I GSK 1631/22

I GSK 1631/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Henryk Wach /przewodniczący/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2581/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-02
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2581/21 w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 lutego 2021 r. nr PO.rm.027.2.2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od P. P. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2021 r., V SA/Wa 2581/21 po rozpoznaniu skargi P.P. uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 lutego 2021 r. nr PO.rm.027.2.2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oraz postanowienie je poprzedzające Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 4 grudnia 2020 r
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
16 maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2011 złożony przez P.P. – dalej: skarżący lub strona.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z 26 marca 2012 r. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.
Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], decyzją z 12 czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z 6 listopada 2012 r. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.
Orzekając na skutek odwołania strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z 17 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
P.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z 5 czerwca 2013 r., I SA/Ol 126/13 oddalił skargę strony.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 stycznia 2015 r., II GSK 1902/13 oddalił skargę kasacyjną P.P.
Następnie w 11 lipca 2018 r. do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wpłynął wniosek P.P. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z 6 listopada 2012 r. Wniosek został przekazany do Prezesa ARiMR, który odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. To rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z 29 października 2018 r.
Kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 6 listopada 2012 r. strona skierowała do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z 6 marca 2020 r. który to wniosek został następnie przekazany Prezesowi ARiMR jako organowi właściwemu w sprawie.
Prezes ARiMR postanowieniem z 1 lipca 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] Nr [...] z 14 października 2011 r.
Orzekając na skutek zażalenia strony Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z 9 września 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie.
Następnie Prezes ARiMR wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych podania.
Prezes ARMiR postanowieniem z 4 grudnia 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z 17 stycznia 2013 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z 6 listopada 2012 r.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że byt prawny decyzji wydanej przez organ I instancji jest uzależniony w całości od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego, wobec czego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu II instancji.
Organ stwierdził, że skoro niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na związanie organu wyrokiem WSA, to uzasadnionym pozostaje wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia na wniosek strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z 17 stycznia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z 6 listopada 2012 r., na mocy art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego. We wniosku z 6 marca 2020 r. pełnomocnik strony wniósł o "wzruszenie decyzji w sprawie dopłat bezpośrednich za lata 2010-2011. Ponowne rozpatrzenie spraw wnioskodawcy P.P. jawi się jako konieczne, albowiem nowe dowody i okoliczności wskazują na jego celowe wyeliminowanie z tzw. rynku dopłat pod pozorem rzekomych nieprawidłowości, stwierdzanych przez podmioty bezpośrednio zainteresowane w wydaniu określonych decyzji. Dlatego proszę o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oraz 2011 z powodu wydania tych decyzji z rażącym naruszeniem prawa".
Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, że jeżeli strona posiada wiedzę o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych lub dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzję, to jest to przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5) kpa. Przepisy art. 145 § 1 kpa regulują również możliwość wznowienia postępowania jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, decyzja została wydana w wyniku przestępstwa albo decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa.
W ocenie organu, wniosek P.P. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z 17 stycznia 2013 r. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny z przyczyn przedmiotowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2021 r., V SA/Wa 2581/21 uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 lutego 2021 r. nr PO.rm.027.2.2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oraz postanowienie je poprzedzające Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 4 grudnia 2020 r.
Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie organy wydały swoje rozstrzygnięcia na mocy przepisu art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r., poz. 256; obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), dalej jako K.p.a. Postępowanie organu I instancji czyli Prezesa ARiMR zostało wszczęte na skutek wniesienia przez pełnomocnika Skarżącego pisma z 6 marca 2020 r. Pełnomocnik Strony skarżącej, oprócz szerokiego opisu stanu faktycznego sprawy, zawarł w tym piśmie stwierdzenie, że prosi o " wzruszenie decyzji w sprawie dopłat bezpośrednich za lata 2010-2011. Ponowne rozpatrzenie spraw wnioskodawcy P.P. jawi się jako konieczne, albowiem nowe dowody i okoliczności wskazują na jego celowe wyeliminowanie z tzw. rynku dopłat pod pozorem rzekomych nieprawidłowości, stwierdzanych przez podmioty bezpośrednio zainteresowane w wydaniu określonych decyzji. Dlatego proszę o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oraz 2011, z powodu wydania tych decyzji z rażącym naruszeniem prawa". We wniosku znajduje się ponadto stwierdzenie: "W sprawach orzekał zatem pracownik organu podlegający wyłączeniu z mocy prawa, który doprowadził do nieważności postępowania". W zakończeniu przedmiotowego wniosku Strona skarżąca wniosła o wzruszenie decyzji w sprawie dopłat bezpośrednich za lata 2010-2011 oraz przyznanie dopłat za wskazane okresy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego wszczęcie postępowania w sprawie może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony, dotyczy to także postępowania w tzw. trybach nadzwyczajnych, czyli mających na celu wzruszenie ostatecznych decyzji administracyjnych w postaci wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności decyzji.
W ocenie WSA w piśmie, które stanowiło podstawę do działania organu, wszczynającym toczące się postępowanie, nie zostało skonkretyzowane, o jakie dokładnie działanie zwraca się strona do organu administracji. Z treści pisma nie wynika bowiem, czy chodzi o wzruszenie decyzji w sprawie dopłat bezpośrednich za lata 2010-2011 w trybie stwierdzenia nieważności, czy też wznowienia postępowania. Pełnomocnik Skarżącego zamiennie używa obydwu twierdzeń, przedstawia też argumenty przemawiające raczej za wnioskiem o wznowienie postępowania ( np. wyłączenia pracowników organu), jak też powołuje się na nowe – istniejące w jego ocenie – dowody. Również z treści zakończenia pisma z 6 marca 2020 r. wynika, że Skarżącemu chodziło o wzruszenie decyzji i przyznanie dopłat, co jest możliwe tylko w trybie przewidzianym po wznowieniu postępowania administracyjnego, jak to przewiduje art. 151 § 1 pkt 2) K.p.a.
Sąd podał, że wznowienie postępowania oraz stwierdzenie nieważności decyzji są dwoma odrębnymi trybami wzruszania ostatecznych decyzji, których zarówno powody wszczęcia, tryb prowadzenia postępowania, organy, które są właściwe do prowadzenia postępowania, jak i jego zakończenie, są całkowicie różne. Organ bez dokładnego wyjaśnienia intencji Strony zaczął prowadzić postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji i w tym trybie wydał zaskarżone postanowienie. Organ co prawda w treści postanowienia stwierdził, że jeżeli strona posiada wiedzę o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych lub dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, to jest to przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. , jak też ogólnie wskazał na art. 145 § 1 K.p.a. i możliwość wznowienia postępowania, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, decyzja została wydana w wyniku przestępstwa albo decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 K.p.a. Organ jednakże nie mógł w treści postanowienia, wydanym na podstawie art. 61a K.p.a. rozstrzygnąć o kwestii wznowienia postępowania, gdyż właściwym do tego są przepisy art. 145 – 152 K.p.a. W związku z powyższym zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy w zaskarżonych postanowieniach, działały z naruszeniem prawa, albowiem były zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia treści wniosku Skarżącego z dnia 6 marca 2020 r. , do czego były zobowiązane na mocy art. 61, art. 61 a oraz art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 145 i art. 156 K.p.a. Ze względu bowiem na brak wyraźnego wskazania, w jakim trybie Strona żąda wzruszenia decyzji w sprawie dopłat bezpośrednich za lata 2010-2011 nie było możliwe skuteczne prowadzenia postępowania nim wszczętego.
Zdaniem WSA z treści art. 235 § 1 K.p.a. wyraźnie wynika, że skargę w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie. Zdaniem Sądu organy pochopnie uznały, iż wniosek P.P. w sprawie wzruszenia decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z 17 stycznia 2013 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z 6 listopada 2012 r. w sprawę przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, dotyczył stwierdzenia nieważności. Tym samym organ, do którego zostało wniesione pismo Skarżącego czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, winien zwrócić się do Wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 K.p.a. o bezsporne wyjaśnienie treści jego żądania, a następnie przekazać je odpowiedniemu organowi do prowadzenia stosownego postępowania.
Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości domagając się jego uchylenie w całości i po rozpoznaniu skargi jej oddalenie (na podstawie art. 188 p.p.s.a.) oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku dwóch, wzajemnie sprzecznych ocen prawnych względem zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co powoduje wątpliwości co do rzeczywistego stanowiska sądu i zgodności sentencji wyroku z jego uzasadnieniem - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego wyroku:
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 61 § 1 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 k.p.a. i art. 156 K.p.a., poprzez przyjęcie, że organy obydwu instancji "pochopnie uznały że wniosek strony dot. stwierdzenia nieważności", co skutkowało niezasadnym uznaniem, że organy obydwu instancji nie ustaliły woli strony co do treści wniosku z dnia 6 marca 2020 r., podczas gdy wniosek ten został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika, który domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, a ponadto w żadnym z pism profesjonalny pełnomocnik strony nie kwestionował trybu nieważnościowego, w jakim organy prowadziły postępowanie - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uchyleniem rozstrzygnięć organów obydwu instancji;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 235 § 1 k.p.a w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., poprzez uznanie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po otrzymaniu wniosku skarżącego z dnia 6 marca 2020 r. winien zwrócić się do wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 k.p.a. o "bezsporne wyjaśnienie treści jego żądania, a następnie przekazać je odpowiedniemu organowi do prowadzenia stosownego postępowania", podczas gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał Prezesowi ARiMR wniosek strony (reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika) wraz ze wskazaniem, że skargę w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie (art. 235 § 1 kpa), a ponadto w przekazanym wniosku z dnia 6 marca 2020 r. podpisanym przez profesjonalnego pełnomocnika znajduje się wyraźne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, które nie wymagało sprecyzowania - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uchyleniem rozstrzygnięć organów obydwu instancji; art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4p.p.s.a. poprzez brak pełnego i dostatecznie wnikliwego odniesienia się do rozpatrywanego stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku z dnia 2 grudnia 2021 r. okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. treści pisma z dnia 6 marca 2020 r., gdzie profesjonalny pełnomocnik wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, oraz treści zarzutów zażalenia na postanowienie organu I instancji, a także treści skargi do WSA gdzie profesjonalny pełnomocnik także jasno wskazał treść swojego żądania, tj. stwierdzenie nieważności decyzji - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przełożyło się na błędną ocenę działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i Prezesa ARiMR (por. zarzuty 2 i 3) i w konsekwencji skutkowało uchyleniem rozstrzygnięć organów obydwu instancji;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 145- 152 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wydając zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wykroczył poza granice sprawy i rozstrzygnął o kwestii wznowienia postępowania, podczas gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. orzekał jedynie o dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uchyleniem rozstrzygnięć organów obydwu instancji.
Argumenty na poparcie zgłoszonych zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Strona w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.
Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Za trafny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Jak zauważa się w nauce prawa, uzasadnienie judykatu nie jest instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym, ale przeciwnie - błędne uzasadnienie orzeczenia może prowadzić do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy, obarczone zaś nim orzeczenie co do zasady nie odpowiada prawu. Do sytuacji, gdy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy owo uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 365-366).
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Treść uzasadnienia powinna umożliwić prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności lub braku zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem możliwa kontrola orzeczenia, którego elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. formułuje się w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny. Przy tym wada uzasadnienia musi mieć wpływ na sentencję orzeczenia (zob. wyroki NSA z: 10 lipca 2012 r., II GSK 1807/11; 17 lutego 2012 r., II FSK 1547/10; 19 marca 2012 r., II GSK 85/11; 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10; 10 października 2007 r., II GSK 204/07; 18 października 2011 r., II FSK 173/11; 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; 4 listopada 2008 r., II FSK 1041/07; 9 marca 2006 r., II OSK 632/05; A. Jakubowski, Konsekwencje prawotwórstwa sądów administracyjnych dla uzasadnień wydawanych przez nie orzeczeń i ich publikacji, CASUS 2013/4/51-57; M. Kiełbowski, Zarzuty wobec uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Glosa do uchwały siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, Przegląd Podatkowy 2011, nr 11, s. 51 - 55). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi już wątpliwości, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kwestię tę przesądziła uchwała siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39). Jak podkreślono w uzasadnieniu powołanej uchwały, dokonując kontroli legalności sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza, jeżeli ustalenia te są kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu, co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, powinno zawierać odniesienia do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie. Tak przeprowadzona ocena stanu faktycznego sprawy pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu, a w dalszej perspektywie umożliwi dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.
Przenosząc te uwagi na treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sposób niewystarczający został przedstawiony stan sprawy, a przede wszystkim, w ogóle nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia na tle niniejszego, konkretnego stanu faktycznego. Uchybienia te są na tyle istotne, że uniemożliwiają dokonanie kontroli instancyjnej objętego skargą kasacyjną wyroku.
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje na to, że zawiera on wewnętrzne sprzeczności co do dokonanej oceny zasadności zarzutów skargi i podjętego rozstrzygnięcia nie poddaje się kontroli instancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sentencji rozstrzygnięcia uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 lutego 2021 r. nr w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oraz postanowienie je poprzedzające ARMiR z dnia 4 grudnia 2020 r. Jednocześnie w pisemnych motywach, na początku rozważań stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. By następnie przedstawić przytoczone powyżej rozważania zakończone wskazaniem, że na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchyla zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające w zw. z art. 135 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe nie pozwala na instancyjną kontrolę wyroku, albowiem uzasadnienie wyroku zawiera sprzeczność co do rodzaju wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia.
Dodatkowo, Sąd I instancji zaniechał ustosunkowania się do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, jak również nie wyjaśnił przyczyn tego stanu rzeczy. Wprawdzie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, niemniej jednak pisemne uzasadnienie wyroku powinno być skonstruowane tak, by skarżący (w przypadku oddalenia jego skargi) mógł poznać motywy takiego rozstrzygnięcia, zważywszy, że kwestie podnoszone w skardze były relewantne w przedmiotowej sprawie i odnosiły się do jej istoty; nie były to zagadnienia poboczne czy też drugorzędne.
Sąd I instancji zaniechał wyjaśnienia tak rozumianej podstawy rozstrzygnięcia, a to zarówno uniemożliwia dokonanie jego kontroli instancyjnej, jak i wpływa na sytuację wnoszącego skargę kasacyjną pozbawiając go możliwości prawnej polemiki z poglądem Sądu o zgodności zaskarżonego aktu z przepisami, które miały w sprawie zastosowanie.
Braki uzasadnienia zaskarżonego wyroku sprawiają, że przedwczesnym jest odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny z tego względu uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).