V SA/Wa 433/18

V SA/Wa 433/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania /sprawozdawca/
Bożena Zwolenik /przewodniczący/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego; oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez B. B. (dalej: ,,Strona’’ lub ,,Skarżąca’’) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ,,organ odwoławczy’’ lub ,,Prezes ARiMR’’) z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. (dalej: ,,organ I instancji’’ lub ,,Dyrektor ARiMR’’) z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej: ,,Kierownik ARiMR’’) nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o ustaleniu Stronie nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
Kierownik ARiMR - w następstwie rozpatrzenia wniosków Strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej - ostateczną decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową za 2012 r. w łącznej kwocie 58.637,30 zł, ostateczną decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową za 2013 r. w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 47.635,16 zł., ostateczną decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową za 2014 r. w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 54.658,40 zł.
W dniu 4 sierpnia 2015 r. Kierownik ARiMR, zawiadomieniem nr [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych Stronie na mocy decyzji organu nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego zostało doręczone Stronie w dniu 12 sierpnia 2015 r.
Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik ARiMR ostateczną decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 8.124,42 zł.
W uzasadnieniu decyzji powołał ustalenia przeprowadzonego postępowania w ramach, których stwierdzono, że Strona nie dotrzymała na części powierzchni, podjętego z dniem 15 marca 2012 r., zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów: 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków; 4.4 - Łąki trzęślicowe i selernicowe; 4.7 - Półnaturalne łąki świeże; 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków NATURA 2000 oraz 5.7 – Półnaturalne łąki świeże NATURA 2000. Dodatkowo w trakcie przeprowadzonej w dniu 28 grudnia 2013 r. kontroli na miejscu w gospodarstwie Strony stwierdzono, iż nie przestrzega wymogów w ramach deklarowanych wariantów, o których mowa § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.; dalej: ,,rozporządzenie rolnośrodowiskowe’’), określonych w załączniku nr 3 do w/w rozporządzenia.
W związku z powyższym powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w łącznej wysokości 8.124,42 zł. Podstawę ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowiły przepisy § 38 i § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.; dalej: ,,rozporządzenie nr 65/2011’’).
W dniu 21 września 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął wniosek Strony o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności ww. decyzji nr [...] z dnia [...] września 2015 r., który został przekazany do rozpoznania zgodnie z właściwością Dyrektorowi ARiMR.
W następstwie przeprowadzenia postępowania, Dyrektor ARiMR decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2015 r. o ustaleniu Stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 156 § 1, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: ,,k.p.a.’’) a także art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (aktualnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 ze zm.; dalej: ,,ustawa o ARiMR’’).
Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] listopada 2017 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie podzielił zdania Skarżącej, iż decyzja Kierownika ARiMR obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine i wskazał akty prawne oraz przepisy, na postawie których Kierownik Biura określił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności.
Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego niniejszej sprawy, Prezes ARiMR wskazał, że decyzją nr [...] z [...] września 2015 r. Kierownik ARiMR ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych za lata 2012-2013 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 8.124,42 zł.
Na taką kwotę składały się kwoty wynikające ze zmniejszenia w roku 2013 powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w wariantach 4.1, 4.4, 4.7 i 5.7 oraz ze zmniejszenia w roku 2014 powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w wariantach 4.1, 4.7, 5.1 i 5.7, jak również kwoty wynikające ze stwierdzonych w roku 2013 i w roku 2014 nieprawidłowości dotyczących braku przestrzegania wymogów ustanowionych w ramach realizowanych pakietów na następujących działkach rolnych:
- H deklarowanej w wariancie 4.4 (80% zmniejszenia płatności przyznanej do działki
w roku 2012);
- W deklarowanej w wariancie 4.7 (60% zmniejszenia płatności przyznanej do działki
w roku 2012);
- F, M, R deklarowanych w wariancie 4.7 (30% zmniejszenia płatności przyznanej do
Działek w roku 2012);
- AE deklarowanej w wariancie 4.7 (50%o zmniejszenia płatności przyznanej do działki w roku 2012);
- AF deklarowanej w wariancie 4.7 (10% zmniejszenia płatności przyznanej do działki
w roku 2012);
- Y deklarowanej w wariancie 5.6 (30% zmniejszenia płatności przyznanej do dziatki
w roku 2012);
- X deklarowanej w wariancie 5.6 (30% zmniejszenia płatności przyznanej do działki
w roku 2012);
- U deklarowanej w wariancie 5.7 (30% zmniejszenia płatności przyznanej do działki
w roku 2012);
- AA, Z deklarowanych w wariancie 5.7 (50% zmniejszenia płatności przyznanej do
Działek w roku 2012);
- F, K, W deklarowanych w ramach wariantu 4.7 (10% zmniejszenia płatności przyznanej do działek w roku 2012 i 2013).
Powyższe wypełniało przesłanki ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wymienione w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz w art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 6512011.
Prezes ARiMR stwierdził, że Kierownik ARiMR wydając decyzję, objętą wnioskiem Skarżącej o stwierdzenie jej nieważności, dokonał oceny wystąpienia przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, tj. okoliczności, o których mowa w art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856; dalej: ,,ustawa o PROW’’) oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.
Odnosząc się do zarzutów Strony podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że okolicznością stanowiącą podstawę do przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było zmniejszenie powierzchni gruntów objętych zobowiązaniem, a nie jak twierdzi Strona zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych. Z kolei jako podstawę ustalenia kwoty płatności podlegających zwrotowi na skutek braku przestrzegania wymogów w ramach realizowanych przez Stronę pakietów na poszczególnych działkach rolnych, a przyznanych Stronie za rok 2012 i 2013 organ odwoławczy wskazał art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Stąd też nieuzasadnione jest również twierdzenie Strony o rażącym naruszeniu § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Prezes ARiMR nie podzielił stanowiska Strony, że § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w realiach rozpoznawanej sprawy, stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wyłącznie za pakiet 1 Rolnictwo ekologiczne. Wyjaśnił przy tym, że Strona podjęła realizację zobowiązania przed nowelizacją rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wprowadzoną rozporządzeniem zmieniającym z 12 marca 2014 r., co oznacza, że do zwrotu należności otrzymanych przed tą nowelizacja stosuje się § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji.
W ocenie Prezesa ARiMR decyzja Kierownika ARiMR z [...] września 2015 r. nie jest więc obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa. Kierownik ARiMR zastosował bowiem wszystkie przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji ustalającej Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz zastosował je w sposób odpowiadający prawu.
Prezes ARiMR dokonał też oceny zaistnienia pozostałych przesłanek nieważnościowych przewidzianych w art. 156 § 1 k.p.a. wskazując, że nie zaistniała w sprawie żadna z tych przesłanek.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że właściwym w niniejszej sprawie było zastosowanie § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w jego brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną w dniu 15 marca 2014 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu wskazuje, że norma ta w sposób wyraźny odnosi się do pomocy finansowej przyznawanej za realizację zobowiązania w kolejnych latach a nie do jej zwrotu, w związku z czym do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należało (jeżeli w ogóle) zastosować uregulowanie obowiązujące w dacie wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten znajdował zastosowanie, albowiem treść kwestionowanej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa i powinna być uchylona w trybie nadzwyczajnym.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302; dalej: ,,p.p.s.a.’’) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Polega ona na kontroli legalności, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść Skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta została decyzja Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] listopada 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR nr [...] z [...] września 2015 r.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy zaskarżona decyzja została wydana w ramach jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, tj. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek Skarżącej z 21 września 2017 r. (data wpływu do organu) w którym zarzuciła, że decyzja Kierownika ARiMR z [...] września 2015 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania z obrotu prawnego, natomiast argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena kontrolowanej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, a Sąd orzekający w tej sprawie podziela ten pogląd, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Prawidłowe i znajdujące oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest stanowisko organu, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowo administracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny.
Z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia zawartego w weryfikowanej decyzji wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe Skarżącej rozpoczęte w 2012 r. dotyczyło pakietu 4: Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariantach 4.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków; 4.4: łąki trzęślicowe i selernicowe; 4.7: Półnaturalne łąki świeże; pakietu 5: Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Naturo 2000 w wariantach 5.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000; 5.6: łąki trzęślicowe i selernicowe Natura 2000; 5.7 Półnaturalne łąki świeże Natura 2000. Składając pierwszy wniosek Skarżąca zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Z ustaleń organów wynika, że Skarżąca nie dotrzymała w 2013 r. na części powierzchni - podjętego z dniem 15 marca 2012 r. - zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów 4.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków; 4.4: łąki trzęślicowe i selernicowe; 4.7: Półnaturalne łąki świeże; 5.7 Półnaturalne łąki świeże Natura 2000. Organy ustaliły także, że w 2014 r. Skarżąca nie dotrzymała zobowiązania rolnośrodowiskowego na części powierzchni działek w wariantach 4.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków; 4.7: Półnaturalne łąki świeże; 5.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000; 5.7: Półnaturalne łąki świeże Natura 2000. Dodatkowo organy stwierdziły nieprzestrzeganie przez Skarżącą wymogów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wymienionych w załączniku nr 3 rozdział IV do rozporządzenia, w odniesieniu do wariantów: 4.4, 4.7, 5.6 oraz 5.7 - w 2012 r., a także 4.7 w 2013 r. - szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2015 r. o ustaleniu Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Powyższe nieprawidłowości skutkowały przyznaniem Skarżącej płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości – co potwierdzone zostało ostatecznymi decyzjami Kierownika ARiMR z [...] czerwca 2015 r. nr [...] (płatność za 2013 r.) oraz z [...] czerwca 2015 r. nr [...] (płatność za 2014 r.).
Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organy orzekające w sprawie i uznaje je za własne. Sąd potwierdza również prawidłowość zastosowanych przez organy przepisów prawnych.
Powyższe ustalenia, dotyczące obu rodzajów stwierdzonych nieprawidłowości (zmniejszenie powierzchni użytków rolnych objętych zobowiązaniem oraz niedochowanie wymogów z rozporządzenia rolnośrodowiskowego) w zakresie realizowania przez Skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego dały również podstawę do żądania zwrotu części wcześniej pobranych przez Skarżącą płatności, czyli do wydania przez Kierownika ARiMR weryfikowanej decyzji z [...] września 2015 r. ze wskazaniem jako podstawy prawnej § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi m.in. sytuacji gdy rolnik nie spełnia ,,innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu’’ czyli również takich o których mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wskazany § 39 rozporządzenia w ust. 2 pkt 2 przewiduje również zwrot płatności rolnośrodowiskowej, gdy rolnik m.in. zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe przy czym zmniejszeniu podlega ta część płatności, która została przyznana do działki lub jej części objętych zmniejszeniem. Jest to zgodne z art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, który w przypadku zobowiązań wieloletnich przewiduje zmniejszenia pomocy, wykluczenia i jej odzyskiwanie także do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych, obowiązek zwrotu dotyczy tylko tej części płatności, która została przyznana do powierzchni działki rolnej lub jej części, która została wycofana z podjętego zobowiązania. Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miał § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu powołanym powyżej, obowiązującym przed 15 marca 2014 r. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ‘’Program rolnośrodowiskowy’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 324; dalej: rozporządzenie zmieniające) - rolnik, który na podstawie przepisów dotychczasowych podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe kontynuuje jego realizację zgodnie z przepisami dotychczasowymi. Do pomocy finansowej w ramach w ramach działania ‘’Program rolnośrodowiskowy’’ przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w ust. 1, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 3 § 3 rozporządzenia zmieniającego). Przepis powyższy ma charakter intertemporalny, regulujący zasady stosowania przepisów po zmianie wprowadzonej rozporządzeniem zmieniającym. Wobec podjęcia przez Skarżącą realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2012 r. do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych zastosowanie powinien mieć § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w brzmieniu obowiązującym sprzed powyższej nowelizacji, tj. sprzed 15 marca 2014 r. Brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska Skarżącej, wskazującego na zasadność zastosowania w jej sprawie przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o ustaleniu nienależnych płatności w oparciu o § 2 rozporządzenia zmieniającego, zgodnie z którym: do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w sprawach objętych postępowaniami: 1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, 2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia - stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że w postępowaniu w sprawie zwrotu tej pomocy przepis § 45 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. W przepisie powyższym mowa jest o ,,przyznawaniu i zwrocie pomocy’’ co należy odczytywać łącznie jako sytuację gdy beneficjent składa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, zaś decyzja przyznająca tą pomoc staje się ostateczna już po nowelizacji rozporządzenia, co powoduje skutek w tej postaci, że zarówno przyznanie pomocy jak i zwrot tej pomocy następuje na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. sprzed nowelizacji wprowadzonej w dniu 15 marca 2014 r. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Skarżąca rozpoczęła realizację 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego na podstawie decyzji Kierownika ARiMR z [...] stycznia 2013 r. przyznającej płatność rolnośrodowiskową za 2012 r., która stała się ostateczna przed wejściem w życie nowelizacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zatem do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zastosowanie powinny mieć przepisy rozporządzenia sprzed nowelizacji. Tym samym zarzutu dotyczącego naruszenia § 3 ust. 3 rozporządzenia zmieniającego jest nieuzasadniony. Na marginesie Sąd zauważa, że Skarżąca słusznie twierdzi, że § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w brzmieniu wprowadzonym rozporządzeniem zmieniającym, a więc również w dacie wydania decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności rolnośrodowiskowe, reguluje zwrot płatności w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tj. Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, podczas gdy Skarżąca realizowała zobowiązanie w ramach Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 oraz w ramach Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Nie oznacza to jednak, że przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, obowiązujące w dacie wydania decyzji ustalającej nienależne płatności, nie zawierały w ogóle regulacji dotyczących zwrotu płatności w sytuacji zmniejszenia przez rolnika (tak jak miało to miejsce w przypadku Skarżącej) obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 4 i Pakietu 5. Wskazać w tym zakresie należy na § 39 ust. 2 pkt 2a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który reguluje zwrot płatności w ramach danego wariantu pakietu wymienionego m. in. w § 4 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 rozporządzenia. Oznacza to, że zastosowanie do rozpoznawanej sprawy przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o ustaleniu nienależnych płatności, co jak sugeruje Skarżąca powinno mieć miejsce, nie zwolniłoby Skarżącej z obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych.
Podkreślić należy, że Skarżąca, na etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2015 r. jak również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie kwestionowała ustaleń faktycznych organów orzekających w trybie nieważnościowym, wskazujących na zaistnienie w sprawie wskazanych powyżej nieprawidłowości, jako przesłanek żądania zwrotu części przyznanych Skarżącej płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. i 2013 r. Dodatkowo wskazać należy, że również na gruncie ustawy o PROW przewidziano w art. 28 ust. 1, że pomoc i pomoc techniczna pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, co należy odnieść również do płatności rolnośrodowiskowych. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zatem Kierownik ARiMR wydając decyzję z [...] września 2015 r. miał podstawy prawne do rozstrzygania o zwrocie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przy jednoczesnym ustaleniu braku przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, tj. okoliczności, o których mowa w art. 28a ustawy PROW oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.
Sąd uznaje za słuszne ustalenia Kierownika ARiMR, zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2015 r., iż w rozpoznawanej sprawie brak było przesłanek do stosowania przepisów dotyczących odstąpienia od żądania zwrotu wypłaconych środków z przedmiotowego tytułu, w tym na podstawie art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547). Organ wymienił i omówił prawidłowo przepisy unijne oraz krajowe określające możliwość odstąpienia od żądania zwrotu pobranej płatności jeżeli nie przekracza ona równowartości 100 euro. Taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Sąd podziela i uznaje za słuszne ustalenie organu odnośnie istnienia podstaw do żądania w weryfikowanej decyzji zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami za lata 2012-2013 według treści art. 5 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia nr 65/2011.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło też do naruszenia 156 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż decyzja Kierownika ARiMR nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ani innych przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie.
Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 156 § 1 k.p.a. "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa."
Analiza zaskarżonej decyzji i materiału dowodowego w sprawie wykazuje, że nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego. Weryfikowana decyzja jest wykonalna, jej wykonanie nie wywoła żadnego czynu zagrożonego karą, jest skierowana do właściwej osoby, została wydana przez uprawniony podmiot i nie ma podstawy prawnej stanowiącej o jej nieważności z mocy samego prawa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd podkreśla, że nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które w sposób istotny mogłyby wpłynąć na wynik sprawy jak też nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, które wpłynęłoby na wynik sprawy. W tych warunkach uznając skargę za niezasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.