I GSK 1634/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-19
NSAAdministracyjneWysokansa
egzekucja administracyjnatytuł wykonawczyodsetkiprzerwy w naliczaniu odsetekzarzuty w postępowaniu egzekucyjnymustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiNSAWSAnależności pieniężnefinanse publiczne

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że tytuł wykonawczy nie musi zawierać szczegółowych dat przerw w naliczaniu odsetek, a jedynie dane umożliwiające weryfikację kwoty.

Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniesionych przez M. Sp. z o.o. przeciwko postanowieniu Dyrektora IAS. Spółka kwestionowała tytuł wykonawczy, wskazując m.in. na brak wskazania przerw w naliczaniu odsetek. WSA w Warszawie uchylił postanowienie organów, uznając zarzut za zasadny. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie wymaga szczegółowego wskazywania przerw w naliczaniu odsetek w tytule wykonawczym, a jedynie danych umożliwiających weryfikację kwoty.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił postanowienie Dyrektora IAS dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając za zasadny zarzut spółki M. Sp. z o.o. co do wadliwości tytułu wykonawczego w zakresie braku wskazania przerw w naliczaniu odsetek. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny uznał, że art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym w sprawie, nie wymaga szczegółowego wskazywania w tytule wykonawczym dat przerw w naliczaniu odsetek. Wystarczające jest podanie danych umożliwiających zobowiązanemu weryfikację dochodzonej kwoty odsetek. NSA podkreślił, że wykładnia językowa przepisów i wzoru tytułu wykonawczego nie potwierdza obowiązku wskazywania konkretnych dat przerw. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, wskazując na konieczność uwzględnienia wykładni NSA dotyczącej wymogów tytułu wykonawczego w zakresie odsetek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest konieczne szczegółowe wskazywanie dat przerw w naliczaniu odsetek. Wystarczające jest podanie danych umożliwiających zobowiązanemu weryfikację dochodzonej kwoty odsetek.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie nakłada obowiązku szczegółowego wskazywania przerw w naliczaniu odsetek w tytule wykonawczym. Wykładnia językowa przepisów i wzoru tytułu wykonawczego nie potwierdza takiego wymogu. Kluczowe jest umożliwienie zobowiązanemu weryfikacji kwoty odsetek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.p.e.a. art. 27 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis ten nie wymaga szczegółowego wskazywania w tytule wykonawczym dat przerw w naliczaniu odsetek, a jedynie danych umożliwiających weryfikację kwoty.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku.

u.p.e.a. art. 34 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie rozpoznawania zarzutów.

u.f.p. art. 60 § 6

Ustawa o finansach publicznych

Określa rodzaj należności podlegających egzekucji.

u.f.p. art. 207 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotyczy odsetek od środków przeznaczonych na realizację programów z udziałem środków europejskich.

O.p. art. 54 § 1

Ordynacja podatkowa

Określa przypadki przerw w naliczaniu odsetek.

K.p.a. art. 133

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 35 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 57 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie wymaga szczegółowego wskazywania przerw w naliczaniu odsetek w tytule wykonawczym.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że brak wskazania przerw w naliczaniu odsetek w tytule wykonawczym stanowi wadę formalną i podstawę do uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób jest wywieść, że w treści tytułu wykonawczego [...] winny zostać wskazane również okresy przerw w naliczaniu odsetek nieuprawnionego zastosowania rozszerzającej wykładni brak jest sprzeczności pomiędzy tym wzorem, a treścią chociażby art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a. wykładni funkcjonalnej, które to jednak stoją w wyraźnej sprzeczności z wynikami wykładni językowej, mającej jednak pierwszorzędne znaczenie.

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Anna Apollo

członek

Jacek Boratyn

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych tytułu wykonawczego w zakresie naliczania odsetek w postępowaniu egzekucyjnym w administracji."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i wzorów tytułów wykonawczych obowiązujących w okresie, do którego odnosi się sprawa. Interpretacja NSA może mieć wpływ na przyszłe sprawy dotyczące podobnych kwestii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego, jakim jest prawidłowość tytułu wykonawczego, a konkretnie kwestii odsetek. Choć techniczna, ma znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców i organów egzekucyjnych.

Czy tytuł wykonawczy musi zawierać wszystkie daty przerw w naliczaniu odsetek? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 5 901 114 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1634/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Apollo
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
V SA/Wa 926/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia del.WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 926/21 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.222.2020.9.OM w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od M. Sp. z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 maja 2021 r., sygn. V SA/Wa 926/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej zwanej skarżącą lub spółką) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.222.2020.9.OM w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 16 lipca 2020 r. nr 1418.SEE-II.711.723.2020.EA.
W stanie faktycznym sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 sierpnia 2019 r. nr[...], wystawionego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP lub wierzyciel), obejmującego należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków a także odsetki od tych środków i od tych należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, ze zm.; dalej: u.f.p.) za dzień 26 czerwca 2014 r. i 2 lipca 2015 r. w łącznej kwocie należności głównej 5 901 114 zł plus odsetki w wysokości 1 236 356,20 zł.
W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 30 sierpnia 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spółki. Następnie zawiadomieniami z dnia 2 września 2019 r. organ dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej wobec podmiotu trzeciego. Stronie skarżącej doręczono ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego 11 września 2019 r.
Pismem z dnia 17 września 2019 r. strona skarżąca wniosła w terminie zarzuty w sprawie postpowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wnosząc m.in. o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438; dalej: u.p.e.a.). poprzez:
1) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., czym naruszono art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., polegające na:
– niewskazaniu podstawy prawnej obowiązku w odniesieniu do należności głównej gdyż decyzja powołana w tytule wykonawczym ma charakter nieostateczny i nie stanowi podstawy egzekucji obowiązku, wskazanie w tytule wykonawczym jako podstawy obowiązku decyzji organu I instancji wyczerpuje również zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. gdyż brak jest wymagalności obowiązku wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji gdy od decyzji tej wniesiono odwołanie, w wyniku czego została wydana decyzja organu drugiej instancji,
– niewskazaniu podstawy prawnej obowiązku w odniesieniu do odsetek za zwłokę, tj. naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 poz. 900, ze zm.; dalej: O.p.) i art. 67 ust. 1 u.f.p.,
– błędnym określeniu długości okresów, w których nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie z uwagi na nieuwzględnienie przerw w naliczaniu odsetek oraz niewskazanie dat początkowych i końcowych okresów przerw w naliczaniu odsetek (naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 67 ust. 1 u.f.p., a także art. 54 § 1 pkt 2, 3 i 7 O.p., art. 133, art. 35 § 3 i art. 57 § 1 K.p.a.),
2) nieistnienie obowiązku w zakresie dotyczącym powstającego z mocy prawa obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę (naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.),
Postanowieniem nr DFK.SPEZ.0225.395.1.2019.MS(20) z dnia 21 listopada 2019 r. PARP (wierzyciel) uznała zarzuty zgłoszone przez stronę skarżącą za niezasadne.
Po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem nr DFK.SPEZ.0225.395.1.20l9.MS(26) z dnia 9 stycznia 2020 r. PARP utrzymała w mocy swoje postanowienie z dnia 21 listopada 2019 r.
Wierzyciel stwierdził, że tytuł wykonawczy został sporządzony na urzędowym wzorze i zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 27 u.p.e.a. Wskazał, że powołanie decyzji organu pierwszej instancji jako podstawy prawnej egzekucji nie jest uchybieniem, skoro decyzja ta została utrzymana w mocy w postępowaniu odwoławczym. PARP stwierdziła, że prawidłowo uwzględniono przerwę w naliczaniu odsetek. Wskazano, że skoro odsetki wynikają z kwoty ustalonej w decyzji, to nie ma uzasadnienia do podawania odrębnej podstawy prawnej dochodzonych odsetek – w takiej sytuacji wystarczające jest wskazanie decyzji, z której wynika dochodzony obowiązek. Wierzyciel wskazał, że nieuwzględnienie okresu przerwy w naliczaniu odsetek określonej w art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji wynika z tego, że opóźnienie w wydaniu decyzji nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Nie wystąpiła również w sprawie okoliczność, o której mowa w art. 54 § 1 pkt 2 O.p. Prawidłowo wierzyciel wyłączył okres naliczania odsetek, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 3 O.p.
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r. nr 1418.SEE-II.711.723.2020.EA Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał zarzuty zgłoszone przez stronę skarżącą za niezasadne. W jego uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja wskazana w tytule wykonawczym (nr [...] z 7 kwietnia 2017 r.) została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji, a zatem zarzut ten nie jest uzasadniony. Organ nie zgodził się również z zarzutem dot. braku podstawy odsetek za zwłokę, albowiem zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p., decyzja o zwrocie środków przeznaczonych na realizacje programów z udziałem środków europejskich obejmuje zarówno należność główną, jak i odsetki. Następnie organ stwierdził, że w tytule wykonawczym w pozycji 3 w części E.1, E.2 wierzyciel prawidłowo naliczył i uzupełnił wartości naliczonych odsetek, która uwzględniła przerwę w naliczaniu odsetek wynikającą z decyzji organu II instancji tj. od 1 lipca 2017 r. do 7 stycznia 2019 r.
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie obowiązek nie został wykonany, umorzony oraz nie przedawnił się. Organ przypomniał również, że rozpatrując zarzuty był związany stanowiskiem wierzyciela.
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.222.2020.9.OM Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 16 lipca 2020 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że Naczelnik nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. oraz badania stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Słusznie więc organ ten uznał jako niezasadne zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a., dotyczące: nieistnienia dochodzonego zobowiązania w części dotyczącej odsetek, braku wymagalności obowiązku oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia. Dyrektor IAS uznał, że zarzut dotyczący nieuwzględnienia przerw w naliczaniu odsetek, powinien zostać rozpatrzony jako zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. jako zarzut nieistnienia obowiązku. Organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 54 § 1 pkt 2 o.p., z kolei prawidłowo zastosowano przerwę w naliczaniu odsetek na podstawie art. 54 § 1 pkt 3 o.p. Następnie organ odwoławczy wskazał, że należność dochodzona spornym tytułem wykonawczym stała się wymagalna z chwilą wydania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju decyzji z dnia 28 grudnia 2018 r. nr DIR-IV.7343.107.2017.WK.10 1K289730, a podanie w tytule wykonawczym utrzymanej w nią mocy decyzji organu pierwszej instancji nie świadczy o niewymagalności obowiązku. Tym samym nie zachodzi również niezgodność między treścią obowiązku wynikającą z orzeczenia a określonym w tytule wykonawczym. Organ uznał ponadto, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i został sporządzony zgodnie z urzędowym wzorem.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, uchylił zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu I instancji.
Sąd stwierdził, że organy obu instancji nieprawidłowo oceniły zasadność zarzutu strony skarżącej związanego z niezamieszczeniem w tytule wykonawczym informacji o przerwach w naliczaniu odsetek. Organy stwierdziły, że obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku wskazywania w tytule wykonawczym przerw w naliczaniu odsetek. Należy w tym miejscu podnieść, że skoro wierzyciel w toku postępowania nie kwestionował istnienia przynajmniej jednej przerwy w naliczaniu odsetek, to wspomniany zarzut podlegał rozpoznaniu w warunkach art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a, zgodnie m.in. z powołanym przez organ wyrokiem NSA z 18 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 2207/15. W tym zaś zakresie, organ egzekucyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela, co wynika z przytoczonego wyżej art. 34 § 1 u.p.e.a.
Sąd dodał, że możliwość oceny meritum sprawy w toku postępowania związanego z wniesieniem zarzutów na egzekucję administracyjną, dotyczy przede wszystkim obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa, a zatem takich, które nie są indywidualizowane i konkretyzowane w decyzji. Będzie to dotyczyło tak obowiązków, które w ogóle nie wymagają postępowania rozpoznawczego i wydania decyzji, jak i obowiązków, które co prawda nakładane są w drodze decyzji, ale nie są w niej konkretyzowane. Z tą drugą sytuacją będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy w decyzji orzeczono co prawda o obowiązku zapłaty, zaistniałym w ustalonym stanie faktycznym, nie skonkretyzowano jednak w pełni kwoty, która winna być zapłacona. Brak takiej konkretyzacji będzie mógł mieć miejsce wówczas, gdy obowiązek zapłaty wynika z mocy samego prawa.
Wysokość kwoty należnej z tytułu odsetek za zwłokę jest zatem "otwarta" i podlega konkretyzacji na etapie postępowania egzekucyjnego. Dopiero bowiem w tytule wykonawczym, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., następuje określenie m.in. terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Samą wysokość odsetek określają przepisy prawa, zaś podmiot wystawiający tytuł wykonawczy wskazuje między innymi przerwy w ich naliczaniu, jeżeli w sprawie wystąpiły. Zobowiązany nie ma wobec powyższego możliwości kwestionowania terminu, od którego należy liczyć odsetki w toku postępowania wymiarowego, zaś wiedzę o sposobie określenia okresu, za który powinien uregulować odsetki (w tym o zastosowaniu przerw w ich naliczaniu), uzyskuje z wystawionego tytułu wykonawczego. Dopiero wówczas może zakwestionować stanowisko wierzyciela w przedmiocie nieuwzględnienia przerw w naliczaniu odsetek. Kwestionuje wówczas istnienie obowiązku ich zapłaty, co odpowiada zarzutowi określonemu w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wobec powyższego wadliwe określenie okresu, za jaki należne są odsetki, będzie oznaczało objęcie tytułem wykonawczym obowiązku nieistniejącego w części.
WSA stwierdził, że w tytule wykonawczym w przypadku egzekucji należności pieniężnej, powinna zostać określona jej wysokość oraz termin od którego nalicza się odsetki. Co do zasady – w przypadku konieczności zapłaty odsetek, wymagalne będzie podanie jedynie terminu początkowego od którego odsetki rozpoczęły swój bieg, gdyż dniem końcowym rozpoczętego biegu terminu, będzie zapłata dochodzonej należności głównej wraz z odsetkami. Sytuacja ulegnie jednak zmianie, gdy dojdzie do okresów w których odsetki nie są naliczane, choć pozostaje do uregulowania należność główna. Wskazanie przypadków i jednocześnie okresów w których odsetki nie są naliczane, zostało uregulowane w akcie normatywnym.
Bez znaczenia dla takiego stanowiska pozostaje posługiwanie się przez wierzyciela wzorem tytułu wykonawczego określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 850). Nie do zaakceptowania jest ujawniony przez organy pogląd, że skoro we wzorze tytułu wykonawczego brak jest odpowiedniej pozycji w której należałoby zaznaczać przerwy w naliczaniu odsetek, wierzyciel takiego obowiązku nie ma. Posługiwanie się wzorem tytułu wykonawczego, który określony został w rozporządzeniu, nie może zwalniać wierzyciela od wypełnienia obowiązków wynikających z ustawy. Nie wymaga szerszego uzasadnienia, że ustawa stanowi akt wyższego rzędu w stosunku do rozporządzenia, które może zostać wydane jedynie z upoważnienia ustawowego i co najistotniejsze, rozporządzenie nie może prowadzić do zmiany przepisów ustawowych.
W konsekwencji zarzut oparty na naruszeniu art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. należało uznać za zasadny. Odmienne rozstrzygnięcie organu w zaskarżonym postanowieniu oznacza zatem naruszenie wskazanych przepisów.
Po przeanalizowaniu pozostałych zarzutów skargi, Sąd uznał je za bezzasadne.
Powołanie w tytule wykonawczym jako podstawy prawnej egzekucji decyzji nieostatecznej w sytuacji, gdy decyzja ostateczna nakłada na adresata decyzji dokładnie taki sam obowiązek, jaki nałożony był decyzją organu I instancji, utrzymaną w mocy tą pierwszą decyzją, pozostaje bez wpływu na kształt obowiązku ciążącego na adresacie decyzji obu instancji.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym (dalej u.p.e.a.) przez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż w tytule wykonawczym koniecznym jest wskazanie konkretnych dat przerw w naliczaniu odsetek, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w tytule wykonawczym muszą znaleźć się dane umożliwiające weryfikację przez zobowiązanego dochodzonej kwoty odsetek.
na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiony przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości zawiera wady formalne w postaci braku wskazania przerw w naliczaniu odsetek, w sytuacji gdy tytuł ten spełnia formalne wymogi przewidziane przepisami, a dane w nim zawarte pozwalają zweryfikować czy w przedmiotowej sprawie doszło do uwzględnienia przez wierzyciela przerwy w naliczaniu odsetek.
Na tej podstawie skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na swoją rzecz.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie stwierdził, że obowiązek wpisywania do tytułów wykonawczych przerw w naliczaniu odsetek istniał w stanie prawnym obowiązującym do dnia 21 maja 2014 r., a to w związku z postacią obowiązującego do tego czasu wzoru tytułu wykonawczego. Zgodnie zaś z nowym wzorem (wprowadzonym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. Dz. U. z 2014r. poz. 650 w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, które ustalało nowy druk tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych) obowiązkiem wierzyciela było w części E.1.2. wpisywać datę, od której nalicza się odsetki, natomiast w części E.1.3. kwotę odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Z objaśnień zawartych w w/w rozporządzeniu dotyczących sporządzania tytułów wykonawczych wynika, że część E.1.3. wypełnia się w szczególności, gdy przed wystawieniem tytułu wykonawczego wystąpiły przerwy w naliczaniu odsetek. Tym samym za zbyt rygorystyczne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym w tytule wykonawczym mają znajdować się dokładne daty przerw w naliczaniu odsetek, tym bardziej że obowiązku takiego nie wskazują wprost przepisy prawa.
Kwota należnych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego odsetek, tj. 186 442,90 zł, z uwagi na wystąpienie przerw w ich naliczaniu, do czego obligował wierzyciela obowiązujący w dacie wystawienia wzór druku tytułu wykonawczego, uwzględniała przerwy w naliczaniu odsetek.
Spółka, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W niniejszym przypadku skarżący kasacyjnie organ sformułował dwa zarzuty, spośród których jeden dotyczy naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, drugi zaś naruszenia przepisów postępowania. Oba te zarzutu, niezależnie od ich postaci, mają w istocie komplementarny charakter, jako że odnoszą się one do problematyki związanej z wymogami tytułu wykonawczego, w zakresie przerw w naliczaniu odsetek od dochodzonej w tym postępowaniu należności głównej, rozpatrywanej z generalnego i ogólnego założenia, jak również z kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy.
Odnosząc się do tego rodzaju problematyki, w zakresie poruszonym zarzutami skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że rację ma Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie podnosząc, iż z art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a. nie sposób jest wywieść, że w treści tytułu wykonawczego, w stanie prawnym znajdującym zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy, winny zostać wskazane również okresy przerw w naliczaniu odsetek. Przeciwne stanowisko Sądu I instancji, jak również rozstrzygających sprawę organów, nie znajduje jurydycznego uzasadnienia. Jest ono bowiem wyrazem nieuprawnionego zastosowania rozszerzającej wykładni, miedzy innymi omawianego przepisu art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a.
Zasadność stanowiska skarżącego kasacyjnie organu potwierdza treść urzędowego wzoru tytułu wykonawczego, ustalonego na mocy aktu podustawowego, który wprawdzie, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, nie może mieć decydującego znaczenia, jednakże brak jest sprzeczności pomiędzy tym wzorem, a treścią chociażby art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a.
WSA w Warszawie wywiódł zasadność stanowiska spółki w niniejszej sprawie głównie z rezultatów wykładni funkcjonalnej, które to jednak stoją w wyraźnej sprzeczności z wynikami wykładni językowej, mającej jednak pierwszorzędne znaczenie. Dlatego też taka ocenę Sądu I instancji uznać należy za dotkniętą istotna wadą.
Na marginesie niniejszych rozważań dodać należy, że stanowisko odnośnie baku wymogu wskazywania w tytule wykonawczym przerw w naliczaniu odsetek znajduje potwierdzenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 marca 2024 r., sygn. III FSK 3769/21, z 10 maja 2023 r., sygn. III FSK 1027; z 21 kwietnia 2023 r., sygn. III FSK 115/22; 21 kwietnia 2023 r., sygn. III FSK 121/22 (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z zasadnością zarzutu prawa materialnego, za zasługujący na uwzględnienie uznać należy również drugi z podniesionych zarzutów, dotyczących bezpośrednio postaci tytułu wykonawczego, o jakim mowa na gruncie niniejszej sprawy. Ten bowiem nie był dotknięty wadami formalnymi, wbrew ocenie WSA w Warszawie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
W zakresie ponownego rozpoznania sprawy WSA w Warszawie weźmie pod uwagę, zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a., co do wymogów tytułu wykonawczego, w odniesieniu do czasokresu naliczania odsetek, a w szczególności przerw w tych okresach.
Na podstawie art. 209, art. 203 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w zw. z art. 207 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem), Naczelny Sąd Administracyjny zasądził spółki na rzecz skarżącego kasacyjnie organu kwotę 580 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot wpisu od skargi kasacyjnej, w wysokości 100 zł, a także zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wynoszących 480 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI