się korektę najwyższą. Wbrew jednak stanowisku Ministra organ I instancji nie wyjaśnił, co uniemożliwiało miarkowanie wysokości korekty do 10%. Rację ma skarżący podnosząc, że w przypadku zastosowania korekty finansowej wynikającej z Taryfikatora w wysokości maksymalnej przewidzianej dla danego naruszenia organ winien wyjaśnić, dlaczego uznał, że w konkretnym przypadku zastosowanie miała właśnie najwyższa stawka korekty.
WSA odwołując się do wyroku TSUE z 14 lipca 2016 r. w sprawie C-406/14 podkreślił, że skoro Taryfikator przewiduje stopniowanie korekty (25%, 10% i 5%) to przyjąć należy, że 25% korekta powinna być stosowana w przypadkach rażących. Uzasadnienie wyboru wysokości korekty powinno być zatem rzetelnie uzasadnione. W ramach tych rozważań organ winien wziąć pod uwagę argumentację strony, a więc takie podnoszone okoliczności jak to, że żaden z wykonawców ubiegających się o realizację zamówienia, czy też wykonawców przesyłających swoje stanowisko do zapytania ofertowego nie wskazywał, iż warunek ustanowiony przez stronę może w jakikolwiek sposób ograniczać lub naruszać uczciwą konkurencję. Żaden z wykonawców nie zgłosił również wniosku o modyfikację warunków udziału w postępowaniu poprzez zmniejszenie wymagania zdolności finansowej. Minister ponownie rozpatrując sprawę ma wykazać jakie powody i okoliczności sprawy uniemożliwiały zastosowanie obniżenia korekty.
W skardze kasacyjnej Minister Funduszy i Polityki Regionalnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie, w razie uwzględnienia skargi i uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) w ramach ogólnej podstawy kasacyjnej, o której mowa w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, a to wskutek:
a) niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 98 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 7 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE z 31 lipca 2006 r., L nr 210, s. 25), zwanego dalej "rozporządzeniem 1083/2006" mimo że określona w decyzji organu należność publicznoprawna nie pozostaje w związku z realizacją programów z udziałem środków europejskich, których dotyczy rozporządzenie 1083/2006,
b) niewłaściwego zastosowania art. 98 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006 - wskutek błędnego przyjęcia, że to organ jest adresatem norm zawartych w tych przepisach rozporządzenia 1083/2006,
c) niewłaściwego zastosowania art. 98 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006 w związku z § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. poz. 200, ze zm.), zwanego dalej "Taryfikatorem" - wskutek błędnego przyjęcia, że organ, orzekając w sprawie indywidualnej, zobligowany był rozważyć i ewentualnie dokonać niejako dodatkowego miarkowania ustalonej wartości korekty finansowej, mimo że już tylko zastosowany przez organ Taryfikator zawiera w sobie zmiarkowane wartości korekt finansowych,
d) błędnej wykładni § 9 ust. 1 i 2 Taryfikatora w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.p.f. polegającej na uznaniu, że mimo ustalenia przez organy administracyjne zaistnienia w ramach jednego postępowania zamówieniowego dwóch nieprawidłowości indywidualnych, nie można wobec beneficjenta zastosować korekty finansowej o najwyższej wartości;
2) w ramach ogólnej podstawy kasacyjnej, o której mowa w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z § 9 ust. 1 i 2 Taryfikatora - a to poprzez błędne przypisanie organowi uchybienia prawu materialnemu, które miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej i uchylenie z tej przyczyny decyzji organu,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 98 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006, w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 9 ust. 1 i 2 Taryfikatora w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.- a to poprzez błędne przypisanie organowi takiego naruszenia przepisów postępowania, które co najmniej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej i uchylenie z tej przyczyny decyzji organu, to zaś wskutek błędnego uznania przez sąd I instancji, że mimo ustalenia w postępowaniu administracyjnym zaistnienia dwóch nieprawidłowości indywidualnych organ zobligowany był rozważyć w uzasadnieniu decyzji miarkowanie wartości korekty finansowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasadzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają sformułowane w skardze kasacyjnej skierowane przeciwko rozstrzygnięciu sądu I instancji zarzuty.
W tym miejscu należy także podkreślić, że zgodnie z art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z sytuacją, w której zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu I instancji pozostaje w zgodności z treścią uzasadnienia i wnioskami wynikającymi z niego wynikającymi, natomiast błędy zawarte w uzasadnieniu, które mogą dotyczyć wskazanej wykładni prawa, czy tak jak w kontrolowanej sprawie, podstawy prawnej pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Jak stanowi art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie : naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska sądu I instancji, który uchylając decyzję Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej z 31 grudnia 2020 r. stwierdził, że organ nie wyjaśnił powodów, które uniemożliwiły mu miarkowanie wysokości korekty nałożonej na stronę w związku z wydatkowaniem środków z naruszeniem procedur (art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p.).
Mimo, że skarga kasacyjna w sprawie oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. to z uwagi na fakt, że jej zarzuty mają komplementarny charakter okoliczność ta uzasadnia ich łączne rozpoznanie.
Istotą sporu zawisłego przez WSA była ocena, czy skarżący naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków i czy wobec tego był zobowiązany do zwrotu środków przekazanych na realizację projektu jako wykorzystanych z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.p.f. Wskazać należy, że stosownie do art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Przyznane dofinansowanie (z budżetu unijnego i krajowego) stanowią środki publiczne, którym - gdy chodzi o ich udzielanie, przekazywanie i rozliczanie - towarzyszy szczególnego rodzaju reżim prawny. Beneficjent pomocy finansowej z racji jej przyznania i zatwierdzenia nie nabywa żadnych ostatecznych praw do przyznanej kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane i które może być przyznane tylko wówczas, gdy beneficjent spełnia ściśle określone warunki. Warunki te mogą także wynikać z postanowień umowy o dofinansowanie, których beneficjent z własnej woli zobowiązał się przestrzegać. Z regulacji zawartych w art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, iż wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, przy czym te "inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą bądź wynikające z dokumentacji konkursowej (por. wyrok NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2420/15, z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1546/12; publ. w CBOSA).
Przy czym prawidłowo WSA zaznaczył, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Środki unijne podlegają zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość". Przy czym definiując pojęcie nieprawidłowości sąd I instancji odwołał się do art. 2 pkt 7 i art. 98 rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
Trafnie wskazuje w swojej skardze kasacyjnej organ, że rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, do którego przepisów w szczególności art. 2 pkt 7 i 98 odwołuje się w swoim uzasadnieniu sąd I instancji, zostało uchylone ze skutkiem od 1 stycznia 2014 r., a zatem nie obowiązywało w dacie zawarcia przez skarżącego umowy o dofinansowanie spornego projektu. Zostało ono zastąpione Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.). Należy jednak podkreślić, co istotne w kontrolowanej sprawie, że regulacje zawarte w art. 2 pkt 7 oraz art. 98 rozporządzenia (WE) 1083/2006 znalazły swoje odpowiedniki w przepisach nowego rozporządzenia nr 1303/2013 tj. w art. 2 pkt 36 i art. 143, przy czym w kontrolowanej sprawie organy prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia nr 1303/2013. Odwołanie się przez sąd I instancji do przepisów nieobowiązującego już rozporządzenia nr 1083/2006 i orzecznictwa ukształtowanego na ich bazie nie przesądza automatycznie o wadliwości kontrolowanego orzeczenia skutkującej koniecznością jego uchylenia prze NSA. Regulacje obu wskazanych aktów prawnych w aspekcie istotnym w kontrolowanej sprawie pozostają bowiem zbieżne.
Zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, pod pojęciem "nieprawidłowość" rozumieć należy jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. W związku z powyższym, elementem nieprawidłowości jest wystąpienie szkody (realnej lub potencjalnej) w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Z kolei w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. "nieprawidłowość' oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Wymieniona "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Zgodnie zatem z art. 2 pkt 36 mającego w kontrolowanej sprawie zastosowanie rozporządzenia nr 1303/2013, które prawidłowo zostało zastosowane przez organy obu instancji samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają bowiem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36. "Nieprawidłowość" ta ma miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku (por. wyroki NSA m.in.: z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 51/13, z 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 173/13, z 21 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 919/13; publ. w CBOSA). Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych zaistniała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad zamówień publicznych, tj. zapewnienia uczciwej konkurencji w związku ze skróceniem czasu na składanie ofert przez potencjalnych wykonawców oraz ustaleniem warunków udziału w postępowaniu w sposób nieproporcjonalny do przedmiotu zamówienia co mogło istotnie ograniczać uczciwą konkurencję. Organy oceniły, że konsekwencją stwierdzonych w kontrolowanej sprawie naruszeń było doprowadzenie do ograniczenia kręgu potencjalnych wykonawców zamówienia i zmniejszenie konkurencji. Oznacza to zaistnienie co najmniej potencjalnej szkody w budżecie ogólnym UE. Ograniczenie uczciwej konkurencji mogło prowadzić do wyboru oferty droższej, gdyż oferty korzystniejsze pod względem ceny mogły nie zostać złożone z uwagi na za krótki termin i niespełnienie warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego stawianych przez zamawiającego. Działanie skarżącego spowodowało zatem ograniczenie kręgu potencjalnych wykonawców, a co za tym idzie doprowadziło do wyboru oferty, która niekoniecznie była najkorzystniejsza, co oznacza, że w konsekwencji budżet UE mógł zostać narażony na straty finansowe. Zatem prawidłowo organy, stwierdziły, że strona swoim działaniem doprowadziła do wykorzystania części środków przekazanych jej w ramach programu niezgodnie z warunkami określonymi w umowie, dokumentach realizacji programu oraz przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W konsekwencji organy prawidłowo uznały, że naruszenie zapisów umowy i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków oraz przepisów Prawa zamówień publicznych stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 skutkującą wyliczeniem korekty finansowej co trafnie zostało zaakceptowane przez sąd w kontrolowanym wyroku.
Prawidłowo natomiast wbrew zarzutom podniesionym w skardze kasacyjnej sąd I instancji przyjął, że organy nie wyjaśniły dlaczego za nieprawidłowość indywidualną opisaną w pozycji 12 Taryfikatora zastosowały korektę w wysokości 25 % co w konsekwencji, w związku z treścią § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r., skutkowało nałożeniem na stronę całkowitej wartości korekty w wysokości 25 % za stwierdzone w toku postępowania nieprawidłowości.
Wobec powyższego za niezasadne uznać należy zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 9 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r., których autor skargi kasacyjnej upatruje w przyjęciu przez sąd I instancji, że mimo wystąpienia w sprawie dwóch nieprawidłowości organ winien uzasadnić możliwość tzw. miarkowania ostatecznej wartości korekty podczas, gdy z przepisów tych wynika, że w sytuacji naliczenia większej niż jedna korekty finansowej organy nie mają innej możliwości niż zastosować jedną korektę o wartości najwyższej spośród wszystkich pozycji taryfikatora przypisanych do danego postępowania zamówieniowego bez możliwości zmiarkowania wartości tak ustalonej jednej ("łącznej") korekty.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w przypadku stwierdzenia w ramach jednego zamówienia kilku nieprawidłowości indywidualnych wartość korekt finansowych lub pomniejszeń nie podlega sumowaniu. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, do wszystkich stwierdzonych nieprawidłowości indywidualnych stosuje się jedną korektę finansową lub jedno pomniejszenie o najwyższej wartości (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). A zatem prawidłowo autor skargi kasacyjnej wskazuje, że w przypadku stwierdzenia w ramach jednego zamówienia kilku nieprawidłowości indywidualnych wartość korekt finansowych nie podlega sumowaniu, a także, że do wszystkich stwierdzonych nieprawidłowości indywidualnych stosuje się jedną korektę finansową o najwyższej wartości. Tak też przepis ten wyłożył sąd I instancji, który wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej nie nakazał organowi miarkowania jednej, łącznej korekty lecz z odwołaniem się do treści § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. wskazał, że w przypadku nieprawidłowości polegającej na określeniu dyskryminujących warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia (poz. 12 Taryfikatora) stawka procentowa korekty przewiedziana została na poziomie 25 % z możliwością jej obniżenia do wysokości 10% lub 5%. Zgodnie zaś z § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w przypadku kategorii nieprawidłowości indywidualnych, której w załączniku do rozporządzenia przypisano więcej niż jedną stawkę procentową, zastosowanie stawki procentowej o niższej wysokości niż maksymalna wysokość dla danej kategorii nieprawidłowości indywidualnych jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione charakterem i wagą stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej. Trafnie zatem sąd I instancji przyjął, że organy winny wykazać dlaczego w ich ocenie waga naruszenia zasady konkurencyjności przez beneficjenta pomocy uzasadniała zastosowanie korekty w najwyższej możliwej wysokości w odniesieniu do nieprawidłowości opisanej w pozycji 12 Taryfikatora.
Podkreślenia wymaga, że korzystanie z możliwości zredukowania wysokości korekty pozostawione zostało do uznania rozstrzygającego w tym przedmiocie organu. Owa uznaniowość nie oznacza jednak dowolności. W okolicznościach niniejszej sprawy ani organ I instancji ani organ odwoławczy, mimo zarzutów podniesionych przez beneficjenta w toku postępowania przed organami, nie uzasadniły w żaden sposób, dlaczego nie skorzystały ze sposobności zredukowania wysokości korekty za nieprawidłowość w postaci określenia nieproporcjonalnych do przedmiotu zamówienia, a więc dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia (por. wyrok NSA z 21 marca 2025 r., I GSK 1473/21, LEX nr 3852542). W kontrolowanym rozstrzygnięciu organ w ogóle nie rozważył możliwość miarkowania korekty finansowej w kontekście okoliczności sprawy podejmując próbę uzasadnienia rozstrzygnięcia w tym zakresie dopiero w odpowiedzi na skargę. Powyższe działanie było jednak spóźnione ponieważ odpowiedź na skargę nie służy do uzupełniania wydanego uprzednio aktu administracyjnego, stanowisko organu w tek kwestii powinno być przedstawione w wydanej w sprawie decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko sądu I instancji dotyczące nieprawidłowego zastosowania w sprawie korekty na poziomie 25% w odniesieniu do nieprawidłowości sklasyfikowanej w poz. 12 Taryfikatora. Organy bowiem, nie wyjaśniły w sposób dostateczny i przekonujący, co uniemożliwiło im ustalenie wysokości zastosowanej korekty za wskazane naruszenie na poziomie niższym niż 25%, o co wnosiła strona skarżąca. Skoro Taryfikator przewiduje stopniowanie korekty (25%, 10% i 5%) to przyjąć należy, że 25% korekta winna być stosowana w przypadkach rażących zaś 5% w sytuacjach mniejszej wagi. Uzasadnienie wyboru wysokości korekty powinno być natomiast rzetelnie i odwołujące się do okoliczności konkretnego przypadku. Orzekając w przedmiocie wysokości korekty, organ winien uwzględnić ogół przesłanek i okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla oceny rodzaju i charakteru popełnionego przez stronę naruszenia.
Nadto w sytuacji gdy w odwołaniu od decyzji I instancji strona podniosła zarzut braku wyjaśnienia stanowiska organu względem zastosowanej maksymalnej wysokości korekty, która w jej ocenie była zbyt daleko idąca w okolicznościach sprawy obowiązkiem organu odwoławczego było wyczerpujące odniesienie się do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji, czego próżno szukać w rozstrzygnięciu organu II instancji. W tym miejscu wskazać należy, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. W orzecznictwie podkreśla się, że nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania narusza art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A także, że odniesienie się do zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego" chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12, LEX nr 1457642, oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 264/08, LEX nr 495343). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia także swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a.
Za niezasadny uznać należało także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje na obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku i nie służy do kwestionowania merytorycznej treści uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera ono stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, w szczególności stanowisko sądu I instancji odnoszące się do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, podstawę prawną wyroku (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.) oraz wyjaśnia w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Zostało zatem sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. próbuje podważyć dokonaną przez sąd I instancji ocenę stanu prawnego, czego nie może skutecznie uczynić w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną.
Reasumując wskazać należy, że nie oparte na prawdzie jest twierdzenie skargi kasacyjnej wskazujące na to, że "bezspornym w sprawie jest, że w projekcie, w ramach jednego postępowania zamówieniowego, wystąpiły dwie nieprawidłowości indywidualne, a każdej z nich organy prawidłowo przypisały inną wartość korekty finansowej – zgodną z dana pozycją Taryfikatora", bowiem sąd I instancji zakwestionował prawidłowość ustalenia korekty dla nieprawidłowości opisanej w pozycji 12 Taryfikatora co zgodnie z treścią § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Tym samym zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z § 9 ust. 1 i 2 Taryfikatora oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 98 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006, w związku z art. 80 k.p.a w związku z § 9 ust. 1 i 2 Taryfikatora i związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. uznać należało za niezasadne.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI