I GSK 160/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną rolniczki, uznając, że sztucznie stworzyła warunki do uzyskania pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności, wykorzystując istniejące gospodarstwo męża.
Rolniczka K. G. zaskarżyła decyzję o odmowie przyznania jej pomocy finansowej na "Premie dla młodych rolników", twierdząc, że działała samodzielnie. Sąd pierwszej instancji oddalił jej skargę, uznając, że pomoc została przyznana dla istniejącego gospodarstwa jej konkubenta/męża, a nie nowego, co stanowiło sztuczne stworzenie warunków do uzyskania wsparcia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że skarżąca nie wykazała samodzielności ani nie zaprzeczyła faktom wskazującym na obejście przepisów.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa ARiMR o uchyleniu decyzji i odmowie przyznania pomocy finansowej na "Premie dla młodych rolników". WSA uznał, że skarżąca nie osiągnęła celu określonego w przepisach, ponieważ pomoc została przeznaczona dla gospodarstwa rolnego już istniejącego, należącego do jej konkubenta/męża, a nie dla nowego gospodarstwa, które miała rozpocząć. Sąd wskazał, że skarżąca zataiła wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i małżeństwo zawarte krótko po otrzymaniu warunkowej decyzji, co sugeruje stworzenie sztucznych warunków w celu obejścia przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń faktycznych organów, które wykazały, że jej gospodarstwo zostało utworzone w celu obejścia przepisów dotyczących płatności, a sama działalność nie miała charakteru samodzielnego. NSA potwierdził, że przepisy dotyczące ochrony interesów finansowych UE dopuszczają odmowę przyznania korzyści, gdy warunki zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami prawodawstwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, w tym poprzez zatajenie istotnych okoliczności faktycznych, uzasadnia odmowę przyznania pomocy finansowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż pomoc została przeznaczona dla nowego gospodarstwa, a nie dla istniejącego gospodarstwa jej partnera/męża. Zatajenie wspólnego gospodarstwa domowego i małżeństwa zawartego krótko po otrzymaniu warunkowej decyzji wskazuje na celowe obejście przepisów i stworzenie sztucznych warunków do uzyskania wsparcia, co jest sprzeczne z celami prawodawstwa UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
rozporządzenie nr 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008
Przepis ten stanowi, że nie przyznaje się korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do ich uzyskania zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Pomocnicze
rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej (ograniczona w postępowaniach o płatności rolne na mocy art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w.).
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (ograniczona w postępowaniach o płatności rolne na mocy art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w.).
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
u.w.r.o.w. art. 27 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020
Modyfikuje obowiązki organów ARiMR, ograniczając stosowanie zasad prawdy obiektywnej, informowania stron i czynnego udziału stron w postępowaniu.
rozporządzenie art. 2 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Określa cel pomocy finansowej, który nie został osiągnięty w przypadku skarżącej, gdyż pomoc była przeznaczona dla gospodarstwa już istniejącego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § i 107 § 3 k.p.a.) poprzez błędne ustalenie, że skarżąca nie wykonywała działalności rolniczej samodzielnie, że ciąg zdarzeń był zaplanowanym działaniem mającym na celu ominięcie warunków, oraz że działania skarżącej były nakierowane na stworzenie "sztucznych warunków". Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a.) polegające na oddaleniu skargi pomimo powierzchownych ustaleń organów i braku wykazania sztucznego stworzenia warunków. Naruszenie prawa materialnego (art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków.
Godne uwagi sformułowania
"Skarżąca wykazała wolę uzyskania korzyści finansowej przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania." "To co miało zdaniem Sądu pierwszej instancji najistotniejsze znaczenie w sprawie, to fakt, że skarżąca długo przed złożeniem wniosku o przyznanie wsparcia finansowego prowadziła z A. G. wspólne gospodarstwo domowe." "Zawarcie małżeństwa w tym terminie nie było przypadkowe, a miało służyć obejściu przepisów prawa, celem otrzymania pozytywnej decyzji." "Pojęcie sztucznego tworzenia warunków należy do pojęć nieostrych. Jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku, ad casum." "Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) niedopuszczalne." "Prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym."
Skład orzekający
Anna Apollo
sędzia
Michał Kowalski
sprawozdawca
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"sztucznego tworzenia warunków\" w kontekście uzyskiwania pomocy finansowej z funduszy UE w rolnictwie, a także zasady postępowania w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących premii dla młodych rolników i może być stosowane analogicznie do innych form wsparcia, gdzie istnieje ryzyko obejścia prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące zapobiegania nadużyciom funduszy unijnych, co jest istotne dla beneficjentów i organów przyznających pomoc. Pokazuje również, jak ważne jest dokładne przedstawienie stanu faktycznego we wnioskach.
“Rolniczka chciała premii, ale sąd dopatrzył się "sztucznego tworzenia warunków". Czy zatajenie związku z mężem kosztowało ją 150 tys. zł?”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 160/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Apollo Michał Kowalski /sprawozdawca/ Piotr Pietrasz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane V SA/Wa 727/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-26 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 727/23 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 lutego 2023 r. nr 392/2022/2023 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargą kasacyjną, 2. zasądza od K. G. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 727/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę K. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 lutego 2023 r. w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników". Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 24 marca 2021 r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącej pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w wysokości 150 000 zł. W dniu 11 lutego 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o płatność pierwszej raty. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, na etapie weryfikacji wniosku o płatność pierwszej raty, postanowieniem z dnia 27 maja 2022 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 24 marca 2021 r. w celu zbadania, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania wsparcia finansowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że cel o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r. poz. 759, dalej: "rozporządzenie") nie został w przypadku skarżącej osiągnięty, ponieważ ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pomoc finansowa na operacje typu "Premie dla młodych rolników" została przeznaczona dla gospodarstwa rolnego już istniejącego, które było własnością konkubenta skarżącej, a następnie męża, który pierwszy swój wniosek o przyznanie płatności obszarowych złożył w dniu 24 kwietnia 2018 r. W konsekwencji nie powstało zatem nowe gospodarstwo rolne, na którym skarżąca rozpoczęła swoją działalność rolniczą. Dodatkowo wskazano, że prowadzona przez skarżącą działalność rolnicza w tym gospodarstwie nie miała charakteru samodzielnego. Skarżąca wykazała wolę uzyskania korzyści finansowej przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania. To co miało zdaniem Sądu pierwszej instancji najistotniejsze znaczenie w sprawie, to fakt, że skarżąca długo przed złożeniem wniosku o przyznanie wsparcia finansowego prowadziła z A. G. wspólne gospodarstwo domowe, ponieważ wspólnie wychowywali dzieci i wspólnie zamieszkiwali. Skarżąca fakt ten jednak zataiła przed organem, nie wykazując go we wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Związek małżeński z A. G. skarżąca zawarła w dniu 12 czerwca 2021 r., tj. 3 miesiące po otrzymaniu warunkowej decyzji przyznającej pomoc finansową, ale przed złożeniem wniosku o płatność pierwszej raty. Z faktu tego można wywieść, że zawarcie małżeństwa w tym terminie nie było przypadkowe, a miało służyć obejściu przepisów prawa, celem otrzymania pozytywnej decyzji. Organ nie miał zatem możliwości pełnego zweryfikowania wniosku skarżącej pod kątem spełnienia warunków wynikających z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, bowiem nie dysponował wszystkimi istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi, mającymi znaczenie dla przyznanej pomocy, w tym informacjami dotyczącymi gospodarstwa A. G., które następnie, po podziale, zostało w części sprzedane, w części darowane, a jeszcze w części wydzierżawione skarżącej. Organ nie miał także wiedzy, że skarżąca od dnia 26 października 2017 r. do dnia 1 kwietnia 2019 r. figurowała w bazie jako współposiadacz gospodarstwa rolnego wraz z A. G., który już w 2018 r. złożył wniosek o pomoc finansową w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że chronologia zdarzeń dotycząca skarżącej, wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia. Skarżąca w skardze nie wskazała na żadne okoliczności faktyczne, które skutecznie podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Organy przeprowadziły w tym zakresie wyczerpujące postępowanie dowodowe w sposób odpowiadający procedurze administracyjnej, jak również prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji z 24 marca 2021 r. przyznającej pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" oraz jednocześnie odmowie przyznania tej pomocy. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § i 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchylenie decyzji organu II i I instancji, pomimo że decyzje te wydane zostały bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem zarówno w uzasadnieniu decyzji, jak i uzasadnieniu wyroku, na jakich dowodach oparto ustalenia faktyczne w sprawie, dlaczego niektórym dowodom odmówiono wiarygodności, a także dowolnej, powierzchownej ocenie materiału dowodowego, wyrażającej się zwłaszcza w: - błędnym ustaleniu, że skarżącą nie wykonywała działalności rolniczej samodzielnie, - błędnym ustaleniu, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających przyznanie pomocy skarżącej był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcia warunków przewidzianych przepisami prawa dla uzyskania płatności sprzecznej z celami rzeczonego systemu wsparcia, - błędnym ustaleniu, że działania skarżącej były nakierowane na stworzenie "sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia finansowego", - nie podaniu przyczyny, dla jakiej organ przyjął, że przedstawiona przez skarżącą dokumentacja przedłożona na potwierdzenie samodzielnego prowadzenia przez K. G. działalności rolniczej jawi się jako niewiarygodna; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, że organy oparły się na ogólnych, powierzchownych ustaleniach i nie wykazały w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w przypadku skarżącej miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, a w szczególności nie wyjaśniły dlaczego i na jakiej podstawie uznały, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami rzeczonego systemu wsparcia; 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. z 2013 r., L 347 poz. 549 z późn. zm., dalej "rozporządzenie nr 1306/2013") oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE. L 1995.312.1) przez jego niewłaściwe zastosowanie, co przejawiało się w błędnym uznaniu przez Sąd, że organy prawidłowo zastosowały na gruncie niniejszej sprawy wspomniane przepisy na podstawie, których odmówiono przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy podczas, gdy analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie nie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Przystępując do rozważań na tle zarzutu kasacyjnego oraz jego uzasadnienia należy wskazać, że sprowadza się on w gruncie rzeczy do kwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez organ co miałoby prowadzić do wniosku, że mylnie oceniono, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Skarżąca kasacyjnie w złożonym środku zaskarżenia postawiła dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz jeden odnoszący się do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Formułując zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7,8,11 łącząc je z art. 107 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przepis art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020 (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 2298, dalej jako u.w.r.o.w.) w istotny sposób modyfikuje obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego. Ograniczeniu uległy bowiem niektóre z podstawowych zasad, takie jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności ekologicznej zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, przykładowo w zakresie stworzenia przez wnioskodawcę sztucznych warunków do otrzymania płatności. Przy czym podkreślić należy, że w świetle art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w. aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się tylko do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń, a ściślej oceny ustalonych faktów. Samych faktów skarżąca jednak nie neguje i nie podważa skutecznie ustaleń faktycznych sprawy. Obszerne ustalenia i wyjaśnienia organu, dodatkowo stosownie ocenione przez Sąd pierwszej instancji, pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, zgodnie z którymi jej gospodarstwo zostało utworzone w celu obejścia przepisów dotyczących płatności. Nie przedstawiła bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego, że pomoc finansowa nie została przeznaczona dla gospodarstwa rolnego już istniejącego, które było własnością konkubenta skarżącej, a następnie męża, który składał już wcześniej wniosek o przyznanie płatności obszarowych w 2018 r. Nie powstało zatem nowe gospodarstwo rolne, gdzie skarżąca rozpoczęła swoją działalność rolniczą. Ustalono również, że skarżąca działalności rolniczej w tym gospodarstwie nie prowadziła w sposób samodzielny. Skarżąca wykazała zatem wolę uzyskania korzyści finansowej przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania. W zarzutach procesowych, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest wywodów skutecznie podważających ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów. Brak jest także wywodów dotyczących wpływu zarzucanych uchybień na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu pierwszej instancji. Przy czym ten związek przyczynowy, nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), ale musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Skarżąca powinna więc wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji lub innej formy działania organu administracji (zob. np. wyroki NSA z: 21 stycznia 2015 r., II GSK 2162/13, LEX nr 1640513; 13 stycznia 2015 r., II GSK 2084/13, LEX nr 1634783; 27 listopada 2014 r., I FSK 1752/13, LEX nr 1658418; 10 października 2014 r., II OSK 793/13, LEX nr 1588222; 20 sierpnia 2014 r., I OSK 2575/13, LEX nr 1583297). Tego nie uczyniła. Odnosząc się do oceny zarzutu o charakterze materialnym należy wskazać, że analiza zaskarżonego wyroku pozwalała przyjąć, że skarżącej po podziale gospodarstwa A. G. zostało ono w części sprzedane, w części darowane, a jeszcze w części wydzierżawione co oznacza, że prowadziła ona działalność rolniczą w istniejącym już gospodarstwie, przez co współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało usprawiedliwioną odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę, że pojęcie sztucznego tworzenia warunków należy do pojęć nieostrych. Jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku, ad casum. Sztuczny charakter czynności prawnych można przypisać takim, których sens sprowadza się do wywołania określonego skutku, który nie wystąpiłby, gdyby obrót gospodarczy toczył się swobodnie i uczciwie. Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) niedopuszczalne. Przepis ten stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Z przepisem tym koresponduje art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, w myśl którego, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że przytoczone przepisy mają chronić wydatkowanie środków unijnych na rzecz podmiotów dopuszczających się obejścia prawa w ramach procedur przyznawania płatności (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., I GSK 736/18). Ze wspomnianych regulacji wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z 15 listopada 2019 r., I GSK 563/19 i z 18 listopada 2022 r., I GSK 2148/18). Prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym (vide wyrok NSA z dnia 30 maja 2019 r. sygn.. akt I GSK 314/19). Uprawnienie to wynika z regulacji prawnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga to od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na beneficjentów również obowiązki w zakresie działania odpowiednio starannego i zgodnego z prawem. Beneficjent bowiem, składając wniosek o przyznanie płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Złożenie takiej deklaracji pozwala organom przyjąć, że rolnik zna przepisy prawa i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Tak więc beneficjent we własnym imieniu, świadomie i odpowiedzialnie deklaruje spełnienie warunków do uzyskania płatności. Trafnie zatem wskazano, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie spowodowało powstania nowego gospodarstwa rolnego, na którym skarżąca rozpoczęła prowadzenie nowej działalności rolniczej. Obszerne ustalenia i wyjaśnienia organu, prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu, zgodnie z którymi jej gospodarstwo zostało utworzone w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1772/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę ustalone w sprawie fakty wniosek, że skarżąca w rzeczywistości samodzielnie nie prowadziła wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego był prawidłowy. Działalność rolnicza skarżącej opiera się na pomocy konkubenta, potem męża oraz sąsiadów, a główne rzeczowe środki do produkcji rolnej były pożyczane od sąsiadów. Skarżąca nie przedstawiła wiarygodnej dokumentacji potwierdzającej samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa. Nie wyjaśniła dlaczego zataiła we wniosku, że prowadziła z A. G. wspólne gospodarstwo domowe. Nie wyjaśniła również w sposób racjonalny kwestii błędu, jaki miał zaistnieć podczas uzupełniania wniosku o wpis do ewidencji producentów w części dotyczącej wyrażenia zgody na wpis jako współposiadacz gospodarstwa (od dnia 26 października 2017 r. do dnia 1 kwietnia 2019 r.). Powołane okoliczności faktyczne świadczą o tym, że w sprawie wystąpił element obiektywny wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy przez rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym niezgodnie z celami wskazanymi w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników", jak i element subiektywny przez wykazanie, że ciąg wydarzeń poprzedzających przyznanie pomocy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a w dalszej kolejności spowodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. Stanowisko organów jest jednoznaczne i logiczne, a potwierdzenie znajduje w zgromadzonym materialne dowodowym. Decyzja organu odwoławczego została zaś obszernie i wnikliwie uzasadniona, zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. przy realizacji zasady przekonywania zawartej w art. 11 k.p.a. Skoro zatem wyrok Sądu I instancji akceptował poprawne ustalenia, to nie mógł naruszyć przepisów wskazanych w zarzutach kasacyjnych. Dlatego zarzut naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przez jego błędne zastosowanie należało uznać za niezasadny. Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI