I GSK 1603/22

I GSK 1603/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer
Joanna Wegner /przewodniczący/
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 941/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 371
§ 10 ust. 3;
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Dz.U. 2020 poz 374
art. 31zo-31zx;
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 941/21 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 maja 2021 r. nr 090000/71/407104/2021/RDZ-B7/3 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Z. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, sąd) wyrokiem z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 941/21 – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) – oddalił skargę A.Z. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z 21 maja 2021 r. nr 090000/71/407104/2021/RDZ-B7/3 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Skarżąca – reprezentowana przez adwokata z urzędu – wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA, zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepis prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 371; dalej: rozporządzenie) poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że ocena spełnienia warunku prowadzenia oznaczonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 następuje wyłącznie na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, z pomięciem innych środków dowodowych wskazujących na rzeczywiste prowadzenie działalności innej niż wskazana w rejestrze REGON;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie pomimo spełnienia warunków do jego zastosowania.
Wskazując na powyższe zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych oraz powiększonych o podatek VAT, które to koszty pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości ani w części oraz przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną ZUS – reprezentowany przez radcę prawną – wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Skarżąca pismem procesowym z 31 marca 2025 r. załączyła wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 lutego 2024 r. sygn. akt AUa 324/24, który w jej ocenie może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano.
Jak wynika z art. 193 ppsa (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 ppsa, stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) ppsa, w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Przypomnieć należy WSA oddalając skargę wskazał, że § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wprowadza katalog przedmiotów działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności, uprawniających do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Ponadto z jego treści wynika, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (...) za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. (...) na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, płatnika składek (...), którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Po myśli ust. 3 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
W ocenie WSA sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej, a nie deklarowanej. Uwzględniając cel ustawy COVID-19 i rozporządzenia, sąd stanął na stanowisku, że pomoc winna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w rozporządzeniu jako uprawniający do zwolnienia i stan taki trwał w określonym czasie.
WSA wskazał, że we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. skarżąca wskazała jako rodzaj prowadzonej działalności, w związku z którą ubiegała się o pomoc kod PKD 68.20, czyli wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. We wniosku złożonym w niniejszej sprawie jako rodzaj przeważającej działalności wskazała kod PKD 96.02 – fryzjerstwo i pozostałe usługi kosmetyczne.
Mając zatem na uwadze ww. przepis rozporządzenia, który wymaga wykazania spadku przychodów z tej działalności o określonym kodzie PKD, to skarżąca wymogu tego nie spełnia. W 2020 r. prowadziła działalność o innym kodzie PKD, aniżeli działalność prowadzona obecnie. Wobec tego nie ma racji skarżąca twierdząc, że organ winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe mające na celu wykazanie przeważającego przedmiotu działalności skarżącej. Skoro bowiem działalność prowadzona obecnie jest inna nią ta prowadzona w analogicznym okresie 2020 r. nie ma możliwości porównania przychodów i ustalenia, że spadły one o wymagane 40%.
Konfrontując powyższe stanowisko WSA z zarzutem pierwszym skargi kasacyjnej, tj. błędnej wykładni § 10 ust. 3 rozporządzenia, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pogląd wykładniczy sądu wyrażony w zaskarżonym wyroku jest zbieżny z poglądem skarżącej. Wynika z niego, że ocena spełnienia warunku prowadzenia oznaczonej działalności gospodarczej (przeważającej) należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej, a nie deklarowanej.
Tak więc nie można zarzucać WSA błędnej wykładni § 10 ust. 3 rozporządzenia, skoro jest ona miedzy stronami zbieżna.
Natomiast odmienna jest ocena co do tego, jaką przeważająca działalność gospodarczą skarżąca wykonywała w 2020 r., czy była to działalność oznaczona kodem PKD 96.02 – fryzjerstwo i pozostałe usługi kosmetyczne. WSA przyjął, że była to działalność oznaczona kodem PKD 68.20 (wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi), ponieważ we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. skarżąca taki rodzaj prowadzonej działalności wskazała.
Jednak zakwestionowanie powyższego ustalenia faktycznego, przyjętego przez WSA do rozpoznania sprawy, wymagało sformułowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w postaci wskazania stosownych artykułów Kodeksu postępowania administracyjnego w powiązaniu z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takich zarzutów skarga kasacyjna nie zawiera.
Oznacza to, że skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie ustaleń stanu faktycznego sprawy przyjętej do jej rozpoznania przez WSA.
W konsekwencji drugi zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia przez jego niezastosowanie, nie mógł być efektywny, ponieważ wymagał zakwestionowania stanu faktycznego przez przyjęcie, że skarżąca w 2020 r. nie prowadziła przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD 68.20 lecz PKD 96.02. Tak się jednak w rozpoznawanej z podanych wyżej względów nie stało.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art. 184 ppsa, orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego (240 zł) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).
W zakresie dotyczącym orzeczenia o kosztach pełnomocnika z urzędu, właściwy pozostaje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.